২. বলৱগ্গো

১. অননুস্সুতসুত্তৱণ্ণনা

১১. দুতিযস্স পঠমে অভিজানিত্ৱাতি অভিৱিসিট্ঠেন ঞাণেন জানিত্ৱা. অট্ঠহি কাৰণেহি তথাগতস্সাতি ‘‘তথা আগতোতি তথাগতো. তথা গতোতি তথাগতো. তথলক্খণং আগতোতি তথাগতো. তথধম্মে যাথাৱতো অভিসম্বুদ্ধোতি তথাগতো. তথদস্সিতায তথাগতো. তথাৱাদিতায তথাগতো. তথাকাৰিতায তথাগতো. অভিভৱনট্ঠেন তথাগতো’’তি এৱং ৱুত্তেহি অট্ঠহি কাৰণেহি. উসভস্স ইদন্তি আসভং, সেট্ঠট্ঠানং. তেনাহ ‘‘আসভং ঠানন্তি সেট্ঠট্ঠান’’ন্তি. পৰতো দস্সিতবলযোগেন ‘‘দসবলোহ’’ন্তি অভীতনাদং নদতি. ব্ৰহ্মচক্কন্তি এত্থ সেট্ঠপৰিযাযো. ব্ৰহ্মসদ্দোতি আহ ‘‘সেট্ঠচক্ক’’ন্তি. চক্কঞ্চেতং ধম্মচক্কং অধিপ্পেতং.

অননুস্সুতসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. সংখিত্তসুত্তৱণ্ণনা

১৩. ততিযে কামং সম্পযুত্তধম্মেসু থিৰভাৱোপি বলট্ঠো এৱ, পটিপক্খেহি পন অকম্পনীযত্তং সাতিসযং বলট্ঠোতি ৱুত্তং ‘‘মুট্ঠস্সচ্চে ন কম্পতী’’তি.

সংখিত্তসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. ৱিত্থতসুত্তৱণ্ণনা

১৪. চতুত্থে সতিনেপক্কেনাতি সতিযা নেপক্কেন, তিক্খৱিসদসূৰভাৱেনাতি অত্থো. অট্ঠকথাযং পন নেপক্কং নাম পঞ্ঞাতি অধিপ্পাযেন ‘‘নেপক্কং ৱুচ্চতি পঞ্ঞা’’তি ৱুত্তং. এৱং সতি অঞ্ঞো নিদ্দিট্ঠো নাম হোতি. সতিমাতি চ ইমিনা সৱিসেসা সতি গহিতাতি পৰতোপি ‘‘চিৰকতম্পি চিৰভাসিতম্পি সৰিতা অনুস্সৰিতা’’তি সতিকিচ্চমেৱ নিদ্দিট্ঠং, ন পঞ্ঞাকিচ্চং, তস্মা সতিনেপক্কেনাতি সতিযা নেপক্কভাৱেনাতি সক্কা ৱিঞ্ঞাতুং লব্ভতেৱ. পচ্চযৱিসেসৱসেন অঞ্ঞধম্মনিৰপেক্খো সতিযা বলৱভাৱো. তথা হি ঞাণৱিপ্পযুত্তচিত্তেনপি সজ্ঝাযনসম্মসনানি সম্ভৱন্তি.

চিৰকতম্পীতি অত্তনা ৱা পৰেন ৱা কাযেন চিৰকতং চেতিযঙ্গণৱত্তাদিমহাৱত্তপ্পটিপত্তিপূৰণং. চিৰভাসিতম্পীতি অত্তনা ৱা পৰেন ৱা ৱাচায চিৰভাসিতং সক্কচ্চং উদ্দিসনউদ্দিসাপনধম্মাসাৰণধম্মদেসনাউপনিসিন্নকপৰিকথাঅনুমোদনীযাদিৱসেন পৱত্তিতং ৱচীকম্মং. সৰিতা অনুস্সৰিতাতি তস্মিং কাযেন চিৰকতে কাযো নাম কাযৱিঞ্ঞত্তি, চিৰভাসিতে ৱাচা নাম ৱচীৱিঞ্ঞত্তি, তদুভযম্পি ৰূপং, তংসমুট্ঠাপকা চিত্তচেতসিকা অৰূপং. ইতি ইমে ৰূপাৰূপধম্মা এৱং উপ্পজ্জিত্ৱা এৱং নিৰুদ্ধাতি সৰতি চেৱ অনুস্সৰতি চ, সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং সমুট্ঠাপেতীতি অত্থো. বোজ্ঝঙ্গসমুট্ঠাপিকা হি সতি ইধ অধিপ্পেতা. তায সতিযা এস সকিং সৰণেন সৰিতা, পুনপ্পুনং সৰণেন অনুস্সৰিতাতি ৱেদিতব্বা.

ৱিত্থতসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫-১০. দট্ঠব্বসুত্তাদিৱণ্ণনা

১৫-২০. পঞ্চমে সৱিসযস্মিংযেৱাতি অত্তনো অত্তনো ৱিসযে এৱ. লোকিযলোকুত্তৰধম্মে কথেতুন্তি লোকিযধম্মে লোকুত্তৰধম্মে চ তেন তেন পৱত্তিৱিসেসেন কথেতুং. চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসূতি সপ্পুৰিসসংসেৱো সদ্ধম্মস্সৱনং যোনিসোমনসিকাৰো ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তীতি ইমেসু চতূসু সোতাপত্তিমগ্গকাৰণেসু. কামঞ্চ তেসু সতিআদযোপি ধম্মা ইচ্ছিতব্বাৱ তেহি ৱিনা তেসং অসম্ভৱতো, তথাপি চেত্থ সদ্ধা ৱিসেসতো কিচ্চকাৰীতি ৱেদিতব্বা. সদ্ধো এৱ হি সপ্পুৰিসে পযিৰুপাসতি, সদ্ধম্মং সুণাতি, যোনিসো চ অনিচ্চাদিতো মনসি কৰোতি, অৰিযমগ্গস্স চ অনুধম্মং পটিপজ্জতি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘এত্থ সদ্ধাবলং দট্ঠব্ব’’ন্তি. ইমিনা নযেন সেসবলেসুপি অত্থো দট্ঠব্বো.

চতূসু সম্মপ্পধানেসূতি চতুব্বিধসম্মপ্পধানভাৱনায. চতূসু সতিপট্ঠানেসূতিআদীসুপি এসেৱ নযো. এত্থ চ সোতাপত্তিঅঙ্গেসু সদ্ধা ৱিয, সম্মপ্পধানভাৱনায ৱীৰিযং ৱিয চ সতিপট্ঠানভাৱনায যস্মা ‘‘ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্স’’ন্তি (দী. নি. ২.৩৭৩; ম. নি. ১.১০৬) ৱচনতো পুব্বভাগে কিচ্চতো সতি অধিকা ইচ্ছিতব্বা, এৱং সমাধিকম্মিকস্স সমাধি, ‘‘অৰিযসচ্চভাৱনা পঞ্ঞাভাৱনা’’তি কত্ৱা তত্থ পঞ্ঞা পুব্বভাগে অধিকা ইচ্ছিতব্বাতি পাকটোযমত্থো. অধিগমক্খণে পন সমাধিপঞ্ঞানং ৱিয সব্বেসম্পি বলানং সদ্ধাদীনং সমতাৱ ইচ্ছিতব্বা. তথা হি ‘‘এত্থ সদ্ধাবল’’ন্তিআদিনা তত্থ তত্থ এত্থগ্গহণং কতং.

ইদানি সদ্ধাদীনং তত্থ তত্থ অতিৰেককিচ্চতং উপমায ৱিভাৱেতুং ‘‘যথা হী’’তিআদি ৱুত্তং. তত্ৰিদং উপমা সংসন্দনং – ৰাজপঞ্চমসহাযা ৱিয ৱিমুত্তিপৰিপাচকানি পঞ্চ বলানি. নেসং কীড়নত্থং একজ্ঝং ৱীথিওতৰণং ৱিয বলানং একজ্ঝং ৱিপস্সনাৱীথিওতৰণং, সহাযেসু পঠমাদীনং যথাসকং গেহেৱ ৱিচাৰণা ৱিয সদ্ধাদীনং সোতাপত্তিঅঙ্গাদীনি পত্ৱা পুব্বঙ্গমতা. সহাযেসু ইতৰেসং তত্থ তত্থ তুণ্হীভাৱো ৱিয সেসবলানং তত্থ তত্থ তদন্ৱযতা, তস্স পুব্বঙ্গমস্স বলস্স কিচ্চানুগতা. ন হি তদা তেসং সসম্ভাৰপথৱীআদীসু আপাদীনং ৱিয কিচ্চং পাকটং হোতি, সদ্ধাদীনংযেৱ পন কিচ্চং ৱিভূতং হুত্ৱা তিট্ঠতি পুৰেতৰং তথাপচ্চযেহি চিত্তসন্তানস্স অভিসঙ্খতত্তা. এত্থ চ ৱিপস্সনাকম্মিকস্স ভাৱনা ৱিসেসতো পঞ্ঞুত্তৰাতি দস্সনত্থং ৰাজানং নিদস্সনং কত্ৱা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ৱুত্তং. ছট্ঠাদীনি সুৱিঞ্ঞেয্যানি.

দট্ঠব্বসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

বলৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.