(১০) ৫. বালৱগ্গৱণ্ণনা
৯৯. পঞ্চমস্স পঠমে অনাগতং ভাৰং ৱহতীতি অত্তনো অসম্পত্তং ভাৰং ৱহতি. অথেৰোৱ সমানো থেৰেহি ৱহিতব্বং বীজনগ্গাহধম্মজ্ঝেসনাদিভাৰং ৱহতীতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. অট্ঠকথাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ১৫৯-১৬০) পন যস্মা সম্মজ্জনাদিনৱৱিধং পুব্বকিচ্চং আণত্তেনেৱ কাতব্বং, পাতিমোক্খঞ্চ আণত্তেনেৱ উদ্দিসিতব্বং, তস্মা তং সব্বং ৱিনা আণত্তিযা কৰোন্তো অনাগতং ভাৰং ৱহতি নামাতি দস্সেতুং ‘‘সম্মজ্জনী পদীপো’’তিআদি ৱুত্তং. যঞ্হি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, উপোসথাগাৰং সম্মজ্জিতু’’ন্তিআদিনা নযেন পাড়িযং আগতং. অট্ঠকথাসু চ –
‘‘সম্মজ্জনী পদীপো চ, উদকং আসনেন চ;
উপোসথস্স এতানি, ‘পুব্বকৰণ’ন্তি ৱুচ্চতি.
‘‘ছন্দপাৰিসুদ্ধিউতুক্খানং, ভিক্খুগণনা চ ওৱাদো;
উপোসথস্স এতানি, ‘পুব্বকিচ্চ’ন্তি ৱুচ্চতী’’তি. (মহাৱ. অট্ঠ ১৬৮) –
এৱং দ্ৱীহি নামেহি নৱৱিধং পুব্বকিচ্চং দস্সিতং, তং অকত্ৱা উপোসথং কাতুং ন ৱট্টতি. তস্মা ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, থেৰেন ভিক্খুনা নৱং ভিক্খুং আণাপেতু’’ন্তি ৱচনতো থেৰেন আণত্তেন অগিলানেন ভিক্খুনা উপোসথাগাৰং সম্মজ্জিতব্বং, পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠপেতব্বং, আসনং পঞ্ঞাপেতব্বং, পদীপো কাতব্বো, অকৰোন্তো দুক্কটং আপজ্জতি.
থেৰেনপি পতিৰূপং ঞত্ৱা আণাপেতব্বং, আণাপেন্তেনপি যং কিঞ্চি কম্মং কৰোন্তো ৱা সদা কালমেৱ একো ৱা ভাৰনিত্থৰণকো ৱা সৰভাণকধম্মকথিকাদীসু ৱা অঞ্ঞতৰো ন উপোসথাগাৰসম্মজ্জনত্থং আণাপেতব্বো, অৱসেসা পন ৱাৰেন আণাপেতব্বা. সচে আণত্তো সম্মজ্জনিং তাৱকালিকম্পি ন লভতি, সাখাভঙ্গং কপ্পিযং কাৰেত্ৱা সম্মজ্জিতব্বং, তম্পি অলভন্তস্স লদ্ধকপ্পিযং হোতি. পদীপকৰণেপি ৱুত্তনযেনেৱ আণাপেতব্বো, আণাপেন্তেন চ ‘‘অমুকস্মিং নাম ওকাসে তেলং ৱা কপল্লিকা ৱা অত্থি, তং গহেত্ৱা কৰোহী’’তি ৱত্তব্বো. সচে তেলাদীনি নত্থি, পৰিযেসিতব্বানি. পৰিযেসিত্ৱা অলভন্তস্স লদ্ধকপ্পিযং হোতি. অপি চ কপালে অগ্গি জালেতব্বো. আসনপঞ্ঞাপনাণত্তিযম্পি ৱুত্তনযেনেৱ আণাপেতব্বো, আণত্তেন চ সচে উপোসথাগাৰে আসনানি নত্থি, সঙ্ঘিকাৱাসতো আহৰিত্ৱা পঞ্ঞাপেত্ৱা পুন আহৰিতব্বানি, আসনেসু অসতি কটসাৰকেপি তট্টিকাযোপি পঞ্ঞাপেতুং ৱট্টতি, তাসুপি অসতি সাখাভঙ্গানি কপ্পিযং কাৰেত্ৱা পঞ্ঞাপেতব্বানি. কপ্পিযকাৰকং অলভন্তস্স লদ্ধকপ্পিযং হোতি.
ছন্দপাৰিসুদ্ধীতি এত্থ উপোসথকৰণত্থং সন্নিপতিতে সঙ্ঘে বহি উপোসথং কত্ৱা আগতেন সন্নিপাতট্ঠানং গন্ত্ৱা কাযসামগ্গিং অদেন্তেন ছন্দো দাতব্বো. যোপি গিলানো ৱা কিচ্চপ্পসুতো ৱা, তেন পাৰিসুদ্ধিং দেন্তেন ছন্দো দাতব্বো. কথং দাতব্বো? একস্স ভিক্খুনো সন্তিকে ‘‘ছন্দং দম্মি, ছন্দং মে হৰ, ছন্দং মে আৰোচেহী’’তি অযমত্থো কাযেন ৱা ৱাচায ৱা উভযেন ৱা ৱিঞ্ঞাপেতব্বো. এৱং দিন্নো হোতি ছন্দো. অকতূপোসথেন পন গিলানেন ৱা কিচ্চপ্পসুতেন ৱা পাৰিসুদ্ধি দাতব্বা. কথং দাতব্বা? একস্স ভিক্খুনো সন্তিকে ‘‘পাৰিসুদ্ধিং দম্মি, পাৰিসুদ্ধিং মে হৰ, পাৰিসুদ্ধিং মে আৰোচেহী’’তি অযমত্থো কাযেন ৱা ৱাচায ৱা উভযেন ৱা ৱিঞ্ঞাপেতব্বো. এৱং দিন্না হোতি পাৰিসুদ্ধি. তং পন দেন্তেন ছন্দোপি দাতব্বো. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তদহুপোসথে পাৰিসুদ্ধিং দেন্তেন ছন্দম্পি দাতুং, সন্তি সঙ্ঘস্স কৰণীয’’ন্তি. তত্থ পাৰিসুদ্ধিদানং সঙ্ঘস্সপি অত্তনোপি উপোসথকৰণং সম্পাদেতি, ন অৱসেসং সঙ্ঘকিচ্চং. ছন্দদানং সঙ্ঘস্সেৱ উপোসথকৰণঞ্চ সেসকিচ্চঞ্চ সম্পাদেতি, অত্তনো পন উপোসথো অকতোযেৱ হোতি, তস্মা পাৰিসুদ্ধিং দেন্তেন ছন্দোপি দাতব্বো.
উতুক্খানন্তি ‘‘হেমন্তাদীনং উতূনং এত্তকং অতিক্কন্তং, এত্তকং অৱসিট্ঠ’’ন্তি এৱং উতূনং আচিক্খনং. ভিক্খুগণনাতি ‘‘এত্তকা ভিক্খূ উপোসথগ্গে সন্নিপতিতা’’তি ভিক্খূনং গণনা. ইদম্পি উভযং কত্ৱাৱ উপোসথো কাতব্বো. ওৱাদোতি ভিক্খুনোৱাদো. ন হি ভিক্খূনীহি যাচিতং ওৱাদং অনাৰোচেত্ৱা উপোসথং কাতুং ৱট্টতি. ভিক্খুনিযো হি ‘‘স্ৱে উপোসথো’’তি আগন্ত্ৱা ‘‘অযং উপোসথো চাতুদ্দসো, পন্নৰসো’’তি পুচ্ছিত্ৱা পুন উপোসথদিৱসে আগন্ত্ৱা ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো, অয্য, ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি, লভতু কিৰ, অয্য, ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি এৱং ওৱাদং যাচন্তি. তং ঠপেত্ৱা বালগিলানগমিযে অঞ্ঞো সচেপি আৰঞ্ঞকো হোতি, অপ্পটিগ্গহেতুং ন লভতি, তস্মা যেন সো পটিগ্গহিতো, তেন ভিক্খুনা উপোসথগ্গে পাতিমোক্খুদ্দেসকো ভিক্খু এৱং ৱত্তব্বো ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো, ভন্তে, ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি, লভতু কিৰ, ভন্তে, ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি.
পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো’’তি. সচে হোতি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, ততো তেন সো ৱত্তব্বো – ‘‘ইত্থন্নামকো ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, তং ভিক্খুনিসঙ্ঘো উপসঙ্কমতূ’’তি. সচে নত্থি, ততো তেন পুচ্ছিতব্বং – ‘‘কো আযস্মা উস্সহতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতু’’ন্তি. সচে কোচি উস্সহতি, সোপি চ অট্ঠহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো, তং তত্থেৱ সম্মন্নিত্ৱা ওৱাদপ্পটিগ্গাহকো ৱত্তব্বো – ‘‘ইত্থন্নামো ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, তং ভিক্খুনিসঙ্ঘো উপসঙ্কমতূ’’তি. সচে পন ন কোচি উস্সহতি, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বং – ‘‘নত্থি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, পাসাদিকেন ভিক্খুনিসঙ্ঘো সম্পাদেতূ’’তি. এত্তাৱতা হি সিক্খত্তযসঙ্গহিতং সকলং সাসনং আৰোচিতং হোতি. তেন ভিক্খুনা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা পাটিপদে ভিক্খুনীনং আৰোচেতব্বং. পাতিমোক্খম্পি ‘‘ন, ভিক্খৱে, অনজ্ঝিট্ঠেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং, যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৱচনতো অনাণত্তেন ন উদ্দিসিতব্বং. ‘‘থেৰাধেয্যং পাতিমোক্খ’’ন্তি হি ৱচনতো সঙ্ঘত্থেৰো ৱা পাতিমোক্খং উদ্দিসেয্য, ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, যো তত্থ ভিক্খু ব্যত্তো পটিবলো, তস্সাধেয্যং পাতিমোক্খ’’ন্তি ৱচনতো নৱকতৰো ৱা থেৰেন আণত্তো. দুতিযাদীনি উত্তানত্থানেৱ.
১০৯. একাদসমে ন কুক্কুচ্চাযিতব্বং কুক্কুচ্চাযতীতি ন কুক্কুচ্চাযিতুং যুত্তকং কুক্কুচ্চাযতি. সূকৰমংসং লভিত্ৱা ‘‘অচ্ছমংস’’ন্তি কুক্কুচ্চাযতি, ‘‘সূকৰমংস’’ন্তি জানন্তোপি ‘‘অচ্ছমংস’’ন্তি কুক্কুচ্চাযতি, ন পৰিভুঞ্জতীতি ৱুত্তং হোতি. এৱং মিগমংসং ‘‘দীপিমংস’’ন্তি, কালে সন্তেযেৱ ‘‘কালো নত্থী’’তি, অপ্পৱাৰেত্ৱা ‘‘পৱাৰিতোম্হী’’তি, পত্তে ৰজস্মিং অপতিতেযেৱ ‘‘পতিত’’ন্তি, অত্তানং উদ্দিস্স মচ্ছমংসে অকতেযেৱ ‘‘মং উদ্দিস্স কত’’ন্তি কুক্কুচ্চাযতি. কুক্কুচ্চাযিতব্বং ন কুক্কুচ্চাযতীতি কুক্কুচ্চাযিতুং যুত্তং ন কুক্কুচ্চাযতি. অচ্ছমংসং লভিত্ৱা ‘‘সূকৰমংস’’ন্তি ন কুক্কুচ্চাযতি, ‘‘অচ্ছমংস’’ন্তি জানন্তোপি ‘‘সূকৰমংস’’ন্তি ন কুক্কুচ্চাযতি, মদ্দিত্ৱা ৱীতিক্কমতীতি ৱুত্তং হোতি. এৱং দীপিমংসং মিগমংসন্তি…পে… অত্তানং উদ্দিস্স মচ্ছমংসে কতে ‘‘মং উদ্দিস্স কত’’ন্তি ন কুক্কুচ্চাযতীতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. অট্ঠকথাযং পন ‘‘ন কুক্কুচ্চাযিতব্বন্তি সঙ্ঘভোগস্স অপট্ঠপনং অৱিচাৰণং ন কুক্কুচ্চাযিতব্বং নাম, তং কুক্কুচ্চাযতি. কুক্কুচ্চাযিতব্বন্তি তস্সেৱ পট্ঠপনং ৱিচাৰণং, তং ন কুক্কুচ্চাযতী’’তি এত্তকমেৱ ৱুত্তং. তত্থ সঙ্ঘভোগস্সাতি সঙ্ঘস্স চতুপচ্চযপৰিভোগত্থায দিন্নখেত্তৱত্থুতড়াকাদিকস্স, ততো উপ্পন্নধঞ্ঞহিৰঞ্ঞাদিকস্স চ সঙ্ঘস্স ভোগস্স. অপট্ঠপনন্তি অসংৱিদহনং. তেনাহ ‘‘অৱিচাৰণ’’ন্তি. তস্সেৱাতি যথাৱুত্তস্সেৱ সঙ্ঘভোগস্স.
বালৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
দুতিযপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.