(৯) ৪. মচলৱগ্গো

১-৬. পাণাতিপাতসুত্তাদিৱণ্ণনা

৮১-৮৬. চতুত্থস্স পঠমাদীনি উত্তানত্থানেৱ. পঞ্চমে (সং. নি. টী. ১.১.১৩২) ‘‘নীচে কুলে পচ্চাজাতো’’তিআদিকেন অপ্পকাসভাৱেন তমতীতি তমো, তেন তমেন যুত্তোতি তমো পুগ্গলো ৱুচ্চতি. তথা হি তংযোগতো পুগ্গলস্স তব্বোহাৰো যথা ‘‘মচ্ছেৰযোগতো মচ্ছৰো’’তি, তস্মা তমোতি অপ্পকাসভাৱেন তমো তমভূতো অন্ধকাৰং ৱিয জাতো, অন্ধকাৰত্তং ৱা পত্তোতি অত্থো. ৱুত্তলক্খণং তমমেৱ পৰম্পৰতো অযনং গতি নিট্ঠা এতস্সাতি তমপৰাযণো. উভযেনপি তমগ্গহণেন খন্ধতমো কথিতো, ন অন্ধকাৰতমো. খন্ধতমোতি চ সম্পত্তিৰহিতা খন্ধপৱত্তিযেৱ দট্ঠব্বা. ‘‘উচ্চে কুলে পচ্চাজাতো’’তিআদিকেন পকাসভাৱেন জোতেতীতি জোতি, তেন জোতিনাযুত্তোতিআদি সব্বং ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বং. ইতৰে দ্ৱেতি জোতিতমপৰাযণো, জোতিজোতিপৰাযণোতি ইতৰে দ্ৱে পুগ্গলে.

ৱেণুৱেত্তাদিৱিলীৱেহি পেড়ভাজনাদিকাৰকা ৱিলীৱকাৰকা. মিগমচ্ছাদীনং নিসাদনতো নেসাদা, মাগৱিকমচ্ছবন্ধাদযো. ৰথেসু চম্মেন নহণকৰণতো ৰথকাৰা, চম্মকাৰা. পুইতি কৰীসস্স নামং, তং কুসেন্তি অপনেন্তীতি পুক্কুসা, পুপ্ফছড্ডকা. দুব্বণ্ণোতি ৱিৰূপো. ওকোটিমকোতি আৰোহাভাৱেন হেট্ঠিমকো, ৰস্সকাযোতি অত্থো. তেনাহ ‘‘লকুণ্ডকো’’তি. লকু ৱিয ঘটিকা ৱিয ডেতি পৱত্ততীতি লকুণ্ডকো, ৰস্সো. কণতি নিমীলতীতি কাণো. তং পনস্স নিমীলনং একেন অক্খিনা দ্ৱীহিপি ৱাতি আহ ‘‘একচ্ছিকাণো ৱা উভযচ্ছিকাণো ৱা’’তি. কুণনং কুণো, হত্থৱেকল্লং, সো এতস্স অত্থীতি কুণী. খঞ্জো ৱুচ্চতি পাদৱিকলো. হেট্ঠিমকাযসঙ্খাতো সৰীৰস্স পক্খো পদেসো হতো অস্সাতি পক্খহতো. তেনাহ ‘‘পীঠসপ্পী’’তি. পদীপে পদীপনে এতব্বং নেতব্বন্তি পদীপেয্যং, তেলকপালাদিউপকৰণং. ৱুত্তন্তি অট্ঠকথাযং ৱুত্তং.

আগমনৱিপত্তীতি আগমনট্ঠানৱসেন ৱিপত্তি ‘‘আগমো এত্থা’’তি কত্ৱা. পুব্বুপ্পন্নপচ্চযৱিপত্তীতি পঠমুপ্পন্নপচ্চযৱসেন ৱিপৰাৱত্তি. চণ্ডালাদিসভাৱা হিস্স মাতাপিতৰো পঠমুপ্পন্নপচ্চযো. পৱত্তপচ্চযৱিপত্তীতি পৱত্তে সুখপচ্চযৱিপত্তি. তাদিসে নিহীনকুলে উপ্পন্নোপি কোচি ৱিভৱসম্পন্নো সিযা, অযং পন দুগ্গতো দুৰূপো. আজীৱুপাযৱিপত্তীতি আজীৱনুপাযৱসেন ৱিপত্তি. সুখেন হি জীৱিকং পৱত্তেতুং উপাযভূতা হত্থিসিপ্পাদযো ইমস্স নত্থি, পুপ্ফছড্ডনসিলাকোট্টনাদিকম্মং পন কত্ৱা জীৱিকং পৱত্তেতি. তেনাহ ‘‘কসিৰৱুত্তিকে’’তি. অত্তভাৱৱিপত্তীতি উপধিৱিপত্তি. দুক্খকাৰণসমাযোগোতি কাযিকচেতসিকদুক্খুপ্পত্তিযা পচ্চযসমোধানং. সুখকাৰণৱিপত্তীতি সুখপচ্চযপৰিহানি. উপভোগৱিপত্তীতি উপভোগসুখস্স ৱিনাসো অনুপলদ্ধি. জোতি চেৱ জোতিপৰাযণভাৱো চ সুক্কপক্খো. ছট্ঠং উত্তানমেৱ.

পাণাতিপাতসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. পুত্তসুত্তৱণ্ণনা

৮৭. সত্তমে ম-কাৰো পদসন্ধিকৰো ‘‘অঞ্ঞমঞ্ঞ’’ন্তিআদীসু ৱিয. নিচ্চলসমণোতি থিৰসমণো. অভিসিঞ্চিতব্বোতি অভিসেকোতি কম্মসাধনো অভিসেকসদ্দো. তেনাহ ‘‘অভিসেকং কাতুং যুত্তো’’তি.

বাকুলত্থেৰো ৱিযাতি থেৰো হি মহাযসস্সী, তস্স পুত্তধীতৰো নত্তুপনত্তকা সুখুমসাটকেহি চীৱৰানি কাৰেত্ৱা ৰজাপেত্ৱা সমুগ্গে পক্খিপিত্ৱা পহিণন্তি. থেৰস্স নহানকালে নহানকোট্ঠকে ঠপেন্তি. থেৰো তানি নিৱাসেতি চেৱ পাৰুপতি চ. তেনেৱেতং ৱুত্তং.

খদিৰৱনমগ্গে সীৱলিত্থেৰো ৱিযাতি সত্থৰি কিৰ তং মগ্গং পটিপন্নে দেৱতা ‘‘অম্হাকং অয্যস্স সীৱলিত্থেৰস্স সক্কাৰং কৰিস্সামা’’তি চিন্তেত্ৱা একেকযোজনে ৱিহাৰং কাৰেত্ৱা একযোজনতো উদ্ধং গন্তুং অদত্ৱা পাতোৱ উট্ঠায দিব্বানি যাগুআদীনি গহেত্ৱা ‘‘অম্হাকং অয্যো সীৱলিত্থেৰো কহং নিসিন্নো’’তি ৱিচৰন্তি. থেৰো অত্তনো অভিহটং বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স দাপেসি. এৱং সত্থা সপৰিৱাৰো তিংসযোজনিকং কন্তাৰং সীৱলিত্থেৰস্স পুঞ্ঞফলং অনুভৱমানোৱ অগমাসি. তেনেৱেতং ৱুত্তং.

অট্ঠকনাগৰসুত্তে আনন্দত্থেৰো ৱিযাতি অট্ঠকনাগৰকো কিৰ গহপতি থেৰস্স ধম্মদেসনায পসীদিত্ৱা পঞ্চসতগ্ঘনকং ৱিহাৰং কাৰেত্ৱা অদাসি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং.

পিলিন্দৱচ্ছত্থেৰো ৱিযাতি থেৰস্স কিৰ ইদ্ধানুভাৱেন পসন্না মনুস্সা সপ্পিআদীনি বহূনি ভেসজ্জানি অভিহৰিংসু. পকতিযাপি চ আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো লাভী হোতি পঞ্চন্নং ভেসজ্জানং, লদ্ধং লদ্ধং পৰিসায ৱিস্সজ্জেতি. তেনেতং ৱুত্তং ‘‘গিলানপচ্চযং পিলিন্দৱচ্ছত্থেৰো ৱিযা’’তি.

তিণ্ণম্পি সন্নিপাতেন নিব্বত্তানীতি পিত্তাদীনং তিণ্ণম্পি ৱিসমানং সন্নিপাতেন জাতানি. অতিসীতাদিভাৱেন উতূনং পৰিণামোতি আহ ‘‘অতিসীতঅতিউণ্হউতুতো জাতানী’’তি. পুৰিমউতুতো ৱিসদিসো উতু উতুপৰিণামো, ততো জাতানি উতুপৰিণামজানি, ৱিসভাগউতুতো জাতানীতি অত্থো. জঙ্গলদেসৱাসীনঞ্হি অনূপদেসে ৱসন্তানং ৱিসভাগোৱ উতু উপ্পজ্জতি, অনূপদেসৱাসীনঞ্চ জঙ্গলদেসেতি. এৱং মলযসমুদ্দতীৰাদিৱসেনপি উতুৱিসভাগতা উপ্পজ্জতিযেৱ. ততো জাতানি উতুপৰিণামজানি নাম.

অত্তনো পকতিচৰিযানং ৱিসমং কাযস্স পৰিহৰণৱসেন ৱিসমপৰিহাৰজানি. তানি পন অচ্চাসনঅতিট্ঠানাদিনা ৱেদিতব্বানীতি আহ ‘‘অচ্চাসনঅতিট্ঠানাদিকা’’তি. আদি-সদ্দেন মহাভাৰৱহণসুধাকোট্টনঅদেসকালচৰণাদীনি সঙ্গণ্হাতি. পৰস্স উপক্কমতো নিব্বত্তানি ওপক্কমিকানি, অযং চোৰোতি ৱা পাৰদাৰিকোতি ৱা গহেত্ৱা জণ্ণুককপ্পৰমুগ্গৰাদীহি নিপ্পোথনউপক্কমং পচ্চযং কত্ৱা উপ্পন্নানীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘ৱধবন্ধনাদিউপক্কমেন নিব্বত্তানী’’তি. কেৱলন্তি বাহিৰং পচ্চযং অনপেক্খিত্ৱা কেৱলং, তেন ৱিনাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘পুব্বেকতকম্মৱিপাকৱসেনেৱ জাতানী’’তি.

পুত্তসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮-১০. সংযোজনসুত্তাদিৱণ্ণনা

৮৮-৯০. অট্ঠমে সোতাপন্নো চতূহি ৱাতেহি ইন্দখীলো ৱিয পৰপ্পৱাদেহি অকম্পিযো অচলসদ্ধায সমন্নাগতত্তা সাসনে লদ্ধপ্পতিট্ঠো সমণমচলো নামাতি আহ ‘‘সাসনে লদ্ধপ্পতিট্ঠত্তা’’তিআদি. থদ্ধভাৱকৰানং কিলেসানং সব্বসো সমুচ্ছিন্নত্তাতি চিত্তস্স থদ্ধভাৱকৰানং উদ্ধম্ভাগিযকিলেসানং সব্বসো অভাৱা সমণসুখুমালো নাম সুখুমালভাৱপ্পত্তিতো. নৱমদসমানি সুৱিঞ্ঞেয্যানেৱ.

সংযোজনসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

মচলৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.