৩-৪. পধানিযঙ্গসুত্তাদিৱণ্ণনা
৫৩-৫৪. ততিযে পদহতীতি পদহনো, ভাৱনমনুযুত্তো যোগী, তস্স ভাৱো ভাৱনানুযোগো পদহনভাৱো. পধানমস্স অত্থীতি পধানিকো, ক-কাৰস্স য-কাৰং কত্ৱা ‘‘পধানিযো’’তি ৱুত্তং. ‘‘অভিনীহাৰতো পট্ঠায আগতত্তা’’তি ৱুত্তত্তা পচ্চেকবোধিসত্তসাৱকবোধিসত্তানম্পি পণিধানতো পভুতি আগতসদ্ধা আগমনসদ্দা এৱ, উক্কট্ঠনিদ্দেসেন পন ‘‘সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তান’’ন্তি ৱুত্তং. অধিগমতো সমুদাগতত্তা অগ্গমগ্গফলসম্পযুত্তা চাপি অধিগমসদ্ধা নাম, যা সোতাপন্নস্স অঙ্গভাৱেন ৱুত্তা. অচলভাৱেনাতি পটিপক্খেন অনধিভৱনীযত্তা নিচ্চলভাৱেন. ওকপ্পনন্তি ওক্কন্দিত্ৱা অধিমুচ্চনং, পসাদুপ্পত্তিযা পসাদনীযৱত্থুস্মিং পসীদনমেৱ. সুপ্পটিৱিদ্ধন্তি সুট্ঠু পটিৱিদ্ধং. যথা তেন পটিৱিদ্ধেন সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং হত্থগতং অহোসি, তথা পটিৱিদ্ধং. যস্স বুদ্ধসুবুদ্ধতায সদ্ধা অচলা অসম্পৱেধি, তস্স ধম্মসুধম্মতায সঙ্ঘসুপ্পটিপন্নতায তেন পটিৱেধেন সদ্ধা ন তথাতি অট্ঠানমেতং অনৱকাসো. তেনাহ ভগৱা – ‘‘যো, ভিক্খৱে, বুদ্ধে পসন্নো ধম্মে পসন্নো সঙ্ঘে পসন্নো’’তিআদি. পধানৱীৰিযং ইজ্ঝতি ‘‘অদ্ধা ইমায পটিপদায জৰামৰণতো মুচ্চিস্সামী’’তি সক্কচ্চং পদহনতো.
অপ্প-সদ্দো অভাৱত্থো ‘‘অপ্পসদ্দস্স…পে… খো পনা’’তিআদীসু ৱিযাতি আহ ‘‘অৰোগো’’তি. সমৱেপাকিনিযাতি যথাভুত্তমাহাৰং সমাকাৰেনেৱ পচনসীলায. দড়্হং কত্ৱা পচন্তী হি গহণী ঘোৰভাৱেন পিত্তৱিকাৰাদিৱসেন ৰোগং জনেতি, সিথিলং কত্ৱা পচন্তী মন্দভাৱেন ৱাতৱিকাৰাদিৱসেন তেনাহ ‘‘নাতিসীতায নাচ্চুণ্হাযা’’তি. গহণিতেজস্স মন্দপটুতাৱসেন সত্তানং যথাক্কমং সীতুণ্হসহতাতি আহ ‘‘অতিসীতলগ্গহণিকো’’তিআদি. যাথাৱতো অচ্চযদেসনা অত্তনো আৱিকৰণং নামাতি আহ ‘‘যথাভূতং অত্তনো অগুণং পকাসেতা’’তি. উদযত্থগামিনিযাতি সঙ্খাৰানং উদযঞ্চ ৱযঞ্চ পটিৱিজ্ঝন্তিযাতি অযমেত্থ অত্থোতি আহ ‘‘উদযঞ্চা’’তিআদি. পৰিসুদ্ধাযাতি নিৰুপক্কিলেসায. নিব্বিজ্ঝিতুং সমত্থাযাতি তদঙ্গৱসেন সৱিসেসং পজহিতুং সমত্থায. তস্স দুক্খস্স খযগামিনিযাতি যং দুক্খং ইমস্মিং ঞাণে অনধিগতে পৱত্তিৰহং, অধিগতে ন পৱত্তি, তং সন্ধায ৱদতি. তথাহেস যোগাৱচৰো ‘‘চূড়সোতাপন্নো’’তি ৱুচ্চতি. চতুত্থং উত্তানমেৱ.
পধানিযঙ্গসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.