১. তিঠানসুত্তৱণ্ণনা

২১. ততিযস্স পঠমে অমমাতি ৱত্থাভৰণপানভোজনাদীসুপি মমত্তৱিৰহিতা. অপৰিগ্গহাতি ইত্থিপৰিগ্গহেন অপৰিগ্গহা. তেসং কিৰ ‘‘অযং ময্হং ভৰিযা’’তি মমত্তং ন হোতি, মাতৰং ৱা ভগিনিং ৱা দিস্ৱা ছন্দৰাগো ন উপ্পজ্জতি. ধম্মতাসিদ্ধস্স সীলস্স আনুভাৱেন পুত্তে দিট্ঠমত্তে এৱ মাতুথনতো থঞ্ঞং পগ্ঘৰতি, তেন সঞ্ঞাণেন নেসং মাতৰি পুত্তস্স মাতুসঞ্ঞা, মাতু চ পুত্তে পুত্তসঞ্ঞা পচ্চুপট্ঠিতাতি কেচি.

অপিচেত্থ (সাৰত্থ. টী. ১.১ ৱেৰঞ্জকণ্ডৱণ্ণনা) উত্তৰকুৰুকানং পুঞ্ঞানুভাৱসিদ্ধো অযম্পি ৱিসেসো ৱেদিতব্বো. তত্থ কিৰ তেসু তেসু পদেসেসু ঘননিচিতপত্তসঞ্ছন্নসাখাপসাখা কূটাগাৰসমা মনোৰমা ৰুক্খা তেসং মনুস্সানং নিৱেসনকিচ্চং সাধেন্তি. যত্থ সুখং নিৱসন্তি, অঞ্ঞেপি তত্থ ৰুক্খা সুজাতা সব্বদাপি পুপ্ফিতগ্গা তিট্ঠন্তি. জলাসযাপি ৱিকসিতকমলকুৱলযপুণ্ডৰীকসোগন্ধিকাদিপুপ্ফসঞ্ছন্না সব্বকালং পৰমসুগন্ধং সমন্ততো পৱাযন্তা তিট্ঠন্তি. সৰীৰম্পি তেসং অতিদীঘাদিদোসৰহিতং আৰোহপৰিণাহসম্পন্নং জৰায অনভিভূতত্তা ৱলিতপলিতাদিদোসৱিৰহিতং যাৱতাযুকং অপৰিক্খীণজৱবলপৰক্কমসোভমেৱ হুত্ৱা তিট্ঠতি. অনুট্ঠানফলূপজীৱিতায ন চ নেসং কসিৱণিজ্জাদিৱসেন আহাৰপৰিযেট্ঠিৱসেন দুক্খং অত্থি, ততো এৱ ন দাসদাসিকম্মকৰাদিপৰিগ্গহো অত্থি, ন চ তত্থ সীতুণ্হডংসমকসৱাতাতপসৰীসপৱাড়াদিপৰিস্সযো অত্থি. যথা নামেত্থ গিম্হানং পচ্ছিমে মাসে পচ্চূসৱেলাযং সমসীতুণ্হো উতু হোতি, এৱমেৱ সব্বকালং তত্থ সমসীতুণ্হোৱ উতু হোতি, ন চ নেসং কোচি উপঘাতো ৱিহেসা ৱা উপ্পজ্জতি. অকট্ঠপাকিমেৱ সালিং অকণং অথুসং সুদ্ধং সুগন্ধং তণ্ডুলপ্ফলং পৰিভুঞ্জন্তি. তং ভুঞ্জন্তানং নেসং কুট্ঠং, গণ্ডো, কিলাসো, সোসো, কাসো, সাসো, অপমাৰো, জৰোতি এৱমাদিকো ন কোচি ৰোগো উপ্পজ্জতি, ন চ তে খুজ্জা ৱা ৱামনা ৱা কাণা ৱা কুণী ৱা খঞ্জা ৱা পক্খহতা ৱা ৱিকলঙ্গা ৱা ৱিকলিন্দ্ৰিযা ৱা হোন্তি.

ইত্থিযোপি তত্থ নাতিদীঘা, নাতিৰস্সা, নাতিকিসা, নাতিথূলা, নাতিকাড়া, নচ্চোদাতা, সোভগ্গপ্পত্তৰূপা হোন্তি. তথা হি দীঘঙ্গুলী, তম্বনখা, অলম্বথনা, তনুমজ্ঝা, পুণ্ণচন্দমুখী, ৱিসালক্খী, মুদুগত্তা, সহিতোৰূ, ওদাতদন্তা, গম্ভীৰনাভী, তনুজঙ্ঘা, দীঘনীলৱেল্লিতকেসী, পুথুলসুস্সোণী, নাতিলোমা, নালোমা, সুভগা, উতুসুখসম্ফস্সা, সণ্হা, সখিলা, সুখসম্ভাসা, নানাভৰণৱিভূসিতা ৱিচৰন্তি. সব্বদাপি সোড়সৱস্সুদ্দেসিকা ৱিয হোন্তি, পুৰিসা চ পঞ্চৱীসতিৱস্সুদ্দেসিকা ৱিয. ন পুত্তদাৰেসু ৰজ্জন্তি. অযং তত্থ ধম্মতা.

সত্তাহিকমেৱ চ তত্থ ইত্থিপুৰিসা কামৰতিযা ৱিহৰন্তি. ততো ৱীতৰাগা ৱিয যথাসকং গচ্ছন্তি, ন তত্থ ইধ ৱিয গব্ভোক্কন্তিমূলকং, গব্ভপৰিহৰণমূলকং, ৱিজাযনমূলকং ৱা দুক্খং হোতি. ৰত্তকঞ্চুকতো কঞ্চনপটিমা ৱিয দাৰকা মাতুকুচ্ছিতো অমক্খিতা এৱ সেম্হাদিনা সুখেনেৱ নিক্খমন্তি. অযং তত্থ ধম্মতা.

মাতা পন পুত্তং ৱা ধীতৰং ৱা ৱিজাযিত্ৱা তে ৱিচৰণকপ্পদেসে ঠপেত্ৱা অনপেক্খা যথাৰুচি গচ্ছতি. তেসং তত্থ সযিতানং যে পস্সন্তি পুৰিসা ৱা ইত্থিযো ৱা, তে অত্তনো অঙ্গুলিযো উপনামেন্তি. তেসং কম্মবলেন ততো খীৰং পৱত্ততি, তেন তে দাৰকা যাপেন্তি. এৱং পন ৱড্ঢেন্তা কতিপযদিৱসেহেৱ লদ্ধবলা হুত্ৱা দাৰিকা ইত্থিযো উপগচ্ছন্তি, দাৰকা পুৰিসে. কপ্পৰুক্খতো এৱ চ তেসং তত্থ ৱত্থাভৰণানি নিপ্ফজ্জন্তি. নানাৱিৰাগৱণ্ণৱিচিত্তানি হি সুখুমানি মুদুসুখসম্ফস্সানি ৱত্থানি তত্থ তত্থ কপ্পৰুক্খেসু ওলম্বন্তানি তিট্ঠন্তি. নানাৱিধৰস্মিজালসমুজ্জলৱিৱিধৱণ্ণৰতনৱিনদ্ধানি অনেকৱিধমালাকম্মলতাকম্মভিত্তিকম্মৱিচিত্তানি সীসূপগগীৱূপগহত্থূপগকটূপগপাদূপগানি সোৱণ্ণমযানি আভৰণানি কপ্পৰুক্খতো ওলম্বন্তি. তথা ৱীণামুদিঙ্গপণৱসম্মতাড়সঙ্খৱংসৱেতাড়পৰিৱাদিনীৱল্লকীপভুতিকা তূৰিযভণ্ডাপি ততো ততো ওলম্বন্তি. তত্থ বহূ ফলৰুক্খা কুম্ভমত্তানি ফলানি ফলন্তি মধুৰৰসানি, যানি পৰিভুঞ্জিত্ৱা তে সত্তাহম্পি খুপ্পিপাসাহি ন বাধীযন্তি.

নজ্জোপি তত্থ সুৱিসুদ্ধজলা সুপ্পতিত্থা ৰমণীযা অকদ্দমা ৱালুকতলা নাতিসীতা নচ্চুণ্হা সুৰভিগন্ধীহি জলজপুপ্ফেহি সঞ্ছন্না সব্বকালং সুৰভী ৱাযন্তিযো সন্দন্তি, ন তত্থ কণ্টকিকা কক্খড়গচ্ছলতা হোন্তি, অকণ্টকা পুপ্ফফলসম্পন্না এৱ হোন্তি, চন্দননাগৰুক্খা সযমেৱ ৰসং পগ্ঘৰন্তি, নহাযিতুকামা চ নদিতিত্থে একজ্ঝং ৱত্থাভৰণানি ঠপেত্ৱা নদিং ওতৰিত্ৱা ন্হত্ৱা উত্তিণ্ণুত্তিণ্ণা উপৰিট্ঠিমং উপৰিট্ঠিমং ৱত্থাভৰণং গণ্হন্তি, ন তেসং এৱং হোতি ‘‘ইদং মম, ইদং পৰস্সা’’তি. ততো এৱ ন তেসং কোচি ৱিগ্গহো ৱা ৱিৱাদো ৱা. সত্তাহিকা এৱ চ নেসং কামৰতিকীড়া হোতি, ততো ৱীতৰাগা ৱিয ৱিচৰন্তি. যত্থ চ ৰুক্খে সযিতুকামা হোন্তি, তত্থেৱ সযনং উপলব্ভতি. মতে চ সত্তে দিস্ৱা ন ৰোদন্তি ন সোচন্তি. তঞ্চ মণ্ডযিত্ৱা নিক্খিপন্তি. তাৱদেৱ চ নেসং তথাৰূপা সকুণা উপগন্ত্ৱা মতং দীপন্তৰং নেন্তি, তস্মা সুসানং ৱা অসুচিট্ঠানং ৱা তত্থ নত্থি, ন চ ততো মতা নিৰযং ৱা তিৰচ্ছানযোনিং ৱা পেত্তিৱিসযং ৱা উপপজ্জন্তি. ধম্মতাসিদ্ধস্স পঞ্চসীলস্স আনুভাৱেন তে দেৱলোকে নিব্বত্তন্তীতি ৱদন্তি. ৱস্সসহস্সমেৱ চ নেসং সব্বকালং আযুপ্পমাণং, সব্বমেতং তেসং পঞ্চসীলং ৱিয ধম্মতাসিদ্ধমেৱাতি.

তিঠানসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.