৭-১০. দুতিযসিক্খাসুত্তাদিৱণ্ণনা

৮৮-৯১. সত্তমে কুলা কুলং গমনকোতি কুলতো কুলং গচ্ছন্তো. দ্ৱে ৱা তযো ৱা ভৱেতি দেৱমনুস্সৱসেন দ্ৱে ৱা তযো ৱা ভৱে. মিস্সকভৱৱসেন হেতং ৱুত্তং. দেসনামত্তমেৱ চেতং ‘‘দ্ৱে ৱা তীণি ৱা’’তি. যাৱ ছট্ঠভৱা সংসৰন্তোপি কোলংকোলোৱ হোতি. তেনেৱাহ ‘‘অযঞ্হি দ্ৱে ৱা ভৱে…পে… এৱমেত্থ ৱিকপ্পো দট্ঠব্বো’’তি. উড়াৰকুলৱচনো ৱা এত্থ কুলসদ্দো, কুলতো কুলং গচ্ছতীতি কোলংকোলো. সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযতো পট্ঠায হি নীচকুলে উপ্পত্তি নাম নত্থি, মহাভোগকুলেসু এৱ নিব্বত্ততীতি অত্থো. কেৱলো হি কুলসদ্দো মহাকুলমেৱ ৱদতি ‘‘কুলপুত্তো’’তিআদীসু ৱিয. একবীজীতি এত্থ খন্ধবীজং নাম কথিতং, খন্ধবীজন্তি চ পটিসন্ধিৱিঞ্ঞাণং ৱুচ্চতি. যস্স হি সোতাপন্নস্স একং খন্ধবীজং অত্থি, একং ভৱগ্গহণং, সো একবীজী নাম. তেনাহ ‘‘একস্সেৱ ভৱস্স বীজং এতস্স অত্থীতি একবীজী’’তি. ‘‘মানুসকং ভৱ’’ন্তি ইদং পনেত্থ দেসনামত্তমেৱ, ‘‘দেৱভৱং নিব্বত্তেতী’’তিপি পন ৱত্তুং ৱট্টতিযেৱ.

উদ্ধংৱাহিভাৱেন উদ্ধমস্স তণ্হাসোতং ৱট্টসোতং ৱাতি উদ্ধংসোতো, উদ্ধং ৱা গন্ত্ৱা পটিলভিতব্বতো উদ্ধমস্স মগ্গসোতন্তি উদ্ধংসোতো. পটিসন্ধিৱসেন অকনিট্ঠভৱং গচ্ছতীতি অকনিট্ঠগামী. যত্থ কত্থচীতি অৱিহাদীসু যত্থ কত্থচি. সপ্পযোগেনাতি ৱিপস্সনাঞাণাভিসঙ্খাৰসঙ্খাতেন পযোগেন সহ, মহতা ৱিপস্সনাপযোগেনাতি অত্থো. উপহচ্চাতি এতস্স উপগন্ত্ৱাতি অত্থো. তেন ৱেমজ্ঝাতিক্কমো কালকিৰিযাপগমনঞ্চ সঙ্গহিতং হোতি, তস্মা আযুৱেমজ্ঝং অতিক্কমিত্ৱা পৰিনিব্বাযন্তো উপহচ্চপৰিনিব্বাযী নাম হোতীতি আহ ‘‘যো পন কপ্পসহস্সাযুকেসু অৱিহেসূ’’তিআদি. সো তিৱিধো হোতীতি ঞাণস্স তিক্খমজ্ঝমুদুভাৱেন তিৱিধো হোতি. তেনাহ ‘‘কপ্পসহস্সাযুকেসূ’’তিআদি.

সদ্ধাধুৰেন অভিনিৱিসিত্ৱাতি ‘‘সচে সদ্ধায সক্কা নিব্বত্তেতুং, নিব্বত্তেস্সামি লোকুত্তৰমগ্গ’’ন্তি এৱং সদ্ধাধুৰৱসেন অভিনিৱিসিত্ৱা ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা. পঞ্ঞাধুৰেন অভিনিৱিট্ঠোতি ‘‘সচে পঞ্ঞায সক্কা, নিব্বত্তেস্সামি লোকুত্তৰমগ্গ’’ন্তি এৱং পঞ্ঞাধুৰং কত্ৱা অভিনিৱিট্ঠো. যথাৱুত্তমেৱ অট্ঠৱিধত্তং কোলংকোলসত্তক্খত্তুপৰমেসু অতিদিসন্তো ‘‘তথা কোলংকোলা সত্তক্খত্তুপৰমা চা’’তি আহ. ৱুত্তনযেনেৱ অট্ঠ কোলংকোলা, অট্ঠ সত্তক্খত্তুপৰমাতি ৱুত্তং হোতি.

তত্থ সত্তক্খত্তুং পৰমা ভৱূপপত্তি অত্তভাৱগ্গহণং অস্স, ততো পৰং অট্ঠমং ভৱং নাদিযতীতি সত্তক্খত্তুপৰমো. ভগৱতা গহিতনামৱসেনেৱ চেতানি অৰিযায জাতিযা জাতানং তেসং নামানি জাতানি কুমাৰানং মাতাপিতূহি গহিতনামানি ৱিয. এত্তকঞ্হি ঠানং গতো একবীজী নাম হোতি, এত্তকং কোলংকোলো, এত্তকং সত্তক্খত্তুপৰমোতি ভগৱতা এতেসং নামং গহিতং. নিযমতো পন অযং একবীজী, অযং কোলংকোলো, অযং সত্তক্খত্তুপৰমোতি নত্থি. কো পন নেসং এতং পভেদং নিযমেতীতি? কেচি তাৱ থেৰা ‘‘পুব্বহেতু নিযমেতী’’তি ৱদন্তি, কেচি পঠমমগ্গো, কেচি উপৰি তযো মগ্গা, কেচি তিণ্ণং মগ্গানং ৱিপস্সনাতি.

তত্থ ‘‘পুব্বহেতু নিযমেতী’’তি ৱাদে পঠমমগ্গস্স উপনিস্সযো কতো নাম হোতি, ‘‘উপৰি তযো মগ্গা নিৰুপনিস্সযা উপ্পন্না’’তি ৱচনং আপজ্জতি. ‘‘পঠমমগ্গো নিযমেহী’’তি ৱাদে উপৰি তিণ্ণং মগ্গানং নিৰত্থকতা আপজ্জতি. ‘‘উপৰি তযো মগ্গা নিযমেন্তী’’তি ৱাদে পঠমমগ্গে অনুপ্পন্নেযেৱ উপৰি তযো মগ্গা উপ্পন্নাতি আপজ্জতীতি. ‘‘তিণ্ণং মগ্গানং ৱিপস্সনা নিযমেতী’’তি ৱাদো পন যুজ্জতি. সচে হি উপৰি তিণ্ণং মগ্গানং ৱিপস্সনা বলৱতী হোতি, একবীজী নাম হোতি, ততো মন্দতৰায কোলংকোলো, ততো মন্দতৰায সত্তক্খত্তুপৰমোতি.

একচ্চো হি সোতাপন্নো ৱট্টজ্ঝাসযো হোতি ৱট্টাভিৰতো, পুনপ্পুনং ৱট্টস্মিংযেৱ চৰতি সন্দিস্সতি. অনাথপিণ্ডিকো সেট্ঠি, ৱিসাখা উপাসিকা, চূড়ৰথমহাৰথা দেৱপুত্তা, অনেকৱণ্ণো দেৱপুত্তো, সক্কো দেৱৰাজা, নাগদত্তো দেৱপুত্তোতি ইমে হি এত্তকা জনা ৱট্টজ্ঝাসযা ৱট্টাভিৰতা আদিতো পট্ঠায ছ দেৱলোকে সোধেত্ৱা অকনিট্ঠে ঠত্ৱা পৰিনিব্বাযিস্সন্তি, ইমে ইধ ন গহিতা. ন কেৱলঞ্চিমেৱ, যোপি মনুস্সেসুযেৱ সত্তক্খত্তুং সংসৰিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণাতি, যোপি দেৱলোকে নিব্বত্তো দেৱেসুযেৱ সত্তক্খত্তুং অপৰাপৰং সংসৰিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণাতি. ইমেপি ইধ ন গহিতা, কালেন দেৱে, কালেন মনুস্সে সংসৰিত্ৱা পন অৰহত্তং পাপুণন্তোৱ ইধ গহিতো, তস্মা ‘‘সত্তক্খত্তুপৰমো’’তি ইদং ইধট্ঠকৱোকিণ্ণভৱূপপত্তিকসুক্খৱিপস্সকস্স নামং কথিতন্তি ৱেদিতব্বং.

‘‘সকিদেৱ ইমং লোকং আগন্ত্ৱা’’তি (পু. প. ৩৪) ৱচনতো পঞ্চসু সকদাগামীসু চত্তাৰো ৱজ্জেত্ৱা একোৱ গহিতো. একচ্চো হি ইধ সকদাগামিফলং পত্ৱা ইধেৱ পৰিনিব্বাযতি, একচ্চো ইধ পত্ৱা দেৱলোকে পৰিনিব্বাযতি, একচ্চো দেৱলোকে পত্ৱা তত্থেৱ পৰিনিব্বাযতি, একচ্চো দেৱলোকে পত্ৱা ইধূপপজ্জিত্ৱা পৰিনিব্বাযতি. ইমে চত্তাৰোপি ইধ ন গহিতা. যো পন ইধ পত্ৱা দেৱলোকে যাৱতাযুকং ৱসিত্ৱা পুন ইধূপপজ্জিত্ৱা পৰিনিব্বাযিস্সতি, অযং একোৱ ইধ গহিতোতি ৱেদিতব্বো.

ইদানি তস্স পভেদং দস্সেন্তো ‘‘তীসু পন ৱিমোক্খেসূ’’তিআদিমাহ. ইমস্স পন সকদাগামিনো একবীজিনা সদ্ধিং কিং নানাকৰণন্তি? একবীজিস্স একাৱ পটিসন্ধি, সকদাগামিস্স দ্ৱে পটিসন্ধিযো, ইদং তেসং নানাকৰণং. সুঞ্ঞতৱিমোক্খেন ৱিমুত্তখীণাসৱো পটিপদাৱসেন চতুব্বিধো হোতি, তথা অনিমিত্তঅপ্পণিহিতৱিমোক্খেহীতি এৱং দ্ৱাদস অৰহন্তা হোন্তীতি আহ ‘‘যথা পন সকদাগামিনো, তথেৱ অৰহন্তো দ্ৱাদস ৱেদিতব্বা’’তি. অট্ঠমনৱমদসমানি উত্তানত্থানেৱ.

দুতিযসিক্খাসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.