৮. পুৰিসিন্দ্ৰিযঞাণসুত্তৱণ্ণনা

৬২. অট্ঠমে নিব্বত্তিৱসেন অপাযসংৱত্তনিযেন ৱা কম্মুনা অপাযেসু নিযুত্তোতি আপাযিকো নেৰযিকোতি এত্থাপি এসেৱ নযো. অৱীচিম্হি উপ্পজ্জিত্ৱা তত্থ আযুকপ্পসঞ্ঞিতং অন্তৰকপ্পং তিট্ঠতীতি কপ্পট্ঠো. নিৰযূপপত্তিপৰিহৰণৱসেন তিকিচ্ছিতুং অসক্কুণেয্যোতি অতেকিচ্ছো. অখণ্ডানীতি একদেসেনপি অখণ্ডিতানি. ভিন্নকালতো পট্ঠায বীজং বীজত্থায ন উপকপ্পতি. অপূতীনীতি উদকতেমনেন অপূতিকানি. পূতিকঞ্হি বীজং বীজত্থায ন উপকপ্পতি. অৱাতাতপহতানীতি ৱাতেন চ আতপেন চ ন হতানি নিৰোজতং ন পাপিতানি. নিৰোজঞ্হি কসটং বীজং বীজত্থায ন উপকপ্পতি. ‘‘সাৰাদানী’’তি ৱত্তব্বে আ-কাৰস্স ৰস্সত্তং কত্ৱা পাড়িযং ‘‘সাৰদানী’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘সাৰাদানী’’তি. তণ্ডুলসাৰস্স আদানতো সাৰাদানি, গহিতসাৰানি পতিট্ঠিতসাৰানি. নিস্সৰঞ্হি বীজং বীজত্থায ন উপকপ্পতি. সুখসযিতানীতি চত্তাৰো মাসে কোট্ঠে পক্খিত্তনিযামেনেৱ সুখসযিতানি সুট্ঠু সন্নিচিতানি. মণ্ডখেত্তেতি ঊসখাৰাদিদোসেহি অৱিদ্ধস্তে সাৰক্খেত্তে. অভিদোতি অভি-সদ্দেন সমানত্থনিপাতপদন্তি আহ ‘‘অভিঅড্ঢৰত্ত’’ন্তি. নত্থি এতস্স ভিদাতি ৱা অভিদো. ‘‘অভিদং অড্ঢৰত্ত’’ন্তি ৱত্তব্বে উপযোগত্থে পচ্চত্তৱচনং. অড্ঢৰত্তন্তি চ অচ্চন্তসংযোগৱচনং, ভুম্মত্থে ৱা. তস্মা অভিদো অড্ঢৰত্তন্তি অভিন্নে অড্ঢৰত্তসমযেতি অত্থো. পুণ্ণমাসিযঞ্হি গগনমজ্ঝস্স পুৰতো ৱা পচ্ছতো ৱা চন্দে ঠিতে অড্ঢৰত্তসমযো ভিন্নো নাম হোতি, মজ্ঝে এৱ পন ঠিতে অভিন্নো নাম.

সুপ্পবুদ্ধসুনক্খত্তাদযোতি এত্থ (ধ. প. অট্ঠ. ২.১২৭ সুপ্পবুদ্ধসক্যৱত্থু) সুপ্পবুদ্ধো কিৰ সাকিযো ‘‘মম ধীতৰং ছড্ডেত্ৱা নিক্খন্তো, মম পুত্তং পব্বাজেত্ৱা তস্স ৱেৰিট্ঠানে ঠিতো চা’’তি ইমেহি দ্ৱীহি কাৰণেহি সত্থৰি আঘাতং বন্ধিত্ৱা একদিৱসং ‘‘ন দানি নিমন্তিতট্ঠানং গন্ত্ৱা ভুঞ্জিতুং দস্সামী’’তি গমনমগ্গং পিদহিত্ৱা অন্তৰৱীথিযং সুৰং পিৱন্তো নিসীদি. অথস্স সত্থৰি ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতে তং ঠানং আগতে ‘‘সত্থা আগতো’’তি আৰোচেসুং. সো আহ – ‘‘পুৰতো গচ্ছাতি তস্স ৱদেথ, নাযং মযা মহল্লকতৰো, নাস্স মগ্গং দস্সামী’’তি. পুনপ্পুনং ৱুচ্চমানোপি তথেৱ নিসীদি. সত্থা মাতুলস্স সন্তিকা মগ্গং অলভিত্ৱা ততোৱ নিৱত্তি. সোপি চৰপুৰিসং পেসেসি – ‘‘গচ্ছ তস্স কথং সুত্ৱা এহী’’তি. সত্থাপি নিৱত্তন্তো সিতং কত্ৱা আনন্দত্থেৰেন – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, সিতপাতুকম্মে পচ্চযো’’তি পুট্ঠো আহ – ‘‘পস্সসি, আনন্দ, সুপ্পবুদ্ধ’’ন্তি. পস্সামি, ভন্তে. ভাৰিযং তেন কম্মং কতং মাদিসস্স বুদ্ধস্স মগ্গং অদেন্তেন, ইতো সত্তমে দিৱসে হেট্ঠাপাসাদে পাসাদমূলে পথৱিযা পৱিসিস্সতী’’তি আচিক্খি.

সুনক্খত্তোপি (ম. নি. অট্ঠ. ১.১৪৭) পুব্বে ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা দিব্বচক্খুপৰিকম্মং পুচ্ছি. অথস্স ভগৱা কথেসি. সো দিব্বচক্খুং নিব্বত্তেত্ৱা আলোকং ৱড্ঢেত্ৱা ওলোকেন্তো দেৱলোকে নন্দনৱনচিত্তলতাৱনফাৰুসকৱনমিস্সকৱনেসু দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱমানে দেৱপুত্তে চ দেৱধীতৰো চ দিস্ৱা – ‘‘এতেসং এৱৰূপায অত্তভাৱসম্পত্তিযা ঠিতানং কিৰ মধুৰো নু খো সদ্দো ভৱিস্সতী’’তি সদ্দং সোতুকামো হুত্ৱা দসবলং উপসঙ্কমিত্ৱা দিব্বসোতধাতুপৰিকম্মং পুচ্ছি. ভগৱা পনস্স – ‘‘দিব্বসোতধাতুস্স উপনিস্সযো নত্থী’’তি ঞত্ৱা পৰিকম্মং ন কথেসি. ন হি বুদ্ধা যং ন ভৱিস্সতি, তস্স পৰিকম্মং কথেন্তি. সো ভগৱতি আঘাতং বন্ধিত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অহং সমণং গোতমং পঠমং দিব্বচক্খুপৰিকম্মং পুচ্ছিং, সো ময্হং ‘সম্পজ্জতু ৱা মা ৱা সম্পজ্জতূ’তি কথেসি. অহং পন পচ্চত্তপুৰিসকাৰেন তং নিব্বত্তেত্ৱা দিব্বসোতধাতুপৰিকম্মং পুচ্ছিং, তং মে ন কথেসি. অদ্ধা এৱং হোতি ‘অযং ৰাজপব্বজিতো দিব্বচক্খুঞাণং নিব্বত্তেত্ৱা, দিব্বসোতঞাণং নিব্বত্তেত্ৱা, চেতোপৰিযকম্মঞাণং নিব্বত্তেত্ৱা, আসৱানং খযে ঞাণং নিব্বত্তেত্ৱা, মযা সমসমো ভৱিস্সতী’তি ইস্সামচ্ছৰিযৱসেন ময্হং ন কথেতী’’তি ভিয্যোসো আঘাতং বন্ধিত্ৱা কাসাযানি ছড্ডেত্ৱা গিহিভাৱং পত্ৱাপি ন তুণ্হীভূতো ৱিহাসি. দসবলং পন অসতা তুচ্ছেন অব্ভাচিক্খিত্ৱা অপাযূপগো অহোসি. তম্পি ভগৱা ব্যাকাসি. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘এৱম্পি খো, ভগ্গৱ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৱিপুত্তো মযা ৱুচ্চমানো অপক্কমেৱ ইমস্মা ধম্মৱিনযা, যথা তং আপাযিকো’’তি (দী. নি. ৩.৬). তেন ৱুত্তং ‘‘অপৰেপি সুপ্পবুদ্ধসুনক্খত্তাদযো ভগৱতা ঞাতাৱা’’তি. আদি-সদ্দেন কোকালিকাদীনং সঙ্গহো দট্ঠব্বো.

সুসীমো পৰিব্বাজকোতি (সং. নি. অট্ঠ. ২.২.৭০) এৱংনামকো ৱেদঙ্গেসু কুসলো পণ্ডিতো পৰিব্বাজকো. অঞ্ঞতিত্থিযা হি পৰিহীনলাভসক্কাৰসিলোকা ‘‘সমণো গোতমো ন জাতিগোত্তাদীনি আৰব্ভ লাভগ্গপ্পত্তো জাতো, কৱিসেট্ঠো পনেস উত্তমকৱিতায সাৱকানং বন্ধং বন্ধিত্ৱা দেতি. তে তং উগ্গণ্হিত্ৱা উপট্ঠাকানং উপনিসিন্নকথম্পি অনুমোদনম্পি সৰভঞ্ঞম্পীতি এৱমাদীনি কথেন্তি. তে তেসং পসন্নানং লাভং উপসংহৰন্তি. সচে মযং যং সমণো গোতমা জানাতি, ততো থোকং জানেয্যাম, অত্তনো সমযং তত্থ পক্খিপিত্ৱা মযম্পি উপট্ঠাকানং কথেয্যাম. ততো এতেহি লাভিতৰা ভৱেয্যাম. কো নু খো সমণস্স গোতমস্স সন্তিকে পব্বজিত্ৱা খিপ্পমেৱ উগ্গণ্হিতুং সক্খিস্সতী’’তি এৱং চিন্তেত্ৱা ‘‘সুসিমো পটিবলো’’তি দিস্ৱা উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমাহংসু ‘‘এহি ত্ৱং, আৱুসো সুসীম, সমণে গোতমে ব্ৰহ্মচৰিযং চৰ, ত্ৱং ধম্মং পৰিযাপুণিত্ৱা অম্হে ৱাচেয্যাসি, তং মযং ধম্মং পৰিযাপুণিত্ৱা গিহীনং ভাসিস্সাম, এৱং মযম্পি সক্কতা ভৱিস্সাম গৰুকতা মানিতা পূজিতা লাভিনো চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰান’’ন্তি (সং. নি. ২.৭০).

অথ সুসীমো পৰিব্বাজকো তেসং ৱচনং সম্পটিচ্ছিত্ৱা যেনানন্দো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা পব্বজ্জং যাচি. থেৰো চ তং আদায ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা এতমত্থং আৰোচেসি. ভগৱা পন চিন্তেসি ‘‘অযং পৰিব্বাজকো তিত্থিযসমযে ‘অহং পাটিএক্কো সত্থা’তি পটিজানমানো চৰতি, ‘ইধেৱ মগ্গব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং ইচ্ছামী’তি কিৰ ৱদতি, কিং নু খো মযি পসন্নো, উদাহু ময্হং ৱা মম সাৱকানং ধম্মকথায পসন্নো’’তি. অথস্স একট্ঠানেপি পসাদাভাৱং ঞত্ৱা ‘‘অযং মম সাসনে ‘ধম্মং থেনেস্সামী’তি পব্বজতি, ইতিস্স আগমনং অপৰিসুদ্ধং, নিপ্ফত্তি নু খো কীদিসা’’তি ওলোকেন্তো ‘‘কিঞ্চাপি ‘ধম্মং থেনেস্সামী’তি পব্বজতি, কতিপাহেনেৱ পন ঘটেত্ৱা অৰহত্তং গণ্হিস্সতী’’তি ঞত্ৱা ‘‘তেনহানন্দ, সুসীমং পব্বাজেথা’’তি আহ. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং ‘‘এৱং ভগৱতা কো ঞাতো? সুসীমো পৰিব্বাজকো’’তি.

সন্ততিমহামত্তোতি (ধ. প. অট্ঠ. ২.১৪১ সন্ততিমহামত্তৱত্থু) সো কিৰ একস্মিং কালে ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স পচ্চন্তং কুপিতং ৱূপসমেত্ৱা আগতো. অথস্স ৰাজা তুট্ঠো সত্ত দিৱসানি ৰজ্জং দত্ৱা একং নচ্চগীতকুসলং ইত্থিং অদাসি. সো সত্ত দিৱসানি সুৰামদমত্তো হুত্ৱা সত্তমে দিৱসে সব্বালঙ্কাৰপ্পটিমণ্ডিতো হত্থিক্খন্ধৱৰগতো নহানতিত্থং গচ্ছন্তো সত্থাৰং পিণ্ডায পৱিসন্তং দ্ৱাৰন্তৰে দিস্ৱা হত্থিক্খন্ধৱৰগতোৱ সীসং চালেত্ৱা ৱন্দি. সত্থা সিতং কত্ৱা ‘‘কো নু খো, ভন্তে, সিতপাতুকৰণে হেতূ’’তি আনন্দত্থেৰেন পুট্ঠো সিতকাৰণং আচিক্খন্তো আহ – ‘‘পস্সসি, আনন্দ, সন্ততিমহামত্তং, অজ্জেৱ সব্বাভৰণপ্পটিমণ্ডিতো মম সন্তিকং আগন্ত্ৱা চাতুপ্পদিকগাথাৱসানে অৰহত্তং পত্ৱা পৰিনিব্বাযিস্সতী’’তি. তেন ৱুত্তং ‘‘এৱং কো ঞাতো ভগৱতাতি? সন্ততিমহামত্তো’’তি.

পুৰিসিন্দ্ৰিযঞাণসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.