৩. পঠমঅগ্গিসুত্তৱণ্ণনা
৪৬. ততিযে অনুডহনট্ঠেনাতি কামং আহুনেয্যগ্গিআদযো তযো অগ্গী ব্ৰাহ্মণেহিপি ইচ্ছিতা সন্তি. তে পন তেহি ইচ্ছিতমত্তাৱ, ন সত্তানং তাদিসা অত্থসাধকা. যে পন সত্তানং অত্থসাধকা, তে দস্সেতুং ‘‘আহুনং ৱুচ্চতী’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ আনেত্ৱা হুননং পূজনং ‘‘আহুন’’ন্তি ৱুত্তং, তং আহুনং অৰহন্তী মাতাপিতৰো. তেনাহ ভগৱা – ‘‘আহুনেয্যাতি, ভিক্খৱে, মাতাপিতূনং এতং অধিৱচন’’ন্তি (ইতিৱু. ১০৬). যদগ্গেন চ তে পুত্তানং বহূপকাৰতায আহুনেয্যাতি, তেসু সম্মাপটিপত্তি নেসং হিতসুখাৱহা, তদগ্গেন তেসু মিচ্ছাপটিপত্তি অহিতদুক্খাৱহাতি আহ ‘‘তেসু…পে… নিব্বত্তন্তী’’তি.
স্ৱাযমত্থো (দী. নি. অট্ঠ. ৩.৩০৫) মিত্তৱিন্দকৱত্থুনা ৱেদিতব্বো. মিত্তৱিন্দকো হি মাতৰা, ‘‘তাত, অজ্জ উপোসথিকো হুত্ৱা ৱিহাৰে সব্বৰত্তিং ধম্মস্সৱনং সুণোহি, সহস্সং তে দস্সামী’’তি ৱুত্তো ধনলোভেন উপোসথং সমাদায ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ‘‘ইদং ঠানং অকুতোভয’’ন্তি সল্লক্খেত্ৱা ধম্মাসনস্স হেট্ঠা নিপন্নো সব্বৰত্তিং নিদ্দাযিত্ৱা ঘৰং অগমাসি. মাতা পাতোৱ যাগুং পচিত্ৱা উপনামেসি. সো সহস্সং গহেত্ৱাৱ পিৱি. অথস্স এতদহোসি ‘‘ধনং সংহৰিস্সামী’’তি. সো নাৱায সমুদ্দং পক্খন্দিতুকামো অহোসি. অথ নং মাতা, ‘‘তাত, ইমস্মিং কুলে চত্তালীসকোটিধনং অত্থি, অলং গমনেনা’’তি নিৱাৰেতি. সো তস্সা ৱচনং অনাদিযিত্ৱা গচ্ছতি এৱ. সা পুৰতো অট্ঠাসি. অথ নং কুজ্ঝিত্ৱা ‘‘অযং ময্হং পুৰতো তিট্ঠতী’’তি পাদেন পহৰিত্ৱা পতিতং অন্তৰং কত্ৱা অগমাসি.
মাতা উট্ঠহিত্ৱা ‘‘মাদিসায মাতৰি এৱৰূপং কম্মং কত্ৱা গতস্স তে গতট্ঠানে সুখং ভৱিস্সতীতি এৱংসঞ্ঞী নাম ত্ৱং পুত্তা’’তি আহ. তস্স নাৱং আৰুয্হ গচ্ছতো সত্তমে দিৱসে নাৱা অট্ঠাসি. অথ তে মনুস্সা ‘‘অদ্ধা এত্থ পাপপুগ্গলো অত্থি, সলাকং দেথা’’তি আহংসু. সলাকা দীযমানা তস্সেৱ তিক্খত্তুং পাপুণি. তে তস্স উড়ুম্পং দত্ৱা তং সমুদ্দে পক্খিপিংসু. সো একং দীপং গন্ত্ৱা ৱিমানপেতীহি সদ্ধিং সম্পত্তিং অনুভৱন্তো তাহি ‘‘পুৰতো পুৰতো মা অগমাসী’’তি ৱুচ্চমানোপি তদ্দিগুণং তদ্দিগুণং সম্পত্তিং পস্সন্তো অনুপুব্বেন খুৰচক্কধৰং একং অদ্দস. তং চক্কং পদুমপুপ্ফং ৱিয উপট্ঠাসি. সো তং আহ, ‘‘অম্ভো, ইদং তযা পিড়ন্ধিতং পদুমং ময্হং দেহী’’তি. ন ইদং, সামি, পদুমং, খুৰচক্কং এতন্তি. সো ‘‘ৱঞ্চেসি মং ত্ৱং, কিং মযা পদুমং ন দিট্ঠপুব্ব’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘ত্ৱং লোহিতচন্দনং ৱিলিম্পিত্ৱা পিড়ন্ধনং পদুমপুপ্ফং ময্হং ন দাতুকামো’’তি আহ. সো চিন্তেসি ‘‘অযম্পি মযা কতসদিসং কম্মং কত্ৱা তস্স ফলং অনুভৱিতুকামো’’তি. অথ নং ‘‘গণ্হ, ৰে’’তি ৱত্ৱা তস্স মত্থকে চক্কং খিপি. তেন ৱুত্তং –
‘‘চতুব্ভি অট্ঠজ্ঝগমা, অট্ঠাহি পিচ সোড়স;
সোড়সাহি চ বাত্তিংস, অত্ৰিচ্ছং চক্কমাসদো;
ইচ্ছাহতস্স পোসস্স, চক্কং ভমতি মত্থকে’’তি. (জা. ১.১.১০৪; ১.৫.১০৩);
সোতি গেহসামিকো ভত্তা. পুৰিমনযেনেৱাতি অনুডহনস্স পচ্চযতায. তত্ৰিদং ৱত্থু – কস্সপবুদ্ধকালে সোতাপন্নস্স উপাসকস্স ভৰিযা অতিচাৰং চৰতি. সো তং পচ্চক্খতো দিস্ৱা ‘‘কস্মা এৱং কৰোসী’’তি আহ. সা ‘‘সচাহং এৱৰূপং কৰোমি, অযং মে সুনখো ৱিলুপ্পমানো খাদতূ’’তি ৱত্ৱা কালকতা কণ্ণমুণ্ডকদহে ৱেমানিকপেতী হুত্ৱা নিব্বত্তা দিৱা সম্পত্তিং অনুভৱতি, ৰত্তিং দুক্খং. তদা বাৰাণসিৰাজা মিগৱং চৰন্তো অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা অনুপুব্বেন কণ্ণমুণ্ডকদহং সম্পত্তো তায সদ্ধিং সম্পত্তিং অনুভৱতি. সা তং ৱঞ্চেত্ৱা ৰত্তিং দুক্খং অনুভৱতি. সো ঞত্ৱা ‘‘কত্থ নু খো গচ্ছতী’’তি পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো গন্ত্ৱা অৱিদূৰে ঠিতো কণ্ণমুণ্ডকদহতো নিক্খমিত্ৱা তং ‘‘পটপট’’ন্তি খাদমানং একং সুনখং দিস্ৱা অসিনা দ্ৱিধা ছিন্দি, দ্ৱে অহেসুং. পুন ছিন্নে চত্তাৰো, পুন ছিন্নে অট্ঠ, পুন ছিন্নে সোড়স অহেসুং. সা ‘‘কিং কৰোসি, সামী’’তি আহ. সো ‘‘কিং ইদ’’ন্তি আহ. সা ‘‘এৱং অকত্ৱা খেড়পিণ্ডং ভূমিযং নিট্ঠুভিত্ৱা পাদেন ঘংসাহী’’তি আহ. সো তথা অকাসি. সুনখা অন্তৰধাযিংসু. মুট্ঠিযোগো কিৰাযং তস্স সুনখন্তৰধানস্স, যদিদং খেড়পিণ্ডং ভূমিযং নিট্ঠুভিত্ৱা পাদেন ঘংসনং, তং দিৱসং তস্সা কম্মং খীণং. ৰাজা ৱিপ্পটিসাৰী হুত্ৱা গন্তুং আৰদ্ধো. সা ‘‘ময্হং, সামি, কম্মং খীণং, মা অগমাসী’’তি আহ. ৰাজা অস্সুত্ৱাৱ গতো.
দক্খিণাতি চত্তাৰো পচ্চযা দীযমানা দক্খন্তি এতেহি হিতসুখানীতি, তং দক্খিণং অৰহতীতি দক্খিণেয্যো, ভিক্খুসঙ্ঘো.
পঠমঅগ্গিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.