(৭) ২. পত্তকম্মৱগ্গো

১-৪. পত্তকম্মসুত্তাদিৱণ্ণনা

৬১-৬৪. দুতিযস্স পঠমে যে অনিট্ঠা ন হোন্তি, তে ইট্ঠাতি অধিপ্পেতাতি আহ ‘‘অনিট্ঠপটিক্খেপেন ইট্ঠা’’তি. ইট্ঠাতি চ পৰিযিট্ঠা ৱা হোতু মা ৱা, ইট্ঠাৰম্মণভূতাতি অত্থো. গৱেসিতম্পি হি ইট্ঠন্তি ৱুচ্চতি, তং ইধ নাধিপ্পেতং. মনেতি মনস্মিং. কন্তাতি ৱা কমনীযা, কামেতব্বাতি অত্থো. মনং অপ্পাযন্তীতি ইট্ঠভাৱেন মনং ৱড্ঢেন্তি. কম্মসাধনো ইধ ভোগ-সদ্দোতি আহ ‘‘ভোগাতি ভুঞ্জিতব্বা’’তিআদি. ধম্মূপঘাতং কত্ৱা কুসলধম্মং ৱিনোদেত্ৱা. উপনিজ্ঝাযীযন্তীতি উপজ্ঝাযাতি আহ ‘‘সুখদুক্খেসু উপনিজ্ঝাযিতব্বত্তা’’তি, সুখদুক্খেসু উপ্পন্নেসু অনুস্সৰিতব্বত্তাতি অত্থো. সন্দিট্ঠসম্ভত্তেহীতি এত্থ তত্থ তত্থ সঙ্গম্ম দিট্ঠমত্তা নাতিদড়্হমিত্তা সন্দিট্ঠা, সুট্ঠু ভত্তা সিনেহৱন্তো দড়্হমিত্তা সম্ভত্তা.

ৱিসমলোভন্তি বলৱলোভং. সুখিতন্তি সঞ্জাতসুখং. পীণিতন্তি ধাতং সুহিতং. তথাভূতো পন যস্মা বলসম্পন্নো হোতি, তস্মা ‘‘বলসম্পন্নং কৰোতী’’তি ৱুত্তং.

সোভনে কাযিকৱাচসিককম্মে ৰতোতি সূৰতো উকাৰস্স দীঘং কত্ৱা, তস্স ভাৱো সোৰচ্চং, কাযিকৱাচসিকো অৱীতিক্কমো. সো পন অত্থতো সুসীলভাৱোতি আহ ‘‘খন্তিসোৰচ্চে নিৱিট্ঠাতি অধিৱাসনক্খন্তিযঞ্চ সুসীলতায চ নিৱিট্ঠা’’তি. একমত্তানন্তি একং চিত্তন্তি অত্থো. ৰাগাদীনঞ্হি পুব্বভাগিযং দমনাদি পচ্চেকং ইচ্ছিতব্বং, ন মগ্গক্খণে ৱিয একজ্ঝং পটিসঙ্খানমুখেন পজহনতো. একমত্তানন্তি ৱা ৱিৱেকৱসেন একং একাকিনং অত্তানং. তেনেৱাহ ‘‘একং অত্তনোৱ অত্তভাৱ’’ন্তিআদি. উপৰূপৰিভূমীসূতি ছকামসগ্গসঙ্খাতাসু উপৰূপৰিকামভূমীসু. কম্মস্স ফলং অগ্গং নাম. তং পনেত্থ উচ্চগামীতি আহ ‘‘উদ্ধমগ্গমস্সা’’তি. সুৱগ্গে নিযুত্তা, সুৱগ্গপ্পযোজনাতি ৱা সোৱগ্গিকা. দসন্নং ৱিসেসানন্তি দিব্বআযুৱণ্ণযসসুখআধিপতেয্যানঞ্চেৱ ইট্ঠৰূপাদীনঞ্চ ফলৱিসেসানং. ৱণ্ণগ্গহণেন চেত্থ সকো অত্তভাৱৱণ্ণো গহিতো, ৰূপগ্গহণেন বহিদ্ধা ৰূপাৰম্মণং. দুতিযততিযচতুত্থানি উত্তানত্থানেৱ.

পত্তকম্মসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. ৰূপসুত্তৱণ্ণনা

৬৫. পঞ্চমে পমিনোতি উড়াৰতাদিৱিসেসং এতেনাতি পমাণং, ৰুপকাযো পমাণং এতস্সাতি ৰূপপ্পমাণো. ততো এৱ ৰূপে পসন্নোতি ৰূপপ্পসন্নো. ঘোসোতি চেত্থ থুতিঘোসো. লূখন্তি পচ্চযলূখতা. ধম্মাতি সীলাদযো গুণধম্মা অধিপ্পেতা. ইমেসং পন চতুন্নং পুগ্গলানং নানাকৰণং পাড়িযংযেৱ আগতং. ৱুত্তঞ্হেতং –

‘‘কতমো চ পুগ্গলো ৰূপপ্পমাণো ৰূপপ্পসন্নো? ইধেকচ্চো পুগ্গলো আৰোহং ৱা পস্সিত্ৱা পৰিণাহং ৱা পস্সিত্ৱা সণ্ঠানং ৱা পস্সিত্ৱা পাৰিপূৰিং ৱা পস্সিত্ৱা তত্থ পমাণং গহেত্ৱা পসাদং জনেতি. অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো ৰূপপ্পমাণো ৰূপপ্পসন্নো.

‘‘কতমো চ পুগ্গলো ঘোসপ্পমাণো ঘোসপ্পসন্নো? ইধেকচ্চো পুগ্গলো পৰৱণ্ণনায পৰথোমনায পৰপসংসনায পৰৱণ্ণহাৰিকায তত্থ পমাণং গহেত্ৱা পসাদং জনেতি. অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো ঘোসপ্পমাণো ঘোসপ্পসন্নো.

‘‘কতমো চ পুগ্গলো লূখপ্পমাণো লূখপ্পসন্নো? ইধেকচ্চো পুগ্গলো চীৱৰলূখং ৱা পস্সিত্ৱা পত্তলূখং ৱা পস্সিত্ৱা সেনাসনলূখং ৱা পস্সিত্ৱা ৱিৱিধং ৱা দুক্কৰকাৰিকং পস্সিত্ৱা তত্থ পমাণং গহেত্ৱা পসাদং জনেতি. অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো লূখপ্পমাণো লূখপ্পসন্নো.

‘‘কতমো চ পুগ্গলো ধম্মপ্পমাণো ধম্মপ্পসন্নো? ইধেকচ্চো পুগ্গলো সীলং ৱা পস্সিত্ৱা সমাধিং ৱা পস্সিত্ৱা পঞ্ঞং ৱা পস্সিত্ৱা তত্থ পমাণং গহেত্ৱা পসাদং জনেতি. অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো ধম্মপ্পমাণো ধম্মপ্পসন্নো’’তি (পু. প. ১৭১-১৭২).

তত্থ আৰোহন্তি উচ্চতং. সা চ খো তস্মিং তস্মিং কালে পমাণযুত্তা দট্ঠব্বা. পৰিণাহন্তি নাতিকিসথূলতাৱসেন পীণতং. সণ্ঠানন্তি তেসং তেসং অঙ্গপচ্চঙ্গানং সুসণ্ঠিততং দীঘৰস্সৱট্টাদিযুত্তট্ঠানেসু তথাভাৱং. পাৰিপূৰিন্তি সব্বেসং সৰীৰাৱযৱানং পৰিপুণ্ণতং অৱিকলতং. তত্থ পমাণং গহেত্ৱাতি তস্মিং ৰূপে ৰূপসম্পত্তিযং পমাণভাৱং উপাদায. পসাদং জনেতীতি অধিমোক্খং জনেতি উপ্পাদেতি.

পৰৱণ্ণনাযাতি ‘‘অসুকো এদিসো চ এদিসো চা’’তি পৰস্স গুণৱচনেন. পৰথোমনাযাতি পৰম্মুখা পৰস্স সিলাঘুপ্পাদকেন অভিত্থৱনেন পৰেন থুতিৱসেন, গাথাদিউপনিবন্ধনেন ৱুত্তায থোমনাযাতি ৱুত্তং হোতি. পৰপসংসনাযাতি পৰম্মুখা পৰস্স গুণসংকিত্তনেন. পৰৱণ্ণহাৰিকাযাতি পৰম্পৰৱণ্ণহাৰিকায পৰম্পৰায পৰস্স কিত্তনসদ্দস্স উপসংহাৰেন. তত্থাতি তস্মিং থুতিঘোসে.

চীৱৰলূখন্তি থূলজিণ্ণবহুতুন্নকতাদিচীৱৰস্স লূখভাৱং. পত্তলূখন্তি অনেকগন্থিকাহটতাদিপত্তস্স লূখভাৱং. ৱিৱিধং ৱা দুক্কৰকাৰিকন্তি ধুতঙ্গাদিৱসেন পৱত্তনানাৱিধং দুক্কৰচৰিযং. সীলং ৱা পস্সিত্ৱাতি সীলপাৰিপূৰিৱসেন ৱিসুদ্ধং কাযৱচীসুচৰিতং ঞাণচক্খুনা পস্সিত্ৱা, ঝানাদিঅধিগমসুদ্ধিসমাধিং ৱা ৱিপস্সনাভিঞ্ঞাসঙ্খাতং পঞ্ঞং ৱা পস্সিত্ৱাতি অত্থো.

এৱমেতস্মিং চতুপ্পমাণে লোকসন্নিৱাসে বুদ্ধেসু অপ্পসন্না মন্দা, পসন্না বহুকা. ৰূপপ্পমাণস্স হি বুদ্ধৰূপতো উত্তৰি পসাদাৱহং ৰূপং নাম নত্থি. ঘোসপ্পমাণস্স বুদ্ধানং কিত্তিঘোসতো উত্তৰি পসাদাৱহো ঘোসো নাম নত্থি. লূখপ্পমাণস্স কাসিকানি ৱত্থানি মহাৰহানি কঞ্চনভাজনানি তিণ্ণং উতূনং অনুচ্ছৱিকে সব্বসম্পত্তিযুত্তে পাসাদৱৰে পহায পংসুকূলচীৱৰসেলমযপত্তৰুক্খমূলাদিসেনাসনসেৱিনো বুদ্ধস্স ভগৱতো লূখতো উত্তৰি পসাদাৱহং অঞ্ঞং লূখং নাম নত্থি. ধম্মপ্পমাণস্স সদেৱকে লোকে অসাধাৰণসীলাদিগুণস্স তথাগতস্স সীলাদিগুণতো উত্তৰি পসাদাৱহো অঞ্ঞো সীলাদিগুণো নাম নত্থি. ইতি ভগৱা ইমং চতুপ্পমাণিকং লোকসন্নিৱাসং মুট্ঠিনা গহেত্ৱা ৱিয ঠিতোতি.

পমাণিংসূতি পমাণং অগ্গহেসুং. নিযকজ্ঝত্তে তস্স গুণং ন জানাতীতি তস্স অব্ভন্তৰে পৱত্তমানং সীলাদিগুণং ন জানাতি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

ৰূপসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. অহিৰাজসুত্তৱণ্ণনা

৬৭. সত্তমে দট্ঠৱিসানেৱাতি অৱধাৰণেন দিট্ঠৱিসাদযো নিৱত্তেতি. কট্ঠমুখাদযো হি চত্তাৰো আসীৱিসা দট্ঠৱিসো, দিট্ঠৱিসো, ফুট্ঠৱিসো, ৱাতৱিসোতি পচ্চেকং চতুব্বিধা হোন্তীতি ৱিসৱেগৱিকাৰৱসেন সোড়স ৱুত্তা. তেসু দট্ঠৱিসানংযেৱ ইধ গহণং, ন ইতৰেসন্তি দস্সেতি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

অহিৰাজসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. দেৱদত্তসুত্তৱণ্ণনা

৬৮. অট্ঠমে কালে সম্পত্তেতি গব্ভস্স পৰিপাকগতত্তা ৱিজাযনকালে সম্পত্তে. পোতকন্তি অস্সতৰিযা পুত্তং. ‘‘ফলং ৱে কদলিং হন্তী’’তিআদিগাথায কুক্কুজকেনেৱ পত্তৱট্টিপসৱস্স উচ্ছিন্নত্তা ফলুপ্পত্তি কদলিযা পৰাভৱায হোতীতি আহ ‘‘ফলং ৱে কদলিং হন্তী’’তি. কুক্কুজকং নাম কদলিযা পুপ্ফনাড়ং. তথা ফলপাকপৰিযোসানত্তা ওসধীনং ‘‘ফলং ৱেড়ুং নড়’’ন্তি ৱুত্তং. অযং পনেত্থ পিণ্ডত্থো – যথা অত্তনো ফলং কদলিৱেড়ুনড়ে ৱিনাসেতি, গব্ভো চ অস্সতৰিং, এৱং অত্তনো কম্মভূতো সক্কাৰো অসপ্পুৰিসং ৱিনাসেতীতি.

দেৱদত্তসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. পধানসুত্তৱণ্ণনা

৬৯. নৱমে পদহতি এতেহীতি পধানানি. উত্তমৱীৰিযানি সেট্ঠৱীৰিযানি ৱিসিট্ঠস্স অত্থস্স সাধনতো. কিলেসানং সংৱৰত্থাযাতি যথা অভিজ্ঝাদযো ন উপ্পজ্জন্তি, এৱং সতিযা উপট্ঠানেন কিলেসানং সংৱৰণত্থায. পজহনত্থাযাতি কামৱিতক্কাদীনং ৱিনোদনত্থায. পধানন্তি তস্সেৱ পজহনস্স সাধনৱসেন পৱত্তৱীৰিযং. কুসলানং ধম্মানং ব্ৰূহনত্থাযাতি বোজ্ঝঙ্গসঙ্খাতানং কুসলধম্মানং ৱড্ঢনত্থায. পধানন্তি তস্সেৱ ৱড্ঢনস্স সাধনৱসেন পৱত্তৱীৰিযং.

পধানসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. অধম্মিকসুত্তৱণ্ণনা

৭০. দসমে ৱিসমন্তি ভাৱনপুংসকমেতং. তেনাহ ‘‘ৱিসমা হুত্ৱা’’তি. অসমযেনাতি অকালে. ভুম্মত্থে হেতং কৰণৱচনং. পকট্ঠং পধানং অঞ্জসং এতেসন্তি পঞ্জসা, অঞ্জসং পগতা পটিপন্নাতি ৱা পঞ্জসা, পকতিমগ্গগামিনো. ন পঞ্জসা অপঞ্জসা, অমগ্গপ্পটিপন্না. তে পন যস্মা মগ্গতো অপগতা নাম হোন্তি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘মগ্গতো অপগতা’’তিআদি.

গাথাসু পন এৱমেত্থ সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো. গুন্নং চে তৰমানানন্তি গাৱীসু মহোঘং তৰন্তীসু. জিম্হং গচ্ছতি পুঙ্গৱোতি যদি যূথপতি উসভো কুটিলং গচ্ছতি. সব্বা তা জিম্হং গচ্ছন্তীতি সব্বা তা গাৱিযো কুটিলমেৱ গচ্ছন্তি. কস্মা? নেত্তে জিম্হং গতে সতি তস্স কুটিলগতত্তা. সো হি তাসং পচ্চযিকো উপদ্দৱহৰো চ. এৱমেৱন্তি যথা চেতং, এৱমেৱ যো মনুস্সেসু পধানসম্মতো, যদি সো অধম্মচাৰী সিযা, যে তস্স অনুজীৱিনো, সব্বেপি অধম্মিকা হোন্তি. সামিসম্পদা হি পকতিসম্পদং সম্পাদেতি. যস্মা এতদেৱং, তস্মা সব্বং ৰট্ঠং দুক্খং সেতি, ৰাজা চে হোতি অধম্মিকো.

অধম্মিকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পত্তকম্মৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.