৩. পঠমনানাকৰণসুত্তৱণ্ণনা

১২৩. ততিযে ব্ৰহ্মকাযিকানং দেৱানন্তি এত্থ ব্ৰহ্মানং কাযো সমূহোতি ব্ৰহ্মকাযো, তপ্পৰিযাপন্নতায তত্থ গতাতি ব্ৰহ্মকাযিকা. এতায চ সব্বস্সপি ব্ৰহ্মকাযস্স সমঞ্ঞায ভৱিতব্বং. আভস্সৰানং দেৱানন্তিআদিনা পন দুতিযজ্ঝানভূমিকাদীনং উপৰি গহিতত্তা গোবলীবদ্দঞ্ঞাযেন তদৱসিট্ঠানং অযং সমঞ্ঞা, তস্মা ‘‘ব্ৰহ্মকাযিকানং দেৱান’’ন্তি পঠমজ্ঝানভূমিকানংযেৱ গহণং ৱেদিতব্বং. সহ ব্যযতি গচ্ছতীতি সহব্যো, সহৱত্তনকো. তস্স ভাৱো সহব্যতা, সহপৱত্তীতি আহ ‘‘সহভাৱং উপগচ্ছতী’’তি. কপ্পো আযুপ্পমাণন্তি এত্থ যদিপি ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জাদীনং আযুনো অন্তৰং অত্থি, উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদেন পনেতং ৱুত্তন্তি দস্সেন্তো ‘‘পঠমজ্ঝানং অত্থি হীন’’ন্তিআদিমাহ.

দ্ৱে কপ্পা আযুপ্পমাণন্তি এত্থ পন হীনজ্ঝানেন নিব্বত্তানং ৱসেন অযং পৰিচ্ছেদো কতোতি দস্সেতুং ‘‘দুতিযজ্ঝানং ৱুত্তনযেনেৱ তিৱিধং হোতী’’তিআদি আৰদ্ধং. চত্তাৰো কপ্পাতি এত্থ পন উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদেন চতুসট্ঠি কপ্পা ৱত্তব্বাতি দস্সেন্তো ‘‘যং হেট্ঠা ৱুত্তং ‘কপ্পো দ্ৱে কপ্পা’তি, কম্পি আহৰিত্ৱা অত্থো ৱেদিতব্বো’’তি আহ. কথং পনেত্থ অযমত্থো লব্ভতীতি আহ ‘‘কপ্পোতি চ গুণস্সপি নাম’’ন্তি. তত্থ পঠমং ৱুত্তো কপ্পো, ততো একেন গুণেন, একস্মিং ৱাৰে গণনাযাতি অত্থো. দ্ৱে কপ্পা হোন্তীতি একৱাৰগণনায কপ্পস্স দ্ৱিগুণিতত্তা দ্ৱে মহাকপ্পা হোন্তীতি অত্থো. দুতিযেনাতি দুতিযৱাৰগণনায. চত্তাৰোতি দুতিযৱাৰগণনায দ্ৱীসু কপ্পেসু দ্ৱিগুণিতেসু চত্তাৰো মহাকপ্পা হোন্তীতি অত্থো. পুন তে চত্তাৰো কপ্পাতি ৱুত্তনযেন দ্ৱে ৱাৰে গুণেত্ৱা যে চত্তাৰো কপ্পা দস্সিতা, পুন তে চত্তাৰো কপ্পা চতুগ্গুণা হোন্তীতি অত্থো. ইদং ৱুত্তং হোতি – দ্ৱে ৱাৰে গুণেত্ৱা যে চত্তাৰো কপ্পা দস্সিতা, তেসু চতুক্খত্তুং গুণিতেসু চতুসট্ঠি কপ্পা সম্পজ্জন্তীতি. তথা হি চত্তাৰো একস্মিং ৱাৰে গুণিতা অট্ঠ হোন্তি, পুন তে অট্ঠ দুতিযৱাৰে গুণিতা সোড়স হোন্তি, পুন তে সোড়স ততিযৱাৰে গুণিতা দ্ৱত্তিংস হোন্তি, পুন তে দ্ৱত্তিংস চতুত্থৱাৰে গুণিতা চতুসট্ঠি হোন্তি. তেনেৱাহ ‘‘ইমেহি চতূহি গুণেহি গুণিতা একেন গুণেন অট্ঠ হোন্তী’’তিআদি. এত্থ চ হেট্ঠা উপোসথসুত্তে (অ. নি. ৩.৭১) –

‘‘যানি মানুসকানি পঞ্ঞাস ৱস্সানি, চাতুমহাৰাজিকানং দেৱানং এসো একো ৰত্তিন্দিৱো’’তি –

আদিনা কামাৱচৰদেৱানমেৱ আযুপ্পমাণং দস্সিতং. হেট্ঠাযেৱ –

‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে তযো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা…পে… আকাসানঞ্চাযতনূপগানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. আকাসানঞ্চাযতনূপগানং, ভিক্খৱে, দেৱানং ৱীসতি কপ্পসহস্সানি আযুপ্পমাণ’’ন্তি (অ. নি. ৩.১১৭) –

আদিনা অৰূপাৱচৰানংযেৱ আযুপ্পমাণং ৱুত্তং. ইধ পন ৰূপাৱচৰানমেৱ আযুপ্পমাণং দস্সিতং. ৱিভঙ্গপাড়িযং (ৱিভ. ১০২২) পন ‘‘মনুস্সানং কিত্তকং আযুপ্পমাণং, ৱস্সসতং অপ্পং ৱা ভিয্যো’’তিআদিনা দেৱমনুস্সানঞ্চেৱ ৰূপাৰূপাৱচৰসত্তানঞ্চ আযুপ্পমাণং দস্সিতং.

তত্থ সম্মাসম্বুদ্ধেন মনুস্সানং দেৱানঞ্চ আযুং পৰিচ্ছিন্দমানেন চতূসু অপাযেসু ভুম্মদেৱেসু চ আযু ন পৰিচ্ছিন্নং. তং কস্মাতি? নিৰযে তাৱ কম্মমেৱ পমাণং. যাৱ কম্মং ন খীযতি, তাৱ পচ্চন্তি. তথা সেসঅপাযেসু. ভুম্মদেৱানম্পি কম্মমেৱ পমাণং. তত্থ নিব্বত্তা হি কেচি সত্তাহমত্তং তিট্ঠন্তি, কেচি অড্ঢমাসং, কপ্পং তিট্ঠমানাপি অত্থিযেৱ. তত্থ মনুস্সেসু গিহিভাৱে ঠিতাযেৱ সোতাপন্নাপি হোন্তি, সকদাগামিফলং অনাগামিফলং অৰহত্তম্পি পাপুণন্তি, তেসু সোতাপন্নাদযো যাৱজীৱং তিট্ঠন্তি, খীণাসৱা পন পৰিনিব্বাযন্তি ৱা পব্বজন্তি ৱা. কস্মা? অৰহত্তং নাম সেট্ঠগুণং, গিহিলিঙ্গং হীনং, তং হীনতায উত্তমং গুণং ধাৰেতুং ন সক্কোতি, তস্মা তে পৰিনিব্বাতুকামা ৱা হোন্তি পব্বজিতুকামা ৱা. ভুম্মদেৱা পন অৰহত্তং পত্তাপি যাৱজীৱং তিট্ঠন্তি, ছসু কামাৱচৰেসু দেৱেসু সোতাপন্নসকদাগামিনো যাৱজীৱং তিট্ঠন্তি, অনাগামিনা ৰূপভৱং গন্তুং ৱট্টতি খীণাসৱেন পৰিনিব্বাতুং. কস্মা? নিলীযনোকাসস্স অভাৱা. ৰূপাৱচৰাৰূপাৱচৰেসু সব্বেপি যাৱজীৱং তিট্ঠন্তি, তত্থ ৰূপাৱচৰে নিব্বত্তা সোতাপন্নসকদাগামিনো ন পুন ইধাগচ্ছন্তি, তত্থেৱ পৰিনিব্বাযন্তি. এতে হি ঝানঅনাগামিনো নাম.

অট্ঠসমাপত্তিলাভীনং পন কিং নিযমেতি? পগুণজ্ঝানং. যদেৱস্স পগুণং হোতি, তেন উপপজ্জতি. সব্বেসু পগুণেসু কিং নিযমেতি? নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তি. একংসেনেৱ হি সো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনে উপপজ্জতি. নৱসু ব্ৰহ্মলোকেসু নিব্বত্তঅৰিযসাৱকানং তত্ৰূপপত্তিপি উপৰূপপত্তিপি, ন হেট্ঠূপপত্তি. পুথুজ্জনানং পন তত্ৰূপপত্তিপি হোতি, উপৰূপপত্তিপি, হেট্ঠূপপত্তিপি. পঞ্চসু সুদ্ধাৱাসেসু চতূসু চ অৰূপেসু অৰিযসাৱকানং তত্ৰূপপত্তিপি হোতি উপৰূপপত্তিপি. পঠমজ্ঝানভূমিযং নিব্বত্তো অনাগামী নৱ ব্ৰহ্মলোকে সোধেত্ৱা মত্থকে ঠিতো পৰিনিব্বাতি. ৱেহপ্ফলং, অকনিট্ঠং, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনন্তি ইমে তযো দেৱলোকা সেট্ঠভৱা নাম. ইমেসু তীসু ঠানেসু নিব্বত্তঅনাগামিনো নেৱ উদ্ধং গচ্ছন্তি, ন অধো, তত্থ তত্থেৱ পৰিনিব্বাযন্তীতি ইদং পকিণ্ণকং ৱেদিতব্বং.

পঠমনানাকৰণসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.