৮. ৱিনযৱগ্গো
১-৮. পঠমৱিনযধৰসুত্তাদিৱণ্ণনা
৭৫-৮২. অট্ঠমস্স পঠমং দুতিযঞ্চ উত্তানত্থমেৱ. ততিযে ৱিনযলক্খণে পতিট্ঠিতো লজ্জিভাৱেন ৱিনযলক্খণে ঠিতো হোতি. অলজ্জী (পাৰা. অট্ঠ. ১.৪৫) হি বহুস্সুতোপি সমানো লাভগৰুকতায তন্তিং ৱিসংৱাদেত্ৱা উদ্ধম্মং উব্বিনযং সত্থুসাসনং দীপেত্ৱা সাসনে মহন্তং উপদ্দৱং কৰোতি, সঙ্ঘভেদম্পি সঙ্ঘৰাজিম্পি উপ্পাদেতি. লজ্জী পন কুক্কুচ্চকো সিক্খাকামো জীৱিতহেতুপি তন্তিং অৱিসংৱাদেত্ৱা ধম্মমেৱ ৱিনযমেৱ চ দীপেতি, সত্থুসাসনং গৰুং কত্ৱা ঠপেতি. এৱং যো লজ্জী, সো ৱিনযং অজহন্তো অৱোক্কমন্তোৱ লজ্জিভাৱেন ৱিনযলক্খণে ঠিতো হোতি পতিট্ঠিতো.
অসংহীৰোতি এত্থ সংহীৰো নাম যো পাড়িযং ৱা অট্ঠকথাযং ৱা হেট্ঠা ৱা উপৰিতো ৱা পদপটিপাটিযা ৱা পুচ্ছিযমানো ৱিত্থুনতি ৱিপ্ফন্দতি, সণ্ঠাতুং ন সক্কোতি, যং যং পৰেন ৱুচ্চতি, তং তং অনুজানাতি, সকৱাদং ছড্ডেত্ৱা পৰৱাদং গণ্হাতি. যো পন পাড়িযং ৱা অট্ঠকথাযং ৱা হেট্ঠুপৰিযৱসেন ৱা পদপটিপাটিযা ৱা পুচ্ছিযমানো ন ৱিত্থুনতি ন ৱিপ্ফন্দতি, একেকলোমং সণ্ডাসেন গণ্হন্তো ৱিয ‘‘এৱং মযং ৱদাম, এৱং নো আচৰিযা ৱদন্তী’’তি ৱিস্সজ্জেতি. যম্হি পাড়ি চ পাড়িৱিনিচ্ছযো চ সুৱণ্ণভাজনে পক্খিত্তসীহৱসা ৱিয পৰিক্খযং পৰিযাদানং অগচ্ছন্তো তিট্ঠতি, অযং ৱুচ্চতি অসংহীৰো. যস্মা পন এৱৰূপো যং যং পৰেন ৱুচ্চতি, তং তং নানুজানাতি, অত্তনা সুৱিনিচ্ছিনিতং কত্ৱা গহিতং অৱিপৰীতমত্থং ন ৱিস্সজ্জেতি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘ন সক্কোতি গহিতগ্গহণং ৱিস্সজ্জাপেতু’’ন্তি. চতুত্থাদীনি সুৱিঞ্ঞেয্যানি.
পঠমৱিনযধৰসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. সত্থুসাসনসুত্তৱণ্ণনা
৮৩. নৱমে ৱিৱেকট্ঠোতি ৱিৱিত্তো. তেনাহ ‘‘দূৰীভূতো’’তি. সতিঅৱিপ্পৱাসে ঠিতোতি কম্মট্ঠানে সতিং অৱিজহিত্ৱা ঠিতো. পেসিতত্তোতি কাযে চ জীৱিতে চ অনপেক্খতায নিব্বানং পেসিতচিত্তো তন্নিন্নো তপ্পোণো তপ্পব্ভাৰো.
সত্থুসাসনসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. অধিকৰণসমথসুত্তৱণ্ণনা
৮৪. দসমে অধিকৰীযন্তি এত্থাতি অধিকৰণানি. কে অধিকৰীযন্তি? সমথা. কথং অধিকৰীযন্তি? সমনৱসেন. তস্মা তে তেসং সমনৱসেন পৱত্তন্তীতি আহ ‘‘অধিকৰণানি সমেন্তী’’তিআদি. উপ্পন্নানং উপ্পনানন্তি উট্ঠিতানং উট্ঠিতানং. সমথত্থন্তি সমনত্থং. দীঘনিকাযে সঙ্গীতিসুত্তৱণ্ণনাযম্পি (দী. নি. অট্ঠ. ৩.৩৩১) ৱিত্থাৰতোযেৱাতি এত্থাযং ৱিত্থাৰনযো – অধিকৰণেসু তাৱ ধম্মোতি ৱা অধম্মোতি ৱা অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি ৱিৱদন্তানং ভিক্খূনং যো ৱিৱাদো, ইদং ৱিৱাদাধিকৰণং নাম. সীলৱিপত্তিযা ৱা আচাৰদিট্ঠিআজীৱৱিপত্তিযা ৱা অনুৱদন্তানং যো অনুৱাদো উপৱদনা চেৱ চোদনা চ, ইদং অনুৱাদাধিকৰণং নাম. মাতিকাযং আগতা পঞ্চ, ৱিভঙ্গে দ্ৱেতি সত্তপি আপত্তিক্খন্ধা, ইদং আপত্তাধিকৰণং নাম. যং সঙ্ঘস্স অপলোকনাদীনং চতুন্নং কম্মানং কৰণং, ইদং কিচ্চাধিকৰণং নাম.
তত্থ ৱিৱাদাধিকৰণং দ্ৱীহি সমথেহি সম্মতি সম্মুখাৱিনযেন চ যেভুয্যসিকায চ. সম্মুখাৱিনযেনেৱ সম্মমানং যস্মিং ৱিহাৰে উপ্পন্নং তস্মিংযেৱ ৱা, অঞ্ঞত্ৰ ৱূপসমেতুং গচ্ছন্তানং অন্তৰামগ্গে ৱা, যত্থ গন্ত্ৱা সঙ্ঘস্স নিয্যাতিতং, তত্থ সঙ্ঘেন ৱা, সঙ্ঘে ৱূপসমেতুং অসক্কোন্তে তত্থেৱ উব্বাহিকায সম্মতপুগ্গলেহি ৱা ৱিনিচ্ছিতং সম্মতি. এৱং সম্মমানে চ পনেতস্মিং যা সঙ্ঘসম্মুখতো ধম্মসম্মুখতো ৱিনযসম্মুখতা পুগ্গলসম্মুখতা, অযং সম্মুখাৱিনযো নাম. তত্থ চ কাৰকসঙ্ঘস্স সঙ্ঘসামগ্গিৱসেন সম্মুখিভাৱো সঙ্ঘসম্মুখতা. সমেতব্বস্স ৱত্থুনো ভূতত্তা ধম্মসম্মুখতা. যথা তং সমেতব্বং, তথেৱস্স সমনং ৱিনযসম্মুখতা. যো চ ৱিৱদতি, যেন চ ৱিৱদতি, তেসং উভিন্নং অত্থপচ্চত্থিকানং সম্মুখীভাৱো পুগ্গলসম্মুখতা. উব্বাহিকায ৱূপসমে পনেত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা পৰিহাযতি. এৱং তাৱ সম্মুখাৱিনযেনেৱ সম্মতি.
সচে পনেৱম্পি ন সম্মতি, অথ নং উব্বাহিকায সম্মতা ভিক্খূ ‘‘ন মযং সক্কোম ৱূপসমেতু’’ন্তি সঙ্ঘস্সেৱ নিয্যাতেন্তি. ততো সঙ্ঘো পঞ্চঙ্গসমন্নাগতং ভিক্খুং সলাকগ্গাহাপকং সম্মন্নতি, তেন গুড়্হকৱিৱটকসকণ্ণজপ্পকেসু তীসু সলাকগ্গাহকেসু অঞ্ঞতৰৱসেন সলাকং গাহাপেত্ৱা সন্নিপতিতায পৰিসায ধম্মৱাদীনং যেভুয্যতায যথা তে ধম্মৱাদিনো ৱদন্তি, এৱং ৱূপসন্তং অধিকৰণং সম্মুখাৱিনযেন চ যেভুয্যসিকায চ ৱূপসন্তং হোতি. তত্থ সম্মুখাৱিনযো ৱুত্তনযো এৱ. যং পন যেভুয্যসিকাকম্মস্স কৰণং, অযং যেভুয্যসিকা নাম. এৱং ৱিৱাদাধিকৰণং দ্ৱীহি সমথেহি সম্মতি.
অনুৱাদাধিকৰণং চতূহি সমথেহি সম্মতি সম্মুখাৱিনযেন চ সতিৱিনযেন চ অমূড়্হৱিনযেন চ তস্সপাপিযসিকায চ. সম্মুখাৱিনযেনেৱ সম্মমানং যো চ অনুৱদতি, যঞ্চ অনুৱদতি, তেসং ৱচনং সুত্ৱা সচে কাচি আপত্তি নত্থি, উভো খমাপেত্ৱা, সচে অত্থি অযং নামেত্থ আপত্তীতি এৱং ৱিনিচ্ছিতং ৱূপসম্মতি. তত্থ সম্মুখাৱিনযলক্খণং ৱুত্তনযমেৱ.
যদা পন খীণাসৱস্স ভিক্খুনো অমূলিকায সীলৱিপত্তিযা অনুদ্ধংসিতস্স সতিৱিনযং যাচমানস্স সঙ্ঘো ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন সতিৱিনযং দেতি, তদা সম্মুখাৱিনযেন চ সতিৱিনযেন চ ৱূপসন্তং হোতি. দিন্নে পন সতিৱিনযে পুন তস্মিং পুগ্গলে কস্সচি অনুৱাদো ন ৰুহতি. যদা উম্মত্তকো ভিক্খু উম্মাদৱসেন কতে অস্সামণকে অজ্ঝাচাৰে ‘‘সৰতাযস্মা এৱৰূপিং আপত্তি’’ন্তি ভিক্খূহি চোদিযমানো ‘‘উম্মত্তকেন মে, আৱুসো, এতং কতং, নাহং তং সৰামী’’তি ভণন্তোপি ভিক্খূহি চোদিযমানোৱ পুন অচোদনত্থায অমূড়্হৱিনযং যাচতি, সঙ্ঘো চস্স ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন অমূড়্হৱিনযং দেতি. তদা সম্মুখাৱিনযেন চ অমূড়্হৱিনযেন চ ৱূপসন্তং হোতি. দিন্নে পন অমূড়্হৱিনযে পুন তস্মিং পুগ্গলে কস্সচি তপ্পচ্চযা অনুৱাদো ন ৰুহতি. যদা পন পাৰাজিকেন ৱা পাৰাজিকসামন্তেন ৱা চোদিযমানস্স অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰতো পাপুস্সন্নতায পাপিযস্স পুগ্গলস্স ‘‘সচাযং অচ্ছিন্নমূলো ভৱিস্সতি, সম্মা ৱত্তিত্ৱা ওসাৰণং লভিস্সতি. সচে ছিন্নমূলো, অযমেৱস্স নাসনা ভৱিস্সতী’’তি মঞ্ঞমানো সঙ্ঘো ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন তস্সপাপিযসিকং কৰোতি, তদা সম্মুখাৱিনযেন চ তস্সপাপিযসিকায চ ৱূপসন্তং হোতীতি. এৱং অনুৱাদাধিকৰণং চতূহি সমথেহি সম্মতি.
আপত্তাধিকৰণং তীহি সমথেহি সম্মতি সম্মুখাৱিনযেন চ পটিঞ্ঞাতকৰণেন চ তিণৱত্থাৰকেন চ. তস্স সম্মুখাৱিনযেনেৱ ৱূপসমো নত্থি. যদা পন একস্স ৱা ভিক্খুনো সন্তিকে সঙ্ঘগণমজ্ঝেসু ৱা ভিক্খু লহুকং আপত্তিং দেসেতি, তদা আপত্তাধিকৰণং সম্মুখাৱিনযেন চ পটিঞ্ঞাতকৰণেন চ ৱূপসম্মতি. তত্থ সম্মুখাৱিনযে তাৱ যো চ দেসেতি, যস্স চ দেসেতি, তেসং সম্মুখীভাৱো পুগ্গলসম্মুখতো. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.
পুগ্গলস্স চ গণস্স চ দেসনাকালে সঙ্ঘসম্মুখতো পৰিহাযতি. যং পনেত্থ ‘‘অহং, ভন্তে, ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো’’তি চ ‘‘পস্সসী’’তি চ ‘‘আম, পস্সামী’’তি চ পটিঞ্ঞাতায ‘‘আযতিং সংৱৰেয্যাসী’’তি কৰণং, তং পটিঞ্ঞাতকৰণং নাম. সঙ্ঘাদিসেসে পৰিৱাসাদিযাচনা পটিঞ্ঞা, পৰিৱাসাদীনং দানং পটিঞ্ঞাতকৰণং নাম.
দ্ৱেপক্খজাতা পন ভণ্ডনকাৰকা ভিক্খূ বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচাৰং চৰিত্ৱা পুন লজ্জিধম্মে উপ্পন্নে ‘‘সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কাৰেস্সাম, সিযাপি তং অধিকৰণং কক্খড়ত্তায ৱাড়ত্তায সংৱত্তেয্যা’’তি অঞ্ঞমঞ্ঞং আপত্তিযা কাৰাপনে দোসং দিস্ৱা যদা ভিক্খূ তিণৱত্থাৰককম্মং কৰোন্তি, তদা আপত্তাধিকৰণং সম্মুখাৱিনযেন চ তিণৱত্থাৰকেন চ সম্মতি. তত্ৰ হি যত্তকা হত্থপাসূপগতা ‘‘ন মেতং খমতী’’তি এৱং দিট্ঠাৱিকম্মং অকত্ৱা ‘‘দুক্কটং কম্মং পুন কাতব্বং কম্ম’’ন্তি ন উক্কোটেন্তি, নিদ্দম্পি ওক্কন্তা হোন্তি, সব্বেসং ঠপেত্ৱা থুল্লৱজ্জঞ্চ গিহিপটিসংযুত্তঞ্চ সব্বাপত্তিযো ৱুট্ঠহন্তি. এৱং আপত্তাধিকৰণং তীহি সমথেহি সম্মতি.
কিচ্চাধিকৰণং একেন সমথেন সম্মতি সম্মুখাৱিনযেনেৱ. ইতি ইমানি চত্তাৰি অধিকৰণানি যথানুৰূপং ইমেহি সত্তহি সমথেহি সম্মন্তি. তেন ৱুত্তং – ‘‘উপ্পন্নুপ্পন্নানং অধিকৰণানং সমথায ৱূপসমায সম্মুখাৱিনযো দাতব্বো…পে… তিণৱত্থাৰকো’’তি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱ.
অধিকৰণসমথসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ৱিনযৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ইতি মনোৰথপূৰণিযা অঙ্গুত্তৰনিকায-অট্ঠকথায
সত্তকনিপাতৱণ্ণনায অনুত্তানত্থদীপনা সমত্তা.