১৮. অট্ঠাৰসমো পৰিচ্ছেদো
দিট্ঠিৱিসুদ্ধিনিদ্দেসো
১১৭০. সমাধিং পন সাভিঞ্ঞং, ভাৱেত্ৱা তদনন্তৰং;
ভাৱেতব্বা যতো পঞ্ঞা, ভিক্খুনা তেন ধীমতা.
১১৭১. ততোহং দানি ৱক্খামি, পঞ্ঞাভাৱনমুত্তমং;
সমাসেনেৱ ভিক্খূনং, পৰং পীতিসুখাৱহং.
১১৭২. কা পঞ্ঞা পন কো চত্থো,
কিমস্সা লক্খণাদিকং;
কতিধা সা কথং তেন,
ভাৱেতব্বাতি ৱুচ্চতে. –
১১৭৩. পঞ্ঞা ৱিপস্সনাপঞ্ঞা, পুঞ্ঞচিত্তসমাযুতা;
পজানাতীতি পঞ্ঞা সা, জাননা ৱা পকাৰতো.
১১৭৪. সঞ্ঞাৱিঞ্ঞাণপঞ্ঞানং, কো ৱিসেসো কিমন্তৰং;
সঞ্ঞাৱিঞ্ঞাণপঞ্ঞানং, জাননত্তে সমেপি চ.
১১৭৫. যা সঞ্জাননমত্তংৱ, সঞ্ঞা নীলাদিতো পন;
লক্খণপ্পটিৱেধং তু, কাতুং সক্কোতি নেৱ সা.
১১৭৬. ৱিঞ্ঞাণং পন জানাতি, নীলপীতাদিগোচৰং;
সক্কোতিপি অনিচ্চাদিলক্খণং পটিৱিজ্ঝিতুং.
১১৭৭. উস্সক্কিত্ৱা ন সক্কোতি, মগ্গং পাপেতুমেৱ তং;
পঞ্ঞা ৱুত্তনযং কাতুং, সক্কোতি তিৱিধম্পি তং.
১১৭৮. ইমেসং পন তিণ্ণম্পি, ৱিসেসো সমুদীৰিতো;
সব্বেসং পন ধম্মানং, সভাৱপটিৱেধনং.
১১৭৯. লক্খণং পন পঞ্ঞায, লক্খণঞ্ঞূহি দীপিতং;
সম্মোহনন্ধকাৰস্স, ৱিদ্ধংসনৰসা মতা.
১১৮০. অসম্মোহপচ্চুপট্ঠানা, সমাধাসন্নকাৰণা;
এৱমেত্থ চ ৱিঞ্ঞেয্যা, পঞ্ঞায লক্খণাদিকা.
কতিধাতি এত্থ –
১১৮১. লক্খণেনেকধা ৱুত্তা,
লোকিকালোকিকা দ্ৱিধা;
লোকিযেনেত্থ মগ্গেন,
যুত্তা সা লোকিকা সিযা.
১১৮২. লোকুত্তৰেন মগ্গেন, যুত্তা লোকুত্তৰা মতা;
তিৱিধাপি সিযা পঞ্ঞা, চিন্তাসুতমযাদিতো.
১১৮৩. তত্থত্তনোৱ চিন্তায, নিপ্ফন্নত্তাতি তস্স সা;
হোতি চিন্তামযা পঞ্ঞা, ভূৰিপঞ্ঞেন দেসিতা.
১১৮৪. পৰতো পন সুত্ৱান, লদ্ধা পঞ্ঞা অযং ইধ;
সুতেনেৱ চ নিপ্ফন্না, পঞ্ঞা সুতমযা মতা.
১১৮৫. যথা ৱাপি তথা চেত্থ, ভাৱনায ৱসেন তু;
নিপ্ফন্না অপ্পনাপত্তা, পঞ্ঞা সা ভাৱনামযা.
১১৮৬. পটিসম্ভিদাচতুক্কস্স, ৱসেন চতুধা সিযা;
অত্থধম্মনিৰুত্তীসু, ঞাণং ঞাণেসু তীসুপি.
১১৮৭. যং কিঞ্চি পচ্চযুপ্পন্নং, ৱিপাকা চ ক্ৰিযা তথা;
নিব্বানং ভাসিতত্থো চ, পঞ্চেতে অত্থসঞ্ঞিতা.
১১৮৮. ফলনিব্বত্তকো হেতু, অৰিযমগ্গো চ ভাসিতং;
কুসলাকুসলঞ্চেতি, পঞ্চেতে ধম্মসঞ্ঞিতা.
১১৮৯. তস্মিং অত্থে চ ধম্মে চ, যা সভাৱনিৰুত্তি তু;
নিৰুত্তীতি চ নিদ্দিট্ঠা, নিৰুত্তিকুসলেন সা.
১১৯০. ঞাণং আৰম্মণং কত্ৱা, তিৱিধং পচ্চৱেক্খতো;
তেসু ঞাণেসু যং ঞাণং, পটিভানন্তি তং মতং.
১১৯১. পৰিযত্তিপৰিপুচ্ছাহি, সৱনাধিগমেহি চ;
পুব্বযোগেন গচ্ছন্তি, পভেদং পটিসম্ভিদা.
কথং ভাৱেতব্বাতি এত্থ –
১১৯২. খন্ধাদীসু হি ধম্মেসু, ভূমিভূতেসু যোগিনা;
উগ্গহাদিৱসেনেত্থ, কত্ৱা পৰিচযং পন.
১১৯৩. সীলং চিত্তৱিসুদ্ধিঞ্চ, সম্পাদেত্ৱা ততো পৰং;
দিট্ঠিসুদ্ধাদযো পঞ্চ, সম্পাদেন্তেন সুদ্ধিযা.
১১৯৪. তায পঞ্ঞায যুত্তেন, ভীতেন জননাদিতো;
ভাৱেতব্বা ভৱাভাৱং, পত্থযন্তেন ভিক্খুনা.
১১৯৫. ৰূপঞ্চ ৱেদনা সঞ্ঞা, সঙ্খাৰা চেৱ সব্বসো;
ৱিঞ্ঞাণঞ্চেতি পঞ্চেতে, খন্ধা সম্বুদ্ধদেসিতা.
১১৯৬. তত্থ যং কিঞ্চি ৰূপং তং, অতীতানাগতাদিকং;
অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা, সুখুমোড়াৰিকম্পি ৱা.
১১৯৭. হীনং ৱাপি পণীতং ৱা, যং দূৰে যঞ্চ সন্তিকে;
সব্বং তমেকতো কত্ৱা, ৰূপক্খন্ধোতি ৱুচ্চতি.
১১৯৮. ইতৰেসুপি যং কিঞ্চি, তং ৱেদযিতলক্খণং;
সব্বং তমেকতো কত্ৱা, ৱেদনাক্খন্ধতা কতা.
১১৯৯. চিত্তজং পন যং কিঞ্চি, তং সঞ্জাননলক্খণং;
সব্বং তমেকতো কত্ৱা, সঞ্ঞাক্খন্ধোতি ৱুচ্চতি.
১২০০. যং কিঞ্চি চিত্তসম্ভূতং, অভিসঙ্খাৰলক্খণং;
সব্বং তমেকতো কত্ৱা, সঙ্খাৰক্খন্ধতা কতা.
১২০১. তত্থ চিত্তং তু যং কিঞ্চি, তং ৱিজাননলক্খণং;
সব্বং তমেকতো কত্ৱা, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধতা কতা.
১২০২. চত্তাৰো চ মহাভূতা, উপাদা চতুৱীসতি;
অট্ঠৱীসতিধা চেতং, ৰূপং ৰূপন্তি গণ্হতি.
১২০৩. একাসীতিযা চিত্তেন, সংযুত্তা ৱেদনাদযো;
ৱেদনাসঞ্ঞাসঙ্খাৰ-ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধসঞ্ঞিতা.
১২০৪. চত্তাৰোৰূপিনো খন্ধে, নামন্তি পৰিগণ্হতি;
ৰূপক্খন্ধো ভৱে ৰূপং, নামক্খন্ধা অৰূপিনো.
১২০৫. ৰুপ্পনলক্খণং ৰূপং, নামং নমনলক্খণং;
ইতি সঙ্খেপতো নাম-ৰূপং সো পৰিগণ্হতি.
১২০৬. ফালেন্তো ৱিয তালস্স, কন্দং তু যমকং দ্ৱিধা;
ৱৱত্থপেতি নামঞ্চ, ৰূপঞ্চাতি দ্ৱিধা পন.
১২০৭. নামতো ৰূপতো অঞ্ঞো,
সত্তো ৱা পুগ্গলোপি ৱা;
অত্তা ৱা কোচি নত্থীতি,
নিট্ঠং গচ্ছতি সব্বদা.
১২০৮. এৱং ৱৱত্থপেত্ৱা সো, নামৰূপং সভাৱতো;
সত্তসম্মোহঘাতত্থং, বহুসুত্তৱসেনিধ.
১২০৯. নামৰূপমত্তঞ্ঞেৱ, নত্থি কোচিধ পুগ্গলো;
এৱমেত্থ পণ্ডিতো পোসো, ৱৱত্থপেতি তং পন.
ৱুত্তং হেতং –
১২১০. ‘‘যথাপি অঙ্গসম্ভাৰা,
হোতি সদ্দো ৰথো ইতি;
এৱং খন্ধেসু সন্তেসু,
হোতি সত্তোতি সম্মুতী’’তি.
১২১১. যথাপি দাৰুযন্তম্পি, নিজ্জীৱঞ্চ নিৰীহকং;
দাৰুৰজ্জুসমাযোগে, তং গচ্ছতিপি তিট্ঠতি.
১২১২. তথেদং নামৰূপম্পি, নিজ্জীৱঞ্চ নিৰীহকং;
অঞ্ঞমঞ্ঞসমাযোগে, তং গচ্ছতিপি তিট্ঠতি.
তেনাহু পোৰাণা –
১২১৩. ‘‘নামঞ্চ ৰূপঞ্চ ইধত্থি সচ্চতো,
ন হেত্থ সত্তো মনুজো চ ৱিজ্জতি;
সুঞ্ঞং ইদং যন্তমিৱাভিসঙ্খতং,
দুক্খস্স পুঞ্জো তিণকট্ঠসাদিসো’’তি.
১২১৪. অঞ্ঞমঞ্ঞূপনিস্সায, দণ্ডকেসু ঠিতেসু হি;
একস্মিং পতমানে তু, তথেৱ পততীতৰো.
তেনাহু পোৰাণা –
১২১৫. ‘‘যমকং নামৰূপঞ্চ, উভো অঞ্ঞোঞ্ঞনিস্সিতা;
একস্মিং ভিজ্জমানস্মিং, উভো ভিজ্জন্তি পচ্চযা’’তি.
১২১৬. উতিন্নং নামৰূপানং, নামং নিত্তেজমেত্থ তং;
সকেনেৱ হি তেজেন, ন সক্কোতি পৱত্তিতুং.
১২১৭. ন ব্যাহৰতি নো সেতি, ন তিট্ঠতি ন গচ্ছতি;
ন ভেদেতি ন চোৰেতি, ন ভুঞ্জতি ন খাদতি.
১২১৮. তথা ৰূপম্পি নিত্তেজং, ৱিনা নামঞ্চ সব্বথা;
সকেনেৱ হি তেজেন, ন সক্কোতি পৱত্তিতুং.
১২১৯. ভুঞ্জামীতি পিৱামীতি, খাদামীতি তথেৱ চ;
ৰোদামীতি হসামীতি, ৰূপস্সেতং ন ৱিজ্জতি.
১২২০. নামং নিস্সায ৰূপং তু, ৰূপং নিস্সায নামকং;
পৱত্ততি সদা সব্বং, পঞ্চৱোকাৰভূমিযং.
১২২১. ইমস্স পন অত্থস্স, আৱিভাৱত্থমেৱ চ;
জচ্চন্ধপীঠসপ্পীনং, ৱত্তব্বা উপমা ইধ.
১২২২. যথা হি নাৱং নিস্সায, মনুস্সা যন্তি অণ্ণৱে;
এৱং ৰূপম্পি নিস্সায, নামকাযো পৱত্ততি.
১২২৩. যথা মনুস্সে নিস্সায, নাৱা গচ্ছতি অণ্ণৱে;
এৱং নামম্পি নিস্সায, ৰূপকাযো পৱত্ততি.
১২২৪. সত্তসঞ্ঞং ৱিনোদেত্ৱা, নামৰূপস্স সব্বথা;
যাথাৱদস্সনং এতং, ‘‘দিট্ঠিসুদ্ধী’’তি ৱুচ্চতি.
১২২৫. পৰিমুচ্চিতুকামো চ, দুক্খতো জাতিআদিতো;
অন্তদ্ৱযং ৱিৱজ্জেত্ৱা, ভাৱযে পন পণ্ডিতো.
১২২৬. দিট্ঠিৱিসুদ্ধিমিমং পৰিসুদ্ধং,
সুট্ঠুতৰং তু কৰোতি নৰো যো;
দিট্ঠিগতানি মলানি অসেসং,
নাসমুপেন্তি হি তস্স নৰস্স.
ইতি অভিধম্মাৱতাৰে দিট্ঠিৱিসুদ্ধিনিদ্দেসো নাম
অট্ঠাৰসমো পৰিচ্ছেদো.