৭. মহাৱগ্গো

১-২. হিৰিওত্তপ্পসুত্তাদিৱণ্ণনা

৬৫-৬৬. সত্তমস্স পঠমং উত্তানমেৱ. দুতিযে তযো সংৱট্টাতি আপোসংৱট্টো, তেজোসংৱট্টো, ৱাযোসংৱট্টোতি তযো সংৱট্টা. তিস্সো সংৱট্টসীমাতি আভস্সৰা, সুভকিণ্হা, ৱেহপ্ফলাতি তিস্সো সংৱট্টসীমা. যদা হি কপ্পো তেজেন সংৱট্টতি ৱিনস্সতি, তদা আভস্সৰতো হেট্ঠা অগ্গিনা ডয্হতি. যদা আপেন সংৱট্টতি, তদা সুভকিণ্হতো হেট্ঠা উদকেন ৱিলীযতি. যদা ৱাযুনা সংৱট্টতি, তদা ৱেহপ্ফলতো হেট্ঠা ৱাযুনা ৱিদ্ধংসতি. ৱিত্থাৰতো পন সদাপি একং বুদ্ধক্খেত্তং ৱিনস্সতি. বুদ্ধক্খেত্তং নাম তিৱিধং হোতি জাতিক্খেত্তং আণাক্খেত্তং ৱিসযক্খেত্তন্তি. তত্থ জাতিক্খেত্তং নাম দসসহস্সচক্কৱাড়পৰিযন্তং হোতি, যং তথাগতস্স পটিসন্ধিগহণাদীসু কম্পতি. আণাক্খেত্তং কোটিসহস্সচক্কৱাড়পৰিযন্তং, যত্থ ৰতনসুত্তং (খু. পা. ৬.১ আদযো; সু. নি. ২২৪ আদযো) খন্ধপৰিত্তং (অ. নি. ৪.৬৭; চূড়ৱ. ২৫১) ধজগ্গপৰিত্তং (সং. নি. ১.২৪৯). আটানাটিযপৰিত্তং (দী. নি. ৩.২৭৫ আদযো), মোৰপৰিত্তন্তি (জা. ১.২.১৭-১৮) ইমেসং পৰিত্তানং আনুভাৱো ৱত্ততি. ৱিসযক্খেত্তং অনন্তমপৰিমাণং, যং ‘‘যাৱতা ৱা পন আকঙ্খেয্যা’’তি ৱুত্তং. এৱমেতেসু তীসু বুদ্ধক্খেত্তেসু একং আণাক্খেত্তং ৱিনস্সতি. তস্মিং পন ৱিনস্সন্তে জাতিক্খেত্তং ৱিনট্ঠমেৱ হোতি. ৱিনস্সন্তঞ্চ একতোৱ ৱিনস্সতি, সণ্ঠহন্তম্পি একতোৱ সণ্ঠহতি.

তীণি সংৱট্টমূলানীতি ৰাগদোসমোহসঙ্খাতানি তীণি সংৱট্টকাৰণানি. ৰাগাদীসু হি অকুসলমূলেসু উস্সন্নেসু লোকো ৱিনস্সতি. তথা হি ৰাগে উস্সন্নতৰে অগ্গিনা ৱিনস্সতি, দোসে উস্সন্নতৰে উদকেন, মোহে উস্সন্নতৰে ৱাতেন. কেচি পন ‘‘দোসে উস্সন্নতৰে অগ্গিনা, ৰাগে উদকেনা’’তি ৱদন্তি.

তীণি কোলাহলানীতি কপ্পকোলাহলং, বুদ্ধকোলাহলং, চক্কৱত্তিকোলাহলন্তি তীণি কোলাহলানি. তত্থ ‘‘ৱস্সসতসহস্সমত্থকে কপ্পুট্ঠানং নাম ভৱিস্সতী’’তিআদিনা দেৱতাহি উগ্ঘোসিতসদ্দো কপ্পকোলাহলং নাম হোতি. ‘‘ইতো ৱস্সসতসহস্সমত্থকে লোকো ৱিনস্সিস্সতি, মেত্তং, মাৰিসা, ভাৱেথ কৰুণং মুদিতং উপেক্খ’’ন্তি মনুস্সপথে দেৱতা ঘোসন্তিযো চৰন্তি. ‘‘ৱস্সসহস্সমত্থকে বুদ্ধো উপ্পজ্জিস্সতী’’তি বুদ্ধকোলাহলং নাম হোতি. ‘‘ইতো ৱস্সসহস্সমত্থকে বুদ্ধো উপ্পজ্জিত্ৱা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো সঙ্ঘৰতনেন পৰিৱাৰিতো ধম্মং দেসেন্তো ৱিচৰিস্সতী’’তি দেৱতা উগ্ঘোসন্তি. ‘‘ৱস্সসতমত্থকে পন চক্কৱত্তী উপ্পজ্জিস্সতী’’তি চক্কৱত্তিকোলাহলং নাম হোতি. ‘‘ইতো ৱস্সসতমত্থকে সত্তৰতনসম্পন্নো চাতুদ্দীপিস্সৰো সহস্সপৰিৱাৰো ৱেহাসঙ্গমো চক্কৱত্তী ৰাজা উপ্পজ্জিস্সতী’’তি দেৱতা উগ্ঘোসন্তি.

অচিৰট্ঠেন ন ধুৱাতি উদকবুব্বুড়াদযো ৱিয ন চিৰট্ঠাযিতায ধুৱভাৱৰহিতা. অস্সাসৰহিতাতি সুপিনকে পীতপানীযং ৱিয অনুলিত্তচন্দনং ৱিয চ অস্সাসৱিৰহিতা.

উপকপ্পনমেঘোতি কপ্পৱিনাসকমেঘং সন্ধায ৱদতি. যস্মিঞ্হি সমযে কপ্পো অগ্গিনা নস্সতি, আদিতোৱ কপ্পৱিনাসকমহামেঘো উট্ঠহিত্ৱা কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়ে একমহাৱস্সং ৱস্সতি. মনুস্সা তুট্ঠহট্ঠা সব্ববীজানি নীহৰিত্ৱা ৱপন্তি. সস্সেসু পন গোখাযিতকমত্তেসু জাতেসু গদ্ৰভৰৱং ৰৱন্তো একবিন্দুম্পি ন ৱস্সতি, তদা পচ্ছিন্নং পচ্ছিন্নমেৱ ৱস্সং হোতি. তেনাহ ‘‘তদা নিক্খন্তবীজং..পে… একবিন্দুম্পি দেৱো ন ৱস্সতী’’তি. ‘‘ৱস্সসতসহস্স অচ্চযেন কপ্পৱুট্ঠানং ভৱিস্সতী’’তিআদিনা দেৱতাহি ৱুত্তৱচনং সুত্ৱা যেভুয্যেন মনুস্সা চ ভুম্মদেৱতা চ সংৱেগজাতা অঞ্ঞমঞ্ঞং মুদুচিত্তা হুত্ৱা মেত্তাদীনি পুঞ্ঞানী কত্ৱা দেৱলোকে নিব্বত্তন্তি, অৱীচিতো পট্ঠায তুচ্ছো হোতীতি.

পঞ্চ বীজজাতানীতি মূলবীজং খন্ধবীজং ফড়ুবীজং অগ্গবীজং বীজবীজন্তি পঞ্চ বীজানি জাতানি. তত্থ মূলবীজন্তি ৱচা, ৱচত্তং, হলিদ্দং, সিঙ্গিৱেৰন্তি এৱমাদি. খন্ধবীজন্তি অস্সত্থো, নিগ্ৰোধোতি এৱমাদি. ফড়ুবীজন্তি উচ্ছু, ৱেড়ু, নড়োতি এৱমাদি. অগ্গবীজন্তি অজ্জুকং, ফণিজ্জকন্তি এৱমাদি. বীজবীজন্তি ৱীহিআদি পুব্বণ্ণঞ্চেৱ মুগ্গমাসাদিঅপৰণ্ণঞ্চ. পচ্চযন্তৰসমৱাযে ৱিসদিসুপ্পত্তিযা ৱিসেসকাৰণভাৱতো ৰুহনসমত্থে সাৰফলে নিৰুড়্হো বীজ-সদ্দো তদত্থসিদ্ধিযা মূলাদীসুপি কেসুচি পৱত্ততীতি মূলাদিতো নিৱত্তনত্থং একেন বীজ-সদ্দেন ৱিসেসেত্ৱা ৱুত্তং ‘‘বীজবীজ’’ন্তি ‘‘ৰূপৰূপং (ৱিসুদ্ধি. ২.৪৪৯) দুক্খদুক্খ’’ন্তি (সং. নি. ৪.৩২৭) যথা. যথা ফলপাকপৰিযন্তা ওসধিৰুক্খা ৱেড়ুকদলিআদযো.

যং কদাচীতিআদীসু যন্তি নিপাতমত্তং. কদাচীতি কিস্মিঞ্চি কালে. কৰহচীতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. দীঘস্স অদ্ধুনোতি দীঘস্স কালস্স. অচ্চযেনাতি অতিক্কমেন. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ.

হিৰিওত্তপ্পসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. নগৰোপমসুত্তৱণ্ণনা

৬৭. ততিযে পচ্চন্তে ভৱং পচ্চন্তিমং. ‘‘ৰথো সীলপৰিক্খাৰো, ঝানক্খো চক্কৱীৰিযো’’তিআদীসু (সং. নি. ৫.৪) ৱিয অলঙ্কাৰৱচনো পৰিক্খাৰসদ্দোতি আহ ‘‘নগৰালঙ্কাৰেহি অলঙ্কত’’ন্তি. পৰিৱাৰৱচনোপি ৱট্টতিযেৱ ‘‘সত্ত সমাধিপৰিক্খাৰা’’তিআদীসু (দী. নি. ৩.৩৩০) ৱিয. নেমং ৱুচ্চতি থম্ভাদীহি অনুপতভূমিপ্পদেসোতি আহ ‘‘গম্ভীৰআৱাটা’’তি, গম্ভীৰং ভূমিং অনুপ্পৱিট্ঠাতি অত্থো. সুট্ঠু সন্নিসীদাপিতাতি ভূমিং নিখনিত্ৱা সম্মদেৱ ঠপিতা.

অনুপৰিযাযেতি এতেনাতি অনুপৰিযাযো, সোযেৱ পথোতি অনুপৰিযাযপথো, পৰিতো পাকাৰস্স অনুযাযমগ্গো.

হত্থিং আৰোহন্তি আৰোহাপযন্তি চাতি হত্থাৰোহা (দী. নি. টী. ১.১৬৩). যেন হি পযোগেন পুৰিসো হত্থিনো আৰোহনযোগ্গো হোতি, হত্থিস্স তং পযোগং ৱিধাযন্তানং সব্বেসম্পেতেসং গহণং. তেনাহ ‘‘সব্বেপী’’তিআদি. তত্থ হত্থাচৰিযা নাম যে হত্থিনো হত্থাৰোহকানঞ্চ সিক্খাপকা. হত্থিৱেজ্জা নাম হত্থিভিসক্কা. হত্থিবন্ধা নাম হত্থীনং পাদৰক্খকা. আদি-সদ্দেন হত্থীনং যৱপদাযকাদিকে সঙ্গণ্হাতি. অস্সাৰোহা ৰথিকাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. ৰথে নিযুত্তা ৰথিকা. ৰথৰক্খা নাম ৰথস্স আণিৰক্খকা. ধনুং গণ্হন্তি গণ্হাপেন্তি চাতি ধনুগ্গহা, ইস্সাসা ধনুসিপ্পস্স সিক্খাপকা চ. তেনাহ ‘‘ধনুআচৰিযা ইস্সাসা’’তি. চেলেন চেলপটাকায যুদ্ধে অকন্তি গচ্ছন্তীতি চেলকাতি আহ – ‘‘যে যুদ্ধে জযদ্ধজং গহেত্ৱা পুৰতো গচ্ছন্তী’’তি. যথা তথা ঠিতে সেনিকে ব্ৰূহকৰণৱসেন ততো ততো চলযন্তি উচ্চালেন্তীতি চলকা. সকুণগ্ঘিআদযো ৱিয মংসপিণ্ডং পৰসেনাসমূহং সাহসিকমহাযোধতায ছেত্ৱা ছেত্ৱা দযন্তি উপ্পতিত্ৱা গচ্ছন্তীতি পিণ্ডদাযকা. দুতিযৱিকপ্পে পিণ্ডে দযন্তি জনসম্মদ্দে উপ্পতন্তা ৱিয গচ্ছন্তীতি পিণ্ডদাযকাতি অত্থো ৱেদিতব্বো. উগ্গতুগ্গতাতি থামজৱপৰক্কমাদিৱসেন অতিৱিয উগ্গতা, উদগ্গাতি অত্থো. পক্খন্দন্তীতি অত্তনো ৱীৰসূৰভাৱেন অসজ্জমানা পৰসেনং অনুপৱিসন্তীতি অত্থো. থামজৱবলপৰক্কমাদিসম্পত্তিযা মহানাগা ৱিয মহানাগা. একসূৰাতি একাকিসূৰা অত্তনো সূৰভাৱেনেৱ একাকিনো হুত্ৱা যুজ্ঝনকা. সজালিকাতি সৱম্মিকা. সৰপৰিত্তাণন্তি চম্মপৰিসিব্বিতং খেটকং, চম্মমযং ৱা ফলকং. ঘৰদাসযোধাতি অত্তনো দাসযোধা.

সম্পক্খন্দনলক্খণাতি সদ্ধেয্যৱত্থুনো এৱমেতন্তি সম্পক্খন্দনলক্খণা. সম্পসাদনলক্খণাতি পসীদিতব্বে ৱত্থুস্মিং পসীদনলক্খণা. ওকপ্পনসদ্ধাতি ওক্কন্তিত্ৱা পক্খন্দিত্ৱা অধিমুচ্চনং. পসাদনীযে ৱত্থুস্মিং পসীদনং পসাদসদ্ধা. অযং অনুধম্মোতি অযং নৱন্নং লোকুত্তৰধম্মানং অনুলোমধম্মো. নিব্বিদাবহুলোতি উক্কণ্ঠনাবহুলো. সদ্ধা বন্ধতি পাথেয্যন্তি সদ্ধা নামাযং সত্তস্স মৰণৱসেন মহাপথং সংৱজতো মহাকন্তাৰং পটিপজ্জতো মহাৱিদুগ্গং পক্খন্দতো পাথেয্যপুটং বন্ধতি, সম্বলং ৱিস্সজ্জেতীতি অত্থো. সদ্ধঞ্হি উপ্পাদেত্ৱা দানং দেতি, সীলং ৰক্খতি, উপোসথকম্মং কৰোতি. তেনেতং ৱুত্তং ‘‘সদ্ধা বন্ধতি পাথেয্য’’ন্তি. সিৰীতি ইস্সৰিযং. ইস্সৰিযে হি অভিমুখীভূতে থলতোপি জলতোপি ভোগা আগচ্ছন্তিযেৱ. তেনেতং ৱুত্তং ‘‘সিৰী ভোগানমাসযো’’তি. সদ্ধা দুতিযা পুৰিসস্স হোতীতি পুৰিসস্স দেৱলোকে, মনুস্সলোকে চেৱ নিব্বানঞ্চ গচ্ছন্তস্স সদ্ধা দুতিযা হোতি, সহাযকিচ্চং সাধেতি. ভত্তপুটাদীতি আদি-সদ্দেন দুতিযিকাদীনং সঙ্গহো দট্ঠব্বো. অনেকসৰসতাতি অনেকসভাৱতা, অনেককিচ্চতা ৱা. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

নগৰোপমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. ধম্মঞ্ঞূসুত্তৱণ্ণনা

৬৮. চতুত্থে সুত্তগেয্যাদিধম্মং জানাতীতি ধম্মঞ্ঞূ. তস্স তস্সেৱ সুত্তগেয্যাদিনা ভাসিতস্স তদঞ্ঞস্স সুত্তপদত্থস্স বোধকস্স সদ্দস্স অত্থকুসলতাৱসেন অত্থং জানাতীতি অত্থঞ্ঞূ. ‘‘এত্তকোম্হি সীলেন সমাধিনা পঞ্ঞাযা’’তি এৱং যথা অত্তনো পমাণজাননৱসেন অত্তানং জানাতীতি অত্তঞ্ঞূ. পটিগ্গহণপৰিভোগপৰিযেসনৱিস্সজ্জনেসু মত্তং জানাতীতি মত্তঞ্ঞূ. নিদ্দেসে পন পটিগ্গহণমত্তঞ্ঞুতায এৱ পৰিভোগাদিমত্তঞ্ঞুতা পবোধিতা হোতীতি পটিগ্গহণমত্তঞ্ঞুতাৱ দস্সিতা. ‘‘অযং কালো উদ্দেসস্স, অযং কালো পৰিপুচ্ছায, অযং কালো যোগস্স অধিগমাযা’’তি এৱং কালং জানাতীতি কালঞ্ঞূ. তত্থ পঞ্চ ৱস্সানি উদ্দেসস্স কালো, দস পৰিপুচ্ছায, ইদং অতিসম্বাধং, অতিক্খপঞ্ঞস্স তাৱতা কালেন তীৰেতুং অসক্কুণেয্যত্তা দস ৱস্সানি উদ্দেসস্স কালো, ৱীসতি পৰিপুচ্ছায, ততো পৰং যোগে কম্মং কাতব্বং. খত্তিযপৰিসাদিকং অট্ঠৱিধং পৰিসং জানাতীতি পৰিসঞ্ঞূ. ভিক্খুপৰিসাদিকং চতুব্বিধং, খত্তিযপৰিসাদিকং মনুস্সপৰিসংযেৱ পুন চতুব্বিধং গহেত্ৱা অট্ঠৱিধং ৱদন্তি অপৰে. নিদ্দেসে পনস্স খত্তিযপৰিসাদিচতুব্বিধপৰিসগ্গহণং নিদস্সনমত্তং দট্ঠব্বং. ‘‘ইমং মে সেৱন্তস্স অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি, কুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তি, তস্মা অযং পুগ্গলো সেৱিতব্বো, ৱিপৰিযাযতো অঞ্ঞো অসেৱিতব্বো’’তি সেৱিতব্বাসেৱিতব্বপুগ্গলং জানাতীতি পুগ্গলপৰোপৰঞ্ঞূ. এৱঞ্হি তেসং পুগ্গলানং পৰোপৰং উক্কট্ঠনিহীনতং জানাতি নাম. নিদ্দেসেপিস্স সেৱিতব্বাসেৱিতব্বপুগ্গলে ৱিভাৱনমেৱ সমণকথাকতন্তি দট্ঠব্বং.

ধম্মঞ্ঞূসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫-৬. পাৰিচ্ছত্তকসুত্তাদিৱণ্ণনা

৬৯-৭০. পঞ্চমে পতিতপলাসোতি পতিতপত্তো. এত্থ পঠমং পণ্ডুপলাসতং, দুতিযং পন্নপলাসতঞ্চ ৱত্ৱা ততিযং জালকজাততা, চতুত্থং খাৰকজাততা চ পাড়িযং ৱুত্তা. দীঘনিকাযট্ঠকথাযং পন মহাগোৱিন্দসুত্তৱণ্ণনাযং (দী. নি. অট্ঠ. ২.২৯৪) ইমমেৱ পাড়িং আহৰিত্ৱা দস্সেন্তেন পঠমং পণ্ডুপলাসতং, দুতিযং পন্নপলাসতঞ্চ ৱত্ৱা ততিযং খাৰকজাততা, চতুত্থং জালকজাততা চ দস্সিতা. এৱঞ্হি তত্থ ৱুত্তং – ‘‘পাৰিচ্ছত্তকে পুপ্ফমানে একং ৱস্সং উপট্ঠানং গচ্ছন্তি, তে তস্স পণ্ডুপলাসভাৱতো পট্ঠায অত্তমনা হোন্তি. যথাহ –

যস্মিং, ভিক্খৱে, সমযে দেৱানং তাৱতিংসানং পাৰিচ্ছত্তকো কোৱিড়াৰো, পণ্ডুপলাসো হোতি, অত্তমনা, ভিক্খৱে, দেৱা তাৱতিংসা তস্মিং সমযে হোন্তি ‘পণ্ডুপলাসো দানি পাৰিচ্ছত্তকো, কোৱিড়াৰো, ন চিৰস্সেৱ পন্নপলাসো ভৱিস্সতী’তি. যস্মিং সমযে দেৱানং তাৱতিংসানং পাৰিচ্ছত্তকো, কোৱিড়াৰো, পন্নপলাসো হোতি, জালকজাতো হোতি, খাৰকজাতো হোতি, কুটুমলকজাতো হোতি, কোৰকজাতো হোতি, অত্তমনা, ভিক্খৱে, দেৱা তাৱতিংসা তস্মিং সমযে হোন্তি ‘কোৰকজাতো দানি পাৰিচ্ছত্তকো কোৱিড়াৰো, ন চিৰস্সেৱ সব্বপালিফুল্লো ভৱিস্সতী’তি.

লীনত্থপ্পকাসিনিযম্পি (দী. নি. টী. ২.২৯৪) এত্থ এৱমত্থো দস্সিতো – পন্নপলাসোতি পতিতপত্তো. খাৰকজাতোতি জাতখুদ্দকমকুড়ো. যে হি নীলপত্তকা অতিৱিয খুদ্দকা মকুড়া, তে ‘‘খাৰকা’’তি ৱুচ্চন্তি. জালকজাতোতি তেহিযেৱ খুদ্দকমকুড়েহি জাতজালকো সব্বসো জালো ৱিয জাতো. কেচি পন ‘‘জালকজাতোতি একজালো ৱিয জাতো’’তি অত্থং ৱদন্তি. পাৰিচ্ছত্তকো কিৰ খাৰকগ্গহণকালে সব্বত্থকমেৱ পল্লৱিকো হোতি, তে চস্স পল্লৱা পভস্সৰপৱাড়ৱণ্ণসমুজ্জলা হোন্তি. তেন সো সব্বসো সমুজ্জলন্তো তিট্ঠতি. কুটুমলজাতোতি সঞ্জাতমহামকুড়ো. কোৰকজাতোতি সঞ্জাতসূচিভেদো সম্পতিৱিকসমানাৱত্থো. সব্বপালিফুল্লোতি সব্বসো ফুল্লিতৱিকসিতোতি. অযঞ্চ অনুক্কমো দীঘভাণকানং ৱড়ঞ্জনানুক্কমেন দস্সিতো, ন এত্থ আচৰিযস্স ৱিৰোধো আসঙ্কিতব্বো.

কন্তনকৱাতোতি দেৱানং পুঞ্ঞকম্মপচ্চযা পুপ্ফানং ছিন্দনকৱাতো. কন্ততীতি ছিন্দতি. সম্পটিচ্ছনকৱাতোতি ছিন্নানং ছিন্নানং পুপ্ফানং সম্পটিগ্গণ্হকৱাতো. চিনন্তোতি নানাৱিধভত্তিসন্নিৱেসৱসেন নিচিনং কৰোন্তো. অঞ্ঞতৰদেৱতানন্তি নামগোত্তৱসেন অপঞ্ঞাতদেৱতানং. ৰেণুৱট্টীতি ৰেণুসঙ্ঘাতো. কণ্ণিকং আহচ্চাতি সুধম্মায কূটং আহন্ত্ৱা.

অনুফৰণানুভাৱোতি খীণাসৱস্স ভিক্খুনো কিত্তিসদ্দস্স যাৱ ব্ৰহ্মলোকা অনুফৰণসঙ্খাতো আনুভাৱো. পব্বজ্জানিস্সিতং হোতীতি পব্বজ্জায চতুপাৰিসুদ্ধিসীলম্পি দস্সিতমেৱাতি অধিপ্পাযো. পঠমজ্ঝানসন্নিস্সিতন্তিআদীসুপি ইমিনাৱ নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. ইধ পন উভযতো পৰিচ্ছেদো হেট্ঠা সীলতো উপৰি অৰহত্ততো চ পৰিচ্ছেদস্স দস্সিতত্তা. তেনেতং ৱুত্তন্তি তেন কাৰণেন এতং ‘‘চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং পব্বজ্জানিস্সিতং হোতী’’তিআদিৱচনং ৱুত্তং. ছট্ঠং উত্তানমেৱ.

পাৰিচ্ছত্তকসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. ভাৱনাসুত্তৱণ্ণনা

৭১. সত্তমে অত্থস্স অসাধিকা ‘‘ভাৱনং অননুযুত্তস্সা’’তি ৱুত্তত্তা. সম্ভাৱনত্থেতি ‘‘অপি নাম এৱং সিযা’’তি ৱিকপ্পনত্থো সম্ভাৱনত্থো. এৱঞ্হি লোকে সিলিট্ঠৱচনং হোতীতি একমেৱ সঙ্খং অৱত্ৱা অপৰায সঙ্খায সদ্ধিং ৱচনং লোকে সিলিট্ঠৱচনং হোতি যথা ‘‘দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানী’’তি. সম্মা অধিসযিতানীতি পাদাদীহি অত্তনা নেসং কিঞ্চি উপঘাতং অকৰোন্তিযা বহিৱাতাদিপৰিস্সযপৰিহৰণত্থং সম্মদেৱ উপৰি সযিতানি. উপৰিঅত্থো হেত্থ অধি-সদ্দো. উতুং গণ্হাপেন্তিযাতি তেসং অল্লসিনেহপৰিযাদানত্থং অত্তনো কাযুস্মাৱসেন উতুং গণ্হাপেন্তিযা. তেনাহ ‘‘উস্মীকতানী’’তি. সম্মা পৰিভাৱিতানীতি সম্মদেৱ সব্বসো কুক্কুটৱাসনায ৱাসিতানি. তেনাহ ‘‘কুক্কুটগন্ধং গাহাপিতানী’’তি. এত্থ চ সম্মাপৰিসেদনং কুক্কুটগন্ধপৰিভাৱনঞ্চ সম্মাঅধিসযনসম্মাপৰিসেদননিপ্ফত্তিযা আনুভাৱনিপ্ফাদিতন্তি দট্ঠব্বং. সম্মাঅধিসযনেনেৱ হি ইতৰদ্ৱযং ইজ্ঝতি. ন হি সম্মাঅধিসযনতো ৱিসুং সম্মাপৰিসেদনস্স সম্মাপৰিভাৱনস্স চ কাৰণং অত্থি. তেন পন সদ্ধিংযেৱ ইতৰেসং দ্ৱিন্নম্পি ইজ্ঝনতো ৱুত্তং.

তিৱিধকিৰিযাকৰণেনাতি সম্মাঅধিসযনাদিতিৱিধকিৰিযাকৰণেনাতি অত্থো. কিঞ্চাপি ‘‘এৱং অহো ৱত মে’’তিআদিনা ন ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য কাৰণস্স পন সম্পাদিতত্তা, অথ খো ভব্বাৱ তে অভিনিব্ভিজ্জিতুন্তি যোজনা. কস্মা ভব্বাতি আহ ‘‘তে হি যস্মা তাযা’’তিআদি. সযম্পীতি অণ্ডানি. পৰিণামন্তি পৰিপাকং বহিনিক্খমনযোগ্যতং. যথা কপালস্স তনুতা আলোকস্স অন্তো পঞ্ঞাযমানস্স কাৰণং, তথা কপালস্স তনুতায নখসিখামুখতুণ্ডকানং খৰতায চ অল্লসিনেহপৰিযাদানং কাৰণৱচনন্তি দট্ঠব্বং. তস্মাতি আলোকস্স অন্তো পঞ্ঞাযমানতো সযঞ্চ পৰিপাকগতত্তা.

ওপম্মসম্পটিপাদনন্তি ওপম্মত্থস্স উপমেয্যেন সম্মদেৱ পটিপাদনং. তন্তি ওপম্মসম্পটিপাদনং. এৱন্তি ইদানি ৱুচ্চমানাকাৰেন. অত্থেনাতি উপমেয্যত্থেন সংসন্দেত্ৱা সহ যোজেত্ৱা. সম্পাদনেন সম্পযুত্তধম্মৱসেন ঞাণস্স তিক্খভাৱো ৱেদিতব্বো. ঞাণস্স হি সভাৱতো সতিনেপক্কতো চ তিক্খভাৱো, সমাধিৱসেন খৰভাৱো, সদ্ধাৱসেন ৱিপ্পসন্নভাৱো. পৰিণামকালোতি বলৱৱিপস্সনাকালো. ৱড্ঢিকালোতি ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনাকালো. অনুলোমট্ঠানিযা হি ৱিপস্সনা গহিতগব্ভা নাম তদা মগ্গগব্ভস্স গহিতত্তা. তজ্জাতিকন্তি তস্স ৱিপস্সনানুযোগস্স অনুৰূপং. সত্থাপি অৱিজ্জণ্ডকোসং পহৰতি, দেসনাপি ৱিনেয্যসন্তানগতং অৱিজ্জণ্ডকোসং পহৰতি, যথাঠানে ঠাতুং ন দেতি.

ওলম্বকসঙ্খাতন্তি ওলম্বকসুত্তসঙ্খাতং. ‘‘পল’’ন্তি হি তস্স সুত্তস্স নামং. চাৰেত্ৱা দাৰুনো হেট্ঠা দোসজাননত্থং উস্সাপেত্ৱা. গণ্ডং হৰতীতি পলগণ্ডোতি এতেন ‘‘পলেন গণ্ডহাৰো পলগণ্ডোতি পচ্ছিমপদে উত্তৰপদলোপেন নিদ্দেসো’’তি দস্সেতি. গহণট্ঠানেতি হত্থেন গহেতব্বট্ঠানে. সম্মদেৱ খিপীযন্তি এতেন কাযদুচ্চৰিতাদীনীতি সঙ্খেপো, পব্বজ্জাৱ সঙ্খেপো পব্বজ্জাসঙ্খেপো. তেন ৱিপস্সনং অনুযুঞ্জন্তস্স পুগ্গলস্স অজানন্তস্সেৱ আসৱানং পৰিক্খযো ইধ ৱিপস্সনানিসংসোতি অধিপ্পেতো.

হেমন্তিকেন কাৰণভূতেন, ভুম্মত্থে ৱা এতং কৰণৱচনং, হেমন্তিকেতি অত্থো. পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি পটিপ্পস্সদ্ধফলানি হোন্তি. তেনাহ ‘‘পূতিকানি ভৱন্তী’’তি. মহাসমুদ্দো ৱিয সাসনং অগাধগম্ভীৰভাৱতো. নাৱা ৱিয যোগাৱচৰো মহোঘুত্তৰতো. পৰিযাযনং ৱিযাতি পৰিতো অপৰাপৰং যাযনং ৱিয. খজ্জমানানন্তি খাদন্তেন ৱিয উদকেন খেপিযমানবন্ধনানং. তনুভাৱোতি পৰিযুট্ঠানপৱত্তিযা অসমত্থতায দুব্বলভাৱো. ৱিপস্সনাঞাণপীতিপামোজ্জেহীতি ৱিপস্সনাঞাণসমুট্ঠিতেহি পীতিপামোজ্জেহি. ওক্খাযমানেতি ৱিপস্সনাকম্মট্ঠানে ৱীথিপ্পটিপাটিযা ওক্খাযমানে, পটিসঙ্খানুপস্সনায ৱা ওক্খাযমানে. সঙ্খাৰুপেক্খায পক্খাযমানে. দুব্বলতা দীপিতা ‘‘অপ্পকসিৰেনেৱ সংযোজনানি পটিপ্পস্সম্ভন্তি, পূতিকানি ভৱন্তী’’তি ৱুত্তত্তা.

ভাৱনাসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮-৯. অগ্গিক্খন্ধোপমসুত্তাদিৱণ্ণনা

৭২-৭৩. অট্ঠমে পস্সথ নূতি অপি পস্সথ. মহন্তন্তি ৱিপুলং. অগ্গিক্খন্ধন্তি অগ্গিসমূহং. আদিত্তন্তি পদিত্তং. সম্পজ্জলিতন্তি সমন্ততো পজ্জলিতং অচ্চিৱিপ্ফুলিঙ্গানি মুঞ্চন্তং. সজোতিভূতন্তি সমন্ততো উট্ঠিতাহি জালাহি একপ্পভাসমুদযভূতং. তং কিং মঞ্ঞথাতি তং ইদানি মযা ৱুচ্চমানত্থং কিং মঞ্ঞথাতি অনুমতিগ্গহণত্থং পুচ্ছতি. যদেত্থ সত্থা অগ্গিক্খন্ধালিঙ্গনং কঞ্ঞালিঙ্গনঞ্চ আনেসি, তমত্থং ৱিভাৱেতুং ‘‘আৰোচযামী’’তিআদিমাহ.

দুস্সীলস্সাতি নিস্সীলস্স সীলৱিৰহিতস্স. পাপধম্মস্সাতি দুস্সীলত্তা এৱ হীনজ্ঝাসযতায লামকসভাৱস্স. অসুচিসঙ্কস্সৰসমাচাৰস্সাতি অপৰিসুদ্ধতায অসুচি হুত্ৱা সঙ্কায সৰিতব্বসমাচাৰস্স. দুস্সীলো হি কিঞ্চিদেৱ অসাৰুপ্পং দিস্ৱা ‘‘ইদং অসুকেন কতং ভৱিস্সতী’’তি পৰেসং আসঙ্কা হোতি. কেনচিদেৱ কৰণীযেন মন্তযন্তে ভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘কচ্চি নু খো ইমে মযা কতকম্মং জানিত্ৱা মন্তেন্তী’’তি অত্তনোযেৱ সঙ্কায সৰিতব্বসমাচাৰো. পটিচ্ছন্নকম্মন্তস্সাতি লজ্জিতব্বতায পটিচ্ছাদেতব্বকম্মন্তস্স. অস্সমণস্সাতি ন সমণস্স. সলাকগ্গহণাদীসু ‘‘অহম্পি সমণো’’তি মিচ্ছাপটিঞ্ঞায সমণপটিঞ্ঞস্স. অসেট্ঠচাৰিতায অব্ৰহ্মচাৰিস্স. উপোসথাদীসু ‘‘অহম্পি ব্ৰহ্মচাৰী’’তি মিচ্ছাপটিঞ্ঞায ব্ৰহ্মচাৰিপটিঞ্ঞস্স. পূতিনা কম্মেন সীলৱিপত্তিযা অন্তো অনুপৱিট্ঠত্তা অন্তোপূতিকস্স. ছদ্ৱাৰেহি ৰাগাদিকিলেসানুস্সৱনেন তিন্তত্তা অৱস্সুতস্স. সঞ্জাতৰাগাদিকচৱৰত্তা সীলৱন্তেহি ছড্ডেতব্বত্তা চ কসম্বুজাতস্স.

ৱালৰজ্জুযাতি ৱালেহি কতৰজ্জুযা. সা হি খৰতৰা হোতি. ঘংসেয্যাতি মথনৱসেন ঘংসেয্য. তেলধোতাযাতি তেলেন নিসিতায. পচ্চোৰস্মিন্তি পতিউৰস্মিং, অভিমুখে উৰমজ্ঝেতি অধিপ্পাযো. অযোসঙ্কুনাতি সণ্ডাসেন. ফেণুদ্দেহকন্তি ফেণং উদ্দেহেত্ৱা উদ্দেহেত্ৱা, অনেকৱাৰং ফেণং উট্ঠাপেত্ৱাতি অত্থো. এৱমেত্থ সঙ্খেপতো পাড়িৱণ্ণনা ৱেদিতব্বা. নৱমং উত্তানমেৱ.

অগ্গিক্খন্ধোপমসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. অৰকসুত্তৱণ্ণনা

৭৪. দসমে পৰিত্তন্তি ইত্তৰং. তেনাহ ‘‘অপ্পং থোক’’ন্তি. পবন্ধানুপচ্ছেদস্স পচ্চযভাৱো ইধ জীৱিতস্স ৰসো কিচ্চন্তি অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘সৰসপৰিত্ততাযপী’’তি. তদধীনৱুত্তিতাযপি হি ‘‘যো, ভিক্খৱে, চিৰং জীৱতি, সো ৱস্সসতং অপ্পং ৱা ভিয্যো’’তি ৱচনতো পৰিত্তং খণপৰিত্ততাযপি. পৰমত্থতো হি অতিপৰিত্তো সত্তানং জীৱিতক্খণো একচিত্তক্খণপ্পৱত্তিমত্তোযেৱ. যথা নাম ৰথচক্কং পৱত্তমানম্পি একেনেৱ নেমিপ্পদেসেন পৱত্ততি, তিট্ঠমানম্পি একেনেৱ তিট্ঠতি, এৱমেৱং একচিত্তক্খণিকং সত্তানং জীৱিতং তস্মিং চিত্তে নিৰুদ্ধমত্তে সত্তো নিৰুদ্ধোতি ৱুচ্চতি. যথাহ ‘‘অতীতে চিত্তক্খণে জীৱিত্থ ন জীৱতি ন জীৱিস্সতি. অনাগতে চিত্তক্খণে ন জীৱিত্থ ন জীৱতি জীৱিস্সতি. পচ্চুপ্পন্নে চিত্তক্খণে ন জীৱিত্থ জীৱতি ন জীৱিস্সতি.

‘‘জীৱিতং অত্তভাৱো চ, সুখদুক্খা চ কেৱলা;

একচিত্তসমাযুত্তা, লহুসো ৱত্ততে খণো.

‘‘যে নিৰুদ্ধা মৰন্তস্স, তিট্ঠমানস্স ৱা ইধ;

সব্বেপি সদিসা খন্ধা, গতা অপ্পটিসন্ধিকা.

‘‘অনিব্বত্তেন ন জাতো, পচ্চুপ্পন্নেন জীৱতি;

চিত্তভঙ্গা মতো লোকো, পঞ্ঞত্তি পৰমত্থিযা’’তি. (মহানি. ১০);

লহুসন্তি লহুকং. তেনাহ ‘‘লহুং উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝনতো লহুস’’ন্তি. পৰিত্তং লহুসন্তি উভযং পনেতং অপ্পকস্স ৱেৱচনং. যঞ্হি অপ্পকং, তং পৰিত্তঞ্চেৱ লহুকঞ্চ হোতি. ইধ পন আযুনো অধিপ্পেতত্তা ৰস্সন্তি ৱুত্তং হোতি. মন্তাযন্তি কৰণত্থে এতং ভুম্মৱচনন্তি আহ ‘‘মন্তায বোদ্ধব্বং, পঞ্ঞায জানিতব্বন্তি অত্থো’’তি. মন্তাযন্তি ৱা মন্তেয্যন্তি ৱুত্তং হোতি, মন্তেতব্বং মন্তায উপপৰিক্খিতব্বন্তি অত্থো. পঞ্ঞায জানিতব্বন্তি জানিতব্বং জীৱিতস্স পৰিত্তভাৱো বহুদুক্খাদিভাৱো. জানিত্ৱা চ পন সব্বপলিবোধে ছিন্দিত্ৱা কত্তব্বং কুসলং, চৰিতব্বং ব্ৰহ্মচৰিযং. যস্মা ইত্থি জাতস্স অমৰণং, অপ্পং ৱা ভিয্যো ৱস্সসততো উপৰি অপ্পং অঞ্ঞং ৱস্সসতং অপ্পত্ৱা ৱীসং ৱা তিংসং ৱা চত্তালীসং ৱা পণ্ণাসং ৱা সট্ঠি ৱা ৱস্সানি জীৱতি, এৱংদীঘাযুকো পন অতিদুল্লভো. ‘‘অসুকো হি এৱং চিৰং জীৱতী’’তি তত্থ তত্থ গন্ত্ৱা দট্ঠব্বো হোতি. তত্থ ৱিসাখা উপাসিকা ৱীসসতং জীৱতি, তথা পোক্খৰসাতিব্ৰাহ্মণো, ব্ৰহ্মাযুব্ৰাহ্মণো, বাৱৰিযব্ৰাহ্মণো, আনন্দত্থেৰো, মহাকস্সপত্থেৰোতি. অনুৰুদ্ধত্থেৰো পন ৱস্সসতঞ্চেৱ পণ্ণাসঞ্চ ৱস্সানি. বাকুলত্থেৰো ৱস্সসতঞ্চেৱ সট্ঠি চ ৱস্সানি, অযং সব্বদীঘাযুকো, সোপি দ্ৱে ৱস্সসতানি ন জীৱি.

অৰকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

মহাৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.