৮-৯. পঞ্চঙ্গিকসুত্তাদিৱণ্ণনা

২৮-২৯. অট্ঠমে কৰো ৱুচ্চতি পুপ্ফসম্ভৱং ‘‘গব্ভাসযে কিৰীযতী’’তি কত্ৱা. কৰতো জাতো কাযো কৰজকাযো, তদুপনিস্সযো চতুসন্ততিৰূপসমুদাযো. কামং নামকাযোপি ৱিৱেকজেন পীতিসুখেন তথালদ্ধূপকাৰো, ‘‘অভিসন্দেতী’’তিআদিৱচনতো পন ৰূপকাযো ইধ অধিপ্পেতোতি আহ ‘‘ইমং কৰজকায’’ন্তি. অভিসন্দেতীতি অভিসন্দনং কৰোতি. তং পন অভিসন্দনং ঝানমযেন পীতিসুখেন কৰজকাযস্স তিন্তভাৱাপাদনং সব্বত্থকমেৱ লূখভাৱাপনযনন্তি আহ ‘‘তেমেতী’’তিআদি. তযিদং অভিসন্দনং অত্থতো যথাৱুত্তপীতিসুখসমুট্ঠানেহি পণীতৰূপেহি কাযস্স পৰিপ্ফৰণং দট্ঠব্বং. পৰিসন্দেতীতিআদীসুপি এসেৱ নযো. সব্বং এতস্স অত্থীতি সব্বাৱা, তস্স সব্বাৱতো. অৱযৱাৱযৱিসম্বন্ধে অৱযৱিনি সামিৱচনন্তি অৱযৱৱিসযো সব্ব-সদ্দো, তস্মা ৱুত্তং ‘‘সব্বকোট্ঠাসৱতো’’তি. অফুটং নাম ন হোতি যত্থ যত্থ কম্মজৰূপং, তত্থ তত্থ চিত্তজৰূপস্স অভিব্যাপনতো. তেনাহ ‘‘উপাদিন্নকসন্ততী’’তিআদি.

ছেকোতি কুসলো. তং পনস্স কোসল্লং নহানীযচুণ্ণানং কৰণে পিণ্ডিকৰণে চ সমত্থতাৱসেন ৱেদিতব্বন্তি আহ ‘‘পটিবলো’’তিআদি. কংস-সদ্দো ‘‘মহতিযা কংসপাতিযা’’তিআদীসু (ম. নি. ১.৬১) সুৱণ্ণে আগতো.‘‘কংসো উপহতো যথা’’তিআদীসু (ধ. প. ১৩৪) কিত্তিমলোহে. কত্থচি পণ্ণত্তিমত্তে ‘‘উপকংসো নাম ৰাজাসি, মহাকংসস্স অত্ৰজো’’তিআদি (জা. অট্ঠ. ৪.১০.১৬৪ ঘটপণ্ডিতজাতকৱণ্ণনা). ইধ পন যত্থ কত্থচি লোহেতি আহ ‘‘যেন কেনচি লোহেন কতভাজনে’’তি. স্নেহানুগতাতি উদকসিনেহেন অনুপ্পৱিসনৱসেন গতা উপগতা. স্নেহপৰেতাতি উদকসিনেহেন পৰিতো গতা সমন্ততো ফুটা. ততো এৱ সন্তৰবাহিৰা ফুটা স্নেহেন. এতেন সব্বসো উদকেন তেমিতভাৱমাহ. ন চ পগ্ঘৰিণীতি এতেন তিন্তস্সপি তস্স ঘনথদ্ধভাৱং ৱদতি. তেনাহ ‘‘ন বিন্দুবিন্দূ’’তিআদি.

তাহি তাহি উদকসিৰাহি উব্ভিজ্জতীতি উব্ভিদং, উব্ভিদং উদকং এতস্সাতি উব্ভিদোদকো. উব্ভিন্নউদকোতি নদীতীৰে খতকূপকো ৱিয উব্ভিজ্জনকউদকো. উগ্গচ্ছনউদকোতি ধাৰাৱসেন উট্ঠহনউদকো. কস্মা পনেত্থ উব্ভিদোদকোৱ ৰহদো গহিতো, ন ইতৰোতি আহ ‘‘হেট্ঠা উগ্গচ্ছনউদকঞ্হী’’তিআদি. ধাৰানিপাতবুব্বুড়কেহীতি ধাৰানিপাতেহি চ উদকবুব্বুড়েহি চ. ‘‘ফেণপটলেহি চা’’তি ৱত্তব্বং, সন্নিসিন্নমেৱ অপৰিক্খোভতায নিচ্চলমেৱ, সুপ্পসন্নমেৱাতি অধিপ্পাযো. সেসন্তি ‘‘অভিসন্দেতী’’তিআদিকং.

উপ্পলানীতি উপ্পলগচ্ছানি. সেতৰত্তনীলেসূতি উপ্পলেসু, সেতুপ্পলৰত্তুপ্পলনীলুপ্পলেসূতি অত্থো. যং কিঞ্চি উপ্পলং উপ্পলমেৱ সামঞ্ঞগ্গহণতো. সতপত্তন্তি এত্থ সত-সদ্দো বহুপৰিযাযো ‘‘সতগ্ঘী’’তিআদীসু ৱিয. তেন অনেকসতপত্তস্সপি সঙ্গহো সিদ্ধো হোতি. লোকে পন ৰত্তং পদুমং, সেতং পুণ্ডৰীকন্তি ৱুচ্চতি. যাৱ অগ্গা যাৱ চ মূলা উদকেন অভিসন্দনাদিসম্ভৱদস্সনত্থং উদকানুগ্গতগ্গহণং. ইধ উপ্পলাদীনি ৱিয কৰজকাযো, উদকং ৱিয ততিযজ্ঝানসুখং.

যস্মা পৰিসুদ্ধেন চেতসাতি চতুত্থজ্ঝানচিত্তমাহ, তঞ্চ ৰাগাদিউপক্কিলেসমলাপগমতো নিৰুপক্কিলেসং নিম্মলং, তস্মা আহ ‘‘নিৰুপক্কিলেসট্ঠেন পৰিসুদ্ধ’’ন্তি. যস্মা পন পাৰিসুদ্ধিযা এৱ পচ্চযৱিসেসেন পৱত্তিৱিসেসো পৰিযোদাততা সুধন্তসুৱণ্ণস্স নিঘংসনেন পভস্সৰতা ৱিয, তস্মা আহ ‘‘পভস্সৰট্ঠেন পৰিযোদাতং ৱেদিতব্ব’’ন্তি. ইদন্তি ওদাতৱচনং. উতুফৰণত্থন্তি উতুনো ফৰণদস্সনত্থং. উতুফৰণং ন হোতি সেসন্তি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘তঙ্খণ …পে… বলৱং হোতী’’তি. ৱত্থং ৱিয কৰজকাযোতি যোগিনো কৰজকাযো ৱত্থং ৱিয দট্ঠব্বো উতুফৰণসদিসেন চতুত্থজ্ঝানসুখেন ফৰিতব্বত্তা. পুৰিসস্স সৰীৰং ৱিয চতুত্থজ্ঝানং দট্ঠব্বং উতুফৰণট্ঠানিযস্স সুখস্স নিস্সযভাৱতো. তেনাহ ‘‘তস্মা’’তিআদি. তত্থ চ ‘‘পৰিসুদ্ধেন চেতসা’’তি চেতোগহণেন ঝানসুখং ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. তেনাহ ‘‘উতুফৰণং ৱিয চতুত্থজ্ঝানসুখ’’ন্তি. ননু চ চতুত্থজ্ঝানে সুখমেৱ নত্থীতি? সচ্চং নত্থি, সাতলক্খণসন্তসভাৱত্তা পনেত্থ উপেক্খা ‘‘সুখ’’ন্তি অধিপ্পেতা. তেন ৱুত্তং সম্মোহৱিনোদনিযং (ৱিভ. অট্ঠ. ২৩২) ‘‘উপেক্খা পন সন্তত্তা, সুখমিচ্চেৱ ভাসিতা’’তি.

তস্স তস্স সমাধিস্স সৰূপদস্সনস্স পচ্চযত্তা পচ্চৱেক্খণঞাণং পচ্চৱেক্খণনিমিত্তং. সমভৰিতোতি সমপুণ্ণো.

মণ্ডভূমীতি পপাৱণ্ণভূমি. যত্থ সলিলসিঞ্চনেন ৱিনাৱ সস্সানি ঠিতানি সম্পজ্জন্তি. যুগে যোজেতব্বানি যোগ্গানি, তেসং আচৰিযো যোগ্গাচৰিযো. তেসং সিক্খাপনতো হত্থিআদযোপি ‘‘যোগ্গা’’তি ৱুচ্চন্তীতি আহ পাড়িযং ‘‘অস্সদম্মসাৰথী’’তি. যেন যেনাতি চতূসু মগ্গেসু যেন যেন মগ্গেন. যং যং গতিন্তি জৱসমজৱাদিভেদাসু গতীসু যং যং গতিং. নৱমে নত্থি ৱত্তব্বং.

পঞ্চঙ্গিকসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.