৩. তণ্হামূলকসুত্তৱণ্ণনা

২৩. ততিযে (দী. নি. টী. ২.১০৩) এসনতণ্হাতি ভোগানং পৰিযেসনৱসেন পৱত্তা তণ্হা. এসিততণ্হাতি পৰিযিট্ঠেসু ভোগেসু উপ্পজ্জমানতণ্হা. পৰিতস্সনৱসেন পৰিযেসতি এতাযাতি পৰিযেসনা, আসযতো পযোগতো চ পৰিযেসনা তথাপৱত্তো চিত্তুপ্পাদো. তেনাহ ‘‘তণ্হায সতি হোতী’’তি. ৰূপাদিআৰম্মণপ্পটিলাভোতি সৱত্থুকানং ৰূপাদিআৰম্মণানং গৱেসনৱসেন পটিলাভো. যং পন অপৰিযিট্ঠংযেৱ লব্ভতি, তম্পি অত্থতো পৰিযেসনায লদ্ধমেৱ নাম তথাৰূপস্স কম্মস্স পুব্বেকতত্তা এৱ লব্ভনতো. তেনাহ ‘‘সো হি পৰিযেসনায সতি হোতী’’তি.

সুখৱিনিচ্ছযন্তি সুখং ৱিসেসতো নিচ্ছিনোতীতি সুখৱিনিচ্ছযো. সুখং সভাৱতো সমুদযতো অত্থঙ্গমতো আদীনৱতো নিস্সৰণতো চ যাথাৱতো জানিত্ৱা পৱত্তঞাণংৱ সুখৱিনিচ্ছযং. জঞ্ঞাতি জানেয্য. ‘‘সুভং সুখ’’ন্তিআদিকং আৰম্মণে অভূতাকাৰং ৱিৱিধং নিন্নভাৱেন চিনোতি আৰোপেতীতি ৱিনিচ্ছযো, অস্সাদানুপস্সনা তণ্হা. দিট্ঠিযাপি এৱমেৱ ৱিনিচ্ছযভাৱো ৱেদিতব্বো. ইমস্মিং পন সুত্তে ৱিতক্কোযেৱ আগতোতি যোজনা. ইমস্মিং পন সুত্তেতি সক্কপঞ্হসুত্তে (দী. নি. ২.৩৫৮). তত্থ হি ‘‘ছন্দো খো, দেৱানমিন্দ, ৱিতক্কনিদানো’’তি আগতং. ইধাতি ইমস্মিং সুত্তে. ৱিতক্কেনেৱ ৱিনিচ্ছিনন্তীতি এতেন ‘‘ৱিনিচ্ছিনতি এতেনাতি ৱিনিচ্ছযো’’তি ৱিনিচ্ছযসদ্দস্স কৰণসাধনমাহ. এত্তকন্তিআদি ৱিনিচ্ছযনাকাৰদস্সনং.

ছন্দনট্ঠেন ছন্দো, এৱং ৰঞ্জনট্ঠেন ৰাগোতি ছন্দৰাগো. স্ৱাযং অনাসেৱনতায মন্দো হুত্ৱা পৱত্তো ইধাধিপ্পেতোতি আহ ‘‘দুব্বলৰাগস্সাধিৱচন’’ন্তি. অজ্ঝোসানন্তি তণ্হাদিট্ঠিৱসেন অভিনিৱেসনং. ‘‘ময্হং ইদ’’ন্তি হি তণ্হাগাহো যেভুয্যেন অত্তগ্গাহসন্নিস্সযোৱ হোতি. তেনাহ ‘‘অহং মমন্তী’’তি. বলৱসন্নিট্ঠানন্তি চ তেসং গাহানং থিৰভাৱপ্পত্তিমাহ. তণ্হাদিট্ঠিৱসেন পৰিগ্গহকৰণন্তি অহং মমন্তি বলৱসন্নিট্ঠানৱসেন অভিনিৱিট্ঠস্স অত্তত্তনিযগ্গাহৱত্থুনো অঞ্ঞাসাধাৰণং ৱিয কত্ৱা পৰিগ্গহেত্ৱা ঠানং, তথাপৱত্তো লোভসহগতচিত্তুপ্পাদো. অত্তনা পৰিগ্গহিতস্স ৱত্থুনো যস্স ৱসেন পৰেহি সাধাৰণভাৱস্স অসহমানো হোতি পুগ্গলো, সো ধম্মো অসহনতা. এৱং ৱচনত্থং ৱদন্তি নিৰুত্তিনযেন. সদ্দলক্খণেন পন যস্স ধম্মস্স ৱসেন মচ্ছৰিযযোগতো পুগ্গলো মচ্ছৰো, তস্স ভাৱো, কম্মং ৱা মচ্ছৰিযং, মচ্ছৰো ধম্মো. মচ্ছৰিযস্স বলৱভাৱতো আদৰেন ৰক্খণং আৰক্খোতি আহ ‘‘দ্ৱাৰ…পে… সুট্ঠু ৰক্খণ’’ন্তি.

অত্তনো ফলং কৰোতীতি কৰণং, যং কিঞ্চি কাৰণং. অধিকং কৰণন্তি অধিকৰণং, ৱিসেসকাৰণং. ৱিসেসকাৰণঞ্চ ভোগানং আৰক্খদণ্ডাদানাদিঅনত্থসম্ভৱস্সাতি ৱুত্তং ‘‘আৰক্খাধিকৰণ’’ন্তিআদি. পৰনিসেধনত্থন্তি মাৰণাদিনা পৰেসং ৱিবাধনত্থং. আদিযন্তি এতেনাতি আদানং, দণ্ডস্স আদানং দণ্ডাদানং, দণ্ডং আহৰিত্ৱা পৰৱিহেঠনচিত্তুপ্পাদো. সত্থাদানেপি এসেৱ নযো. হত্থপৰামাসাদিৱসেন কাযেন কাতব্বো কলহো কাযকলহো. মম্মঘট্টনাদিৱসেন ৱাচায কাতব্বো কলহো ৱাচাকলহো. ৱিৰুজ্ঝনৱসেন ৱিৰূপং গণ্হাতি এতেনাতি ৱিগ্গহো. ৱিৰুদ্ধং ৱদতি এতেনাতি ৱিৱাদো. ‘‘তুৱং তুৱ’’ন্তি অগাৰৱৱচনসহচৰণতো তুৱংতুৱং. সব্বেপি তে তথাপৱত্তদোসসহগতা চিত্তুপ্পাদা ৱেদিতব্বা. তেনাহ ভগৱা ‘‘অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তী’’তি.

তণ্হামূলকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.