৬. দোণসুত্তৱণ্ণনা

৩৬. ছট্ঠে উক্কাহি ধাৰিযমানাহীতি দীপিকাহি ধাৰিযমানাহি, দণ্ডদীপিকাসু জালেত্ৱা ধাৰিযমানাসু মাপিতত্তাতি ৱুত্তং হোতি. তঞ্হি নগৰং ‘‘মঙ্গলদিৱসে সুখণে সুনক্খত্তং মা অতিক্কমী’’তি ৰত্তিম্পি উক্কাসু ধাৰিযমানাসু মাপিতং. উক্কাসু ঠাতি উক্কট্ঠা, উক্কাসু ৱিজ্জোতযন্তীসু ঠিতা পতিট্ঠিতাতি মূলৱিভূজাদিপক্খেপেন (পাণিনি ৩.২.৫) সদ্দসিদ্ধি ৱেদিতব্বা. নিৰুত্তিনযেন ৱা উক্কাসু ঠিতাসু ঠিতা আসীতি উক্কট্ঠা. অপৰে পন ভণন্তি ‘‘ভূমিভাগসম্পত্তিযা মনুস্সসম্পত্তিযা উপকৰণসম্পত্তিযা চ সা নগৰী উক্কট্ঠগুণযোগতো উক্কট্ঠাতি নামং লভতী’’তি. সেতব্যন্তি তস্স নগৰস্স নামং. তং পন কস্সপদসবলস্স জাতনগৰন্তি আহ ‘‘অতীতে কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধস্স জাতনগৰ’’ন্তি.

ৱিজ্জন্তৰিকাযাতি ৱিজ্জুনিচ্ছৰণক্খণে. অন্তৰতোতি হদযে. অন্তৰাতি আৰম্ভনিব্বত্তীনং ৱেমজ্ঝে. অন্তৰিকাযাতি অন্তৰাড়ে. এত্থ চ ‘‘তদন্তৰং কো জানেয্য (অ. নি. ৬.৪৪; ১০.৭৫), এতেসং অন্তৰা কপ্পা গণনতো অসঙ্খ্যেয্যা (বু. ৱং. ২৮.৩), অন্তৰন্তৰা কথং ওপপাতেতী’’তি (ম. নি. ২.৪২৬) চ আদীসু ৱিয কাৰণৱেমজ্ঝেসু ৱত্তমানা অন্তৰাসদ্দা এৱ উদাহৰিতব্বা সিযুং, ন পন চিত্তক্খণৱিৱৰেসু ৱত্তমানা অন্তৰঅন্তৰিকসদ্দা. অন্তৰাসদ্দস্স হি অযমত্থুদ্ধাৰোতি.

অযং পনেত্থ অধিপ্পাযো সিযা – যেসু অন্তৰাসদ্দো ৱত্ততি, তেসু অন্তৰসদ্দোপি ৱত্ততীতি সমানত্থত্তা অন্তৰাসদ্দত্থে ৱত্তমানো অন্তৰসদ্দো উদাহটো. অন্তৰাসদ্দো এৱ ৱা ‘‘যস্সন্তৰতো’’তি এত্থ গাথাসুখত্থং ৰস্সং কত্ৱা ৱুত্তোতি দট্ঠব্বং. অন্তৰাসদ্দো এৱ পন ইকসদ্দেন পদং ৱড্ঢেত্ৱা ‘‘অন্তৰিকা’’তি ৱুত্তোতি এৱমেত্থ উদাহৰণোদাহৰিতব্বানং ৱিৰোধাভাৱো দট্ঠব্বো. অযোজিযমানে উপযোগৱচনং ন পাপুণাতি সামিৱচনস্স পসঙ্গে অন্তৰাসদ্দযোগেন উপযোগৱচনস্স ইচ্ছিতত্তা. তেনেৱাহ ‘‘অন্তৰাসদ্দেন পন যুত্তত্তা উপযোগৱচনং কত’’ন্তি.

সকলজম্বুদীপে উপ্পন্নং মহাকলহং ৱূপসমেত্ৱাতি পৰিনিব্বুতে ভগৱতি ধাতূনং অত্থায কুসিনাৰনগৰং পৰিৱাৰেত্ৱা ঠিতেহি সেসৰাজূহি ‘‘অম্হাকং ধাতুযো ৱা দেন্তু যুদ্ধং ৱা’’তিআদিনা কোসিনাৰকেহি মল্লেহি সদ্ধিং কতং ৱিৱাদং ৱূপসমেত্ৱা. সো কিৰ ব্ৰাহ্মণো তেসং ৱিৱাদং সুত্ৱা ‘‘এতে ৰাজানো ভগৱতো পৰিনিব্বুতট্ঠানে ৱিৱাদং কৰোন্তি, ন খো পনেতং পতিৰূপং, অলং ইমিনা কলহেন, ৱূপসমেস্সামি ন’’ন্তি গন্ত্ৱা উন্নতে পদেসে ঠত্ৱা দ্ৱেভাণৱাৰপৰিমাণং দোণগজ্জিতং নাম অৱোচ. তত্থ পঠমভাণৱাৰে তাৱ একপদম্পি তে ন জানিংসু. দুতিযভাণৱাৰপৰিযোসানে চ ‘‘আচৰিযস্স ৱিয ভো সদ্দো, আচৰিযস্স ৱিয ভো সদ্দো’’তি সব্বে নিৰৱা অহেসুং. জম্বুদীপতলে কিৰ কুলঘৰে জাতো যেভুয্যেন তস্স ন-অন্তেৱাসিকো নাম নত্থি, অথ খো সো অত্তনো ৱচনং সুত্ৱা নিৰৱে তুণ্হীভূতে ৱিদিত্ৱা পুন –

‘‘সুণন্তু ভোন্তো মম একৱাচং,

অম্হাক বুদ্ধো অহু খন্তিৱাদো;

ন হি সাধুযং উত্তমপুগ্গলস্স,

সৰীৰভাগে সিযা সম্পহাৰো.

‘‘সব্বেৱ ভোন্তো সহিতা সমগ্গা,

সম্মোদমানা কৰোমট্ঠভাগে;

ৱিত্থাৰিকা হোন্তু দিসাসু থূপা,

বহূ জনা চক্খুমতো পসন্না’’তি. (দী. নি. ২.২৩৭) –

ইমং গাথাদ্ৱযং ৱত্ৱা তং কলহং ৱূপসমেত্ৱা ধাতুযো অট্ঠধা ভাজেত্ৱা অদাসি, তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং ‘‘সকলজম্বুদীপে উপ্পন্নং মহাকলহং ৱূপসমেত্ৱা ধাতুযো ভাজেস্সতী’’তি. লক্খণচক্কানীতি দ্ৱীসু পাদতলেসু দ্ৱে লক্খণচক্কানি.

আসৱেনাতি কম্মকিলেসকাৰণেন আসৱেন. এত্থ হি তেভূমকঞ্চ কম্মং, অৱসেসা চ অকুসলা ধম্মা ‘‘আসৱা’’তি ৱুত্তা. দেৱূপপত্তীতি দেৱেসু উপ্পত্তি নিব্বত্তি. এত্থ চ যক্খগন্ধব্বতায ৱিনিমুত্তা সব্বে দেৱা দেৱগ্গহণেন গহিতা. গন্ধব্বো ৱা ৱিহঙ্গমো আকাসচাৰী. অহন্তি ৱিভত্তিৱিপৰিণামেন যোজেতব্বং.

দোণসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.