১০. মোনেয্যসুত্তৱণ্ণনা
১২৩. দসমে মুনিনো ভাৱা মোনেয্যানি, যেহি ধম্মেহি উভযহিতমুননতো মুনি নাম হোতি, তে মুনিভাৱকৰা মোনেয্যা পটিপদা ধম্মা এৱ ৱুত্তা. মুনিনো ৱা এতানি মোনেয্যানি, যথাৱুত্তধম্মা এৱ. তত্থ যস্মা কাযেন অকত্তব্বস্স অকৰণং, কত্তব্বস্স চ কৰণং, ‘‘অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা’’তিআদিনা (দী. নি. ২.৩৭৭; ম. নি. ১.১১০; সং. নি. ৪.১২৭; খু. পা. ৩.দ্ৱত্তিংসাকাৰ) কাযসঙ্খাতস্স আৰম্মণস্স জাননং, কাযস্স চ সমুদযতো অত্থঙ্গমতো অস্সাদতো আদীনৱতো নিস্সৰণতো চ যাথাৱতো পৰিজাননতা, তথা পৰিজাননৱসেন পন পৱত্তো ৱিপস্সনামগ্গো, তেন চ কাযে ছন্দৰাগস্স পজহনং, কাযসঙ্খাৰং নিৰোধেত্ৱা পত্তব্বসমাপত্তি ৱা, সব্বে এতে কাযমুখেন পৱত্তা মোনেয্যপ্পটিপদা ধম্মা কাযমোনেয্যং নাম. তস্মা তমত্থং দস্সেতুং ‘‘কতমং কাযমোনেয্যং? তিৱিধকাযদুচ্চৰিতস্স পহানং কাযমোনেয্যং, তিৱিধকাযসুচৰিতম্পি কাযমোনেয্য’’ন্তিআদিনা (মহানি. ১৪) পাড়ি আগতা. ইধাপি তেনেৱ পাড়িনযেন অত্থং দস্সেন্তো ‘‘তিৱিধকাযদুচ্চৰিতপ্পহানং কাযমোনেয্যং নামা’’তিআদিমাহ.
ইদানি ‘‘কতমং ৱচীমোনেয্যং? চতুব্বিধৱচীদুচ্চৰিতস্স পহানং ৱচীমোনেয্যং, চতুব্বিধং ৱচীসুচৰিতং, ৱাচাৰম্মণে ঞাণং, ৱাচাপৰিঞ্ঞা, পৰিঞ্ঞাসহগতো মগ্গো, ৱাচায ছন্দৰাগস্স পহানং, ৱচীসঙ্খাৰনিৰোধো দুতিযজ্ঝানসমাপত্তি ৱচীমোনেয্য’’ন্তি ইমায পাড়িযা ৱুত্তমত্থং অতিদীপেন্তো ‘‘ৱচীমোনেয্যেপি এসেৱ নযো’’তিআদিমাহ. তত্থ চোপনৱাচঞ্চেৱ সদ্দৱাচঞ্চ আৰব্ভ পৱত্তা পঞ্ঞা ৱাচাৰম্মণে ঞাণং. তস্সা ৱাচায সমুদযাদিতো পৰিজাননং ৱাচাপৰিঞ্ঞা.
‘‘কতমং মনোমোনেয্যং? তিৱিধমনোদুচ্চৰিতস্স পহানং মনোমোনেয্যং, তিৱিধং মনোসুচ্চৰিতং, মনাৰম্মণে ঞাণং, মনপৰিঞ্ঞা, পৰিঞ্ঞাসহগতো মগ্গো, মনস্মিং ছন্দৰাগস্স পহানং, চিত্তসঙ্খাৰনিৰোধো সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি মনোমোনেয্য’’ন্তি ইমায পাড়িযা আগতনযেন অত্থং ৱিভাৱেন্তো ‘‘মনোমোনেয্যেপি ইমিনাৱ নযেন অত্থং ঞত্ৱা’’তিআদিমাহ. তত্থ চ একাসীতিৱিধং লোকিযচিত্তং আৰব্ভ পৱত্তঞাণং মনাৰম্মণে ঞাণং. তস্স সমুদযাদিতো পৰিজাননং মনপৰিঞ্ঞাতি অযং ৱিসেসো.
মোনেয্যসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
আপাযিকৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.