৬. অপ্পস্সুতসুত্তৱণ্ণনা

৬. ছট্ঠে অপ্পকং সুতং হোতীতি নৱঙ্গসত্থুসাসনে কিঞ্চিদেৱ সুতং হোতি. তদেৱ নৱঙ্গসত্থুসাসনং দস্সেতুং ‘‘সুত্তং গেয্য’’ন্তিআদি ৱুত্তং. তত্থ সুত্তাদীনি ৱিভজিত্ৱা দস্সেন্তো ‘‘উভতোৱিভঙ্গনিদ্দেসক্খন্ধকপৰিৱাৰা’’তিআদিমাহ. কথং পনাযং ৱিভাগো যুজ্জেয্য. সগাথকঞ্হি সুত্তং গেয্যং, নিগ্গাথকং সুত্তং ৱেয্যাকৰণং. তদুভযৱিনিমুত্তঞ্চ সুত্তং উদানাদিৱিসেসসঞ্ঞাৰহিতং নত্থি, যং সুত্তঙ্গং সিযা. মঙ্গলসুত্তাদীনঞ্চ (খু. পা. ৫.১ আদযো; সু. নি. ২৬১ আদযো) সুত্তঙ্গসঙ্গহো ন সিযা গাথাভাৱতো ধম্মপদাদীনং ৱিয. গেয্যঙ্গসঙ্গহো ৱা সিযা সগাথকত্তা সগাথাৱগ্গস্স ৱিয. তথা উভতোৱিভঙ্গাদীসু সগাথকপ্পদেসানন্তি? ৱুচ্চতে –

‘‘সুত্তন্তি সামঞ্ঞৱিধি, ৱিসেসৱিধযো পৰে;

সনিমিত্তা নিৰুড়্হত্তা, সহতাঞ্ঞেন নাঞ্ঞতো’’. (নেত্তি. অট্ঠ. সঙ্গহৱাৰৱণ্ণনা; দী. নি. টী. ১.পঠমমহাসঙ্গীতিকথাৱণ্ণনা; সাৰত্থ. টী. ১.পঠমমহাসঙ্গীতিকথাৱণ্ণনা)

সব্বস্সপি হি বুদ্ধৱচনস্স সুত্তন্তি অযং সামঞ্ঞৱিধি. তেনেৱাহ আযস্মা মহাকচ্চানো নেত্তিযং (নেত্তি. সঙ্গহৱাৰো) ‘‘নৱৱিধসুত্তন্তপৰিযেট্ঠী’’তি. এত্তকং তস্স ভগৱতো সুত্তাগতং সুত্তপৰিযাপন্নং (পাচি. ৬৫৫, ১২৪২) সকৱাদে পঞ্চ সুত্তসতানীতি (ধ. স. অট্ঠ. নিদানকথা; কথা. অট্ঠ. নিদানকথা) এৱমাদি চ এতস্স অত্থস্স সাধকং. ৱিসেসৱিধযো পৰে সনিমিত্তা তদেকদেসেসু গেয্যাদযো ৱিসেসৱিধযো তেন তেন নিমিত্তেন পতিট্ঠিতা. তথা হি গেয্যস্স সগাথকত্তং তব্ভাৱনিমিত্তং. লোকেপি হি সসিলোকং সগাথকং ৱা চুণ্ণিযগন্থং ‘‘গেয্য’’ন্তি ৱদন্তি. গাথাৱিৰহে পন সতি পুচ্ছং কত্ৱা ৱিস্সজ্জনভাৱো ৱেয্যাকৰণস্স তব্ভাৱনিমিত্তং. পুচ্ছাৱিস্সজ্জনঞ্হি ‘‘ব্যাকৰণ’’ন্তি ৱুচ্চতি. ব্যাকৰণমেৱ ৱেয্যাকৰণং. এৱং সন্তে সগাথকাদীনম্পি পুচ্ছং কত্ৱা ৱিস্সজ্জনৱসেন পৱত্তানং ৱেয্যাকৰণভাৱো আপজ্জতীতি? নাপজ্জতি গেয্যাদিসঞ্ঞানং অনোকাসভাৱতো, ‘‘গাথাৱিৰহে সতী’’তি ৱিসেসিতত্তা চ. তথা হি ধম্মপদাদীসু কেৱলং গাথাবন্ধেসু সগাথকত্তেপি সোমনস্সঞাণমযিকগাথাযুত্তেসু ‘‘ৱুত্তং হেত’’ন্তিআদীৱচনসম্বন্ধেসু অব্ভুতধম্মপ্পটিসংযুত্তেসু চ সুত্তৱিসেসেসু যথাক্কমং গাথাউদানইতিৱুত্তকঅব্ভুতধম্মসঞ্ঞা পতিট্ঠিতা, তথা সতিপি গাথাবন্ধভাৱে ভগৱতো অতীতাসু জাতীসু চৰিযানুভাৱপ্পকাসকেসু জাতকসঞ্ঞা, সতিপি পঞ্হৱিস্সজ্জনভাৱে সগাথকত্তে চ কেসুচি সুত্তন্তেসু ৱেদস্স লভাপনতো ৱেদল্লসঞ্ঞা পতিট্ঠিতাতি এৱং তেন তেন সগাথকত্তাদিনা নিমিত্তেন তেসু তেসু সুত্তৱিসেসেসু গেয্যাদিসঞ্ঞা পতিট্ঠিতাতি ৱিসেসৱিধযো সুত্তঙ্গতো পৰে গেয্যাদযো. যং পনেত্থ গেয্যঙ্গাদিনিমিত্তৰহিতং, তং সুত্তঙ্গং ৱিসেসসঞ্ঞাপৰিহাৰেন সামঞ্ঞসঞ্ঞায পৱত্তনতো. ননু চ সগাথকং সুত্তং গেয্যং, নিগ্গাথকং সুত্তং ৱেয্যাকৰণন্তি সুত্তঙ্গং ন সম্ভৱতীতি চোদনা তদৱত্থাৱাতি? ন তদৱত্থা সোধিতত্তা. সোধিতঞ্হি পুব্বে ‘‘গাথাৱিৰহে সতি পুচ্ছাৱিস্সজ্জনভাৱো ৱেয্যাকৰণস্স তব্ভাৱনিমিত্ত’’ন্তি.

যঞ্চ ৱুত্তং – ‘‘গাথাভাৱতো মঙ্গলসুত্তাদীনং সুত্তঙ্গসঙ্গহো ন সিযা’’তি, তং ন, নিৰুড়্হত্তা. নিৰুড়্হো হি মঙ্গলসুত্তাদীনং সুত্তভাৱো. ন হি তানি ধম্মপদবুদ্ধৱংসাদযো ৱিয গাথাভাৱেন পঞ্ঞাতানি, অথ খো সুত্তভাৱেনেৱ, তেনেৱ হি অট্ঠকথাযং ‘‘সুত্তনামক’’ন্তি নামগ্গহণং কতং. যং পন ৱুত্তং ‘‘সগাথকত্তা গেয্যঙ্গসঙ্গহো সিযা’’তি, তদপি নত্থি, যস্মা সহতাঞ্ঞেন. সহ গাথাহীতি হি সগাথকং. সহভাৱো নাম অত্থতো অঞ্ঞেন হোতি, ন চ মঙ্গলসুত্তাদীসু গাথাৱিনিমুত্তো কোচি সুত্তপ্পদেসো অত্থি, যো ‘‘সহ গাথাহী’’তি ৱুচ্চেয্য, ন চ সমুদাযো নাম কোচি অত্থি. যদপি ৱুত্তং – ‘‘উভতোৱিভঙ্গাদীসু সগাথকপ্পদেসানং গেয্যঙ্গসঙ্গহো সিযা’’তি, তদপি ন, অঞ্ঞতো. অঞ্ঞা এৱ হি তা গাথা জাতকাদিপৰিযাপন্নত্তা. অতো ন তাহি উভতোৱিভঙ্গাদীনং গেয্যঙ্গভাৱোতি. এৱং সুত্তাদীনং অঙ্গানং অঞ্ঞমঞ্ঞং সঙ্কৰাভাৱো ৱেদিতব্বো. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকায ৱিনযসংৱণ্ণনায সাৰত্থদীপনিযা (সাৰত্থ. টী. ১.পঠমমহাসঙ্গীতিকথাৱণ্ণনা) অম্হেহি পকাসিতো, ইচ্ছন্তেহি ততোযেৱ গহেতব্বো.

ন অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতীতি অট্ঠকথাঞ্চ পাড়িঞ্চ জানিত্ৱা লোকুত্তৰধম্মস্স অনুৰূপধম্মং পুব্বভাগপ্পটিপদং পটিপন্নো ন হোতীতি এৱমেত্থ সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো. তেনেৱাহ ‘‘ন অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞাযাতি অট্ঠকথঞ্চ পাড়িঞ্চ জানিত্ৱা…পে… ন পটিপন্নো হোতী’’তি.

অপ্পস্সুতসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.