২. কালসংসন্দনৱণ্ণনা

২৮৫. অতীতানাগতং পহায পচ্চুপ্পন্নৰূপমেৱ অপ্পিযং অৱিভজিতব্বং কৰিত্ৱাতি পচ্চুপ্পন্নসদ্দেন ৰূপসদ্দেন চাতি উভোহিপি পচ্চুপ্পন্নৰূপমেৱ ৱত্তব্বং কত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি. পঞ্ঞত্তিযা অৱিগতত্তাতি এতেন ইদং ৱিঞ্ঞাযতি ‘‘ন ৰূপপঞ্ঞত্তি ৱিয ৱত্থপঞ্ঞত্তি সভাৱপৰিচ্ছিন্নে পৱত্তা ৱিজ্জমানপঞ্ঞত্তি, অথ খো পুব্বাপৰিযৱসেন পৱত্তমানং ৰূপসমূহং উপাদায পৱত্তা অৱিজ্জমানপঞ্ঞত্তি, তস্মা ৱত্থভাৱস্স ওদাতভাৱৱিগমে ৱিগমাৱত্তব্বতা যুত্তা, ন পন ৰূপভাৱস্স পচ্চুপ্পন্নভাৱৱিগমে’’তি.

কালসংসন্দনৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ৱচনসোধনৱণ্ণনা

২৮৮. অনাগতং ৱা পচ্চুপ্পন্নং ৱা হুত্ৱা হোতীতি ৱুত্তন্তি এত্থ অনাগতং অনাগতং হুত্ৱা পুন পচ্চুপ্পন্নং হোন্তং হুত্ৱা হোতীতি, তথা পচ্চুপ্পন্নং পচ্চুপ্পন্নং হোন্তং পুব্বে অনাগতং হুত্ৱা পচ্চুপ্পন্নং হোতীতি হুত্ৱা হোতীতি ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. কিং তে তম্পি হুত্ৱা হোতীতি তব্ভাৱাৱিগমতো হুত্ৱাহোতিভাৱানুপৰমং অনুপচ্ছেদং পুচ্ছতীতি অধিপ্পাযো যুত্তো. হুত্ৱা ভূতস্স পুন হুত্ৱা অভাৱতোতি অনাগতং হুত্ৱা পচ্চুপ্পন্নভূতস্স পুন অনাগতং হুত্ৱা পচ্চুপ্পন্নাভাৱতো.

যস্মা তন্তি তং হুত্ৱা ভূতং পচ্চুপ্পন্নং যস্মা অনাগতং হুত্ৱা পচ্চুপ্পন্নং হোন্তং ‘‘হুত্ৱা হোতী’’তি সঙ্খ্যং গতং, তস্মা দুতিযম্পি ‘‘হুত্ৱা হোতী’’তি ৱচনং অৰহতীতি পটিজানাতীতি অধিপ্পাযো. এৱং পন ধম্মে হুত্ৱাহোতিভাৱানুপৰমং ৱদন্তস্স অধম্মে সসৱিসাণে নহুত্ৱান হোতিভাৱানুপৰমো আপজ্জতীতি অধিপ্পাযেন ‘‘অথ ন’’ন্তিআদিমাহ.

পটিক্খিত্তনযেনাতি কালনানত্তেন. পটিঞ্ঞাতনযেনাতি অত্থানানত্তেন. অত্থানানত্তং ইচ্ছন্তোপি পন অনাগতস্স পচ্চুপ্পন্নে ৱুত্তং হোতিভাৱং, পচ্চুপ্পন্নস্স চ অনাগতে ৱুত্তং হুত্ৱাভাৱং কথং পটিজানাতীতি ৱিচাৰেতব্বং. অত্থানানত্তমেৱ হি তেন অনুঞ্ঞাযতি, ন অনাগতে পচ্চুপ্পন্নভাৱো, পচ্চুপ্পন্নে ৱা অনাগতভাৱোতি. পুৰিমং পটিক্খিত্তপঞ্হং পৰিৱত্তিত্ৱাতি অনুঞ্ঞাতপঞ্হস্স হুত্ৱা হোতি হুত্ৱা হোতীতি দোসো ৱুত্তোতি অৱুত্তদোসং অতিক্কম্ম পটিক্খিত্তপঞ্হং পুন গহেত্ৱা তেন চোদেতীতি অত্থো. এত্থ চ অত্থানানত্তেন হুত্ৱাহোতীতি অনুজানন্তস্স দোসো কালনানত্তাযেৱ অনাগতং পচ্চুপ্পন্নন্তি পটিক্খেপেন কথং হোতীতি? তস্সেৱ অনুজাননপটিক্খেপতোতি অধিপ্পাযো.

একেকন্তি অনাগতম্পি ন হুত্ৱা ন হোতি পচ্চুপ্পন্নম্পীতি তদুভযং গহেত্ৱা ‘‘একেকং ন হুত্ৱা ন হোতি ন হুত্ৱা ন হোতী’’তি ৱুত্তং, ন একেকমেৱ ন হুত্ৱা ন হোতি ন হুত্ৱা ন হোতীতি. এস নযো পুৰিমস্মিং ‘‘একেকং হুত্ৱা হোতি হুত্ৱা হোতী’’তি ৱচনেপি. অনাগতস্স হি ‘‘হুত্ৱা হোতী’’তি নামং পচ্চুপ্পন্নস্স চাতি দ্ৱেপি নামানি সঙ্গহেত্ৱা ‘‘হুত্ৱা হোতি হুত্ৱা হোতী’’তি চোদিতং, তথা ‘‘ন হুত্ৱা ন হোতি ন হুত্ৱা ন হোতী’’তি চাতি অধিপ্পাযো. সব্বতো অন্ধকাৰেন পৰিযোনদ্ধো ৱিযাতি এতেন অপৰিযোনদ্ধেন পটিজানিতব্বং সিযাতি দস্সেতি. এত্থ চ পুৰিমনযে হুত্ৱা ভূতস্স পুন হুত্ৱাহোতিভাৱো চোদিতো, দুতিযনযে অনাগতাদীসু একেকস্স হুত্ৱাহোতিনামতাতি অযং ৱিসেসো.

ৱচনসোধনৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অতীতঞাণাদিকথাৱণ্ণনা

২৯০. পুন পুট্ঠো…পে… অত্থিতায পটিজানাতীতি এত্থ পচ্চুপ্পন্নং ঞাণং তেনাতি এতেন অনুৱত্তমানাপেক্খনৱচনেন কথং ৱুচ্চতীতি ৱিচাৰেতব্বং.

অতীতঞাণাদিকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অৰহন্তাদিকথাৱণ্ণনা

২৯১. যুত্তিৱিৰোধো অৰহতো সৰাগাদিভাৱে পুথুজ্জনেন অনানত্তং ব্ৰহ্মচৰিযৱাসস্স অফলতাতি এৱমাদিকো দট্ঠব্বো.

অৰহন্তাদিকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পদসোধনকথাৱণ্ণনা

২৯৫. তেন কাৰণেনাতি অতীতঅত্থিসদ্দানং একত্থত্তা অত্থিসদ্দত্থস্স চ ন্ৱাতীতভাৱতো ‘‘অতীতং ন্ৱাতীতং, ন্ৱাতীতঞ্চ অতীতং হোতী’’তি ৱুত্তং হোতি. এত্থ পন অতীতাদীনং অত্থিতং ৱদন্তস্স পৰৱাদিস্সেৱাযং দোসো যথা আপজ্জতি, ন পন ‘‘নিব্বানং অত্থী’’তি ৱদন্তস্স সকৱাদিস্স, তথা পটিপাদেতব্বং.

পদসোধনকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সব্বমত্থীতিকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.