৪. আসৱসুত্তৱণ্ণনা

৫৮. চতুত্থে সংৱৰেনাতি সংৱৰেন হেতুভূতেন ৱা. ইধাতি অযং ইধ-সদ্দো সব্বাকাৰতো ইন্দিযসংৱৰসংৱুতস্স পুগ্গলস্স সন্নিস্সযভূতসাসনপৰিদীপনো, অঞ্ঞস্স তথাভাৱপ্পটিসেধনো ৱাতি ৱুত্তং ‘‘ইধাতি ইধস্মিং সাসনে’’তি. পটিসঙ্খাতি পটিসঙ্খায. সঙ্খা-সদ্দো ঞাণকোট্ঠাসপঞ্ঞত্তিগণনাদীসু দিস্সতি ‘‘সঙ্খাযেকং পটিসেৱতী’’তিআদীসু (ম. নি. ২.১৬৮) হি ঞাণে দিস্সতি. ‘‘পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তী’’তিআদীসু (ম. নি. ১.২০২, ২০৪) কোট্ঠাসে. ‘‘তেসং তেসং ধম্মানং সঙ্খা সমঞ্ঞা’’তিআদীসু (ধ. স. ১৩১৩-১৩১৫) পঞ্ঞত্তিযং. ‘‘ন সুকৰং সঙ্খাতু’’ন্তিআদীসু (সং. নি. ২.১২৮) গণনায. ইধ পন ঞাণে দট্ঠব্বো. তেনেৱাহ ‘‘পটিসঞ্জানিত্ৱা পচ্চৱেক্খিত্ৱাতি অত্থো’’তি. আদীনৱপচ্চৱেক্খণা আদীনৱপটিসঙ্খাতি যোজনা. সম্পলিমট্ঠন্তি ঘংসিতং. অনুব্যঞ্জনসোতি হত্থপাদসিতআলোকিতৱিলোকিতাদিপ্পকাৰভাগসো. তঞ্হি অযোনিসোমনসিকৰোতো কিলেসানং অনুব্যঞ্জনতো ‘‘অনুব্যঞ্জন’’ন্তি ৱুচ্চতি. নিমিত্তগ্গাহোতি ইত্থিপুৰিসনিমিত্তস্স সুভনিমিত্তাদিকস্স ৱা কিলেসৱত্থুভূতস্স নিমিত্তস্স গাহো. আদিত্তপৰিযাযেনাতি আদিত্তপৰিযাযে (সং. নি. ৪.২৮; মহাৱ. ৫৪) আগতনযেন ৱেদিতব্বো.

যথা ইত্থিযা ইন্দ্ৰিযং ইত্থিন্দ্ৰিযং, ন এৱমিদং, ইদং পন চক্খুমেৱ ইন্দ্ৰিযন্তি চক্খুন্দ্ৰিযং. তেনাহ ‘‘চক্খুমেৱ ইন্দ্ৰিয’’ন্তি. যথা আৱাটে নিযতট্ঠিতিকো কচ্ছপো ‘‘আৱাটকচ্ছপো’’তি ৱুচ্চতি, এৱং তপ্পটিবদ্ধৱুত্তিতায তং ঠানো সংৱৰো চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰো. তেনাহ ‘‘চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰো চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰো’’তি. ননু চ চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰো ৱা অসংৱৰো ৱা নত্থি. ন হি চক্খুপসাদং নিস্সায সতি ৱা মুট্ঠস্সচ্চং ৱা উপ্পজ্জতি. অপিচ যদা ৰূপাৰম্মণং চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছতি, তদা ভৱঙ্গে দ্ৱিক্খত্তুং উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুদ্ধে কিৰিযমনোধাতু আৱজ্জনকিচ্চং সাধযমানা উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝতি. ততো চক্খুৱিঞ্ঞাণং দস্সনকিচ্চং, ততো ৱিপাকমনোধাতু সম্পটিচ্ছনকিচ্চং, ততো ৱিপাকমনোৱিঞ্ঞাণধাতু সন্তীৰণকিচ্চং, ততো কিৰিযাহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতু ৱোট্ঠব্বনকিচ্চং সাধযমানা উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝতি, তদনন্তৰং জৱনং জৱতি. তত্থাপি নেৱ ভৱঙ্গসমযে, ন আৱজ্জনাদীনং অঞ্ঞতৰসমযে চ সংৱৰো ৱা অসংৱৰো ৱা অত্থি. জৱনক্খণে পন সচে দুস্সীল্যং ৱা মুট্ঠস্সচ্চং ৱা অঞ্ঞাণং ৱা অক্খন্তি ৱা কোসজ্জং ৱা উপ্পজ্জতি, অসংৱৰো হোতি. তস্মিং পন সীলাদীসু উপ্পন্নেসু সংৱৰো হোতি, তস্মা ‘‘চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰো’’তি কস্মা ৱুত্তন্তি আহ ‘‘জৱনে উপ্পজ্জমানোপি হেস…পে… চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰোতি ৱুচ্চতী’’তি.

ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা নগৰে চতূসু দ্ৱাৰেসু অসংৱুতেসু কিঞ্চাপি অন্তোঘৰদ্ৱাৰকোট্ঠকগব্ভাদযো সুসংৱুতা, তথাপি অন্তোনগৰে সব্বং ভণ্ডং অৰক্খিতং অগোপিতমেৱ হোতি. নগৰদ্ৱাৰেন হি পৱিসিত্ৱা চোৰা যদিচ্ছকং কৰেয্যুং, এৱমেৱং জৱনে দুস্সীল্যাদীসু উপ্পন্নেসু তস্মিং অসংৱৰে সতি দ্ৱাৰম্পি অগুত্তং হোতি ভৱঙ্গম্পি আৱজ্জনাদীনি ৱীথিচিত্তানিপি. যথা পন নগৰদ্ৱাৰেসু সংৱুতেসু কিঞ্চাপি অন্তোঘৰাদযো অসংৱুতা, তথাপি অন্তোনগৰে সব্বং ভণ্ডং সুৰক্খিতং সুগোপিতমেৱ হোতি. নগৰদ্ৱাৰেসু হি পিহিতেসু চোৰানং পৱেসো নত্থি, এৱমেৱং জৱনে সীলাদীসু উপ্পন্নেসু দ্ৱাৰম্পি সুগুত্তং হোতি ভৱঙ্গম্পি আৱজ্জনাদীনি ৱীথিচিত্তানিপি, তস্মা জৱনক্খণে উপ্পজ্জমানোপি চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰোতি ৱুত্তোতি.

সংৱৰেন সমন্নাগতো পুগ্গলো সংৱুতোতি আহ ‘‘উপেতো’’তি. অযমেৱেত্থ অত্থো সুন্দৰতৰোতি উপৰি পাড়িযং সন্দিস্সনতো ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘তথা হী’’তিআদি.

যন্তি আদেসোতি ইমিনা লিঙ্গৱিপল্লাসেন সদ্ধিং ৱচনৱিপল্লাসো কতোতি দস্সেতি, নিপাতপদং ৱা এতং পুথুৱচনত্থং. ৱিঘাতকৰাতি চিত্তৱিঘাতকৰা, কাযচিত্তদুক্খনিব্বত্তকা ৱা. যথাৱুত্তকিলেসহেতুকা দাহানুবন্ধা ৱিপাকা এৱ ৱিপাকপৰিড়াহা. যথা পনেত্থ আসৱা অঞ্ঞে চ ৱিঘাতকৰা কিলেসপৰিড়াহা সম্ভৱন্তি, তং দস্সেতুং ‘‘চক্খুদ্ৱাৰস্মিঞ্হী’’তিআদি ৱুত্তং. তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ. এত্থ চ সংৱৰণূপাযো, সংৱৰিতব্বং, সংৱৰো, যতো সো সংৱৰো, যত্থ সংৱৰো, যথা সংৱৰো, যঞ্চ সংৱৰফলন্তি অযং ৱিভাগো ৱেদিতব্বো. কথং? ‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো’’তি হি সংৱৰণূপাযো. চক্খুন্দ্ৰিযং সংৱৰিতব্বং. সংৱৰগ্গহণেন গহিতা সতি সংৱৰো. ‘‘অসংৱুতস্সা’’তি সংৱৰণাৱধি. অসংৱৰতো হি সংৱৰণং. সংৱৰিতব্বগ্গহণসিদ্ধো ইধ সংৱৰৱিসযো. চক্খুন্দ্ৰিযঞ্হি সংৱৰণং ঞাণং ৰূপাৰম্মণে সংৱৰযতীতি অৱুত্তসিদ্ধোযমত্থো. আসৱতন্নিমিত্তকিলেসপৰিড়াহাভাৱো ফলং. এৱং সোতদ্ৱাৰাদীসু যোজেতব্বং. সব্বত্থেৱাতি মনোদ্ৱাৰে পঞ্চদ্ৱাৰে চাতি সব্বস্মিং দ্ৱাৰে.

পটিসঙ্খা যোনিসো চীৱৰন্তিআদীসু ‘‘সীতস্স পটিঘাতাযা’’তিআদিনা পচ্চৱেক্খণমেৱ যোনিসো পটিসঙ্খা. ঈদিসন্তি এৱৰূপং ইট্ঠাৰম্মণং. ভৱপত্থনায অস্সাদযতোতি ভৱপত্থনামুখেন ভাৱিতং আৰম্মণং অস্সাদেন্তস্স. চীৱৰন্তি নিৱাসনাদি যং কিঞ্চিচীৱৰং. পটিসেৱতীতি নিৱাসনাদিৱসেন পৰিভুঞ্জতি. যাৱদেৱাতি পযোজনপৰিমাণনিযমনং. সীতপ্পটিঘাতাদিযেৱ হি যোগিনো চীৱৰপ্পটিসেৱনপ্পযোজনং. সীতস্সাতি সীতধাতুক্খোভতো ৱা উতুপৰিণামতো ৱা উপ্পন্নস্স সীতস্স. পটিঘাতাযাতি পটিঘাতনত্থং তপ্পচ্চযস্স ৱিকাৰস্স ৱিনোদনত্থং. উণ্হস্সাতি অগ্গিসন্তাপতো উপ্পন্নস্স উণ্হস্স. ডংসাদযো পাকটাযেৱ. পুন যাৱদেৱাতি নিযতপ্পযোজনপৰিমাণনিযমনং. নিযতঞ্হি পযোজনং চীৱৰং পটিসেৱন্তস্স হিৰিকোপীনপ্পটিচ্ছাদনং, ইতৰং কদাচি. হিৰিকোপীনন্তি সম্বাধট্ঠানং. যস্মিঞ্হি অঙ্গে ৱিৱটে হিৰী কুপ্পতি ৱিনস্সতি, তং হিৰিযা কোপনতো হিৰিকোপীনং, তংপটিচ্ছাদনত্থং চীৱৰং পটিসেৱতি.

পিণ্ডপাতন্তি যং কিঞ্চি আহাৰং. সো হি পিণ্ডোল্যেন ভিক্খুনো পত্তে পতনতো, তত্থ তত্থ লদ্ধভিক্খাপিণ্ডানং পাতো সন্নিপাতোতি ৱা ‘‘পিণ্ডপাতো’’তি ৱুচ্চতি. নেৱ দৱাযাতি ন কীড়নায. ন মদাযাতি ন বলমদমানমদপুৰিসমদত্থং. ন মণ্ডনাযাতি ন অঙ্গপচ্চঙ্গানং পীণনভাৱত্থং. ন ৱিভূসনাযাতি ন তেসংযেৱ সোভত্থং, ছৱিসম্পত্তিঅত্থন্তি অত্থো. ইমানি যথাক্কমং মোহদোসসণ্ঠানৱণ্ণৰাগূপনিস্সযপ্পহানত্থানি ৱেদিতব্বানি. পুৰিমং ৱা দ্ৱযং অত্তনো সংকিলেসুপ্পত্তিনিসেধনত্থং, ইতৰং পৰস্সপি. চত্তাৰিপি কামসুখল্লিকানুযোগস্স পহানত্থং ৱুত্তানীতি ৱেদিতব্বানি. কাযস্সাতি ৰূপকাযস্স. ঠিতিযা যাপনাযাতি পবন্ধট্ঠিতত্থঞ্চেৱ পৱত্তিযা অৱিচ্ছেদনত্থঞ্চ, চিৰকালট্ঠিতত্থং জীৱিতিন্দ্ৰিযস্স পৱত্তাপনত্থং. ৱিহিংসূপৰতিযাতি জিঘচ্ছাদুক্খস্স উপৰমত্থং. ব্ৰহ্মচৰিযানুগ্গহাযাতি সাসনমগ্গব্ৰহ্মচৰিযানং অনুগ্গণ্হনত্থং. ইতীতি এৱং ইমিনা উপাযেন. পুৰাণঞ্চ ৱেদনং পটিহঙ্খামীতি পুৰাণং অভুত্তপচ্চযা উপ্পজ্জনকৱেদনং পটিহনিস্সামি. নৱঞ্চ ৱেদনং ন উপ্পাদেস্সামীতি নৱং ভুত্তপচ্চযা উপ্পজ্জনকৱেদনং ন উপ্পাদেস্সামি. তস্সা হি অনুপ্পজ্জনত্থমেৱ আহাৰং পৰিভুঞ্জতি. এত্থ অভুত্তপচ্চযা উপ্পজ্জনকৱেদনা নাম যথাৱুত্তজিঘচ্ছানিমিত্তা ৱেদনা. সা হি অভুঞ্জন্তস্স ভিয্যো ভিয্যোপৱড্ঢনৱসেন উপ্পজ্জতি, ভুত্তপচ্চযা অনুপ্পজ্জনকৱেদনাপি খুদানিমিত্তাৱ অঙ্গদাহসূলাদিৱেদনা অপ্পৱত্তা. সা হি ভুত্তপচ্চযা অনুপ্পন্নাৱ ন উপ্পজ্জিস্সতি. ৱিহিংসানিমিত্ততা চেতাসং ৱিহিংসায ৱিসেসো.

যাত্ৰা চ মে ভৱিস্সতীতি যাপনা চ মে চতুন্নং ইৰিযাপথানং ভৱিস্সতি. ‘‘যাপনাযা’’তি ইমিনা জীৱিতিন্দ্ৰিযযাপনা ৱুত্তা, ইধ চতুন্নং ইৰিযাপথানং অৱিচ্ছেদসঙ্খাতা যাপনাতি অযমেতাসং ৱিসেসো. অনৱজ্জতা চ ফাসুৱিহাৰো চাতি অযুত্তপৰিযেসনপ্পটিগ্গহণপৰিভোগপৰিৱজ্জনেন অনৱজ্জতা, পৰিমিতপৰিভোগেন ফাসুৱিহাৰো. অসপ্পাযাপৰিমিতভোজনপচ্চযা অৰতিতন্দীৱিজম্ভিতাৱিঞ্ঞুগৰহাদিদোসাভাৱেন ৱা অনৱজ্জতা. সপ্পাযপৰিমিতভোজনপচ্চযা কাযবলসম্ভৱেন ফাসুৱিহাৰো. যাৱদত্থং উদৰাৱদেহকভোজনপৰিৱজ্জনেন ৱা সেয্যসুখপস্সসুখমিদ্ধসুখাদীনং অভাৱতো অনৱজ্জতা. চতুপঞ্চালোপমত্তঊনভোজনেন চতুইৰিযাপথযোগ্যতাপাদনতো ফাসুৱিহাৰো. ৱুত্তঞ্হেতং –

‘‘চত্তাৰো পঞ্চ আলোপে, অভুত্ৱা উদকং পিৱে;

অলং ফাসুৱিহাৰায, পহিতত্তস্স ভিক্খুনো’’তি. (থেৰগা. ৯৮৩; মি. প. ৬.৫.১০);

এত্তাৱতা চ পযোজনপৰিগ্গহো, মজ্ঝিমা চ পটিপদা দীপিতা হোতি. যাত্ৰা চ মে ভৱিস্সতীতি পযোজনপৰিগ্গহদীপনা. যাত্ৰা হি নং আহাৰূপযোগং পযোজেতি. ধম্মিকসুখাপৰিচ্চাগহেতুকো ফাসুৱিহাৰো মজ্ঝিমা পটিপদা অন্তদ্ৱযপৰিৱজ্জনতো.

সেনাসনন্তি সেনঞ্চ আসনঞ্চ. যত্থ ৱিহাৰাদিকে সেতি নিপজ্জতি আসতি নিসীদতি, তং সেনাসনং. উতুপৰিস্সযৱিনোদনপ্পটিসল্লানাৰামত্থন্তি উতুযেৱ পৰিসহনট্ঠেন পৰিস্সযো সৰীৰাবাধচিত্তৱিক্খেপকৰো, তস্স ৱিনোদনত্থং, অনুপ্পন্নস্স অনুপ্পাদনত্থং, উপ্পন্নস্স ৱূপসমনত্থঞ্চাতি অত্থো. অথ ৱা যথাৱুত্তো উতু চ সীহব্যগ্ঘাদিপাকটপৰিস্সযো চ ৰাগদোসাদিপটিচ্ছন্নপৰিস্সযো চ উতুপৰিস্সযো, তস্স ৱিনোদনত্থঞ্চেৱ একীভাৱফাসুকত্থঞ্চ. চীৱৰপ্পটিসেৱনে হিৰীকোপীনপ্পটিচ্ছাদনং ৱিয তং নিযতপযোজনন্তি পুন ‘‘যাৱদেৱা’’তি ৱুত্তং.

গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰন্তি ৰোগস্স পচ্চনীকপ্পৱত্তিযা গিলানপচ্চযো, ততো এৱ ভিসক্কস্স অনুঞ্ঞাতৱত্থুতায ভেসজ্জং, জীৱিতস্স পৰিৱাৰসম্ভাৰভাৱেহি পৰিক্খাৰো চাতি গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰো, তং. ৱেয্যাবাধিকানন্তি ৱেয্যাবাধতো ধাতুক্খোভতো চ তংনিব্বত্তকুট্ঠগণ্ডপীড়কাদিৰোগতো উপ্পন্নানং. ৱেদনানন্তি দুক্খৱেদনানং. অব্যাবজ্ঝপৰমতাযাতি নিদ্দুক্খপৰমভাৱায. যাৱ তং দুক্খং সব্বং পহীনং হোতি, তাৱ পটিসেৱামীতি যোজনা. এৱমেত্থ সঙ্খেপেনেৱ পাড়িৱণ্ণনা ৱেদিতব্বা. নৱৱেদনুপ্পাদতোপীতি ন কেৱলং আযতিং এৱ ৱিপাকপৰিড়াহা, অথ খো অতিভোজনপচ্চযা অলংসাটকাদীনং ৱিয নৱৱেদনুপ্পাদতোপি ৱেদিতব্বা.

কম্মট্ঠানিকস্স চলনং নাম কম্মট্ঠানপৰিচ্চাগোতি আহ ‘‘চলতি কম্পতি কম্মট্ঠানং ৱিজহতী’’তি. ‘‘খমো হোতি সীতস্স উণ্হস্সা’’তি এত্থ চ লোমসনাগত্থেৰস্স ৱত্থু কথেতব্বং. থেৰো কিৰ চেতিযপব্বতে পিযঙ্গুগুহায পধানঘৰে ৱিহৰন্তো অন্তৰট্ঠকে হিমপাতসমযে লোকন্তৰিকনিৰযং পচ্চৱেক্খিত্ৱা কম্মট্ঠানং অৱিজহন্তোৱ অব্ভোকাসে ৱীতিনামেসি. গিম্হসমযে চ পচ্ছাভত্তং বহিচঙ্কমে কম্মট্ঠানং মনসিকৰোতো সেদাপিস্স কচ্ছেহি মুচ্চন্তি. অথ নং অন্তেৱাসিকো আহ – ‘‘ইধ, ভন্তে, নিসীদথ, সীতলো ওকাসো’’তি. থেৰো ‘‘উণ্হভযেনেৱম্হি, আৱুসো, ইধ নিসিন্নো’’তি অৱীচিমহানিৰযং পচ্চৱেক্খিত্ৱা নিসীদিযেৱ. উণ্হন্তি চেত্থ অগ্গিসন্তাপোৱ ৱেদিতব্বো সূৰিযসন্তাপস্স পৰতো ৱুচ্চমানত্তা. সূৰিযসন্তাপৱসেন পনেতং ৱত্থু ৱুত্তং.

যো চ দ্ৱে তযো ৱাৰে ভত্তং ৱা পানীযং ৱা অলভমানোপি অনমতগ্গে সংসাৰে অত্তনো পেত্তিৱিসযূপপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা অৱেধন্তো কম্মট্ঠানং ন ৱিজহতিযেৱ. ডংসমকসৱাতাতপসম্ফস্সেহি ফুট্ঠো চেপি তিৰচ্ছানূপপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা অৱেধন্তো কম্মট্ঠানং ন ৱিজহতিযেৱ. সৰীসপসম্ফস্সেন ফুট্ঠো চাপি অনমতগ্গে সংসাৰে সীহব্যগ্ঘাদিমুখেসু অনেকৱাৰং পৰিৱত্তিতপুব্বভাৱং পচ্চৱেক্খিত্ৱা অৱেধন্তো কম্মট্ঠানং ন ৱিজহতিযেৱ পধানিযত্থেৰো ৱিয, অযং ‘‘খমো জিঘচ্ছায…পে… সৰীসপসম্ফস্সান’’ন্তি ৱেদিতব্বো. থেৰং কিৰ খণ্ডচেলৱিহাৰে কণিকাৰপধানিযঘৰে অৰিযৱংসধম্মং সুণন্তঞ্ঞেৱ ঘোৰৱিসো সপ্পো ডংসি. থেৰো জানিত্ৱাপি পসন্নচিত্তো নিসিন্নো ধম্মংযেৱ সুণাতি, ৱিসৱেগো থদ্ধো অহোসি. থেৰো উপসম্পদমাড়ং আদিং কত্ৱা সীলং পচ্চৱেক্খিত্ৱা ‘‘ৱিসুদ্ধসীলোম্হী’’তি পীতিং উপ্পাদেসি, সহ পীতুপ্পাদা ৱিসং নিৱত্তিত্ৱা পথৱিং পাৱিসি. থেৰো তত্থেৱ চিত্তেকগ্গতং লভিত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি.

যো পন অক্কোসৱসেন দুৰুত্তে দুৰুত্তত্তাযেৱ চ দুৰাগতে অপি অন্তিমৱত্থুসঞ্ঞিতে ৱচনপথে সুত্ৱা খন্তিগুণংযেৱ পচ্চৱেক্খিত্ৱা ন ৱেধতি দীঘভাণকঅভযত্থেৰো ৱিয, অযং ‘‘খমো দুৰুত্তানং দুৰাগতানং ৱচনপথান’’ন্তি ৱেদিতব্বো. থেৰো কিৰ পচ্চযসন্তোসভাৱনাৰামতায মহাঅৰিযৱংসপ্পটিপদং কথেসি, সব্বো মহাগামো আগচ্ছতি, থেৰস্স মহাসক্কাৰো উপ্পজ্জি. তং অঞ্ঞতৰো মহাথেৰো অধিৱাসেতুং অসক্কোন্তো ‘‘দীঘভাণকো ‘অৰিযৱংসং কথেমী’তি সব্বৰত্তিং কোলাহলং কৰোতী’’তিআদীহি অক্কোসি. উভোপি চ অত্তনো অত্তনো ৱিহাৰং গচ্ছন্তা গাৱুতমত্তং একপথেন অগমংসু. সকলগাৱুতম্পি সো তং অক্কোসিযেৱ. ততো যত্থ দ্ৱিন্নং ৱিহাৰানং মগ্গো ভিজ্জতি, তত্থ ঠত্ৱা দীঘভাণকত্থেৰো তং ৱন্দিত্ৱা ‘‘এসো, ভন্তে, তুম্হাকং মগ্গো’’তি আহ. সো অস্সুণন্তো ৱিয অগমাসি. থেৰোপি ৱিহাৰং গন্ত্ৱা পাদে পক্খালেত্ৱা নিসীদি. তমেনং অন্তেৱাসিকো ‘‘কিং, ভন্তে, সকলগাৱুতং পৰিভাসন্তং ন কিঞ্চি অৱোচুত্থা’’তি আহ. থেৰো ‘‘খন্তিযেৱাৱুসো, ময্হং ভাৰো, ন অক্খন্তি, একপদুদ্ধাৰেপি কম্মট্ঠানৱিযোগং ন পস্সামী’’তি আহ.

ৱচনমেৱ তদত্থং ঞাপেতুকামানঞ্চ পথো উপাযোতি আহ ‘‘ৱচনমেৱ ৱচনপথো’’তি. অসুখট্ঠেন ৱা তিব্বা. যঞ্হি ন সুখং, তং অনিট্ঠং তিব্বন্তি ৱুচ্চতি. অধিৱাসকজাতিকো হোতীতি যথাৱুত্তৱেদনানং অধিৱাসকসভাৱো হোতি. চিত্তলপব্বতে পধানিযত্থেৰস্স কিৰ ৰত্তিং পধানেন ৱীতিনামেত্ৱা ঠিতস্স উদৰৱাতো উপ্পজ্জতি. সো তং অধিৱাসেতুং অসক্কোন্তো আৱত্ততি পৰিৱত্ততি. তমেনং চঙ্কমনপস্সে ঠিতো পিণ্ডপাতিযত্থেৰো আহ – ‘‘আৱুসো, পব্বজিতো নাম অধিৱাসনসীলো হোতী’’তি. সো ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি অধিৱাসেত্ৱা নিচ্চলো সযি. ৱাতো নাভিতো যাৱ হদযং ফালেসি. থেৰো ৱেদনং ৱিক্খম্ভেত্ৱা ৱিপস্সন্তো মুহুত্তেন অনাগামী হুত্ৱা পৰিনিব্বাযি. এৱং সব্বত্থাতি ‘‘উণ্হেন ফুট্ঠস্স সীতং পত্থযতো’’তিআদিনা সব্বত্থ উণ্হাদিনিমিত্তং কামাসৱুপ্পত্তি ৱেদিতব্বা. নত্থি সুগতিভৱে সীতং ৱা উণ্হং ৱাতি অনিট্ঠং সীতং ৱা উণ্হং ৱা নত্থীতি অধিপ্পাযো. অত্তগ্গাহে সতি অত্তনিযগ্গাহোতি আহ ‘‘ময্হং সীতং উণ্হন্তি গাহো দিট্ঠাসৱো’’তি.

অহং সমণোতি ‘‘অহং সমণো, কিং মম জীৱিতেন ৱা মৰণেন ৱা’’তি এৱং চিন্তেত্ৱাতি অধিপ্পাযো. পচ্চৱেক্খিত্ৱাতি গামপ্পৱেসপ্পযোজনাদিঞ্চ পচ্চৱেক্খিত্ৱা. পটিক্কমতীতি হত্থিআদীনং সমীপগমনতো অপক্কমতি. ঠাযন্তি এত্থাতি ঠানং, কণ্টকানং ঠানং কণ্টকট্ঠানং, যত্থ কণ্টকানি সন্তি, তং ওকাসন্তি ৱুত্তং হোতি. অমনুস্সদুট্ঠানীতি অমনুস্সসঞ্চাৰেন দূসিতানি, সপৰিস্সযানীতি অত্থো. অনিযতৱত্থুভূতন্তি অনিযতসিক্খাপদস্স কাৰণভূতং. ৱেসিযাদিভেদতোতি ৱেসিযাৱিধৱাথুল্লকুমাৰিকাপণ্ডকপানাগাৰভিক্খুনিভেদতো. সমানন্তি সমং, অৱিসমন্তি অত্থো. অকাসি ৱাতি তাদিসং অনাচাৰং অকাসি ৱা. সীলসংৱৰসঙ্খাতেনাতি কথং পৰিৱজ্জনং সীলং? অনাসনপৰিৱজ্জনেন হি অনাচাৰপৰিৱজ্জনং ৱুত্তং. অনাচাৰাগোচৰপৰিৱজ্জনং চাৰিত্তসীলতায সীলসংৱৰো. তথা হি ভগৱতা ‘‘পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতী’’তি (ৱিভ. ৫০৮) সীলসংৱৰৱিভজনে আচাৰগোচৰসম্পত্তিং দস্সেন্তেন ‘‘অত্থি অনাচাৰো, অত্থি অগোচৰো’’তিআদিনা (ৱিভ. ৫১৩-৫১৪) আচাৰগোচৰা ৱিভজিত্ৱা দস্সিতা. ‘‘চণ্ডং হত্থিং পৰিৱজ্জেতী’’তি ৱচনতো হত্থিআদিপৰিৱজ্জনম্পি ভগৱতো ৱচনানুট্ঠানন্তি কত্ৱা আচাৰসীলমেৱাতি ৱেদিতব্বং.

ইতিপীতি ইমিনাপি কাৰণেন অযোনিসোমনসিকাৰসমুট্ঠিতত্তাপি, লোভাদিসহগতত্তাপি, কুসলপ্পটিপক্খতোপীতিআদীহি কাৰণেহি অযং ৱিতক্কো অকুসলোতি অত্থো. ইমিনা নযেন সাৱজ্জোতিআদীসুপি অত্থো ৱেদিতব্বো. এত্থ চ অকুসলোতিআদিনা দিট্ঠধম্মিকং কামৱিতক্কস্স আদীনৱং দস্সেতি, দুক্খৱিপাকোতি ইমিনা সম্পৰাযিকং. অত্তব্যাবাধায সংৱত্ততীতিআদীসুপি ইমিনাৱ নযেন আদীনৱৱিভাৱনা ৱেদিতব্বা. উপ্পন্নস্স কামৱিতক্কস্স অনধিৱাসনং নাম পুন তাদিসস্স অনুপ্পাদনং. তং পনস্স পহানং ৱিনোদনং ব্যন্তিকৰণং অনভাৱগমনন্তি চ ৱত্তুং ৱট্টতীতি পাড়িযং – ‘‘উপ্পন্নং কামৱিতক্কং নাধিৱাসেতী’’তি ৱত্ৱা ‘‘পজহতী’’তিআদি ৱুত্তন্তি তমত্থং দস্সেন্তো ‘‘অনধিৱাসেন্তো কিং কৰোতী’’তিআদিমাহ. পহানঞ্চেত্থ ৱিক্খম্ভনমেৱ, ন সমুচ্ছেদোতি দস্সেতুং ‘‘ৱিনোদেতী’’তিআদি ৱুত্তন্তি ৱিক্খম্ভনৱসেনেৱ অত্থো দস্সিতো. উপ্পন্নুপ্পন্নেতি তেসং পাপৱিতক্কানং উপ্পাদাৱত্থাগহণং ৱা কতং সিযা অনৱসেসগ্গহণং ৱা. তেসু পঠমং সন্ধাযাহ ‘‘উপ্পন্নমত্তে’’তি, সম্পতিজাতেতি অত্থো. অনৱসেসগ্গহণং ব্যাপনিচ্ছাযং হোতীতি দস্সেতুং ‘‘সতক্খত্তুম্পি উপ্পন্নুপ্পন্নে’’তি ৱুত্তং.

ঞাতিৱিতক্কোতি ‘‘অম্হাকং ঞাতযো সুখজীৱিনো সম্পত্তিযুত্তা’’তিআদিনা গেহস্সিতপেমৱসেন ঞাতকে আৰব্ভ উপ্পন্নৱিতক্কো. জনপদৱিতক্কোতি ‘‘অম্হাকং জনপদো সুভিক্খো সম্পন্নসস্সো ৰমণীযো’’তিআদিনা গেহস্সিতপেমৱসেন জনপদং আৰব্ভ উপ্পন্নৱিতক্কো. উক্কুটিকপ্পধানাদীহি দুক্খে নিজ্জিণ্ণে সম্পৰাযে সত্তা সুখী হোন্তি অমৰাতি দুক্কৰকাৰিকায পটিসংযুত্তো অমৰত্থায ৱিতক্কো. তং ৱা আৰব্ভ অমৰাৱিক্খেপদিট্ঠিসহগতো অমৰো চ সো ৱিতক্কো চাতি অমৰাৱিতক্কো. পৰানুদ্দযতাপটিসংযুত্তোতি পৰেসু উপট্ঠাকাদীসু সহনন্দিতাদিৱসেন পৱত্তো অনুদ্দযতাপতিৰূপকো গেহস্সিতপেমপ্পটিসংযুত্তো ৱিতক্কো. লাভসক্কাৰসিলোকপ্পটিসংযুত্তোতি চীৱৰাদিলাভেন চ সক্কাৰেন চ কিত্তিসদ্দেন চ আৰম্মণকৰণৱসেন পটিসংযুত্তো. অনৱঞ্ঞত্তিপ্পটিসংযুত্তোতি ‘‘অহো ৱত মং পৰে ন অৱজানেয্যুং, ন হেট্ঠা কত্ৱা মঞ্ঞেয্যুং, পাসাণচ্ছত্তং ৱিয গৰুং কৰেয্যু’’ন্তি উপ্পন্নৱিতক্কো.

কামৱিতক্কো কামসঙ্কপ্পনসভাৱতো কামাসৱপ্পত্তিযা সাতিসযত্তা চ কামনাকাৰোতি আহ ‘‘কামৱিতক্কো পনেত্থ কামাসৱো’’তি. তব্বিসেসোতি কামাসৱৱিসেসো ভৱসভাৱত্তাতি অধিপ্পাযো. কামৱিতক্কাদিকে ৱিনোদেতি অত্তনো সন্তানতো নীহৰতি এতেনাতি ৱিনোদনং, ৱীৰিযন্তি আহ ‘‘ৱীৰিযসংৱৰসঙ্খাতেন ৱিনোদনেনা’’তি.

‘‘সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা বহুলীকতা ৱিজ্জাৱিমুত্তিযো পৰিপূৰেন্তী’’তি ৱচনতো ৱিজ্জাৱিমুত্তীনং অনধিগমো ততো চ সকলৱট্টদুক্খানতিৱত্তি অভাৱনায আদীনৱো. ৱুত্তৱিপৰিযাযেন ভগৱতো ওৰসপুত্তভাৱাদিৱসেন চ ভাৱনায আনিসংসো ৱেদিতব্বো. থোমেন্তোতি আসৱপহানস্স দুক্কৰত্তা তায এৱ দুক্কৰকিৰিযায তং অভিত্থৱন্তো. সংৱৰেনেৱ পহীনাতি সংৱৰেন পহীনা এৱ. তেন ৱুত্তং ‘‘ন অপ্পহীনেসুযেৱ পহীনসঞ্ঞী’’তি.

আসৱসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.