(২০) ৫. ব্ৰাহ্মণৱগ্গো

১. সোণসুত্তৱণ্ণনা

১৯১. পঞ্চমস্স পঠমে সম্পিযেনেৱাতি অঞ্ঞমঞ্ঞপেমেনেৱ কাযেন চ চিত্তেন চ মিস্সীভূতা সঙ্ঘট্টিতা সংসট্ঠা হুত্ৱা সংৱাসং ৱত্তেন্তি, ন অপ্পিযেন নিগ্গহেন ৱাতি ৱুত্তং হোতি. তেনাহ ‘‘পিয’’ন্তিআদি. উদৰং অৱদিহতি উপচিনোতি পূৰেতীতি উদৰাৱদেহকং. ভাৱনপুংসকঞ্চেতং, উদৰাৱদেহকং কত্ৱা উদৰং পূৰেত্ৱাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘উদৰং অৱদিহিত্ৱা’’তিআদি.

সোণসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. দোণব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা

১৯২. দুতিযে পৱত্তাৰোতি (দী. নি. টী. ১.২৮৫) পাৱচনভাৱেন ৱত্তাৰো. যস্মা তে তেসং মন্তানং পৱত্তনকা, তস্মা আহ ‘‘পৱত্তযিতাৰো’’তি. সুদ্দে বহি কত্ৱা ৰহোভাসিতব্বট্ঠেন মন্তা এৱ তংতংঅত্থপ্পটিপত্তিহেতুতায মন্তপদং. অনুপনীতাসাধাৰণতায ৰহস্সভাৱেন ৱত্তব্বকিৰিযায অধিগমূপাযং. সজ্ঝাযিতন্তি গাযনৱসেন সজ্ঝাযিতং. তং পন উদত্তানুদত্তাদীনং সৰানং সম্পদাৱসেনেৱ ইচ্ছিতন্তি আহ ‘‘সৰসম্পত্তিৱসেনা’’তি. অঞ্ঞেসং ৱুত্তন্তি পাৱচনভাৱেন অঞ্ঞেসং ৱুত্তং. সমুপব্যূড়্হন্তি সঙ্গহেত্ৱা উপৰূপৰি সঞ্ঞূড়্হং. ৰাসিকতন্তি ইৰুৱেদযজুৱেদসামৱেদাদিৱসেন, তত্থাপি পচ্চেকং মন্তব্ৰহ্মাদিৱসেন, অজ্ঝাযানুৱাকাদিৱসেন চ ৰাসিকতং. তেসন্তি মন্তানং কত্তূনং. দিব্বেন চক্খুনা ওলোকেত্ৱাতি দিব্বচক্খুপৰিভণ্ডেন যথাকম্মূপগঞাণেন সত্তানং কম্মস্সকতাদিং, পচ্চক্খতো দস্সনট্ঠেন দিব্বচক্খুসদিসেন পুব্বেনিৱাসঞাণেন অতীতকপ্পে ব্ৰাহ্মণানং মন্তজ্ঝেনৱিধিঞ্চ ওলোকেত্ৱা. পাৱচনেন সহ সংসন্দেত্ৱাতি কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধস্স যং ৱচনং ৱট্টসন্নিস্সিতং, তেন সহ অৱিৰুদ্ধং কত্ৱা. ন হি তেসং ৱিৱট্টসন্নিস্সিতো অত্থো পচ্চক্খো হোতি. অপৰাপৰেতি অট্ঠকাদীহি অপৰাপৰে পচ্ছিমা ওক্কাকৰাজকালাদীসু উপ্পন্না. পক্খিপিত্ৱাতি অট্ঠকাদীহি গন্থিতমন্তপদেসু কিলেসসন্নিস্সিতপদানং তত্থ তত্থ পদে পক্খিপনং কত্ৱা. ৱিৰুদ্ধে অকংসূতি ব্ৰাহ্মণধম্মিকসুত্তাদীসু (সু. নি. ব্ৰাহ্মণধম্মিকসুত্তং ২৮৬ আদযো) আগতনযেন সংকিলেসত্থদীপনতো পচ্চনীকভূতে অকংসু.

উসূনং অসনকম্মং ইস্সত্থং, ধনুসিপ্পেন জীৱিকা. ইধ পন ইস্সত্থং ৱিযাতি ইস্সত্থং, সব্বআৱুধজীৱিকাতি আহ ‘‘যোধাজীৱকম্মেনা’’তি, আৱুধং গহেত্ৱা উপট্ঠানকম্মেনাতি অত্থো. ৰাজপোৰিসং নাম ৱিনা আৱুধেন পোৰোহেচ্চামচ্চকম্মাদিৰাজকম্মং কত্ৱা ৰাজুপট্ঠানং. সিপ্পঞ্ঞতৰেনাতি গহিতাৱসেসেন হত্থিঅস্সসিপ্পাদিনা. কুমাৰভাৱতো পভুতি চৰণেন কোমাৰব্ৰহ্মচৰিযং.

উদকং পাতেত্ৱা দেন্তীতি দ্ৱাৰে ঠিতস্সেৱ ব্ৰাহ্মণস্স হত্থে উদকং আসিঞ্চন্তা ‘‘ইদং তে, ব্ৰাহ্মণ, ভৰিযং পোসাপনত্থায দেমা’’তি ৱত্ৱা দেন্তি. কস্মা পন তে এৱং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিত্ৱাপি দাৰং পৰিযেসন্তি, ন যাৱজীৱং ব্ৰহ্মচাৰিনো হোন্তীতি? মিচ্ছাদিট্ঠিৱসেন. তেসঞ্হী এৱং দিট্ঠি হোতি ‘‘যো পুত্তং ন উপ্পাদেতি, সো কুলৱংসচ্ছেদকৰো হোতি, ততো নিৰযে পচ্চতী’’তি. চত্তাৰো কিৰ অভাযিতব্বং ভাযন্তি গণ্ডুপ্পাদকো, কিকী, কোন্তিনী, ব্ৰাহ্মণোতি. গণ্ডুপ্পাদা কিৰ মহাপথৱিযা খযনভযেন মত্তভোজনা হোন্তি, ন বহুং মত্তিকং খাদন্তি. কিকী সকুণিকা আকাসপতনভযেন অণ্ডস্স উপৰি উত্তানা সেতি. কোন্তিনী সকুণী পথৱীকম্পনভযেন পাদেহি ভূমিং ন সুট্ঠু অক্কমতি. ব্ৰাহ্মণা কুলৱংসূপচ্ছেদভযেন দাৰং পৰিযেসন্তি. আহু চেত্থ –

‘‘গণ্ডুপ্পাদো কিকী চেৱ, কোন্তী ব্ৰাহ্মণধম্মিকো;

এতে অভযং ভাযন্তি, সম্মূড়্হা চতুৰো জনা’’তি. (সু. নি. অট্ঠ. ২.২৯৩);

সেসমেত্থ উত্তানমেৱ.

দোণব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. সঙ্গাৰৱসুত্তৱণ্ণনা

১৯৩. ততিযে (সং. নি. টী. ২.৫.২৩৬) পঠমঞ্ঞেৱাতি পুৰেতৰংযেৱ, অসজ্ঝাযকতানং মন্তানং অপ্পটিভানং পগেৱ পঠমংযেৱ সিদ্ধং, তত্থ ৱত্তব্বমেৱ নত্থীতি অধিপ্পাযো. পৰিযুট্ঠানং নাম অভিভৱো গহণন্তি আহ ‘‘কামৰাগপৰিযুট্ঠিতেনাতি কামৰাগগ্গহিতেনা’’তি. ৱিক্খম্ভেতি অপনেতীতি ৱিক্খম্ভনং, পটিপক্খতো নিস্সৰতি এতেনাতি নিস্সৰণং. ৱিক্খম্ভনঞ্চ তং নিস্সৰণঞ্চাতি ৱিক্খম্ভননিস্সৰণং. তেনাহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. অত্তনা অৰণীযো পত্তব্বো অত্থো অত্তত্থো. তথা পৰত্থো ৱেদিতব্বো.

‘‘অনিচ্চতো অনুপস্সন্তো নিচ্চসঞ্ঞং পজহতী’’তিআদীসু (পটি. ম. ১.৫২) ব্যাপাদাদীনং অনাগতত্তা ব্যাপাদৱাৰে তদঙ্গনিস্সৰণং ন গহিতং. কিঞ্চাপি ন গহিতং, পটিসঙ্খানৱসেন তস্স ৱিনোদেতব্বতায তদঙ্গনিস্সৰণম্পি লব্ভতেৱাতি সক্কা ৱিঞ্ঞাতুং. আলোকসঞ্ঞা উপচাৰপ্পত্তা ৱা অপ্পনাপ্পত্তা ৱা. যো কোচি কসিণজ্ঝানাদিভেদো সমথো. ধম্মৱৱত্থানং উপচাৰপ্পনাপ্পত্তৱসেন গহেতব্বং.

কুধিতোতি তত্তো. উস্সূৰকজাতোতি তস্সেৱ কুধিতভাৱস্স উস্সূৰকং অচ্চুণ্হতং পত্তো. তেনাহ ‘‘উসুমকজাতো’’তি. তিলবীজকাদিভেদেনাতি তিলবীজকণ্ণিককেসৰাদিভেদেন সেৱালেন. পণকেনাতি উদকপিচ্ছিল্লেন. অপ্পসন্নো আকুলতায. অসন্নিসিন্নো কললুপ্পত্তিযা. অনালোকট্ঠানেতি আলোকৰহিতে ঠানে.

সঙ্গাৰৱসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. কাৰণপালীসুত্তৱণ্ণনা

১৯৪. চতুত্থে পণ্ডিতো মঞ্ঞেতি এত্থ মঞ্ঞেতি ইদং ‘‘মঞ্ঞতী’’তি ইমিনা সমানত্থং নিপাতপদং. তস্স ইতি-সদ্দং আনেত্ৱা অত্থং দস্সেন্তো ‘‘পণ্ডিতোতি মঞ্ঞতী’’তি আহ. অনুমতিপুচ্ছাৱসেন চেতং ৱুত্তং. তেনেৱাহ ‘‘উদাহু নো’’তি. ‘‘তং কিং মঞ্ঞতি ভৱং পিঙ্গিযানী সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৱেয্যত্তিয’’ন্তি ৱুত্তমেৱত্থং পুন গণ্হন্তো ‘‘পণ্ডিতো মঞ্ঞে’’তি আহ, তস্মা ৱুত্তং ‘‘ভৱং পিঙ্গিযানী সমণং গোতমং পণ্ডিতোতি মঞ্ঞতি উদাহু নো’’তি, যথা তে খমেয্য, তথা নং কথেহীতি অধিপ্পাযো. অহং কো নাম, মম অৱিসযো এসোতি দস্সেতি. কো চাতি হেতুনিস্সক্কে পচ্চত্তৱচনন্তি আহ ‘‘কুতো চা’’তি. তথা চাহ ‘‘কেন কাৰণেন জানিস্সামী’’তি, যেন কাৰণেন সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৱেয্যত্তিযং জানেয্যং, তং কাৰণং মযি নত্থীতি অধিপ্পাযো. বুদ্ধোযেৱ ভৱেয্য অবুদ্ধস্স সব্বথা বুদ্ধঞাণানুভাৱং জানিতুং অসক্কুণেয্যত্তাতি. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘অপ্পমত্তকং পনেতং, ভিক্খৱে, ওৰমত্তকং সীলমত্তকং, যেন পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য (দী. নি. ১.৭). অত্থি, ভিক্খৱে, অঞ্ঞেৱ ধম্মা গম্ভীৰা দুদ্দসা দুৰনুবোধা…পে… যেহি তথাগতস্স যথাভূতং ৱণ্ণং সম্মা ৱদমানো ৱদেয্যা’’তি (দী. নি. ১.২৮) চ. এত্থাতি ‘‘সোপি নূনস্স তাদিসো’’তি এতস্মিং পদে.

পসত্থপ্পসত্থোতি পসত্থেহি পাসংসেহি অত্তনো গুণেহেৱ সো পসত্থো, ন তস্স কিত্তিনা, পসংসাসভাৱেনেৱ পাসংসোতি অত্থো. তেনাহ ‘‘সব্বগুণান’’ন্তিআদি. মণিৰতনন্তি চক্কৱত্তিনো মণিৰতনং.

সদেৱকে পাসংসানম্পি পাসংসোতি দস্সেতুং ‘‘পসত্থেহি ৱা’’তি দুতিযৱিকপ্পো গহিতো. অৰণীযতো অত্থো, সো এৱ ৱসতীতি ৱসোতি অত্থৱসো. তস্স তস্স পযোগস্স আনিসংসভূতং ফলন্তি আহ ‘‘অত্থৱসন্তি অত্থানিসংস’’ন্তি. অত্থো ৱা ফলং তদধীনৱুত্তিতায ৱসো এতস্সাতি অত্থৱসো, কাৰণং.

খুদ্দকমধূতি খুদ্দকমক্খিকাহি কতদণ্ডকমধু. অনেড়কন্তি নিদ্দোসং অপগতমক্খিকণ্ডকং.

উদাহৰীযতি উব্বেগপীতিৱসেনাতি উদানং, তথা ৱা উদাহৰণং উদানং. তেনাহ ‘‘উদাহাৰং উদাহৰী’’তি. যথা পন তং ৱচনং উদানন্তি ৱুচ্চতি, তং দস্সেতুং ‘‘যথা হী’’তিআদি ৱুত্তং. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

কাৰণপালীসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. পিঙ্গিযানীসুত্তৱণ্ণনা

১৯৫. পঞ্চমে সব্বসঙ্গাহিকন্তি সৰীৰগতস্স চেৱ ৱত্থালঙ্কাৰগতস্স চাতি সব্বস্স নীলভাৱস্স সঙ্গাহকৱচনং. তস্সেৱাতি নীলাদিসব্বসঙ্গাহিকৱসেন ৱুত্তঅত্থস্সেৱ. ৱিভাগদস্সনন্তি পভেদদস্সনং. যথা তে লিচ্ছৱিৰাজানো অপীতাদিৱণ্ণা এৱ কেচি কেচি ৱিলেপনৱসেন পীতাদিৱণ্ণা খাযিংসু, এৱং অনীলাদিৱণ্ণা এৱ কেচি ৱিলেপনৱসেন নীলাদিৱণ্ণা খাযিংসু. তে কিৰ সুৱণ্ণৱিচিত্তেহি মণিওভাসেহি একনীলা ৱিয খাযন্তি.

কোকনদন্তি ৱা পদুমৱিসেসনং যথা ‘‘কোকাসক’’ন্তি. তং কিৰ বহুপত্তং ৱণ্ণসম্পন্নং অতিৱিয সুগন্ধঞ্চ হোতি. অযঞ্হেত্থ অত্থো – যথা কোকনদসঙ্খাতং পদুমং পাতো সূৰিযুগ্গমনৱেলায ফুল্লং ৱিকসিতং অৱীতগন্ধং সিযা ৱিৰোচমানং, এৱং সৰীৰগন্ধেন গুণগন্ধেন চ সুগন্ধং, সৰদকালে অন্তলিক্খে আদিচ্চমিৱ অত্তনো তেজসা তপন্তং, অঙ্গেহি নিচ্ছৰন্তজুতিতায অঙ্গীৰসং সম্বুদ্ধং পস্সাতি.

পিঙ্গিযানীসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. মহাসুপিনসুত্তৱণ্ণনা

১৯৬. ছট্ঠে ধাতুক্খোভকৰণপচ্চযো নাম ৱিসভাগভেসজ্জসেনাসনাহাৰাদিপচ্চযো. অত্থকামতায ৱা অনত্থকামতায ৱাতি পসন্না অত্থকামতায, কুদ্ধা অনত্থকামতায. অত্থায ৱা অনত্থায ৱাতি সভাৱতো ভৱিতব্বায অত্থায ৱা অনত্থায ৱা. উপসংহৰন্তীতি অত্তনো দেৱানুভাৱেন উপনেন্তি. বোধিসত্তমাতা ৱিয পুত্তপটিলাভনিমিত্তন্তি তদা কিৰ পুৰে পুণ্ণমায সত্তমদিৱসতো পট্ঠায ৱিগতসুৰাপানং মালাগন্ধাদিৱিভূতিসম্পন্নং নক্খত্তকীড়ং অনুভৱমানা বোধিসত্তমাতা সত্তমে দিৱসে পাতোৱ উট্ঠায গন্ধোদকেন নহাযিত্ৱা সব্বালঙ্কাৰভূসিতা ৱৰভোজনং ভুঞ্জিত্ৱা উপোসথঙ্গানি অধিট্ঠায সিৰিগব্ভং পৱিসিত্ৱা সিৰিসযনে নিপন্না নিদ্দং ওক্কমমানা ইমং সুপিনং অদ্দস – চত্তাৰো কিৰ নং মহাৰাজানো সযনেনেৱ সদ্ধিং উক্খিপিত্ৱা অনোতত্তদহং নেত্ৱা নহাপেত্ৱা দিব্বৱত্থং নিৱাসেত্ৱা দিব্বগন্ধেহি ৱিলিম্পেত্ৱা দিব্বপুপ্ফানি পিড়ন্ধেত্ৱা ততো অৱিদূৰে ৰজতপব্বতো, তস্স অন্তো কনকৱিমানং অত্থি, তস্মিং পাচীনতো সীসং কত্ৱা নিপজ্জাপেসুং. অথ বোধিসত্তো সেতৱৰৱাৰণো হুত্ৱা ততো অৱিদূৰে একো সুৱণ্ণপব্বতো, তত্থ চৰিত্ৱা ততো ওৰুয্হ ৰজতপব্বতং আৰুহিত্ৱা কনকৱিমানং পৱিসিত্ৱা মাতৰং পদক্খিণং কত্ৱা দক্খিণপস্সং ফালেত্ৱা কুচ্ছিং পৱিট্ঠসদিসো অহোসি. ইমং সুপিনং সন্ধায এতং ৱুত্তং ‘‘বোধিসত্তমাতা ৱিয পুত্তপটিলাভনিমিত্ত’’ন্তি.

কোসলৰাজা ৱিয সোড়স সুপিনেতি –

‘‘উসভা ৰুক্খা গাৱিযো গৱা চ,

অস্সো কংসো সিঙ্গালী চ কুম্ভো;

পোক্খৰণী চ অপাকচন্দনং,

লাবূনি সীদন্তি সিলাপ্লৱন্তি.

‘‘মণ্ডূকিযো কণ্হসপ্পে গিলন্তি,

কাকং সুৱণ্ণা পৰিৱাৰযন্তি;

তসা ৱকা এড়কানং ভযা হী’’তি. (জা. ১.১.৭৭) –

ইমে সোড়স সুপিনে পস্সন্তো কোসলৰাজা ৱিয.

১. একদিৱসং কিৰ কোসলমহাৰাজা ৰত্তিং নিদ্দূপগতো পচ্ছিমযামে সোড়স মহাসুপিনে পস্সি (জা. অট্ঠ. ১.১.৭৬ মহাসুপিনজাতকৱণ্ণনা). তত্থ চত্তাৰো অঞ্জনৱণ্ণা কাড়উসভা ‘‘যুজ্ঝিস্সামা’’তি চতূহি দিসাহি ৰাজঙ্গণং আগন্ত্ৱা ‘‘উসভযুদ্ধং পস্সিস্সামা’’তি মহাজনে সন্নিপতিতে যুজ্ঝনাকাৰং দস্সেত্ৱা নদিত্ৱা গজ্জিত্ৱা অযুজ্ঝিত্ৱাৱ পটিক্কন্তা. ইমং পঠমং সুপিনং অদ্দস.

২. খুদ্দকা ৰুক্খা চেৱ গচ্ছা চ পথৱিং ভিন্দিত্ৱা ৱিদত্থিমত্তম্পি ৰতনমত্তম্পি অনুগ্গন্ত্ৱাৱ পুপ্ফন্তি চেৱ ফলন্তি চ. ইমং দুতিযং অদ্দস.

৩. গাৱিযো তদহুজাতানং ৱচ্ছানং খীৰং পিৱন্তিযো অদ্দস. অযং ততিযো সুপিনো.

৪. ধুৰৱাহে আৰোহপৰিণাহসম্পন্নে মহাগোণে যুগপৰম্পৰায অযোজেত্ৱা তৰুণে গোদম্মে ধুৰে যোজেন্তে অদ্দস. তে ধুৰং ৱহিতুং অসক্কোন্তা ছড্ডেত্ৱা অট্ঠংসু, সকটানি নপ্পৱত্তিংসু. অযং চতুত্থো সুপিনো.

৫. একং উভতোমুখং অস্সং অদ্দস. তস্স উভোসু পস্সেসু যৱসং দেন্তি, সো দ্ৱীহিপি মুখেহি খাদতি. অযং পঞ্চমো সুপিনো.

৬. মহাজনো সতসহস্সগ্ঘনিকং সুৱণ্ণপাতিং সম্মজ্জিত্ৱা ‘‘ইধ পস্সাৱং কৰোহী’’তি একস্স জৰসিঙ্গালস্স উপনামেসি. তং তত্থ পস্সাৱং কৰোন্তং অদ্দস. অযং ছট্ঠো সুপিনো.

৭. একো পুৰিসো ৰজ্জুং ৱট্টেত্ৱা পাদমূলে নিক্খিপতি. তেন নিসিন্নপীঠস্স হেট্ঠা সযিতা ছাতসিঙ্গালী তস্স অজানন্তস্সেৱ তং খাদতি. ইমং সত্তমং সুপিনং অদ্দস.

৮. ৰাজদ্ৱাৰে বহূহি তুচ্ছকুম্ভেহি পৰিৱাৰেত্ৱা ঠপিতং একং মহন্তং পূৰিতকুম্ভং অদ্দস. চত্তাৰোপি পন ৱণ্ণা চতূহি দিসাহি চতূহি অনুদিসাহি চ ঘটেহি উদকং আনেত্ৱা পূৰিতকুম্ভমেৱ পূৰেন্তি, পূৰিতং পূৰিতং উদকং উত্তৰিত্ৱা পলাযতি. তেপি পুনপ্পুনং তত্থেৱ উদকং আসিঞ্চন্তি, তুচ্ছকুম্ভে ওলোকেন্তাপি নত্থি. অযং অট্ঠমো সুপিনো.

৯. একং পঞ্চপদুমসঞ্ছন্নং গম্ভীৰং সব্বতোতিত্থং পোক্খৰণিং অদ্দস. সমন্ততো দ্ৱিপদচতুপ্পদা ওতৰিত্ৱা তত্থ পানীযং পিৱন্তি. তস্স মজ্ঝে গম্ভীৰট্ঠানে উদকং আৱিলং, তীৰপ্পদেসে দ্ৱিপদচতুপ্পদানং অক্কমনট্ঠানে অচ্ছং ৱিপ্পসন্নমনাৱিলং. অযং নৱমো সুপিনো.

১০. একিস্সাযেৱ কুম্ভিযা পচ্চমানং ওদনং অপাকং অদ্দস. ‘‘অপাক’’ন্তি ৱিচাৰেত্ৱা ৱিভজিত্ৱা ঠপিতং ৱিয তীহাকাৰেহি পচ্চমানং একস্মিং পস্সে অতিকিলিন্নো হোতি, একস্মিং উত্তণ্ডুলো, একস্মিং সুপক্কোতি. অযং দসমো সুপিনো.

১১. সতসহস্সগ্ঘনকং চন্দনসাৰং পূতিতক্কেন ৱিক্কিণন্তে অদ্দস. অযং একাদসমো সুপিনো.

১২. তুচ্ছলাবূনি উদকে সীদন্তানি অদ্দস. অযং দ্ৱাদসমো সুপিনো.

১৩. মহন্তমহন্তা কূটাগাৰপ্পমাণা ঘনসিলা নাৱা ৱিয উদকে প্লৱমানা অদ্দস. অযং তেৰসমো সুপিনো.

১৪. খুদ্দকমধুকপুপ্ফপ্পমাণা মণ্ডূকিযো মহন্তে কণ্হসপ্পে ৱেগেন অনুবন্ধিত্ৱা উপ্পলনাড়ে ৱিয ছিন্দিত্ৱা মংসং খাদিত্ৱা গিলন্তিযো অদ্দস. অযং চুদ্দসমো সুপিনো.

১৫. দসহি অসদ্ধম্মেহি সমন্নাগতং গামগোচৰং কাকং কঞ্চনৱণ্ণৱণ্ণতায ‘‘সুৱণ্ণা’’তি লদ্ধনামে সুৱণ্ণৰাজহংসে পৰিৱাৰেন্তে অদ্দস. অযং পন্নৰসমো সুপিনো.

১৬. পুব্বে দীপিনো এড়কে খাদন্তি. তে পন এড়কে দীপিনো অনুবন্ধিত্ৱা মুৰমুৰাতি খাদন্তে অদ্দস. অথঞ্ঞে তসা ৱকা এড়কে দূৰতোৱ দিস্ৱা তসিতা তাসপ্পত্তা হুত্ৱা এড়কানং ভযা পলাযিত্ৱা গুম্বগহনানি পৱিসিত্ৱা নিলীযিংসু. অযং সোড়সমো সুপিনো.

১. তত্থ অধম্মিকানং ৰাজূনং, অধম্মিকানঞ্চ মনুস্সানং কালে লোকে ৱিপৰিৱত্তমানে কুসলে ওসন্নে অকুসলে উস্সন্নে লোকস্স পৰিহানকালে দেৱো ন সম্মা ৱসিস্সতি, মেঘপাদা পচ্ছিজ্জিস্সন্তি, সস্সানি মিলাযিস্সন্তি, দুব্ভিক্খং ভৱিস্সতি, ৱস্সিতুকামা ৱিয চতূহি দিসাহি মেঘা উট্ঠহিত্ৱা ইত্থিকাহি আতপে পত্থটানং ৱীহিআদীনং তেমনভযেন অন্তোপৱেসিতকালে পুৰিসেসু কুদালপিটকে আদায আড়িবন্ধনত্থায নিক্খন্তেসু ৱস্সনাকাৰং দস্সেত্ৱা গজ্জিত্ৱা ৱিজ্জুলতা নিচ্ছাৰেত্ৱা উসভা ৱিয অযুজ্ঝিত্ৱা অৱস্সিত্ৱাৱ পলাযিস্সন্তি. অযং পঠমস্স ৱিপাকো.

২. লোকস্স পৰিহীনকালে মনুস্সানং পৰিত্তাযুককালে সত্তা তিব্বৰাগা ভৱিস্সন্তি, অসম্পত্তৱযাৱ কুমাৰিযো পুৰিসন্তৰং গন্ত্ৱা উতুনিযো চেৱ গব্ভিনিযো চ হুত্ৱা পুত্তধীতাহি ৱড্ঢিস্সন্তি. খুদ্দকৰুক্খানং পুপ্ফং ৱিয হি তাসং উতুনিভাৱো, ফলং ৱিয চ পুত্তধীতৰো ভৱিস্সন্তি. অযং দুতিযস্স ৱিপাকো.

৩. মনুস্সানং জেট্ঠাপচাযিককম্মস্স নট্ঠকালে সত্তা মাতাপিতূসু ৱা সস্সুসসুৰেসু ৱা লজ্জং অনুপট্ঠপেত্ৱা সযমেৱ কুটুম্বং সংৱিদহন্তাৱ ঘাসচ্ছাদনমত্তম্পি মহল্লকানং দাতুকামা দস্সন্তি, অদাতুকামা ন দস্সন্তি. মহল্লকা অনাথা হুত্ৱা অসযংৱসী দাৰকে আৰাধেত্ৱা জীৱিস্সন্তি তদহুজাতানং ৱচ্ছকানং খীৰং পিৱন্তিযো মহাগাৱিযো ৱিয. অযং ততিযস্স ৱিপাকো.

৪. অধম্মিকৰাজূনং কালে অধম্মিকৰাজানো পণ্ডিতানং পৱেণিকুসলানং কম্মনিত্থৰণসমত্থানং মহামত্তানং যসং ন দস্সন্তি, ধম্মসভাযং ৱিনিচ্ছযট্ঠানেপি পণ্ডিতে ৱোহাৰকুসলে মহল্লকে অমচ্চে ন ঠপেস্সন্তি, তব্বিপৰীতানং পন তৰুণতৰুণানং যসং দস্সন্তি, তথাৰূপে এৱ চ ৱিনিচ্ছযট্ঠানে ঠপেস্সন্তি. তে ৰাজকম্মানি চেৱ যুত্তাযুত্তঞ্চ অজানন্তা নেৱ তং যসং উক্খিপিতুং সক্খিস্সন্তি, ন ৰাজকম্মানি নিত্থৰিতুং. তে অসক্কোন্তা কম্মধুৰং ছড্ডেস্সন্তি, মহল্লকাপি পণ্ডিতামচ্চা যসং অলভন্তা কিচ্চানি নিত্থৰিতুং সমত্থাপি ‘‘কিং অম্হাকং এতেহি, মযং বাহিৰকা জাতা, অব্ভন্তৰিকা তৰুণদাৰকা জানিস্সন্তী’’তি উপ্পন্নানি কম্মানি ন কৰিস্সন্তি. এৱং সব্বথাপি তেসং ৰাজূনং হানিযেৱ ভৱিস্সতি, ধুৰং ৱহিতুং অসমত্থানং ৱচ্ছদম্মানং ধুৰে যোজিতকালো ৱিয দূৰৱাহানঞ্চ মহাগোণানং যুগপৰম্পৰায অযোজিতকালো ৱিয ভৱিস্সতি. অযং চতুত্থস্স ৱিপাকো.

৫. অধম্মিকৰাজকালেযেৱ অধম্মিকবালৰাজানো অধম্মিকে লোলমনুস্সে ৱিনিচ্ছযে ঠপেস্সন্তি, তে পাপপুঞ্ঞেসু অনাদৰা বালা সভাযং নিসীদিত্ৱা ৱিনিচ্ছযং দেন্তা উভিন্নম্পি অত্থপচ্চত্থিকানং হত্থতো লঞ্জং গহেত্ৱা খাদিস্সন্তি অস্সো ৱিয দ্ৱীহি মুখেহি যৱসং. অযং পঞ্চমস্স ৱিপাকো.

৬. অধম্মিকাযেৱ ৱিজাতিৰাজানো জাতিসম্পন্নানং কুলপুত্তানং আসঙ্কায যসং ন দস্সন্তি, অকুলীনানংযেৱ দস্সন্তি. এৱং মহাকুলানি দুগ্গতানি ভৱিস্সন্তি, লামককুলানি ইস্সৰানি. তে চ কুলীনপুৰিসা জীৱিতুং অসক্কোন্তা ‘‘ইমে নিস্সায জীৱিস্সামা’’তি অকুলীনানং ধীতৰো দস্সন্তি, ইতি তাসং কুলধীতানং অকুলীনেহি সদ্ধিং সংৱাসো জৰসিঙ্গালস্স সুৱণ্ণপাতিযং পস্সাৱকৰণসদিসো ভৱিস্সতি. অযং ছট্ঠস্স ৱিপাকো.

৭. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে ইত্থিযো পুৰিসলোলা সুৰালোলা অলঙ্কাৰলোলা ৱিসিখালোলা আমিসলোলা ভৱিস্সন্তি দুস্সীলা দুৰাচাৰা. তা সামিকেহি কসিগোৰক্খাদীনি কম্মানি কত্ৱা কিচ্ছেন কসিৰেন সম্ভতং ধনং জাৰেহি সদ্ধিং সুৰং পিৱন্তিযো মালাগন্ধৱিলেপনং ধাৰযমানা অন্তোগেহে অচ্চাযিকম্পি কিচ্চং অনোলোকেত্ৱা গেহপৰিক্খেপস্স উপৰিভাগেনপি ছিদ্দট্ঠানেহিপি জাৰে উপধাৰযমানা স্ৱে ৱপিতব্বযুত্তকং বীজম্পি কোট্টেত্ৱা যাগুভত্তখজ্জকানি পচিত্ৱা খাদমানা ৱিলুম্পিস্সন্তি হেট্ঠাপীঠকে নিপন্নছাতসিঙ্গালী ৱিয ৱট্টেত্ৱা ৱট্টেত্ৱা পাদমূলে নিক্খিত্তৰজ্জুং. অযং সত্তমস্স ৱিপাকো.

৮. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে লোকো পৰিহাযিস্সতি, ৰট্ঠং নিৰোজং ভৱিস্সতি, ৰাজানো দুগ্গতা কপণা ভৱিস্সন্তি. যো ইস্সৰো ভৱিস্সতি, তস্স ভণ্ডাগাৰে সতসহস্সমত্তা ভৱিস্সন্তি. তে এৱংদুগ্গতা সব্বে জানপদে অত্তনোৱ কম্মং কাৰেস্সন্তি, উপদ্দুতা মনুস্সা সকে কম্মন্তে ছড্ডেত্ৱা ৰাজূনংযেৱ অত্থায পুব্বণ্ণাপৰণ্ণানি ৱপন্তা ৰক্খন্তা লাযন্তা মদ্দন্তা পৱেসেন্তা উচ্ছুক্খেত্তানি কৰোন্তা যন্তানি ৱাহেন্তা ফাণিতাদীনি পচন্তা পুপ্ফাৰামে ফলাৰামে চ কৰোন্তা তত্থ তত্থ নিপ্ফন্নানি পুব্বণ্ণাদীনি আহৰিত্ৱা ৰঞ্ঞো কোট্ঠাগাৰমেৱ পূৰেস্সন্তি. অত্তনো গেহেসু তুচ্ছকোট্ঠে ওলোকেন্তাপি ন ভৱিস্সন্তি, তুচ্ছকুম্ভে অনোলোকেত্ৱা পূৰিতকুম্ভপূৰণসদিসমেৱ ভৱিস্সতি. অযং অট্ঠমস্স ৱিপাকো.

৯. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে ৰাজানো অধম্মিকা ভৱিস্সন্তি, ছন্দাদিৱসেন অগতিং গচ্ছন্তা ৰজ্জং কাৰেস্সন্তি, ধম্মেন ৱিনিচ্ছযং নাম ন দস্সন্তি লঞ্জৱিত্তকা ভৱিস্সন্তি ধনলোলা, ৰট্ঠৱাসিকেসু তেসং খন্তিমেত্তানুদ্দযা নাম ন ভৱিস্সন্তি, কক্খড়া ফৰুসা উচ্ছুযন্তে উচ্ছুভণ্ডিকা ৱিয মনুস্সে পীড়েন্তা নানপ্পকাৰং বলিং উপ্পাদেত্ৱা ধনং গণ্হিস্সন্তি. মনুস্সা বলিপীড়িতা কিঞ্চি দাতুং অসক্কোন্তা গামনিগমাদযো ছড্ডেত্ৱা পচ্চন্তং গন্ত্ৱা ৱাসং কপ্পেস্সন্তি. মজ্ঝিমজনপদো সুঞ্ঞো ভৱিস্সতি, পচ্চন্তো ঘনৱাসো সেয্যথাপি পোক্খৰণিযা মজ্ঝে উদকং আৱিলং পৰিযন্তে ৱিপ্পসন্নং. অযং নৱমস্স ৱিপাকো.

১০. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে ৰাজানো অধম্মিকা ভৱিস্সন্তি, তেসু অধম্মিকেসু ৰাজযুত্তাপি ব্ৰাহ্মণগহপতিকাপি নেগমজানপদাপীতি সমণব্ৰাহ্মণে উপাদায সব্বে মনুস্সা অধম্মিকা ভৱিস্সন্তি. ততো তেসং আৰক্খদেৱতা, বলিপটিগ্গাহিকদেৱতা, ৰুক্খদেৱতা, আকাসট্ঠদেৱতাতি এৱং দেৱতাপি অধম্মিকা ভৱিস্সন্তি. অধম্মিকৰাজূনং ৰজ্জে ৱাতা ৱিসমা খৰা ৱাযিস্সন্তি, তে আকাসট্ঠকৱিমানানি কম্পেস্সন্তি. তেসু কম্পিতেসু দেৱতা কুপিতা দেৱং ৱস্সিতুং ন দস্সন্তি. ৱস্সমানোপি সকলৰট্ঠে একপ্পহাৰেনেৱ ন ৱস্সিস্সতি, ৱস্সমানোপি সব্বত্থ কসিকম্মস্স ৱা ৱপ্পকম্মস্স ৱা উপকাৰো হুত্ৱা ন ৱস্সিস্সতি. যথা চ ৰট্ঠে, এৱং জনপদেপি গামেপি একতড়াকসৰেপি একপ্পহাৰেন ন ৱস্সিস্সতি, তড়াকস্স উপৰিভাগে ৱস্সন্তো হেট্ঠাভাগে ন ৱস্সিস্সতি, হেট্ঠা ৱস্সন্তো উপৰি ন ৱস্সিস্সতি. একস্মিং ভাগে সস্সং অতিৱস্সেন নস্সিস্সতি, একস্মিং অৱস্সনেন মিলাযিস্সতি, একস্মিং সম্মা ৱস্সমানো সম্পাদেস্সতি. এৱং একস্স ৰঞ্ঞো ৰজ্জে ৱুত্তসস্সা ৱিপাকো. তিপ্পকাৰা ভৱিস্সন্তি এককুম্ভিযা ওদনো ৱিয. অযং দসমস্স ৱিপাকো.

১১. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তেযেৱ কালে সাসনে পৰিহাযন্তে পচ্চযলোলা অলজ্জিকা বহূ ভিক্খূ ভৱিস্সন্তি. তে ভগৱতা পচ্চযলোলুপ্পং নিম্মথেত্ৱা কথিতধম্মদেসনং চীৱৰাদিচতুপচ্চযহেতু পৰেসং দেসেস্সন্তি. পচ্চযেহি মুচ্ছিত্ৱা নিত্থৰণপক্খে ঠিতা নিব্বানাভিমুখং কত্ৱা দেসেতুং ন সক্খিস্সন্তি. কেৱলং ‘‘পদব্যঞ্জনসম্পত্তিঞ্চেৱ মধুৰসদ্দঞ্চ সুত্ৱা মহগ্ঘানি চীৱৰাদীনি দস্সন্তি’’ইচ্চেৱং দেসেস্সন্তি. অপৰে অন্তৰৱীথিচতুক্কৰাজদ্ৱাৰাদীসু নিসীদিত্ৱা কহাপণঅড্ঢকহাপণপাদমাসকৰূপাদীনিপি নিস্সায দেসেস্সন্তি. ইতি ভগৱতা নিব্বানগ্ঘনকং কত্ৱা দেসিতং ধম্মং চতুপচ্চযত্থায চেৱ কহাপণাদিঅত্থায চ ৱিক্কিণিত্ৱা দেসেন্তা সতসহস্সগ্ঘনকং চন্দনসাৰং পূতিতক্কেন ৱিক্কিণন্তা ৱিয ভৱিস্সন্তি. অযং একাদসমস্স ৱিপাকো.

১২. অধম্মিকৰাজকালে লোকে ৱিপৰিৱত্তন্তেযেৱ ৰাজানো জাতিসম্পন্নানং কুলপুত্তানং যসং ন দস্সন্তি, অকুলীনানঞ্ঞেৱ দস্সন্তি. তে ইস্সৰা ভৱিস্সন্তি, ইতৰা দলিদ্দা. ৰাজসম্মুখেপি ৰাজদ্ৱাৰেপি অমচ্চসম্মুখেপি ৱিনিচ্ছযট্ঠানেপি তুচ্ছলাবুসদিসানং অকুলীনানংযেৱ কথা ওসীদিত্ৱা ঠিতা ৱিয নিচ্চলা সুপ্পতিট্ঠিতা ভৱিস্সতি. সঙ্ঘসন্নিপাতেপি সঙ্ঘকম্মগণকম্মট্ঠানেসু চেৱ পত্তচীৱৰপৰিৱেণাদিৱিনিচ্ছযট্ঠানেসু চ দুস্সীলানং পাপপুগ্গলানংযেৱ কথা নিয্যানিকা ভৱিস্সতি, ন লজ্জিভিক্খূনন্তি এৱং সব্বত্থাপি তুচ্ছলাবূনং সীদনকালো ৱিয ভৱিস্সতি. অযং দ্ৱাদসমস্স ৱিপাকো.

১৩. তাদিসেযেৱ কালে অধম্মিকৰাজানো অকুলীনানং যসং দস্সন্তি. তে ইস্সৰা ভৱিস্সন্তি, কুলীনা দুগ্গতা. তেসু ন কেচি গাৰৱং কৰিস্সন্তি, ইতৰেসুযেৱ কৰিস্সন্তি. ৰাজসম্মুখে ৱা অমচ্চসম্মুখে ৱা ৱিনিচ্ছযট্ঠানে ৱা ৱিনিচ্ছযকুসলানং ঘনসিলাসদিসানং কুলপুত্তানং কথা ন ওগাহিত্ৱা পতিট্ঠহিস্সতি. তেসু কথেন্তেসু ‘‘কিং ইমে কথেন্তী’’তি ইতৰে পৰিহাসমেৱ কৰিস্সন্তি. ভিক্খুসন্নিপাতেপি ৱুত্তপ্পকাৰেসু ঠানেসু নেৱ পেসলে ভিক্খূ গৰুকাতব্বে মঞ্ঞিস্সন্তি, নাপি নেসং কথা পৰিযোগাহিত্ৱা পতিট্ঠহিস্সতি, সিলানং প্লৱনকালো ৱিয ভৱিস্সতি. অযং তেৰসমস্স ৱিপাকো.

১৪. লোকে পৰিহাযন্তেযেৱ মনুস্সা তিব্বৰাগাদিজাতিকা কিলেসানুৱত্তকা হুত্ৱা তৰুণানং অত্তনো ভৰিযানং ৱসে ৱত্তিস্সন্তি. গেহে দাসকম্মকাৰাদযোপি গোমহিংসাদযোপি হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণম্পি সব্বং তাসংযেৱ আযত্তং ভৱিস্সতি. ‘‘অসুকং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং ৱা পৰিচ্ছদাদিজাতং ৱা কহ’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘যত্থ ৱা তত্থ ৱা হোতু, কিং তুয্হিমিনা ব্যাপাৰেন, ত্ৱং ময্হং ঘৰে সন্তং ৱা অসন্তং ৱা জানিতুকামো জাতো’’তি ৱত্ৱা নানপ্পকাৰেহি অক্কোসিত্ৱা মুখসত্তীহি কোট্টেত্ৱা দাসচেটকে ৱিয ৱসে কত্ৱা অত্তনো ইস্সৰিযং পৱত্তেস্সন্তি. এৱং মধুকপুপ্ফপ্পমাণানং মণ্ডূকীনং আসিৱিসে কণ্হসপ্পে গিলনকালো ৱিয ভৱিস্সতি. অযং চুদ্দসমস্স ৱিপাকো.

১৫. দুব্বলৰাজকালে পন ৰাজানো হত্থিসিপ্পাদীসু অকুসলা যুদ্ধেসু অৱিসাৰদা ভৱিস্সন্তি. তে অত্তনো ৰাজাধিপচ্চং আসঙ্কমানা সমানজাতিকানং কুলপুত্তানং ইস্সৰিযং অদত্ৱা অত্তনো পাদমূলিকনহাপনকপ্পকাদীনং দস্সন্তি. জাতিগোত্তসম্পন্না কুলপুত্তা ৰাজকুলে পতিট্ঠং অলভমানা জীৱিকং কপ্পেতুং অসমত্থা হুত্ৱা ইস্সৰিযে ঠিতে জাতিগোত্তহীনে অকুলীনে উপট্ঠহন্তা ৱিচৰিস্সন্তি, সুৱণ্ণৰাজহংসেহি কাকস্স পৰিৱাৰিতকালো ৱিয ভৱিস্সতি. অযং পন্নৰসমস্স ৱিপাকো.

১৬. অধম্মিকৰাজকালেযেৱ চ অকুলীনাৱ ৰাজৱল্লভা ইস্সৰা ভৱিস্সন্তি, কুলীনা অপঞ্ঞাতা দুগ্গতা. তে ৰাজানং অত্তনো কথং গাহাপেত্ৱা ৱিনিচ্ছযট্ঠানাদীসু বলৱন্তো হুত্ৱা দুব্বলানং পৱেণিআগতানি খেত্তৱত্থাদীনি ‘‘অম্হাকং সন্তকানী’’তি অভিযুঞ্জিত্ৱা তে ‘‘ন তুম্হাকং, অম্হাক’’ন্তি আগন্ত্ৱা ৱিনিচ্ছযট্ঠানাদীসু ৱিৱদন্তে ৱেত্তলতাদীহি পহৰাপেত্ৱা গীৱাযং গহেত্ৱা অপকড্ঢাপেত্ৱা ‘‘অত্তনো পমাণং ন জানাথ, অম্হেহি সদ্ধিং ৱিৱদথ, ইদানি ৱো পহৰাপেত্ৱা ৰঞ্ঞো কথেত্ৱা হত্থপাদচ্ছেদাদীনি কাৰেস্সামা’’তি সন্তজ্জেস্সন্তি. তে তেসং ভযেন অত্তনো সন্তকানি ৱত্থূনি ‘‘তুম্হাকংযেৱ তানি, গণ্হথা’’তি নিয্যাতেত্ৱা অত্তনো গেহানি পৱিসিত্ৱা ভীতা নিপজ্জিস্সন্তি. পাপভিক্খূপি পেসলে ভিক্খূ যথাৰুচি ৱিহেঠেস্সন্তি. পেসলা ভিক্খূ পটিসৰণং অলভমানা অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা গহনট্ঠানেসু নিলীযিস্সন্তি. এৱং হীনজচ্চেহি চেৱ পাপভিক্খূহি চ উপদ্দুতানং জাতিমন্তকুলপুত্তানঞ্চেৱ পেসলভিক্খূনঞ্চ এড়কানং ভযেন তসৱকানং পলাযনকালো ৱিয ভৱিস্সতি. অযং সোড়সমস্স ৱিপাকো. এৱং তস্স তস্স অনত্থস্স পুব্বনিমিত্তভূতে সোড়স মহাসুপিনে পস্সি. তেন ৱুত্তং ‘‘কোসলৰাজা ৱিয সোড়স সুপিনে’’তি. এত্থ চ পুব্বনিমিত্ততো অত্তনো অত্থানত্থনিমিত্তং সুপিনং পস্সন্তো অত্তনো কম্মানুভাৱেন পস্সতি. কোসলৰাজা ৱিয লোকস্স অত্থানত্থনিমিত্তং সুপিনং পস্সন্তো পন সব্বসত্তসাধাৰণকম্মানুভাৱেন পস্সতীতি ৱেদিতব্বং.

কুদ্ধা হি দেৱতাতি মহানাগৱিহাৰে মহাথেৰস্স কুদ্ধা দেৱতা ৱিয. ৰোহণে কিৰ মহানাগৱিহাৰে মহাথেৰো ভিক্খুসঙ্ঘং অনপলোকেত্ৱাৱ একং নাগৰুক্খং ছিন্দাপেসি. ৰুক্খে অধিৱত্থা দেৱতা থেৰস্স কুদ্ধা পঠমমেৱ নং সচ্চসুপিনেন পলোভেত্ৱা পচ্ছা ‘‘ইতো তে সত্তদিৱসমত্থকে উপট্ঠাকো ৰাজা মৰিস্সতী’’তি সুপিনে আৰোচেসি. থেৰো তং কথং আহৰিত্ৱা ৰাজোৰোধানং আচিক্খি. তা একপ্পহাৰেনেৱ মহাৱিৰৱং ৱিৰৱিংসু. ৰাজা ‘‘কিং এত’’ন্তি পুচ্ছি. তা ‘‘এৱং থেৰেন ৱুত্ত’’ন্তি আৰোচযিংসু. ৰাজা দিৱসং গণাপেত্ৱা সত্তাহে ৱীতিৱত্তে থেৰস্স হত্থপাদে ছিন্দাপেসি. একন্তং সচ্চমেৱ হোতীতি ফলস্স সচ্চভাৱতো ৱুত্তং, দস্সনং পন ৱিপল্লত্থমেৱ. তেনেৱ পহীনৱিপল্লাসা পুব্বনিমিত্তভূতম্পি সুপিনং ন পস্সন্তি. দ্ৱীহি তীহিপি কাৰণেহি কদাচি সুপিনং পস্সতীতি আহ ‘‘সংসগ্গভেদতো’’তি. ‘‘অসেখা ন পস্সন্তি পহীনৱিপল্লাসত্তা’’তি ৱচনতো চতুন্নম্পি কাৰণানং ৱিপল্লাসা এৱ মূলকাৰণন্তি দট্ঠব্বং.

তন্তি সুপিনকালে পৱত্তং ভৱঙ্গচিত্তং. ৰূপনিমিত্তাদিআৰম্মণন্তি কম্মকম্মনিমিত্তগতিনিমিত্ততো অঞ্ঞং ৰূপনিমিত্তাদিআৰম্মণং ন হোতি. ঈদিসানীতি পচ্চক্খতো অনুভূতপুব্বপৰিকপ্পিতৰূপাদিআৰম্মণানি চেৱ ৰাগাদিসম্পযুত্তানি চ. সব্বোহাৰিকচিত্তেনাতি পকতিচিত্তেন.

দ্ৱীহি অন্তেহি মুত্তোতি কুসলাকুসলসঙ্খাতেহি দ্ৱীহি অন্তেহি মুত্তো. আৱজ্জনতদাৰম্মণক্খণেতি ইদং যাৱ তদাৰম্মণুপ্পত্তি, তাৱ পৱত্তচিত্তৱাৰং সন্ধায ৱুত্তং. ‘‘সুপিনেনেৱ দিট্ঠং ৱিয মে, সুতং ৱিয মেতি কথনকালে পন অব্যাকতোযেৱ আৱজ্জনমত্তস্সেৱ উপ্পজ্জনতো’’তি ৱদন্তি. এৱং ৱদন্তেহি পঞ্চদ্ৱাৰে দুতিযমোঘৱাৰে ৱিয মনোদ্ৱাৰেপি আৱজ্জনং দ্ৱত্তিক্খত্তুং উপ্পজ্জিত্ৱা জৱনট্ঠানে ঠত্ৱা ভৱঙ্গং ওতৰতীতি অধিপ্পেতন্তি দট্ঠব্বং একচিত্তক্খণিকস্স আৱজ্জনস্স উপ্পত্তিযং ‘‘দিট্ঠং ৱিয মে, সুতং ৱিয মে’’তি কপ্পনায অসম্ভৱতো. এত্থ চ ‘‘সুপিনন্তেপি তদাৰম্মণৱচনতো পচ্চুপ্পন্নৱসেন অতীতৱসেন ৱা সভাৱধম্মা সুপিনন্তে আৰম্মণং হোন্তী’’তি ৱদন্তি. ‘‘যদিপি সুপিনন্তে ৱিভূতং হুত্ৱা উপট্ঠিতে ৰূপাদিৱত্থুম্হি তদাৰম্মণং ৱুত্তং, তথাপি সুপিনন্তে উপট্ঠিতনিমিত্তস্স পৰিকপ্পৱসেন গহেতব্বতায দুব্বলভাৱতো দুব্বলৱত্থুকত্তাতি ৱুত্ত’’ন্তি ৱদন্তি. কেচি পন ‘‘কৰজকাযস্স নিৰুস্সাহসন্তভাৱপ্পত্তিতো তন্নিস্সিতহদযৱত্থু ন সুপ্পসন্নং হোতি, ততো তন্নিস্সিতাপি চিত্তপ্পৱত্তি ন সুপ্পসন্না অসুপ্পসন্নৱট্টিনিস্সিতদীপপ্পভা ৱিয, তস্মা দুব্বলৱত্থুকত্তাতি এত্থ দুব্বলহদযৱত্থুকত্তা’’তি অত্থং ৱদন্তি. ৱীমংসিত্ৱা যুত্ততৰং গহেতব্বং.

সুপিনন্তচেতনাতি মনোদ্ৱাৰিকজৱনৱসেন পৱত্তা সুপিনন্তচেতনা. সুপিনঞ্হি পস্সন্তো মনোদ্ৱাৰিকেনেৱ জৱনেন পস্সতি, ন পঞ্চদ্ৱাৰিকেন. পটিবুজ্ঝন্তো চ মনোদ্ৱাৰিকেনেৱ পটিবুজ্ঝতি, ন পঞ্চদ্ৱাৰিকেন. নিদ্দাযন্তস্স হি মহাৱট্টিং জালেত্ৱা দীপে চক্খুসমীপং উপনীতে পঠমং চক্খুদ্ৱাৰিকং আৱজ্জনং ভৱঙ্গং ন আৱট্টেতি, মনোদ্ৱাৰিকমেৱ আৱট্টেতি. অথ জৱনং জৱিত্ৱা ভৱঙ্গং ওতৰতি. দুতিযৱাৰে চক্খুদ্ৱাৰিকআৱজ্জনং ভৱঙ্গং আৱট্টেতি, ততো চক্খুৱিঞ্ঞাণাদীনি জৱনপৰিযোসানানি পৱত্তন্তি, তদনন্তৰং ভৱঙ্গং পৱত্ততি. ততিযৱাৰে মনোদ্ৱাৰিকআৱজ্জনেন ভৱঙ্গে আৱট্টিতে মনোদ্ৱাৰিকজৱনং জৱতি. তেন চিত্তেন ‘‘কিং অযং ইমস্মিং ঠানে আলোকো’’তি জানাতি. তথা নিদ্দাযন্তস্স কণ্ণসমীপে তূৰিযেসু পগ্গহিতেসু, ঘানসমীপে সুগন্ধেসু ৱা দুগ্গন্ধেসু ৱা পুপ্ফেসু উপনীতেসু, মুখে সপ্পিম্হি ৱা ফাণিতে ৱা পক্খিত্তে, পিট্ঠিযং পাণিনা পহাৰে দিন্নে পঠমং সোতদ্ৱাৰিকাদীনি আৱজ্জনানি ভৱঙ্গং ন আৱট্টেন্তি, মনোদ্ৱাৰিকমেৱ আৱট্টেতি, অথ জৱনং জৱিত্ৱা ভৱঙ্গং ওতৰতি. দুতিযৱাৰে সোতদ্ৱাৰিকাদীনি আৱজ্জনানি ভৱঙ্গং আৱট্টেন্তি, ততো সোতঘানজিৱ্হাকাযৱিঞ্ঞাণাদীনি জৱনপৰিযোসানানি পৱত্তন্তি, তদনন্তৰং ভৱঙ্গং ৱত্ততি. ততিযৱাৰে মনোদ্ৱাৰিকআৱজ্জনেন ভৱঙ্গে আৱট্টিতে মনোদ্ৱাৰিকজৱনং জৱতি, তেন চিত্তেন ঞত্ৱা ‘‘কিং অযং ইমস্মিং ঠানে সদ্দো, সঙ্খসদ্দো ভেৰিসদ্দো’’তি ৱা ‘‘কিং অযং ইমস্মিং ঠানে গন্ধো, মূলগন্ধো’’তি ৱা ‘‘কিং ইদং ময্হং মুখং পক্খিত্তং, সপ্পীতি ৱা ফাণিত’’ন্তি ৱা ‘‘কেনম্হি পিট্ঠিযং পহটো, অতিবদ্ধো মে পহাৰো’’তি ৱা ৱত্তা হোতি. এৱং মনোদ্ৱাৰিকজৱনেনেৱ পটিবুজ্ঝতি, ন পঞ্চদ্ৱাৰিকেন. সুপিনম্পি তেনেৱ পস্সতি, ন পঞ্চদ্ৱাৰিকেন. সেসমেত্থ সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

মহাসুপিনসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. ৱস্সসুত্তৱণ্ণনা

১৯৭. সত্তমে উতুসমুট্ঠানন্তি ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে উপ্পন্নং. অকালেপীতি চিত্তৱেসাখমাসেসুপি. ৱস্সৱলাহকদেৱপুত্তানঞ্হি অত্তনো ৰতিযা কীড়িতুকামতাচিত্তে উপ্পন্নে অকালেপি দেৱো ৱস্সতি. তত্ৰিদং ৱত্থু – একো কিৰ ৱস্সৱলাহকদেৱপুত্তো ৱাকৰকুটকৱাসিখীণাসৱত্থেৰস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা অট্ঠাসি. থেৰো ‘‘কোসি ত্ৱ’’ন্তি পুচ্ছি. অহং, ভন্তে, ৱস্সৱলাহকদেৱপুত্তোতি. তুম্হাকং কিৰ চিত্তেন দেৱো ৱস্সতীতি. আম, ভন্তেতি. পস্সিতুকামা মযন্তি. তেমিস্সথ, ভন্তেতি. মেঘসীসং ৱা গজ্জিতং ৱা ন পঞ্ঞাযতি, কথং তেমিস্সামাতি. ভন্তে, অম্হাকং চিত্তেন দেৱো ৱস্সতি, তুম্হে পণ্ণসালং পৱিসথাতি. ‘‘সাধু, দেৱপুত্তা’’তি পাদে ধোৱিত্ৱা পণ্ণসালং পাৱিসি. দেৱপুত্তো তস্মিং পৱিসন্তেযেৱ একং গীতং গাযিত্ৱা হত্থং উক্খিপি, সমন্তা তিযোজনট্ঠানং একমেঘং অহোসি. থেৰো অদ্ধতিন্তো পণ্ণসালং পৱিট্ঠোতি.

ৱস্সসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮-৯. ৱাচাসুত্তাদিৱণ্ণনা

১৯৮-৯. অট্ঠমে অঙ্গেহীতি কাৰণেহি. অঙ্গীযন্তি হেতুভাৱেন ঞাযন্তীতি অঙ্গানি, কাৰণানি. কাৰণত্থে চ অঙ্গ-সদ্দো. পঞ্চহীতি হেতুম্হি নিস্সক্কৱচনং. সমন্নাগতাতি সমনুআগতা পৱত্তা যুত্তা চ. ৱাচাতি সমুল্লপন-ৱাচা. যা ‘‘ৱাচা গিৰা ব্যপ্পথো’’তি (ধ. স. ৬৩৬) চ, ‘‘নেলা কণ্ণসুখা’’তি (দী. নি. ১.৯) চ আগচ্ছতি. যা পন ‘‘ৱাচায চে কতং কম্ম’’ন্তি (ধ. স. অট্ঠ. ১ কাযকম্মদ্ৱাৰ) এৱং ৱিঞ্ঞত্তি চ, ‘‘যা চতূহি ৱচীদুচ্চৰিতেহি আৰতি…পে… অযং ৱুচ্চতি সম্মাৱাচা’’তি (ধ. স. ২৯৯) এৱং ৱিৰতি চ, ‘‘ফৰুসৱাচা, ভিক্খৱে, আসেৱিতা ভাৱিতা বহুলীকতা নিৰযসংৱত্তনিকা হোতী’’তি (অ. নি. ৮.৪০) এৱং চেতনা চ ৱাচাতি আগতা, ন সা ইধ অধিপ্পেতা. কস্মা? অভাসিতব্বতো. ‘‘সুভাসিতা হোতি, নো দুব্ভাসিতা’’তি হি ৱুত্তং. সুভাসিতাতি সুট্ঠু ভাসিতা. তেনস্সা অত্থাৱহতং দীপেতি. অনৱজ্জাতি ৰাগাদিঅৱজ্জৰহিতা. ইমিনাস্স কাৰণসুদ্ধিং অগতিগমনাদিপ্পৱত্তদোসাভাৱঞ্চ দীপেতি. ৰাগদোসাদিৱিমুত্তঞ্হি যং ভাসতো অনুৰোধৱিৱজ্জনতো অগতিগমনং দুৰসমুস্সিতমেৱাতি. অননুৱজ্জাতি অনুৱাদৱিমুত্তা. ইমিনাস্সা সব্বাকাৰসম্পত্তিং দীপেতি. সতি হি সব্বাকাৰসম্পত্তিযং অননুৱজ্জতাতি. ৱিঞ্ঞূনন্তি পণ্ডিতানং. তেন নিন্দাপসংসাসু বালা অপ্পমাণাতি দীপেতি.

ইমেহি খোতিআদীনি তানি অঙ্গানি পচ্চক্খতো দস্সেন্তো তং ৱাচং নিগমেতি. যঞ্চ অঞ্ঞে পটিঞ্ঞাদীহি অৱযৱেহি, নামাদীহি পদেহি, লিঙ্গৱচনৱিভত্তিকালকাৰকসম্পত্তীহি চ সমন্নাগতং মুসাৱাদাদিৱাচম্পি সুভাসিতন্তি মঞ্ঞন্তি, তং পটিসেধেতি. অৱযৱাদিসমন্নাগতাপি হি তথাৰূপী ৱাচা দুব্ভাসিতাৱ হোতি অত্তনো চ পৰেসঞ্চ অনত্থাৱহত্তা. ইমেহি পন পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতা সচেপি মিলক্খুভাসাপৰিযাপন্না ঘটচেটিকাগীতিকপৰিযাপন্নাপি হোতি, তথাপি সুভাসিতাৱ লোকিযলোকুত্তৰহিতসুখাৱহত্তা. তথা হি মগ্গপস্সে সস্সং ৰক্খন্তিযা সীহড়চেটিকায সীহড়কেনেৱ জাতিজৰামৰণযুত্তং গীতিকং গাযন্তিযা সদ্দং সুত্ৱা মগ্গং গচ্ছন্তা সট্ঠিমত্তা ৱিপস্সকভিক্খূ অৰহত্তং পাপুণিংসু.

তথা তিস্সো নাম আৰদ্ধৱিপস্সকো ভিক্খু পদুমস্সৰসমীপেন গচ্ছন্তো পদুমস্সৰে পদুমানি ভঞ্জিত্ৱা –

‘‘পাতোৱ ফুল্লিতকোকনদং,

সূৰিযালোকেন ভিজ্জিযতে;

এৱং মনুস্সত্তং গতা সত্তা,

জৰাভিৱেগেন মদ্দীযন্তী’’তি. (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.২১৩; সু. নি. অট্ঠ. ২.৪৫২ সুভাসিতসুত্তৱণ্ণনা) –

ইমং গীতিং গাযন্তিযা চেটিকায সুত্ৱা অৰহত্তং পত্তো.

বুদ্ধন্তৰেপি অঞ্ঞতৰো পুৰিসো সত্তহি পুত্তেহি সদ্ধিং অটৱিতো আগম্ম অঞ্ঞতৰায ইত্থিযা মুসলেন তণ্ডুলে কোট্টেন্তিযা –

‘‘জৰায পৰিমদ্দিতং এতং, মিলাতচম্মনিস্সিতং;

মৰণেন ভিজ্জতি এতং, মচ্চুস্স ঘাসমামিসং.

‘‘কিমীনং আলযং এতং, নানাকুণপেন পূৰিতং;

অসুচিভাজনং এতং, তদলিক্খন্ধসমং ইদ’’ন্তি. (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.২১৩; সু. নি. অট্ঠ. ২.৪৫২ সুভাসিতসুত্তৱণ্ণনা) –

ইমং গীতং সুত্ৱা পচ্চৱেক্খন্তো সহ পুত্তেহি পচ্চেকবোধিং পত্তো. এৱং ইমেহি পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতা ৱাচা সচেপি মিলক্খুভাসায পৰিযাপন্না ঘটচেটিকাগীতিকপৰিযাপন্না ৱাচা হোতি, তথাপি সুভাসিতাতি ৱেদিতব্বা. সুভাসিতা এৱ অনৱজ্জা অননুৱজ্জা চ ৱিঞ্ঞূনং অত্থত্থিকানং কুলপুত্তানং অত্থপ্পটিসৰণানং, নো ব্যঞ্জনপ্পটিসৰণানন্তি. নৱমং উত্তানমেৱ.

ৱাচাসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. নিস্সাৰণীযসুত্তৱণ্ণনা

২০০. দসমে নিস্সৰন্তীতি নিস্সৰণীযাতি ৱত্তব্বে দীঘং কত্ৱা নিদ্দেসো. কত্তৰি হেস অনীয-সদ্দো যথা ‘‘নিয্যানিযা’’তি. তেনাহ ‘‘নিস্সটা’’তি. কুতো পন নিস্সটা? যথাসকং পটিপক্খতো. নিজ্জীৱট্ঠেন ধাতুযোতি আহ ‘‘অত্তসুঞ্ঞসভাৱা’’তি. অত্থতো পন ধম্মধাতুমনোৱিঞ্ঞাণধাতুৱিসেসো. তাদিসস্স ভিক্খুনো কিলেসৱসেন কামেসু মনসিকাৰো নত্থীতি আহ ‘‘ৱীমংসনত্থ’’ন্তি, ‘‘নেক্খম্মনিযতং ইদানি মে চিত্তং, কিং নু খো কামৱিতক্কোপি উপ্পজ্জিস্সতী’’তি ৱীমংসন্তস্সাতি অত্থো. পক্খন্দনং নাম অনুপ্পৱেসো. সো পন তত্থ নত্থীতি আহ ‘‘নপ্পৱিসতী’’তি. পসীদনং নাম অভিৰুচি. সন্তিট্ঠনং পতিট্ঠানং. ৱিমুচ্চনং অধিমুচ্চনন্তি. তং সব্বং পটিক্খিপন্তো ৱদতি ‘‘পসাদং নাপজ্জতী’’তিআদি. এৱংভূতং পনস্স চিত্তং তস্স কথং তিট্ঠতীতি আহ ‘‘যথা’’তিআদি.

তন্তি পঠমজ্ঝানং. অস্সাতি ভিক্খুনো. চিত্তং পক্খন্দতীতি পৰিকম্মচিত্তেন সদ্ধিং ঝানচিত্তং একত্তৱসেন একজ্ঝং কত্ৱা ৱদতি. গোচৰে গতত্তাতি অত্তনো আৰম্মণে এৱ পৱত্তত্তা. অহানভাগিযত্তাতি ঠিতিভাগিযত্তা. সুট্ঠু ৱিমুত্তন্তি ৱিক্খম্ভনৱিমুত্তিযা সম্মদেৱ ৱিমুত্তং. চিত্তস্স চ কাযস্স চ ৱিহননতো ৱিঘাতো. দুক্খং পৰিদহনতো পৰিড়াহো. কামৱেদনং ন ৱেদিযতি অনুপ্পজ্জনতো. নিস্সৰন্তি ততোতি নিস্সৰণং. কে নিস্সৰন্তি? কামা. এৱঞ্চ কামানন্তি কত্তুসামিৱচনং সুট্ঠু যুজ্জতি. যদগ্গেন কামা ততো নিস্সটাতি ৱুচ্চন্তি, তদগ্গেন ঝানম্পি কামতো নিস্সটন্তি ৱত্তব্বতং লভতীতি ৱুত্তং ‘‘কামেহি নিস্সটত্তা’’তি. এৱং ৱিক্খম্ভনৱসেন কামনিস্সৰণং ৱত্ৱা ইদানি সমুচ্ছেদৱসেন অচ্চন্ততো নিস্সৰণং দস্সেতুং ‘‘যো পনা’’তিআদি ৱুত্তং. সেসপদেসূতি সেসকোট্ঠাসেসু.

অযং পন ৱিসেসোতি ৱিসেসং ৱদন্তেন তং ঝানং পাদকং কত্ৱাতিআদিকো অৱিসেসোতি কত্ৱা দুতিযততিযৱাৰেসু সব্বসো অনামট্ঠো, চতুত্থৱাৰে পন অযম্পি ৱিসেসোতি দস্সেতুং ‘‘অচ্চন্তনিস্সৰণঞ্চেত্থ অৰহত্তফলং যোজেতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. যস্মা অৰূপজ্ঝানং পাদকং কত্ৱা অগ্গমগ্গং অধিগন্ত্ৱা অৰহত্তে ঠিতস্স চিত্তং সব্বসো ৰূপেহি নিস্সটং নাম হোতি. তস্স হি ফলসমাপত্তিতো ৱুট্ঠায ৱীমংসনত্থং ৰূপাভিমুখং চিত্তং পেসেন্তস্স. ইদমক্খাতন্তি সমথযানিকানং ৱসেন হেট্ঠা চত্তাৰো ৱাৰা গহিতা. ইদং পন সুক্খৱিপস্সকস্স ৱসেনাতি আহ ‘‘সুদ্ধসঙ্খাৰে’’তিআদি. ‘‘পুন সক্কাযো নত্থী’’তি উপ্পন্নন্তি ‘‘ইদানি মে সক্কাযপ্পবন্ধো নত্থী’’তি ৱীমংসন্তস্স উপ্পন্নং.

নিস্সাৰণীযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ব্ৰাহ্মণৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

চতুত্থপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.

৫. পঞ্চমপণ্ণাসকং