(৬) ১. ব্ৰাহ্মণৱগ্গো

১. পঠমদ্ৱেব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা

৫২. ব্ৰাহ্মণৱগ্গস্স পঠমে জৰাজিণ্ণাতি জৰাৱসেন জিণ্ণা, ন ব্যাধিআদীনং ৱসেন জিণ্ণসদিসত্তা জিণ্ণা. ৱযোৱুদ্ধাতি ৱযসো ৱুদ্ধিপ্পত্তিযা ৱুদ্ধা, ন সীলাদিৱুদ্ধিযা. জাতিমহল্লকাতি জাতিযা মহন্ততায চিৰৰত্তঞ্ঞুতায জাতিমহল্লকা. তযো অদ্ধে অতিক্কন্তাতি পঠমো, মজ্ঝিমো, পচ্ছিমোতি তযো অদ্ধে অতীতা. ততিযং ৱযং অনুপ্পত্তাতি ততো এৱ পচ্ছিমং ৱযং অনুপ্পত্তা. অকতভযপৰিত্তাণাতি এত্থ ভযপৰিত্তাণন্তি দুগ্গতিভযতো পৰিত্তাযকং পুঞ্ঞং, তং অকতং এতেহীতি অকতভযপৰিত্তাণা. পতিট্ঠাকম্মন্তি সুগতিসঙ্খাতপ্পতিট্ঠাৱহং কম্মং. উপসংহৰীযতীতি সম্পাপীযতি. ‘‘উপনীযতী’’তি ৱুত্তং, কিং কেন উপনীযতীতি আহ ‘‘অযঞ্হি জাতিযা জৰং উপনীযতী’’তিআদি. অযন্তি লোকো. জাতো ন জাতভাৱেনেৱ তিট্ঠতি, অথ খো ততো পৰং জৰং পাপীযতি, জৰায ব্যাধিং পাপীযতি. এৱং পৰতো পৰং দুক্খমেৱ উপনীযতি.

তাযনট্ঠেনাতি ৰক্খনট্ঠেন. নিলীযনট্ঠেনাতি নিলীনট্ঠানভাৱেন. পতিট্ঠানট্ঠেনাতি পতিট্ঠানভাৱেন. অৱস্সযনট্ঠেনাতি অৱস্সযিতব্বভাৱেন. উত্তমগতিৱসেনাতি পৰমগতিভাৱেন.

পঠমদ্ৱেব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. দুতিযদ্ৱেব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা

৫৩. দুতিযে ভজিতব্বট্ঠেন পৰেসং ভাজিতব্বট্ঠেন ভাজনং, ভণ্ডকং.

দুতিযদ্ৱেব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩-৪. অঞ্ঞতৰব্ৰাহ্মণসুত্তাদিৱণ্ণনা

৫৪-৫৫. ততিযে যেসং ৰাগাদীনং অপ্পহানেন পুৰিসস্স অত্তব্যাবাধাদীনং সম্ভৱো, পহানেন অসম্ভৱোতি এৱং ৰাগাদীনং পহাযকো অৰিযধম্মো মহানুভাৱতায মহানিসংসতায চ সামং পস্সিতব্বোতি সন্দিট্ঠিকো. ইমিনা নযেন সেসেসু পদেসুপি যথাৰহং নীহৰিত্ৱা ৱত্তব্বো. সদ্দত্থো পন ৱিসুদ্ধিমগ্গসংৱণ্ণনাসু (ৱিসুদ্ধি. মহাটী. ১.১৪৭) ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বো. চতুত্থং উত্তানত্থমেৱ.

অঞ্ঞতৰব্ৰাহ্মণসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. নিব্বুতসুত্তৱণ্ণনা

৫৬. পঞ্চমে ন কালন্তৰে পত্তব্বন্তি যদা সচ্চপ্পটিৱেধো, তদা এৱ লদ্ধব্বত্তা ন কালন্তৰে পত্তব্বং. মগ্গঞাণেন উপনেতব্বত্তা উপনেয্যং. উপনেয্যমেৱ ওপনেয্যিকন্তি আহ ‘‘পটিপত্তিযা উপগন্তব্ব’’ন্তি.

নিব্বুতসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. পলোকসুত্তৱণ্ণনা

৫৭. ছট্ঠে আচৰিযপাচৰিযানন্তি আচৰিযানম্পি আচৰিযানং. নিৰন্তৰফুটো নেৰযিকসত্তেহি নিৰযগামিকম্মস্স কাৰকানং বহুভাৱা. উভযম্পেতন্তি যথাৱুত্তং অত্থদ্ৱযং. ঘননিৱাসতন্তি গামানং ঘনসন্নিৱাসতং. একন্তেনেৱ অধম্মোতি অযোনিসোমনসিকাৰহেতুকত্তা অনত্থহেতুতায চ নিযমেনেৱ অধম্মো. ন অধম্মৰাগোতি অধিপ্পেতোতি পৰপৰিক্খাৰেসু ৰাগো ৱিয ন মহাসাৱজ্জোতি কত্ৱা ৱুত্তং. তথা হি সকসকপৰিক্খাৰৱিসযো ৰাগো ৱিসমলোভো ৱিয ন একন্ততো অপাযুপ্পত্তিজনকো. পৰপৰিক্খাৰেসু উপ্পজ্জমানস্স মহাসাৱজ্জতায অধম্মৰাগতা. লোভস্স সমকালো নাম নত্থি কাযদুচ্চৰিতাদীনং ৱিয অযোনিসোমনসিকাৰসমুট্ঠানত্তা. এসাতি এসো পাপধম্মো. সমলোভো ৱিসমলক্খণাভাৱতো. তথা হি তংসমুট্ঠানো পযোগো মিচ্ছাচাৰোতি ন ৱুচ্চতি. অৱত্থুপটিসেৱনসঙ্খাতেনাতি যং লোকিযসাধুসমনুঞ্ঞাতং ৰাগস্স ৱত্থুট্ঠানং, ততো অঞ্ঞস্মিং ৱত্থুস্মিং পটিসেৱনসঙ্খাতেন.

ৱিৱিধসস্সানন্তি সালিৱীহিআদিনানপ্পকাৰসস্সানং. দুস্সস্সন্তি পচ্চযদূসেন দূসিতং সস্সং. সম্পজ্জমানেতি নিপ্ফজ্জনতো পগেৱ গব্ভপৰিৱুদ্ধিকালে. পাণকাতি সলভাদিপাণকা. পতন্তীতি সস্সানং মত্থকে পতন্তি. সলাকামত্তমেৱ সম্পজ্জতীতি ৱড্ঢিত্ৱা গব্ভং গহেতুং অসমত্থং সম্পজ্জতি. তেতি ৱাড়অমনুস্সা. লদ্ধোকাসাতি যক্খাধিপতীহি অনুঞ্ঞাতত্তা লদ্ধোকাসা.

পলোকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. ৱচ্ছগোত্তসুত্তৱণ্ণনা

৫৮. সত্তমে মহাৱিপাকন্তি উড়াৰফলং বহুৱিপাকং. ধম্মো নাম কথিতকথা ‘‘অত্থং দহতি ৱিদহতী’’তি কত্ৱা. অনুধম্মো নাম পটিকথনং ‘‘তং অনুগতো ধম্মো’’তি কত্ৱা. সহ ধম্মেনাতি সহধম্মো, সো এৱ সহধম্মিকো. ধম্মসদ্দো চেত্থ কাৰণপৰিযাযোতি আহ ‘‘সকাৰণো’’তি. ৱাদস্সাতি ৱচনস্স. অনুপাতো অনুপচ্ছা পৱত্তি.

পৰিপন্থে তিট্ঠতীতি পাৰিপন্থিকো. পন্থে ঠত্ৱা পৰেসং সাপতেয্যং ছিন্দনতো পন্থদূহনচোৰো. যদি পচ্চৱেক্খণঞাণং, কথং তং অসেক্খন্তি আহ ‘‘অসেক্খস্স পৱত্তত্তা’’তি. ইতৰানীতি সীলক্খন্ধাদীনি. সযম্পীতি পি-সদ্দো ‘‘অসেক্খস্স পৱত্তা চা’’তি ইমমত্থং সম্পিণ্ডেতি.

নিব্বিসেৱনোতি ৱিসেৱনৰহিতো ৱিগতৱিলোমভাৱো. ন উপপৰিক্খন্তীতি ন ৱিচাৰেন্তি. জাতিং নিব্বত্তিং যাতি উপগচ্ছতীতি জাতিযো, জাতোতি অত্থো. তেনাহ ‘‘যত্থ কত্থচি কুলজাতে’’তি.

কেৱলীতি কেৱলৱা, পাৰিপূৰিমাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘পৰিপুণ্ণভাৱেন যুত্তো’’তি. এতং কেৱলীতি পদং. অভিঞ্ঞাপাৰন্তি অভিজানস্স পাৰং. পৰিযন্তং গতত্তা পাৰগূ. এস নযো সেসপদেসুপি. খেত্তৱিনিচ্ছযসৱনেনাতি ‘‘ইমেহি সীলাদিগুণসম্পন্না সদেৱকে লোকে পুঞ্ঞস্স খেত্তং, তদঞ্ঞো ন খেত্ত’’ন্তি এৱং খেত্তৱিনিচ্ছযসৱনেন ৰহিতা.

ৱচ্ছগোত্তসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. তিকণ্ণসুত্তৱণ্ণনা

৫৯. অট্ঠমে দুৰাসদাতি দুৰুপসঙ্কমনা. গৰহা মুচ্চিস্সতীতি মযি এৱং কথেন্তে সমণো গোতমো কিঞ্চি কথেস্সতি, এৱং মে ৱচনমত্তম্পি ন লদ্ধন্তি অযং গৰহা মুচ্চিস্সতীতি. পণ্ডিতাতি পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতা. ধীৰাতি ধিতিসম্পন্না. ব্যত্তাতি পৰৱাদমদ্দনসমত্থেন ৱেয্যত্তিযেন সমন্নাগতা. বহুস্সুতাতি বাহুসচ্চৱন্তো. ৱাদিনোতি ৱাদিমগ্গকুসলা. সম্মতাতি বহুনো জনস্স সাধুসম্মতা. পণ্ডিতাদিআকাৰপৰিচ্ছেদন্তি তেসং তেৱিজ্জানং পণ্ডিতাকাৰাদিআকাৰপৰিচ্ছেদং. আকাৰসদ্দো কাৰণপৰিযাযো, পৰিচ্ছেদসদ্দো পৰিমাণত্থোতি আহ ‘‘এত্তকেন কাৰণেনা’’তি.

যথাতি যেনাকাৰেন, যেন কাৰণেনাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘যথাতি কাৰণৱচন’’ন্তি. ‘‘দ্ৱীহিপি পক্খেহী’’তি ৱত্ৱা তে পক্খে সৰূপতো দস্সেন্তো ‘‘মাতিতো চ পিতিতো চা’’তি আহ. তেসং পক্খানং ৱসেনস্স সুজাততং দস্সেতুং ‘‘যস্স মাতা’’তিআদি ৱুত্তং. জনকজনিকাভাৱেন ৱিনাপি লোকে মাতাপিতুসমঞ্ঞা দিস্সতি, ইধ পন সা ওৰসপুত্তৱসেনেৱ ইচ্ছিতাতি দস্সেতুং ‘‘সংসুদ্ধগহণিকো’’তি ৱুত্তং. গব্ভং গণ্হাতি ধাৰেতীতি গহণী, গব্ভাসযসঞ্ঞিতো মাতুকুচ্ছিপ্পদেসো. যথাভুত্তস্স আহাৰস্স ৱিপাচনৱসেন গণ্হনতো অছড্ডনতো গহণী, কম্মজতেজোধাতু.

পিতা চ মাতা চ পিতৰো, পিতূনং পিতৰো পিতামহা, তেসং যুগো পিতামহযুগো, তস্মা ‘‘যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা পিতামহদ্ৱন্দা’’তি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. অট্ঠকথাযং পন দ্ৱন্দং অগ্গহেত্ৱা ‘‘যুগন্তি আযুপ্পমাণং ৱুচ্চতী’’তি ৱুত্তং. যুগ-সদ্দস্স চ অত্থকথা দস্সিতা ‘‘পিতামহোযেৱ পিতামহযুগ’’ন্তি. পুব্বপুৰিসাতি পুৰিসগ্গহণঞ্চেত্থ উক্কট্ঠনিদ্দেসৱসেন কতন্তি দট্ঠব্বং. এৱঞ্হি ‘‘মাতিতো’’তি পাড়িৱচনং সমত্থিতং হোতি. অক্খিত্তোতি অক্খেপো. অনৱক্খিত্তোতি সদ্ধথালিপাকাদীসু অনৱক্খিত্তো ন ছড্ডিতো. জাতিৱাদেনাতি হেতুম্হি কৰণৱচনন্তি দস্সেতুং ‘‘কেন কাৰণেনা’’তিআদি ৱুত্তং. এত্থ চ ‘‘উভতো…পে… পিতামহযুগা’’তি এতেন ব্ৰাহ্মণস্স যোনিদোসাভাৱো দস্সিতো সংসুদ্ধগহণিকতাকিত্তনতো. ‘‘অক্খিত্তো’’তি ইমিনা কিৰিযাপৰাধাভাৱো. সংসুদ্ধজাতিকাপি হি সত্তা কিৰিযাপৰাধেন খেপং পাপুণন্তি. ‘‘অনুপক্কুট্ঠো’’তি ইমিনা অযুত্তসংসগ্গাভাৱো. অযুত্তসংসগ্গঞ্হি পটিচ্চ সত্তা সুদ্ধজাতিকা কিৰিযাপৰাধৰহিতাপি অক্কোসং লভন্তি.

তন্তি গৰহাৱচনং. মন্তে পৰিৱত্তেতীতি ৱেদে সজ্ঝাযতি, পৰিযাপুণাতীতি অত্থো. মন্তে ধাৰেতীতি যথাঅধীতে মন্তে অসম্মুট্ঠে কত্ৱা হদযে ঠপেতি.

ওট্ঠপহতকৰণৱসেনাতি অত্থাৱধাৰণৱসেন. সনিঘণ্ডুকেটুভানন্তি এত্থ ৱচনীযৱাচকভাৱেন অত্থং সদ্দঞ্চ খণ্ডতি ভিন্দতি ৱিভজ্জ দস্সেতীতি নিখণ্ডু, সো এৱ ইধ খ-কাৰস্স ঘ-কাৰং কত্ৱা ‘‘নিঘণ্ডূ’’তি ৱুত্তো. কিটতি গমেতি কিৰিযাদিৱিভাগং, তং ৱা অনৱসেসপৰিযাদানতো গমেন্তো পূৰেতীতি কেটুভং. ৱেৱচনপ্পকাসকন্তি পৰিযাযসদ্দদীপকং, একেকস্স অত্থস্স অনেকপৰিযাযৱচনৱিভাৱকন্তি অত্থো. নিদস্সনমত্তঞ্চেতং অনেকেসম্পি অত্থানং একসদ্দৱচনীযতাৱিভাৱনৱসেনপি তস্স গন্থস্স পৱত্তত্তা. ৱচীভেদাদিলক্খণা কিৰিযা কপ্পীযতি ৱিকপ্পীযতি এতেনাতি কিৰিযাকপ্পো, সো পন ৱণ্ণপদসম্বন্ধপদত্থাদিৱিভাগতো বহুকপ্পোতি আহ ‘‘কিৰিযাকপ্পৱিকপ্পো’’তি. ইদঞ্চ মূলকিৰিযাকপ্পগন্থং সন্ধায ৱুত্তং. সো হি মহাৱিসযো সতসহস্সপৰিমাণো নমাচৰিযাদিপ্পকৰণং. ঠানকৰণাদিৱিভাগতো নিব্বচনৱিভাগতো চ অক্খৰা পভেদীযন্তি এতেহীতি অক্খৰপ্পভেদা, সিক্খানিৰুত্তিযো. এতেসন্তি চতুন্নং ৱেদানং.

পদন্তি চতুব্বিধং, পঞ্চৱিধং ৱা পদং, তং পদং কাযতীতি পদকো, তেযেৱ ৱা ৱেদে পদসো কাযতীতি পদকো. তদৱসেসন্তি ৱুত্তাৱসেসং ৱাক্যং. এত্তাৱতা সদ্দব্যাকৰণং ৱত্ৱা পুন ‘‘ব্যাকৰণ’’ন্তি অত্থব্যাকৰণমাহ. তং তং সদ্দং তদত্থঞ্চ ব্যাকৰোতি ব্যাচিক্খতি এতেনাতি ব্যাকৰণং, সদ্দসত্থং. আযতিং হিতং তেন লোকো ন যততি ন ঈহতীতি লোকাযতং. তঞ্হি গন্থং নিস্সায সত্তা পুঞ্ঞকিৰিযায চিত্তম্পি ন উপ্পাদেন্তি.

অসীতি মহাসাৱকাতি অঞ্ঞাসিকোণ্ডঞ্ঞো, ৱপ্পো, ভদ্দিযো, মহানামো, অস্সজি, নাড়কো, যসো, ৱিমলো, সুবাহু, পুণ্ণজি, গৱম্পতি, উৰুৱেলকস্সপো, নদীকস্সপো, গযাকস্সপো, সাৰিপুত্তো, মহামোগ্গল্লানো, মহাকস্সপো, মহাকচ্চানো, মহাকোট্ঠিকো, মহাকপ্পিনো, মহাচুন্দো, অনুৰুদ্ধো, কঙ্খাৰেৱতো, আনন্দো, নন্দকো, ভগু, নন্দিযো, কিমিলো, ভদ্দিযো, ৰাহুলো, সীৱলি, উপালি, দব্বো, উপসেনো, খদিৰৱনিযৰেৱতো, পুণ্ণো মন্তানিপুত্তো, পুণ্ণো সুনাপৰন্তকো, সোণো কুটিকণ্ণো, সোণো কোড়িৱিসো, ৰাধো, সুভূতি, অঙ্গুলিমালো, ৱক্কলি, কাড়ুদাযী, মহাউদাযী, পিলিন্দৱচ্ছো, সোভিতো, কুমাৰকস্সপো, ৰট্ঠপালো, ৱঙ্গীসো, সভিযো, সেলো, উপৱাণো, মেঘিযো, সাগতো, নাগিতো, লকুণ্ডকভদ্দিযো, পিণ্ডোলো ভাৰদ্ৱাজো, মহাপন্থকো, চূড়পন্থকো, বাকুলো, কুণ্ডধানো, দাৰুচীৰিযো, যসোজো, অজিতো, তিস্সমেত্তেয্যো, পুণ্ণকো, মেত্তগু, ধোতকো, উপসীৱো, নন্দো, হেমকো, তোদেয্যো, কপ্পো, জতুকণ্ণী, ভদ্ৰাৱুধো, উদযো, পোসলো, মোঘৰাজা, পিঙ্গিযোতি এতে অসীতি মহাসাৱকা নাম.

কস্মা পনেতে এৱ থেৰা ‘‘মহাসাৱকা’’তি ৱুচ্চন্তীতি? অভিনীহাৰস্স মহন্তভাৱতো. তথা হি দ্ৱে অগ্গসাৱকাপি মহাসাৱকেসু অন্তোগধা. তে হি সাৱকপাৰমিঞাণস্স মত্থকপ্পত্তিযা সাৱকেসু অগ্গধম্মাধিগমেন অগ্গট্ঠানে ঠিতাপি অভিনীহাৰমহন্ততাসামঞ্ঞেন ‘‘মহাসাৱকা’’তিপি ৱুচ্চন্তি, ইতৰে পন পকতিসাৱকেহি সাতিসযং মহাভিনীহাৰা. তথা হি তে পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে কতপণিধানা, ততো এৱ সাতিসযং অভিঞ্ঞাসমাপত্তীসু ৱসিনো পভিন্নপ্পটিসম্ভিদা চ. কামং সব্বেপি অৰহন্তো সীলৱিসুদ্ধিআদিকে সম্পাদেত্ৱা চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে যথাভূতং ভাৱেত্ৱা মগ্গপ্পটিপাটিযা অনৱসেসতো কিলেসে খেপেত্ৱা অগ্গফলে পতিট্ঠহন্তি, তথাপি যথা সদ্ধাৱিমুত্ততো দিট্ঠিপ্পত্তস্স, পঞ্ঞাৱিমুত্ততো চ উভতোভাগৱিমুত্তস্স পুব্বভাগভাৱনাৱিসেসসিদ্ধো মগ্গভাৱনাৱিসেসো, এৱং অভিনীহাৰমহন্তত্তপুব্বযোগমহন্তত্তা হি সসন্তানে সাতিসযস্স গুণৱিসেসস্স নিপ্ফাদিতত্তা সীলাদীহি গুণেহি মহন্তা সাৱকাতি মহাসাৱকা. তেসুযেৱ পন যে বোধিপক্খিযধম্মেসু পামোক্খভাৱেন ধুৰভূতানং সম্মাদিট্ঠিসঙ্কপ্পাদীনং সাতিসযং কিচ্চানুভাৱনিপ্ফত্তিযা কাৰণভূতায তজ্জাভিনীহাৰাভিনীহটায সক্কচ্চং নিৰন্তৰং চিৰকালসম্ভাৱিতায সম্মাপটিপত্তিযা যথাক্কমং পঞ্ঞায সমাধিস্মিঞ্চ উক্কট্ঠপাৰমিপ্পত্তিযা সৱিসেসং সব্বগুণেহি অগ্গভাৱে ঠিতা, তে সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানা. ইতৰে অট্ঠসত্ততি থেৰা সাৱকপাৰমিযা মত্থকে সব্বসাৱকানং অগ্গভাৱেন অট্ঠিতত্তা ‘‘মহাসাৱকা’’ইচ্চেৱ ৱুচ্চন্তি. পকতিসাৱকা পন অভিনীহাৰমহন্তত্তাভাৱতো পুব্বযোগমহন্তত্তাভাৱতো চ ‘‘সত্থুসাৱকা’’ইচ্চেৱ ৱুচ্চন্তি. তে পন অগ্গসাৱকা ৱিয মহাসাৱকা ৱিয চ ন পৰিমিতা, অথ খো অনেকসতা অনেকসহস্সা.

ৱযতীতি ৱযো, আদিমজ্ঝপৰিযোসানেসু কত্থচি অপৰিকিলমন্তো অৱিত্থাযন্তো তে গন্থে সন্তানেতি পণেতীতি অত্থো. দ্ৱে পটিসেধা পকতিং গমেন্তীতি দস্সেতুং ‘‘অৱযো ন হোতী’’তি ৱত্ৱা তত্থ অৱযং দস্সেতুং ‘‘অৱযো নাম…পে… ন সক্কোতী’’তি ৱুত্তং.

ইধাতি ইমস্মিং সুত্তে. এতন্তি ‘‘ৱিৱিচ্চেৱ কামেহী’’তিআদিৱচনং. ততিযৱিজ্জাধিগমায পটিপত্তিক্কমো ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ১.৭০) সাতিসযং ৱিত্থাৰিতো, তথা ইধ অৱত্তুকামতায ভযভেৰৱসুত্তাদীসু (ম. নি. ১.৩৪ আদযো) ৱিয সঙ্খেপতো চ ৱত্তুকামতায ‘‘দ্ৱিন্নং ৱিজ্জান’’মিচ্চেৱ ৱুত্তং.

ৱিজ্জাতি পুব্বেনিৱাসপ্পটিচ্ছাদকস্স মোহক্খন্ধস্স ৱিজ্জনট্ঠেনপি ৱিজ্জা. মোহো পটিচ্ছাদকট্ঠেন তমোতি ৱুচ্চতি তমো ৱিযাতি কত্ৱা. কাতব্বতো কৰণং, ওভাসোৱ কৰণং ওভাসকৰণং, অত্তনো পচ্চযেহি ওভাসভাৱেন নিব্বত্তেতব্বট্ঠেনাতি অত্থো. অযং অত্থোতি অযমেৱ অধিপ্পেতত্থো. পসংসাৱচনন্তি তস্সেৱ অত্থস্স থোমনাৱচনং পটিপক্খৱিধমনপৱত্তিৱিসেসানং বোধনতো. যোজনাতি পসংসাৱসেন ৱুত্তপদানং অত্থদস্সনৱসেন ৱুত্তপদস্স চ যোজনা. অৱিজ্জা ৱিহতাতি এতেন ৱিজ্জনট্ঠেন ৱিজ্জাতি অযম্পি অত্থো দীপিতোতি দট্ঠব্বং. যস্মা ৱিজ্জা উপ্পন্নাতি এতেন ৱিজ্জাপটিপক্খা অৱিজ্জা, পটিপক্খতা চস্সা পহাতব্বভাৱেন ৱিজ্জায চ পহাযকভাৱেনাতি দস্সেতি. ইতৰস্মিম্পি পদদ্ৱযেতি ‘‘তমো ৱিহতো, আলোকো উপ্পন্নো’’তি পদদ্ৱযেপি. এসেৱ নযোতি যথাৱুত্তযোজনং অতিদিসতি. তত্থাযং যোজনা – এৱং অধিগতৱিজ্জস্স তমো ৱিহতো ৱিদ্ধস্তো. কস্মা? যস্মা আলোকো উপ্পন্নো ঞাণালোকো পাতুভূতোতি. পেসিতত্তস্সাতি যথাধিপ্পেতত্থসিদ্ধিপ্পত্তিং ৱিস্সট্ঠচিত্তস্স, পঠমৱিজ্জাধিগমায পেসিতচিত্তস্সাতি ৱুত্তং হোতি.

ৱিপস্সনাপাদকন্তি ইমিনা তস্স ঝানচিত্তস্স নিব্বেধভাগিযতমাহ. ৱিপস্সনা তিৱিধা ৱিপস্সকপুগ্গলভেদেন. মহাবোধিসত্তানঞ্হি পচ্চেকবোধিসত্তানঞ্চ ৱিপস্সনা চিন্তামযঞাণসংৱড্ঢিতত্তা সযম্ভুঞাণভূতা, ইতৰেসং সুতমযঞাণসংৱড্ঢিতত্তা পৰোপদেসসম্ভূতা. সা ‘‘ঠপেত্ৱা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং অৱসেসৰূপাৰূপজ্ঝানানং অঞ্ঞতৰতো ৱুট্ঠাযা’’তিআদিনা অনেকধা অৰূপমুখৱসেন চতুধাতুৱৱত্থানে ৱুত্তানং তেসং তেসং ধাতুপৰিগ্গহমুখানং অঞ্ঞতৰমুখৱসেন চ অনেকধাৱ ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ১.৩০৬) নানানযতো ৱিভাৱিতা. মহাবোধিসত্তানং পন চতুৱীসতিকোটিসতসহস্সমুখেন পভেদগমনতো নানানযং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণসন্নিস্সযস্স অৰিযমগ্গঞাণস্স অধিট্ঠানভূতং পুব্বভাগঞাণগব্ভং গণ্হাপেন্তং পৰিপাকং গচ্ছন্তং পৰমগম্ভীৰং সণ্হসুখুমতৰং অনঞ্ঞসাধাৰণং ৱিপস্সনাঞাণং হোতি, যং অট্ঠকথাসু ‘‘মহাৱজিৰঞাণ’’ন্তি ৱুচ্চতি. যস্স চ পৱত্তিৱিভাগেন চতুৱীসতিকোটিসতসহস্সপ্পভেদস্স পাদকভাৱেন সমাপজ্জিযমানা চতুৱীসতিকোটিসতসহস্সসঙ্খা দেৱসিকং সত্থু ৱড়ঞ্জনকসমাপত্তিযো ৱুচ্চন্তি, স্ৱাযং বুদ্ধানং ৱিপস্সনাচাৰো পৰমত্থমঞ্জূসাযং ৱিসুদ্ধিমগ্গসংৱণ্ণনাযং (ৱিসুদ্ধি. মহাটী. ১.১৪৪) দস্সিতো, অত্থিকেহি ততো গহেতব্বোতি. ইধ পন সাৱকানং ৱিপস্সনাচাৰং সন্ধায ‘‘ৱিপস্সনাপাদক’’ন্তি ৱুত্তং.

কামং হেট্ঠিমমগ্গঞাণানিপি আসৱানং খেপনঞাণানি এৱ, অনৱসেসতো পন তেসং খেপনং অগ্গমগ্গঞাণেনেৱাতি আহ ‘‘অৰহত্তমগ্গঞাণত্থাযা’’তি. আসৱৱিনাসনতোতি আসৱানং নিস্সেসং সমুচ্ছিন্দনতো. আসৱানং খযে ঞাণং আসৱক্খযঞাণন্তি দস্সেন্তো ‘‘তত্ৰ চেতং ঞাণ’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘খযে’’তি আধাৰে ভুম্মং, ন ৱিসযেতি দস্সেন্তো ‘‘তত্থ পৰিযাপন্নত্তা’’তি আহ. অভিনীহৰতীতি অভিমুখং নীহৰতি, যথা মগ্গাভিসমযো হোতি, সৱনং তদভিমুখং পৱত্তেতি. ইদং দুক্খন্তি দুক্খস্স অৰিযসচ্চস্স তদা ভিক্খুনা পচ্চক্খতো গহিতভাৱদস্সনং. এত্তকং দুক্খন্তি তস্স পৰিচ্ছিজ্জ গহিতভাৱদস্সনং. ন ইতো ভিয্যোতি তস্স অনৱসেসতো গহিতভাৱদস্সনং. তেনাহ ‘‘সব্বম্পি দুক্খসচ্চ’’ন্তিআদি. সৰসলক্খণপটিৱেধেনাতি সভাৱসঙ্খাতস্স লক্খণস্স অসম্মোহতো পটিৱিজ্ঝনেন. অসম্মোহপটিৱেধোতি চ যথা তস্মিং ঞাণে পৱত্তে পচ্ছা দুক্খসচ্চস্স সৰূপাদিপৰিচ্ছেদে সম্মোহো ন হোতি, তথা পৱত্তি. তেনেৱাহ ‘‘যথাভূতং পজানাতী’’তি. দুক্খং সমুদেতি এতস্মাতি দুক্খসমুদযো. যং ঠানং পত্ৱাতি যং নিব্বানং মগ্গস্স আৰম্মণপচ্চযট্ঠেন কাৰণভূতং আগম্ম. পত্ৱাতি চ তদুভযৱতো পুগ্গলস্স পৱত্তিযাতি কত্ৱা ৱুত্তং. পত্ৱাতি ৱা পাপুণনহেতু. অপ্পৱত্তিন্তি অপ্পৱত্তিনিমিত্তং. তে ৱা ন পৱত্তন্তি এত্থাতি অপ্পৱত্তি, নিব্বানং. তস্সাতি দুক্খনিৰোধস্স. সম্পাপকন্তি সচ্ছিকিৰিযাৱসেন সম্মদেৱ পাপকং.

কিলেসৱসেনাতি আসৱসঙ্খাতকিলেসৱসেন. যস্মা আসৱানং দুক্খসচ্চপৰিযাযো তপ্পৰিযাপন্নত্তা সেসসচ্চানঞ্চ তংসমুদযাদিপৰিযাযো অত্থি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘পৰিযাযতো’’তি. দস্সেন্তো সচ্চানীতি যোজনা. আসৱানঞ্চেত্থ গহণং ‘‘আসৱানং খযঞাণাযা’’তি আৰদ্ধত্তা. তথা হি ‘‘কামাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতী’’তিআদিনা আসৱৱিমুত্তিসীসেনেৱ সব্বকিলেসৱিমুত্তি ৱুত্তা. ‘‘ইদং দুক্খন্তি যথাভূতং পজানাতী’’তিআদিনা মিস্সকমগ্গো ইধ কথিতোতি ‘‘সহ ৱিপস্সনায কোটিপ্পত্তং মগ্গং কথেসী’’তি ৱুত্তং. জানতো পস্সতোতি ইমিনা পৰিঞ্ঞাসচ্ছিকিৰিযাভাৱনাভিসমযা ৱুত্তা. ৱিমুচ্চতীতি ইমিনা পহানাভিসমযো ৱুত্তোতি আহ ‘‘ইমিনা মগ্গক্খণং দস্সেতী’’তি. জানতো পস্সতোতি ৱা হেতুনিদ্দেসো. যং জাননহেতু কামাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতীতি যোজনা. ধম্মানঞ্হি সমানকালিকানম্পি পচ্চযপচ্চযুপ্পন্নতা সহজাতকোটিযা লব্ভতি. ভৱাসৱগ্গহণেনেৱ এত্থ ভৱৰাগস্স ৱিয ভৱদিট্ঠিযাপি সমৱৰোধোতি দিট্ঠাসৱস্সপি সঙ্গহো দট্ঠব্বো.

খীণা জাতীতিআদীহি পদেহি. তস্সাতি পচ্চৱেক্খণঞাণস্স. ভূমিন্তি পৱত্তিট্ঠানং. যেনাধিপ্পাযেন ‘‘কতমা পনস্সা’’তিআদিনা চোদনা কতা, তং ৱিৱৰন্তো ‘‘ন তাৱস্সা’’তিআদিমাহ. তত্থ ন তাৱস্স অতীতা জাতি খীণা মগ্গভাৱনাযাতি অধিপ্পাযো. তত্থ কাৰণমাহ ‘‘পুব্বেৱ খীণত্তা’’তি. ন অনাগতা অস্স জাতি খীণাতি যোজনা. ন অনাগতাতি চ অনাগতভাৱসামঞ্ঞং গহেত্ৱা লেসেন চোদেতি. তেনাহ ‘‘অনাগতে ৱাযামাভাৱতো’’তি. অনাগতৱিসেসো পনেত্থ অধিপ্পেতো, তস্স খেপনে ৱাযামো লব্ভতেৱ. তেনাহ ‘‘যা পন মগ্গস্সা’’তিআদি. একচতুপঞ্চৱোকাৰভৱেসূতি ভৱত্তযগ্গহণং ৱুত্তনযেন অনৱসেসতো জাতিযা খীণভাৱদস্সনত্থং. তন্তি যথাৱুত্তং জাতিং. সোতি খীণাসৱো ভিক্খু.

ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো নাম ইধ মগ্গব্ৰহ্মচৰিযস্স নিব্বত্তনমেৱাতি আহ ‘‘পৰিৱুত্থ’’ন্তি. সম্মাদিট্ঠিযা চতূসু সচ্চেসু পৰিঞ্ঞাদিকিচ্চসাধনৱসেন পৱত্তমানায সম্মাসঙ্কপ্পাদীনম্পি দুক্খসচ্চে পৰিঞ্ঞাভিসমযানুগুণা পৱত্তি, ইতৰেসু চ সচ্চেসু নেসং পহানাভিসমযাদিৱসেন পৱত্তি পাকটা এৱ. তেন ৱুত্তং ‘‘চতূসু সচ্চেসু চতূহি মগ্গেহি পৰিঞ্ঞাপহানসচ্ছিকিৰিযাভাৱনাভিসমযৱসেনা’’তি. পুথুজ্জনকল্যাণকাদযোতি আদি-সদ্দেন সত্তসেখং সঙ্গণ্হাতি.

ইত্থত্তাযাতি ইমে পকাৰা ইত্থং, তব্ভাৱো ইত্থত্তং, তদত্থন্তি ৱুত্তং হোতি. তে পন পকাৰা অৰিযমগ্গব্যাপাৰভূতা পৰিঞ্ঞাদযো ইধাধিপ্পেতাতি আহ ‘‘এৱংসোড়সৱিধকিচ্চভাৱাযা’’তি. তে হি মগ্গং পচ্চৱেক্খতো মগ্গানুভাৱেন পাকটা হুত্ৱা উপট্ঠহন্তি, পৰিঞ্ঞাদীসু চ পহানমেৱ পধানং তদত্থত্তা ইতৰেসন্তি আহ ‘‘কিলেসক্খযায ৱা’’তি. পহীনকিলেসপচ্চৱেক্খণৱসেন ৱা এতং ৱুত্তং. দুতিযৱিকপ্পে ইত্থত্তাযাতি নিস্সক্কে সম্পদানৱচনন্তি আহ ‘‘ইত্থভাৱতো’’তি. অপৰন্তি অনাগতং. ইমে পন চৰিমকত্তভাৱসঙ্খাতা পঞ্চক্খন্ধা. পৰিঞ্ঞাতা তিট্ঠন্তীতি এতেন তেসং অপ্পতিট্ঠতং দস্সেতি. অপৰিঞ্ঞামূলকা হি পতিট্ঠা. যথাহ ‘‘কবড়ীকাৰে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে অত্থি ৰাগো, অত্থি নন্দী, অত্থি তণ্হা, পতিট্ঠিতং তত্থ ৱিঞ্ঞাণং ৱিৰুড়্হ’’ন্তিআদি (সং. নি. ২.৬৪; কথা. ২৯৬; মহানি. ৭). তেনেৱাহ – ‘‘ছিন্নমূলকা ৰুক্খা ৱিযা’’তিআদি.

যস্সাতি পুথুজ্জনস্স. তস্স হি সীলং কদাচি ৱড্ঢতি, কদাচি হাযতি. সেক্খাপি পন সীলেসু পৰিপূৰকাৰিনোৱ, অসেক্খেসু ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. তেনাহ ‘‘খীণাসৱস্সা’’তিআদি. ৱসিপ্পত্তন্তি ৱসীভাৱপ্পত্তং. সুট্ঠু সমাহিতন্তি অগ্গফলসমাধিনা সম্মদেৱ সমাহিতং. ধিতিসম্পন্নন্তি অগ্গফলধিতিযা সমন্নাগতং. মচ্চুং জহিত্ৱা ঠিতন্তি আযতিং পুনব্ভৱাভাৱতো ৱুত্তং. কথং পুনব্ভৱাভাৱোতি আহ ‘‘সব্বে পাপধম্মে পজহিত্ৱা ঠিত’’ন্তি. সব্বস্সপি ঞেয্যধম্মস্স চতুসচ্চন্তোগধত্তা ৱুত্তং ‘‘বুদ্ধন্তি চতুসচ্চবুদ্ধ’’ন্তি. বুদ্ধসাৱকাতি সাৱকবুদ্ধা নমস্সন্তি, পগেৱ ইতৰা পজা. ইতৰা হি পজা সাৱকেপি নমস্সন্তি. ইতি এত্তকেন ঠানেন সম্মাসম্বুদ্ধস্স ৱসেন গাথানং অত্থং ৱত্ৱা ইদানি সাৱকস্সপি ৱসেন অত্থং যোজেত্ৱা দস্সেতুং ‘‘অথ ৱা’’তিআদি ৱুত্তং. সাৱকোপি গোতমো মুখনিব্বত্তেন সম্পত্তেন সম্বন্ধেন, যতো সব্বেপি অৰিযসাৱকা ভগৱতো ওৰসপুত্তাতি ৱুচ্চন্তীতি.

নিৱুস্সতীতি নিৱাসো, নিৱুত্থো খন্ধসন্তানোতি আহ ‘‘নিৱুত্থক্খন্ধপৰম্পৰ’’ন্তি. অৱেতি, অৱেদীতি পাঠদ্ৱযেনপি পুব্বেনিৱাসঞাণস্স কিচ্চসিদ্ধিংযেৱ দস্সেতি. একত্তকাযএকত্তসঞ্ঞিভাৱসামঞ্ঞতো ৱেহপ্ফলাপি এত্থেৱ সঙ্গহং গচ্ছন্তীতি ‘‘ছ কামাৱচৰে, নৱ ব্ৰহ্মলোকে’’ইচ্চেৱ ৱুত্তং. ইতৰে পন অপচুৰভাৱতো ন ৱুত্তা. একচ্চানং অৱিসযভাৱতো চ অৱচনং দট্ঠব্বং. জাতি খীযতি এতেনাতি জাতিক্খযো, অৰহত্তন্তি আহ ‘‘অৰহত্তং পত্তো’’তি. ‘‘অভিঞ্ঞাযা’’তি ৱত্তব্বে যকাৰলোপেন ‘‘অভিঞ্ঞা’’তি নিদ্দেসো কতোতি আহ ‘‘জানিত্ৱা’’তি. কিচ্চৱোসানেনাতি চতূহি মগ্গেহি কত্তব্বস্স সোড়সৱিধস্স কিচ্চস্স পৰিযোসানেন. ৱোসিতোতি পৰিযোসিতো, নিট্ঠিতোতি অত্থো. মোনেয্যেন সমন্নাগতোতি কাযমোনেয্যাদীহি সমন্নাগতো. লপিতং লপতীতি লপিতলাপনো. অত্তপচ্চক্খতো ঞত্ৱাতি ইমিনা তেসং ৱিজ্জানং পটিলদ্ধভাৱং দীপেতি.

তিকণ্ণসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. জাণুস্সোণিসুত্তৱণ্ণনা

৬০. নৱমে দেয্যধম্মস্সেতং নামন্তি যাগং কৰোন্তেন দাতব্বদেয্যধম্মং সন্ধায ৱদতি তদঞ্ঞস্স পাড়িযং দেয্যধম্মগ্গহণেনেৱ গহিতত্তা. মতকভত্তন্তি মতকে উদ্দিস্স দাতব্বভত্তং, পিতুপিণ্ডন্তি ৱুত্তং হোতি. ৱৰপুৰিসানন্তি ৱিসিট্ঠপুৰিসানং, উত্তমপুৰিসানন্তি অত্থো. সব্বমেতং দানন্তি যথাৱুত্তভেদং যঞ্ঞসদ্ধাদিদানং.

জাণুস্সোণিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. সঙ্গাৰৱসুত্তৱণ্ণনা

৬১. দসমে জিণ্ণানং হত্থিসালাদীনং পটিসঙ্খৰণং পুন পাকতিককৰণং জিণ্ণপটিসঙ্খৰণং, তস্স কাৰকো জিণ্ণপটিসঙ্খৰণকাৰকো. বাহিৰসমযেতি সত্থুসাসনতো বাহিৰে অঞ্ঞতিত্থিযসমযে. সব্বচতুক্কেনাতিআদীসু সব্বেসু দ্ৱিপদচতুপ্পদাদিভেদেসু পাণেসু একেকস্মিং চত্তাৰো চত্তাৰো পাণে ৱধিত্ৱা যজিতব্বং যঞ্ঞং সব্বচতুক্কং নাম. সেসেসুপি ইমিনা নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. যস্স ৱা তস্স ৱাতি নিস্সক্কে সামিৱচনন্তি আহ ‘‘যস্মা ৱা তস্মা ৱা’’তি. এৱমস্সাযন্তি এত্থ অস্সূতি নিপাতমত্তন্তি আহ ‘‘এৱং সন্তেপি অয’’ন্তি.

ৱড্ঢেন্তোতি পট্ঠপেন্তো. মগ্গব্ৰহ্মচৰিযস্স ওগধং মূলং পতিট্ঠাভূতং ব্ৰহ্মচৰিযোগধং. তেনাহ ‘‘অৰহত্তমগ্গসঙ্খাতস্সা’’তিআদি. উক্কট্ঠনিদ্দেসেন চেত্থ অৰহত্তমগ্গস্সেৱ গহণং কতন্তি দট্ঠব্বং. উত্তমং পতিট্ঠাভূতং আৰম্মণূপনিস্সযভাৱেন.

অপ্পেহি ৱেয্যাৱচ্চকৰাদীহি অত্থো এতিস্সাতি অপ্পট্ঠা ত্থ-কাৰস্স ট্ঠ-কাৰং কত্ৱা. তেনাহ ‘‘যত্থ বহূ’’তিআদি. যত্থাতি যস্সং পটিপদাযং. অপ্পো সমাৰম্ভো এতস্সাতি অপ্পসমাৰম্ভো. পাসংসাতি পসংসাৰহা. এতং যেৱ কথাপেস্সামীতি এতেনেৱ ব্ৰাহ্মণেন কথাপেস্সামি.

সোপ্পেনাতি নিদ্দায. পমাদেনাতি জাগৰিযাদীসু অননুযুঞ্জনতো সতিৱিপ্পৱাসলক্খণেন পমাদেন. পচ্চনীকপটিহৰণৱসেনাতি পটিপক্খাপনযনৱসেন. তথা হি ভগৱতো চ সাসনস্স চ পটিপক্খা তিত্থিযা, তেসং হৰণতো পটিহাৰিযং. তে হি দিট্ঠিহৰণৱসেন দিট্ঠিপ্পকাসনে অসমত্থভাৱেন চ ইদ্ধিআদেসনানুসাসনীহি হৰিতা অপনীতা হোন্তীতি. ‘‘পটী’’তি ৱা অযং সদ্দো ‘‘পচ্ছা’’তি এতস্স অত্থং বোধেতি ‘‘তস্মিং পটিপৱিট্ঠস্মিং, অঞ্ঞো আগঞ্ছি ব্ৰাহ্মণো’’তিআদীসু (সু. নি. ৯৮৫; চূড়নি. ৱত্থুগাথা ৪) ৱিয, তস্মা সমাহিতে চিত্তে ৱিগতূপক্কিলেসে কতকিচ্চেন পচ্ছা হৰিতব্বং পৱত্তেতব্বন্তি পটিহাৰিযং, অত্তনো ৱা উপক্কিলেসেসু চতুত্থজ্ঝানমগ্গেহি হৰিতেসু পচ্ছাহৰণং পটিহাৰিযং, ইদ্ধিআদেসনানুসাসনিযো চ ৱিগতূপক্কিলেসেন কতকিচ্চেন চ সত্তহিতত্থং পুন পৱত্তেতব্বা, হৰিতেসু চ অত্তনো উপক্কিলেসেসু পৰসত্তানং উপক্কিলেসহৰণানি হোন্তীতি পটিহাৰিযানি ভৱন্তি, পটিহাৰিযমেৱ পাটিহাৰিযং. পটিহাৰিযে ৱা ইদ্ধিআদেসনানুসাসনিসমুদাযে ভৱং একেকং পাটিহাৰিযন্তি ৱুচ্চতি. পটিহাৰিযং ৱা চতুত্থজ্ঝানং মগ্গো চ পটিপক্খহৰণতো, তত্থ জাতং নিমিত্তভূতে, ততো ৱা আগতন্তি পাটিহাৰিযং.

আগতনিমিত্তেনাতি আগতাকাৰসল্লক্খণৱসেন. এস নযো সেসেসুপি. একো ৰাজাতি দক্খিণমধুৰাধিপতি একো পণ্ডুৰাজা. এৱম্পি তে মনোতি ইমিনা আকাৰেন তৱ মনো পৱত্তোতি অত্থো. তেন পকাৰেন পৱত্তোতি আহ ‘‘সোমনস্সিতো ৱা’’তিআদি. সামঞ্ঞজোতনা ৱিসেসে অৱতিট্ঠতীতি অধিপ্পাযেনেৱং ৱুত্তং. ‘‘এৱং তৱ মনো’’তি ইদঞ্চ মনসো সোমনস্সিততাদিমত্তদস্সনং, ন পন যেন সো সোমনস্সিতো ৱা দোমনস্সিতো ৱা, তংদস্সনং. সোমনস্সগ্গহণেন চেত্থ তদেকট্ঠা ৰাগাদযো সদ্ধাদযো চ দস্সিতা হোন্তি, দোমনস্সগ্গহণেন দোসাদযো. দুতিযন্তি ‘‘ইত্থম্পি তে মনো’’তি পদং. ইতিপীতি এত্থ ইতি-সদ্দো নিদস্সনত্থো ‘‘অত্থীতি খো, কচ্চান, অযমেকো অন্তো’’তিআদীসু (সং. নি. ২.১৫; ৩.৯০) ৱিয. তেনাহ ‘‘ইমঞ্চ ইমঞ্চ অত্থং চিন্তযমান’’ন্তি. পি-সদ্দো ৱুত্তত্থসম্পিণ্ডনত্থো.

কথেন্তানং সুত্ৱাতি কথেন্তানং সদ্দং সুত্ৱা. তস্স ৱসেনাতি তস্স ৱিতক্কিতস্স ৱসেন. অট্টকাৰকেনাতি ৱিনিচ্ছযকাৰকেন.

ন অৰিযানন্তি অৰিযানং মগ্গফলচিত্তং ন জানাতীতি অত্থো. তঞ্হি তেন অনধিগতত্তা চেতোপৰিযঞাণেনপি ন সক্কা ৱিঞ্ঞাতুং, অঞ্ঞং পন চিত্তং জানাতিযেৱ. হেট্ঠিমো উপৰিমস্স চিত্তং ন জানাতীতিআদীনিপি মগ্গফলচিত্তমেৱ সন্ধায ৱুত্তানীতি ৱেদিতব্বানি. সোতাপন্নাদযোপি হি অত্তনা অধিগতমেৱ মগ্গফলং পৰেহি উপ্পাদিতং সম্মা চেতোপৰিযঞাণেন জানিতুং সক্কোন্তি, ন অত্তনা অনধিগতং. সব্বেপি অৰিযা অত্তনো ফলং সমাপজ্জন্তি অধিগতত্তাতি দস্সেন্তো ‘‘এতেসু চা’’তিআদিমাহ. যদি অৰিযা অত্তনা অধিগতফলং সমাপজ্জন্তি, উপৰিমাপি হেট্ঠিমং ফলং সমাপজ্জন্তি অধিগতত্তা লোকিযসমাপত্তিযো ৱিযাতি কস্সচি আসঙ্কা সিযা, তন্নিৱত্তনত্থমাহ ‘‘উপৰিমো হেট্ঠিমং ন সমাপজ্জতী’’তি.

উপৰিমোতি সকদাগামিআদিঅৰিযপুগ্গলো. হেট্ঠিমন্তি সোতাপত্তিফলাদিং. ন সমাপজ্জতীতি সতিপি অধিগতত্তে ন সমাপজ্জতি. কস্মাতি চে? কাৰণমাহ ‘‘তেসঞ্হী’’তিআদি, তেসং সকদাগামিআদীনং হেট্ঠিমা হেট্ঠিমা ফলসমাপত্তি তেসু তেসুযেৱ হেট্ঠিমেসু অৰিযপুগ্গলেসু পৱত্ততি, ন উপৰিমেসূতি অত্থো. ইমিনা হেট্ঠিমং ফলচিত্তং উপৰিমস্স ন উপ্পজ্জতীতি দস্সেতি. কস্মাতি চে? পুগ্গলন্তৰভাৱূপগমনেন পটিপ্পস্সদ্ধত্তা. এতেন উপৰিমো অৰিযো হেট্ঠিমং ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জতি অত্তনা অধিগতত্তা যথা তং লোকিযসমাপত্তিন্তি এৱং পৱত্তো হেতু ব্যভিচাৰিতোতি দট্ঠব্বং. ন হি লোকিযজ্ঝানেসু পুগ্গলন্তৰভাৱূপগমনং নাম অত্থি ৱিসেসাভাৱতো, ইধ পন অসমুগ্ঘাটিতকম্মকিলেসনিৰোধনেন পুথুজ্জনেহি ৱিয সোতাপন্নস্স সোতাপন্নাদীহি সকদাগামিআদীনং পুগ্গলন্তৰভাৱূপগমনং অত্থি. যতো হেট্ঠিমা হেট্ঠিমা ফলধম্মা উপৰূপৰিমগ্গধম্মেহি নিৱত্তিতা পটিপক্খেহি ৱিয অভিভূতা অপ্পৱত্তিধম্মতংযেৱ আপন্না. তেনেৱ ৱুত্তং ‘‘পটিপ্পস্সদ্ধত্তা’’তি.

অপিচ কুসলকিৰিযপ্পৱত্তি নাম অঞ্ঞা, ৱিপাকপ্পৱত্তি চ অঞ্ঞাতি অনন্তৰফলত্তা চ লোকুত্তৰকুসলানং হেট্ঠিমতো উপৰিমো ভৱন্তৰগতো ৱিয হোতি. তংতংফলৱসেনেৱ হি অৰিযানং সোতাপন্নাদিনামলাভো. তে সচে অঞ্ঞফলসমঙ্গিনোপি হোন্তি, সোতাপন্নাদিনামম্পি তেসং অৱৱত্থিতং সিযা. তস্স তস্স ৱা অৰিযস্স তং তং ফলং সদিসন্তি কত্ৱা ন উপৰিমস্স হেট্ঠিমফলসমঙ্গিতায লেসোপি সম্ভৱতি, কুতো তস্সা সমাপজ্জনন্তি দট্ঠব্বং. হেট্ঠিমা চ সোতাপন্নাদযো উপৰিমং সকদাগামিফলাদিং ন সমাপজ্জন্তি অনধিগতত্তা. ন হি অনধিগতং সমাপত্তিং সমাপজ্জিতুং সক্কা, তস্মা সব্বেপি অৰিযা অত্তনোযেৱ ফলং সমাপজ্জন্তীতি নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং.

পৱত্তেন্তাতি পৱত্তকা হুত্ৱা, পৱত্তনৱসেনাতি অত্থো. এৱন্তি যথানুসিট্ঠায অনুসাসনিযা ৱিধিৱসেন পটিসেধৱসেন চ পৱত্তিতাকাৰপৰামসনং. সা চ সম্মাৱিতক্কা নাম মিচ্ছাৱিতক্কানঞ্চ পৱত্তিআকাৰদস্সনৱসেন পৱত্ততি. তত্থ আনিসংসস্স আদীনৱস্স চ ৱিভাৱনত্থং অনিচ্চসঞ্ঞমেৱ, ন নিচ্চসঞ্ঞন্তি অত্থো. পটিযোগিনিৱত্তনত্থঞ্হি এৱ-কাৰগ্গহণং. ইধাপি এৱসদ্দগ্গহণস্স অত্থো পযোজনঞ্চ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. ইদং-গহণেপি এসেৱ নযো. পঞ্চকামগুণৰাগন্তি নিদস্সনমত্তং দট্ঠব্বং তদঞ্ঞৰাগস্স দোসাদীনঞ্চ পহানস্স ইচ্ছিতত্তা তপ্পহানস্স চ তদঞ্ঞৰাগাদিখেপস্স উপাযভাৱতো. তথা ৱুত্তং দুট্ঠলোহিতৱিমোচনস্স পুব্বদুট্ঠমংসখেপনূপাযতা ৱিয. লোকুত্তৰধম্মমেৱাতি অৱধাৰণং পটিক্খেপভাৱতো সাৱজ্জধম্মনিৱত্তনপৰং দট্ঠব্বং, তস্স অধিগমূপাযানিসংসভূতানং তদঞ্ঞেসং অনৱজ্জধম্মানং নানন্তৰিযভাৱতো.

চিন্তামণিকৱিজ্জাসৰিক্খকতন্তি ইমিনা ‘‘চিন্তামণী’’তি এৱং লদ্ধনামা লোকে একা ৱিজ্জা অত্থি, যায পৰেসং চিত্তং ৱিজানন্তীতি দীপেতি. ‘‘তস্সা কিৰ ৱিজ্জায সাধকো পুগ্গলো তাদিসে দেসকালে মন্তং পৰিজপ্পিত্ৱা যস্স চিত্তং জানিতুকামো, তস্স দিট্ঠহত্থাদিৱিসেসসঞ্জাননমুখেন চিত্তাচাৰং অনুমিনন্তো কথেতী’’তি কেচি. অপৰে ‘‘ৱাচং নিচ্ছৰাপেত্ৱা তত্থ অক্খৰসল্লক্খণৱসেনা’’তি ৱদন্তি.

ইদঞ্চ পন সব্বন্তি ‘‘ভৱং গোতমো অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভোতী’’তিআদিনযপ্পৱত্তং সব্বম্পি.

সঙ্গাৰৱসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ব্ৰাহ্মণৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.