(১৬) ১. ইন্দ্ৰিযৱগ্গো
১-৫. ইন্দ্ৰিযসুত্তাদিৱণ্ণনা
১৫১-১৫৫. চতুত্থস্স পঠমাদীনি উত্তানানেৱ.
ইন্দ্ৰিযসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬-৮. কপ্পসুত্তাদিৱণ্ণনা
১৫৬-১৫৮. ছট্ঠে সংৱট্টনং ৱিনস্সনং সংৱট্টো, সংৱট্টতো উদ্ধং তথা ঠাযী সংৱট্টট্ঠাযী. ৱিৱট্টনং নিব্বত্তনং, ৱড্ঢনং ৱা ৱিৱট্টো. ‘‘তেজোসংৱট্টো, আপোসংৱট্টো, ৱাযোসংৱট্টোতি এৱং সংৱট্টসীমানুক্কমেন সংৱট্টেসু ৱত্তব্বেসু তথা অৱত্ৱা আপোসংৱট্টো, তেজোসংৱট্টো, ৱাযোসংৱট্টোতি ৱচনং সংৱট্টমহাভূতদেসনানুপুব্বিযা’’তি কেচি. ‘‘ভাৱীসংৱট্টানুপুব্বিযা’’তি অপৰে. আপেন সংৱট্টো আপোসংৱট্টো. সংৱট্টসীমাতি সংৱট্টনমৰিযাদা. সংৱট্টতীতি ৱিনস্সতি. সদাতি সব্বকালং, তীসুপি সংৱট্টকালেসূতি অত্থো. একং বুদ্ধক্খেত্তং ৱিনস্সতীতি এত্থ বুদ্ধক্খেত্তং নাম তিৱিধং হোতি জাতিক্খেত্তং, আণাক্খেত্তং, ৱিসযক্খেত্তঞ্চ.
তত্থ জাতিক্খেত্তং দসসহস্সচক্কৱাড়পৰিযন্তং হোতি, তথাগতস্স পটিসন্ধিগ্গহণাদীসু কম্পতি. আণাক্খেত্তং কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়পৰিযন্তং, যত্থ ৰতনসুত্তং (খু. পা. ৬.১ আদযো; সু. নি. ২২৪ আদযো) খন্ধপৰিত্তং (অ. নি. ৪.৬৭; চূড়ৱ. ২৫১) ধজগ্গপৰিত্তং (সং. নি. ১.২৪৯) আটানাটিযপৰিত্তং (দী. নি. ৩.২৭৭-২৭৮) মোৰপৰিত্তন্তি (জা. ১.২.১৭-১৮) ইমেসং পৰিত্তানং আনুভাৱো ৱত্ততি. ৱিসযক্খেত্তং অনন্তাপৰিমাণং, যং ‘‘যাৱতা ৱা পনাকঙ্খেয্যা’’তি (অ. নি. ৩.৮১) ৱুত্তং. তত্থ যং যং তথাগতো আকঙ্খতি, তং তং জানাতি. এৱমেতেসু তীসু বুদ্ধক্খেত্তেসু একং আণাক্খেত্তং ৱিনস্সতি, তস্মিং পন ৱিনস্সন্তে জাতিক্খেত্তং ৱিনট্ঠমেৱ হোতি, ৱিনস্সন্তঞ্চ একতোৱ ৱিনস্সতি, সণ্ঠহন্তঞ্চ একতোৱ সণ্ঠহতি. সেসমেত্থ ৱিসুদ্ধিমগ্গসংৱণ্ণনাসু (ৱিসুদ্ধি. মহাটী. ২.৪০৪) ৱুত্তনযেনেৱ গহেতব্বং. সত্তমট্ঠমানি উত্তানত্থানেৱ.
কপ্পসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. ভিক্খুনীসুত্তৱণ্ণনা
১৫৯. নৱমে এৱং পৱত্তং পচ্চুপ্পন্নতণ্হং নিস্সাযাতি ‘‘কুদাস্সু নামাহম্পি আসৱানং খযা’’তিআদিনা নযেন অনুত্তৰে ৱিমোক্খে পিহং উপ্পাদেন্তস্স উপ্পন্নতণ্হং নিস্সায. কথং পন লোকুত্তৰধম্মে আৰব্ভ আসা উপ্পজ্জতীতি? ন খো পনেতং এৱং দট্ঠব্বং, ন আৰম্মণকৰণৱসেন তত্থ পিহা পৱত্ততি অৱিসযত্তা পুগ্গলস্স চ অনধিগতভাৱতো. অনুস্সৱূপলদ্ধে পন অনুত্তৰৱিমোক্খে উদ্দিস্স পিহং উপ্পাদেন্তো তত্থ পিহং উপ্পাদেতি নাম. নাকড্ঢতীতি কম্মপথভাৱং অপ্পত্ততায পটিসন্ধিং ন দেতি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
ভিক্খুনীসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. সুগতৱিনযসুত্তৱণ্ণনা
১৬০. দসমে ৱড়ঞ্জেন্তীতি সজ্ঝাযন্তি চেৱ ৱাচুগ্গতং কৰোন্তা ধাৰেন্তি চ. অৱিগততণ্হতায তং তং পৰিক্খাৰজাতং বহুম্পি আদিযন্তীতি বহুলা, তে এৱ বাহুলিকা যথা ‘‘ৱেনযিকো’’তি (ম. নি. ১.২৪৬; অ. নি. ৮.১১; পাৰা. ৮). তে পন যস্মা পচ্চযবহুলভাৱা যুত্তপ্পযুত্তা নাম হোন্তি, তস্মা আহ ‘‘পচ্চযবাহুল্লায পটিপন্না’’তি. সিথিলং গণ্হন্তীতি সাথলিকা, সিক্খায আদৰগাৰৱাভাৱেন সিথিলং অদড়্হং গণ্হন্তীতি অত্থো. সিথিলন্তি চ ভাৱনপুংসকনিদ্দেসো, সিথিল-সদ্দেন ৱা সমানত্থস্স সাথলসদ্দস্স ৱসেন সাথলিকাতি পদসিদ্ধি ৱেদিতব্বা. অৱগমনতোতি অধোগমনতো, ওৰম্ভাগিযভাৱতোতি অত্থো. নিব্বীৰিযাতি উজ্ঝিতুস্সাহা তদধিগমায আৰম্ভম্পি অকুৰুমানা.
সুগতৱিনযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ইন্দ্ৰিযৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.