৬. অট্ঠকনাগৰসুত্তৱণ্ণনা
১৬. ছট্ঠে বেলুৱগামকেতি ৱেসালিযা দক্খিণপস্সে অৱিদূৰে বেলুৱগামকো নাম অত্থি, তং গোচৰগামং কত্ৱাতি অত্থো. সাৰপ্পত্তকুলগণনাযাতি মহাসাৰমহপ্পত্তকুলগণনায. দসমে ঠানেতি অঞ্ঞে অঞ্ঞেতি দসগণনট্ঠানে. অট্ঠকনগৰে জাতো ভৱোতি অট্ঠকনাগৰো. কুক্কুটাৰামোতি পাটলিপুত্তে কুক্কুটাৰামো, ন কোসম্বিযং.
পকতত্থপ্পটিনিদ্দেসো ত-সদ্দোতি তস্স ‘‘ভগৱতা’’তিআদীহি পদেহি সমানাধিকৰণভাৱেন ৱুত্তস্স যেন অভিসম্বুদ্ধভাৱেন ভগৱা পকতো অধিগতো সুপাকটো চ, তং অভিসম্বুদ্ধভাৱং সদ্ধিং আগমনীযপটিপদায অত্থভাৱেনেৱ দস্সেন্তো ‘‘যো সো…পে… অভিসম্বুদ্ধো’’তি আহ. সতিপি ঞাণদস্সনসদ্দানং ইধ পঞ্ঞাৱেৱচনভাৱে তেন তেন ৱিসেসেন নেসং ৱিসযৱিসেসে পৱত্তিদস্সনত্থং অসাধাৰণঞাণৱিসেসৱসেন, ৱিজ্জাত্তযৱসেন, ৱিজ্জাভিঞ্ঞানাৱৰণৱসেন, সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণমংসচক্খুৱসেন পটিৱেধদেসনাঞাণৱসেন চ তদত্থং যোজেত্ৱা দস্সেন্তো ‘‘তেসং তেস’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ আসযানুসযং জানতা আসযানুসযঞাণেন, সব্বঞেয্যধম্মং পস্সতা সব্বঞ্ঞুতানাৱৰণঞাণেহি. পুব্বেনিৱাসাদীহীতি পুব্বেনিৱাসাসৱক্খযঞাণেহি. পটিৱেধপঞ্ঞাযাতি অৰিযমগ্গপঞ্ঞায. দেসনাপঞ্ঞায পস্সতাতি দেসেতব্বধম্মানং দেসেতব্বপ্পকাৰং বোধনেয্যপুগ্গলানঞ্চ আসযানুসযচৰিতাধিমুত্তিআদিভেদং ধম্মং দেসনাপঞ্ঞায যাথাৱতো পস্সতা. অৰীনন্তি কিলেসাৰীনং, পঞ্চৱিধমাৰানং ৱা সাসনস্স ৱা পচ্চত্থিকানং অঞ্ঞতিত্থিযানং. তেসং পন হননং পাটিহাৰিযেহি অভিভৱনং অপ্পটিভানতাকৰণং অজ্ঝুপেক্খণঞ্চ. কেসিৱিনযসুত্তঞ্চেত্থ নিদস্সনং. তথা ঠানাট্ঠানাদীনি জানতা. যথাকম্মূপগে সত্তে পস্সতা. সৱাসনানমাসৱানং খীণত্তা অৰহতা. অভিঞ্ঞেয্যাদিভেদে ধম্মে অভিঞ্ঞেয্যাদিতো অৱিপৰীতাৱবোধতো সম্মাসম্বুদ্ধেন.
অথ ৱা তীসু কালেসু অপ্পটিহতঞাণতায জানতা. কাযকম্মাদিৱসেন তিণ্ণম্পি কম্মানং ঞাণানুপৰিৱত্তিতো নিসম্মকাৰিতায পস্সতা. দৱাদীনম্পি অভাৱসাধিকায পহানসম্পদায অৰহতা. ছন্দাদীনং অহানিহেতুভূতায অক্খযপটিভানসাধিকায সব্বঞ্ঞুতায সম্মাসম্বুদ্ধেনাতি এৱং দসবলঅট্ঠাৰসআৱেণিকবুদ্ধধম্মৱসেনপি যোজনা কাতব্বা.
অভিসঙ্খতন্তি অত্তনো পচ্চযেহি অভিসম্মুখভাৱেন সমেচ্চ সম্ভুয্য কতং. স্ৱাস্স কতভাৱো উপ্পাদনেন ৱেদিতব্বো, ন উপ্পন্নস্স পটিসঙ্খৰণেনাতি আহ ‘‘উপ্পাদিত’’ন্তি. তে চস্স পচ্চযা চেতনাপধানাতি দস্সেতুং পাড়িযং ‘‘অভিসঙ্খতং অভিসঞ্চেতযিত’’ন্তি ৱুত্তন্তি ‘‘চেতযিতং কপ্পযিত’’ন্তি অত্থমাহ. অভিসঙ্খতং অভিসঞ্চেতযিতন্তি চ ঝানস্স পাতুভাৱদস্সনমুখেন ৱিদ্ধংসনভাৱং উল্লিঙ্গেতি. যঞ্হি অহুত্ৱা সম্ভৱতি, তং হুত্ৱা পটিৱেতি. তেনাহ পাড়িযং ‘‘যং খো পনা’’তিআদি. সমথৱিপস্সনাধম্মে ঠিতোতি এত্থ সমথধম্মে ঠিতত্তা সমাহিতো ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা অনিচ্চানুপস্সনাদীহি নিচ্চসঞ্ঞাদযো পজহন্তো অনুক্কমেন তং অনুলোমঞাণং পাপেতা হুত্ৱা ৱিপস্সন্নাধম্মে ঠিতো. সমথৱিপস্সনাসঙ্খাতেসু ধম্মেসু ৰঞ্জনট্ঠেন ৰাগো. নন্দনট্ঠেন নন্দী. তত্থ সুখুমা অপেক্খা ৱুত্তা. যা নিকন্তীতি ৱুচ্চতি.
এৱং সন্তেতি এৱং যথাৰুতৱসেনেৱ ইমস্স সুত্তপদস্স অত্থে গহেতব্বে সতি. সমথৱিপস্সনাসু ছন্দৰাগো কত্তব্বোতি অনাগামিফলং অনিব্বত্তেত্ৱা তদত্থায সমথৱিপস্সনাপি অনিব্বত্তেত্ৱা কেৱলং তত্থ ছন্দৰাগো কত্তব্বো ভৱিস্সতি. কস্মা? তেসু সমথৱিপস্সনাসঙ্খাতেসু ধম্মেসু ছন্দৰাগমত্তেন অনাগামিনা লদ্ধব্বস্স অলদ্ধঅনাগামিফলেনপি লদ্ধব্বত্তা. তথা সতি তেন অনাগামিফলম্পি লদ্ধব্বমেৱ হোতি. তেনাহ ‘‘অনাগামিফলং পটিলদ্ধং ভৱিস্সতী’’তি. সভাৱতো ৰসিতব্বত্তা অৱিপৰীতো অত্থো এৱ অত্থৰসো.
অঞ্ঞাপি কাচি সুগতিযোতি ৱিনিপাতিকে সন্ধাযাহ. অঞ্ঞাপি কাচি দুগ্গতিযোতি অসুৰকাযমাহ.
অপ্পং যাচিতেন বহুং দেন্তেন উড়াৰপুৰিসেন ৱিয একং ধম্মং পুচ্ছিতেন ‘‘অযম্পি একধম্মো’’তি কথিতত্তা একাদসপি ধম্মা পুচ্ছাৱসেন একধম্মো নাম জাতো পচ্চেকং ৱাক্যপৰিসমাপনঞাযেন. পুচ্ছাৱসেনাতি ‘‘অত্থি নু খো, ভন্তে আনন্দ, তেন…পে… সম্মাসম্বুদ্ধেন একধম্মো সম্মদক্খাতো’’তি এৱং পৱত্তপুচ্ছাৱসেন. অমতুপ্পত্তিঅত্থেনাতি অমতভাৱস্স উপ্পত্তিহেতুতায, সব্বানিপি কম্মট্ঠানানি একৰসাপি অমতাধিগমস্স পটিপত্তিযাতি অত্থো. এৱমেত্থ অগ্গফলভূমি অনাগামিফলভূমীতি দ্ৱেৱ ভূমিযো সৰূপতো আগতা, নানন্তৰিযতায পন হেট্ঠিমাপি দ্ৱে ভূমিযো অত্থতো আগতা এৱাতি দট্ঠব্বাতি. পঞ্চ সতানি অগ্ঘো এতস্সাতি পঞ্চসতং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ.
অট্ঠকনাগৰসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.