১-৬. পাণাতিপাতসুত্তাদিৱণ্ণনা
৮১-৮৬. চতুত্থস্স পঠমাদীনি উত্তানত্থানেৱ. পঞ্চমে (সং. নি. টী. ১.১.১৩২) ‘‘নীচে কুলে পচ্চাজাতো’’তিআদিকেন অপ্পকাসভাৱেন তমতীতি তমো, তেন তমেন যুত্তোতি তমো পুগ্গলো ৱুচ্চতি. তথা হি তংযোগতো পুগ্গলস্স তব্বোহাৰো যথা ‘‘মচ্ছেৰযোগতো মচ্ছৰো’’তি, তস্মা তমোতি অপ্পকাসভাৱেন তমো তমভূতো অন্ধকাৰং ৱিয জাতো, অন্ধকাৰত্তং ৱা পত্তোতি অত্থো. ৱুত্তলক্খণং তমমেৱ পৰম্পৰতো অযনং গতি নিট্ঠা এতস্সাতি তমপৰাযণো. উভযেনপি তমগ্গহণেন খন্ধতমো কথিতো, ন অন্ধকাৰতমো. খন্ধতমোতি চ সম্পত্তিৰহিতা খন্ধপৱত্তিযেৱ দট্ঠব্বা. ‘‘উচ্চে কুলে পচ্চাজাতো’’তিআদিকেন পকাসভাৱেন জোতেতীতি জোতি, তেন জোতিনাযুত্তোতিআদি সব্বং ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বং. ইতৰে দ্ৱেতি জোতিতমপৰাযণো, জোতিজোতিপৰাযণোতি ইতৰে দ্ৱে পুগ্গলে.
ৱেণুৱেত্তাদিৱিলীৱেহি পেড়ভাজনাদিকাৰকা ৱিলীৱকাৰকা. মিগমচ্ছাদীনং নিসাদনতো নেসাদা, মাগৱিকমচ্ছবন্ধাদযো. ৰথেসু চম্মেন নহণকৰণতো ৰথকাৰা, চম্মকাৰা. পুইতি কৰীসস্স নামং, তং কুসেন্তি অপনেন্তীতি পুক্কুসা, পুপ্ফছড্ডকা. দুব্বণ্ণোতি ৱিৰূপো. ওকোটিমকোতি আৰোহাভাৱেন হেট্ঠিমকো, ৰস্সকাযোতি অত্থো. তেনাহ ‘‘লকুণ্ডকো’’তি. লকু ৱিয ঘটিকা ৱিয ডেতি পৱত্ততীতি লকুণ্ডকো, ৰস্সো. কণতি নিমীলতীতি কাণো. তং পনস্স নিমীলনং একেন অক্খিনা দ্ৱীহিপি ৱাতি আহ ‘‘একচ্ছিকাণো ৱা উভযচ্ছিকাণো ৱা’’তি. কুণনং কুণো, হত্থৱেকল্লং, সো এতস্স অত্থীতি কুণী. খঞ্জো ৱুচ্চতি পাদৱিকলো. হেট্ঠিমকাযসঙ্খাতো সৰীৰস্স পক্খো পদেসো হতো অস্সাতি পক্খহতো. তেনাহ ‘‘পীঠসপ্পী’’তি. পদীপে পদীপনে এতব্বং নেতব্বন্তি পদীপেয্যং, তেলকপালাদিউপকৰণং. ৱুত্তন্তি অট্ঠকথাযং ৱুত্তং.
আগমনৱিপত্তীতি আগমনট্ঠানৱসেন ৱিপত্তি ‘‘আগমো এত্থা’’তি কত্ৱা. পুব্বুপ্পন্নপচ্চযৱিপত্তীতি পঠমুপ্পন্নপচ্চযৱসেন ৱিপৰাৱত্তি. চণ্ডালাদিসভাৱা হিস্স মাতাপিতৰো পঠমুপ্পন্নপচ্চযো. পৱত্তপচ্চযৱিপত্তীতি পৱত্তে সুখপচ্চযৱিপত্তি. তাদিসে নিহীনকুলে উপ্পন্নোপি কোচি ৱিভৱসম্পন্নো সিযা, অযং পন দুগ্গতো দুৰূপো. আজীৱুপাযৱিপত্তীতি আজীৱনুপাযৱসেন ৱিপত্তি. সুখেন হি জীৱিকং পৱত্তেতুং উপাযভূতা হত্থিসিপ্পাদযো ইমস্স নত্থি, পুপ্ফছড্ডনসিলাকোট্টনাদিকম্মং পন কত্ৱা জীৱিকং পৱত্তেতি. তেনাহ ‘‘কসিৰৱুত্তিকে’’তি. অত্তভাৱৱিপত্তীতি উপধিৱিপত্তি. দুক্খকাৰণসমাযোগোতি কাযিকচেতসিকদুক্খুপ্পত্তিযা পচ্চযসমোধানং. সুখকাৰণৱিপত্তীতি সুখপচ্চযপৰিহানি. উপভোগৱিপত্তীতি উপভোগসুখস্স ৱিনাসো অনুপলদ্ধি. জোতি চেৱ জোতিপৰাযণভাৱো চ সুক্কপক্খো. ছট্ঠং উত্তানমেৱ.
পাণাতিপাতসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.