৯. নৱমো পৰিচ্ছেদো
পুঞ্ঞৱিপাকপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা
৫৬০-২. বাত্তিংসপাকচিত্তানি, লোকিকানেৱ যানি হি;
এতেসং পাকচিত্তানং, পটিসন্ধিপৱত্তিসু.
যানি লোকিকানি এৱ বাত্তিংস পাকচিত্তানি হোন্তি, এতেসং পাকচিত্তানং পুঞ্ঞাপুঞ্ঞাদিসঙ্খাৰা ভৱাদীসু যোনিগতিৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিসত্তাৱাসেসু পটিসন্ধিপৱত্তীসু যথা যেন পকাৰেন পচ্চযা হোন্তি এৱ, ইমেসং ৱিপাকচিত্তানং তেপি সঙ্খাৰা ভৱাদীসু যোনিগতিৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিসত্তাৱাসেসু পটিসন্ধিপৱত্তীসু তথা তেন পকাৰেন ৱিভাৱিনা পণ্ডিতেন ৱিঞ্ঞাতব্বা. তযো ভৱা চতস্সো চ যোনিযো কামভৱৰূপভৱঅৰূপভৱৱসেন তযো ভৱা, অণ্ডজজলাবুজসংসেদজওপপাতিকযোনিৱসেন চতস্সো চ যোনিযো, নিৰযগতিতিৰচ্ছানগতিপেতগতিমনুস্সগতিদেৱগতিৱসেন গতিপঞ্চকং, সন্ধিসঞ্ঞায পটিসন্ধিসঞ্ঞায নানত্তা নানাভাৱতো, কাযস্সাপি চ ৰূপকাযস্সাপি চ নানত্তা নানাভাৱতো কামসুগতিযো, নানা অত্তা সভাৱো এতস্সাতি নানত্তা, নানত্তো ৰূপকাযো এতেসন্তি নানত্তকাযা, নানা সভাৱো এতস্সাতি নানত্তা, নানত্তাযেৱ সঞ্ঞা নানত্তসঞ্ঞা, সা এতেসং অত্থীতি নানত্তসঞ্ঞী নাম, পঠমজ্ঝানভূমি চ চতুৰাপাযভূমিযো চ নানত্তকাযএকত্তসঞ্ঞী নাম, দুতিযজ্ঝানভূমি একত্তকাযনানত্তসঞ্ঞী নাম, ততিযজ্ঝানভূমিৱেহপ্ফলভূমিসুদ্ধাৱাসভূমিযো একত্তকাযএকত্তসঞ্ঞী নাম, হেট্ঠা ঠিতা ৰূপেহি সদ্ধিং সত্তৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো, তিট্ঠন্তি ৱিঞ্ঞাণানি এত্থাতি ঠিতিযো, ৱিঞ্ঞাণানং ঠিতিযো ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো, ৱিঞ্ঞাণস্স অভাৱতো অসঞ্ঞীভূমি ন গয্হতে, চতুত্থাৰুপ্পভূমি চ পটুৱিঞ্ঞাণাভাৱতো ন গয্হতে. সত্তাৱাসৱসেন অসঞ্ঞীভূমিং, চতুত্থাৰুপ্পভূমিঞ্চ পন গহেত্ৱা তে সত্তাৱাসা নৱ এৱ হোন্তি.
৫৬৩-৮. কামে পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰসঞ্ঞিতা অট্ঠ চেতনা পূৰেন্তি অত্তনো কাৰকং পূৰেন্তি চ, অজ্ঝাসযং পুজ্জঞ্চ ভৱং নিব্বত্তেন্তীতি পুঞ্ঞানি, অভিসঙ্খৰোন্তি ৱিপাকং, কম্মজৰূপঞ্চাতি অভিসঙ্খাৰা, পুঞ্ঞানি এৱ অভিসঙ্খাৰা পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰা, তেযেৱ সঞ্ঞিতা পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰসঞ্ঞিতা, কামে পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰসঞ্ঞিতা অট্ঠ চেতনা. নৱন্নং পাকচিত্তানং উপেক্খাযুত্তাহেতুকমহাৱিপাকৱসেন নৱন্নং পাকচিত্তানং কামসুগতিযং পন নানা ৱত্তমানচেতনাখণতো পৰং খণং এতস্সাতি নানাখণং, তং এৱ নানক্খণিকং, তমেৱ কম্মং নানক্খণিককম্মং, ৱত্তমানচেতনাতো পৰা অতীতচেতনাতি অত্থো. বলৱা নিস্সযপচ্চযো উপনিস্সযপচ্চযো, বলৱত্থো চেত্থ উপ-সদ্দো, বলৱপচ্চযোতি অত্থো, নানক্খণিককম্মপচ্চযৱসেন বলৱপচ্চযৱসেন চাতি অত্থো. দ্ৱেধা দ্ৱীহি পকাৰেহি তেসং পটিসন্ধিযং পচ্চযা ভৱন্তি, তা অট্ঠ কামাৱচৰমহাকুসলচেতনা উপেক্খাসহিতাহেতুমনোৱিঞ্ঞাণধাতুযা ৱিনা উপেক্খাসহগতাহেতুমনোৱিঞ্ঞাণধাতুং ৱজ্জেত্ৱা পৰিত্তপাকানং চক্খুসোতঘানজিৱ্হাকাযসম্পটিচ্ছনসোমনস্সযুত্তাহেতুককুসলৱিপাকানং দ্ৱেধা নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেহি পৱত্তিযং পচ্চযা হোন্তি. তাযেৱ চেতনা তা এৱ অট্ঠ কামাৱচৰমহাকুসলচেতনা ৰূপভৱে পঞ্চন্নং পাকচিত্তানং কুসলৱিপাকচিত্তানং চক্খুসোতসম্পটিচ্ছনসোমনস্সযুত্তউপেক্খাযুত্তসন্তীৰণানং দ্ৱেধা নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেহি পৱত্তিযং পচ্চযা হোন্তি. অট্ঠন্নং তু পৰিত্তানং, কামে দুগ্গতিযং তথা অট্ঠন্নং পৰিত্তানং কুসলৱিপাকানং চক্খুসোতঘানজিৱ্হাকাযসম্পটিচ্ছনানং, দ্ৱিন্নং সন্তীৰণানঞ্চ পৱত্তে পৱত্তিক্খণে পচ্চযা হোন্তি, পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে পন পচ্চযা ন হোন্তি. ৱুত্তপ্পকাৰাৱ কামে সুগতিযং যথাৱুত্তপ্পকাৰাৱ অট্ঠ কামাৱচৰমহাকুসলচেতনা কামসুগতিযং তথা সোড়সন্নং কুসলৱিপাকানং পৱত্তে পৱত্তিক্খণে দ্ৱেধা নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেহি পচ্চযা হোন্তি, পৱত্তে পৱত্তিক্খণে সত্তন্নং কুসলৱিপাকানং পচ্চযা হোন্তি. পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে নৱন্নং কুসলৱিপাকচিত্তানং পচ্চযা হোন্তি.
৫৬৯-৭৪. ৰূপে পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰা, ৰূপাৱচৰভূমিযং পঞ্চন্নং পাকচিত্তানং পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে পচ্চযা হোন্তিমাপুঞ্ঞসঙ্খাৰা, কামে দুগ্গতিযং দ্ৱিধা ইমে অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰা, ইমা কুসলপটিপক্খা উদ্ধচ্চৱজ্জা একাদস চেতনা কামদুগ্গতিযং একস্স পটিসন্ধিৱিঞ্ঞাণস্স পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে দ্ৱিধা নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেহি পচ্চযা হোন্তি. দ্ৱাদস অকুসলচেতনা পৱত্তে পৱত্তিক্খণে এৱ ছন্নং চক্খুসোতঘানজিৱ্হাকাযসম্পটিচ্ছনানং অকুসলৱিপাকানং পচ্চযা হোন্তি, পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে পচ্চযা নো হোন্তি. সত্তন্নম্পি ভৱন্তেৱ পৱত্তে পৱত্তিক্খণে পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে অকুসলৱিপাকানি সত্তন্নং চক্খুসোতঘানজিৱ্হাকাযসম্পটিচ্ছনসন্তীৰণানং পচ্চযা ভৱন্তি. কামে সুগতিযং তেসং, সত্তন্নম্পি তথেৱ চ দ্ৱাদসাকুসলচেতনা কামে সুগতিযং তথেৱ চ তেসং সত্তন্নং অকুসলৱিপাকানং পৱত্তে পৱত্তিক্খণে পচ্চযা হোন্তি, পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে পচ্চযা ন হোন্তি. ৱিঞ্ঞাণানং চতুন্নম্পি, তেসং ৰূপভৱে তথা তাযেৱ দ্ৱাদসাকুসলচেতনা ৰূপভৱে তেসং চতুন্নং অকুসলৱিপাকানং চক্খুসোতসম্পটিচ্ছনসন্তীৰণসঙ্খাতানং ৱিঞ্ঞাণানং তথা পৱত্তে পৱত্তিক্খণে পচ্চযা হোন্তি, পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে পচ্চযা ন হোন্তি. সো চ কামভৱেনিট্ঠৰূপাদিউপলদ্ধিযং সো চ অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো কামভৱে অনিট্ঠৰূপাদিউপলদ্ধিযং অমনাপৰূপাদীনি আৰম্মণানি উপলদ্ধিযং তেসং চতুন্নং অপুঞ্ঞজানং ৱিঞ্ঞাণানং পচ্চযো হোতি. হি সচ্চং ‘‘সো চ কামভৱেনিট্ঠ-ৰূপাদিউপলদ্ধিয’’ন্তিআদিকং ৱচনং. অনিট্ঠৰূপাদযো নাম ৱিসযা ব্ৰহ্মলোকে ন ৱিজ্জৰে ন ৱিজ্জন্তি.
৫৭৫-৬. তথেৱানেঞ্জসঙ্খাৰো ন ইঞ্জতি ন ফন্দতি ন চলতীতি আনেঞ্জং, আনেঞ্জঞ্চ তং সঙ্খাৰো চাতি আনেঞ্জসঙ্খাৰো, তথা এৱ আনেঞ্জসঙ্খাৰো অৰূপাৱচৰভূমিযং চতুন্নং পাকচিত্তানং পৱত্তে পৱত্তিক্খণে পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে পচ্চযো হোতি. ভৱেস্ৱেতে ভৱেসু এতে ৱুত্তপ্পকাৰা পচ্চযা ৱুত্তপ্পকাৰেন পটিসন্ধিপৱত্তীসু যথা চ যেন যেন চ পকাৰেন নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেহি পচ্চযা হোন্তি, তেন পচ্চযা তথা তেন তেন পকাৰেন ৱিভাৱিনা ৱিজানন্তেন পণ্ডিতেন ঞেয্যা.
৫৭৭. এসেৱ চ নযো ঞেয্যো, যোনিআদীসু যোনিগতিৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিসত্তাৱাসেসু এসেৱ চ নযো ভৱেসু মযা ৱুত্তো এৱ নযো পণ্ডিতেন ঞেয্যো. তত্ৰিদং তত্ৰ ভৱেসু আদিতো পট্ঠায ৱুত্তং ইদং ৱচনং মুখমত্তনিদস্সনং উপাযমত্তদীপনং হোতি.
৫৭৮-৮১. অৱিসেসেন পুঞ্ঞাভি-সঙ্খাৰো দ্ৱিভৱেসুপি কামপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰৱসেন, ৰূপপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰৱসেন চ পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো অৱিসেসেন সমানভাৱেন দ্ৱীসু ভৱেসু কামৰূপভৱেসু পটিসন্ধিং দত্ৱা সো সঙ্খাৰো সব্বপাকং জনেতি নিব্বত্তেতি. তথা চতূসু ৱিঞ্ঞেয্যো, অণ্ডজাদীসু যোনিসু দ্ৱিভৱেসু পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো ৱিয তথা চতূসু অণ্ডজাদীসু সো পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো পণ্ডিতেন ঞেয্যো. ‘‘অণ্ডজাদীসূ’’তি ৱচনং পদুমপচ্চেকবুদ্ধানং মনুস্সত্তং সন্ধায ৱুত্তং. বহুদেৱমনুস্সানং ৱসেন দ্ৱীসু গতীসু এৱ চ তথা সো পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো পণ্ডিতেন ঞেয্যো. তথা নানত্তকাযাদি-ৱিঞ্ঞাণানং ঠিতীসুপি নানত্তকাযনানত্তসঞ্ঞীনানত্তকআযএকত্তসঞ্ঞী একত্তকাযনানত্তসঞ্ঞী একত্তকাযএকত্তসঞ্ঞীনং ৱসেন চতূসু ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতীসু সো পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো পণ্ডিতেন ঞেয্যো. নানত্তকাযনানত্তসঞ্ঞীনানত্তকাযএকত্তসঞ্ঞীএকত্তকাযনানত্তসঞ্ঞীএকত্তকাযএকত্তসঞ্ঞীনং ৱসেন ৱুত্তপ্পকাৰস্মিং চতুব্বিধে সত্তাৱাসে তথা সো পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো পণ্ডিতেন ঞেয্যো. এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো ভৱাদীসু ভৱযোনিগতিৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিসত্তাৱাসেসু যথাৰহং সোড়সন্নং কামকুসলপাকানং, পঞ্চন্নং ৰূপপাকানঞ্চাতি একৱীসতিপাকানং দ্ৱিধা নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো হোতি.
৫৮২-৩. কামে অপুঞ্ঞসঙ্খাৰো কামভৱে অণ্ডজজলাবুজসংসেদজওপপাতিকযোনিৱসেন অণ্ডজাদীসু যোনীসু নিৰযগতিপেতগতিতিৰচ্ছানগতিৱসেন তীসু গতীসু নানত্তকাযএকত্তসঞ্ঞীৱসেন একিস্সা ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযা নানত্তকাযএকত্তসঞ্ঞীৱসেন চ একস্মিং পন সত্তাৱাসে দ্ৱিধা নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেহি পৱত্তে পৱত্তিক্খণে পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে সো অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো পচ্চযো হোতি.
৫৮৪-৬. তথেৱানেঞ্জসঙ্খাৰো তথা এৱ আনেঞ্জসঙ্খাৰো, একাৰূপভৱে একস্মিং অৰূপভৱে একিস্সা ওপপাতিকযোনিযা চেৱ একিস্সা দেৱগতিযাপি চ আকাসানঞ্চাযতনভূমি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনভূমি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনভূমিৱসেন তীসু এৱ চিত্তট্ঠিতীসু চতুন্নং অৰূপভূমীনং ৱসেন চতুব্বিধে সত্তাৱাসে চতুন্নং অৰূপপাকচিত্তানং দ্ৱেধা নানক্খণিককম্মোপনিস্সযপচ্চযেহি সো আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰো পচ্চযো হোতি. পটিসন্ধিপৱত্তীনং, ৱসেনেৱং ভৱাদীসু এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন পটিসন্ধিপৱত্তীনং ৱসেন ভৱাদীসু যথা যে সঙ্খাৰা এসং পাকচিত্তানং পচ্চযা হোন্তি, তথা তে সঙ্খাৰা এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন পণ্ডিতেন ৱিজানিতব্বা.
৫৮৭-৯০. ন ৰূপাৰূপধম্মানং, সঙ্কন্তি পন ৱিজ্জতি ৰূপধম্মানং, চিত্তচেতসিকসঙ্খাতানং নামধম্মানঞ্চ সঙ্কন্তি পন সঙ্কমনং পন ন ৱিজ্জতি. সঙ্কন্তিভাৱে অসতি অতীতভৱতো ইধ ইমস্মিং ভৱে ৰূপধম্মানং সঙ্কমনভাৱে অসতি পটিসন্ধিচিত্তং কথং কেন পকাৰেন সিযা ভৱেয্য? নত্থি চিত্তস্স সঙ্কন্তি, অতীতভৱতো ইধ ইমস্মিং ভৱে চিত্তস্স সঙ্কন্তি সঙ্কমনং নত্থি, ততো অতীতভৱতো অতীতং হেতুং ৱিনা ৱজ্জেত্ৱা ইধ ইমস্মিং ভৱে চিত্তস্স পাতুভাৱো ন ৱিজ্জতি. সুলদ্ধপচ্চযং ৰূপাৰূপমত্তং সুট্ঠু লদ্ধপচ্চযং ৰূপনামমত্তং জাযতি. এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন পচ্চযং লভিত্ৱা উপ্পজ্জমানং ৰূপাৰূপমত্তং ৰূপনামমত্তং জাযতি. এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন পচ্চযং লভিত্ৱা উপ্পজ্জমানং ৰূপাৰূপমত্তং ভৱন্তৰং অঞ্ঞভৱং পটিসন্ধিং উপেতি উপগচ্ছতি. ইতি ৱচনং সমঞ্ঞায লোকিযৱোহাৰেন পৱুচ্চতে, সত্তো ৱা নত্থি, সত্তো জীৱোতি ৱেৱচনং, অত্তা ৱাপি ন ৱিজ্জতি.
৫৯১-৯. তস্সিদং পাকটং কত্ৱা, পটিসন্ধিক্কমং পন তস্স সত্তস্স ইদং পটিসন্ধিক্কমং সুদুব্বুধং অতিদুব্বিজানং পাকটং কত্ৱা অহং দস্সযিস্সামি, তমেতং পটিসন্ধিক্কমং সাধু সাধুকং নিবোধথ, সাধু সাধুকং মনসি কৰোথ, ৱিৱিধেসু আৰম্মণেসু লোভৱসেন চিত্তং অনামেত্ৱা ৱজিৰমঞ্জূসায অনগ্ঘমণিৰতনং পক্খিপন্তো ৱিয চিত্তে ঠপেত্ৱাতি অত্থো. অতীতস্মিং ভৱে তস্স, আসন্নমৰণস্স হিইতো ভৱতো অতীতস্মিং ভৱে আসন্নমৰণস্স তস্স সৰীৰস্মিং আতপে পক্খিত্তং হৰিতং তালপণ্ণং ৱিয সুস্সমানে সতি চক্খুন্দ্ৰিযাদিকে ইন্দ্ৰিযে নট্ঠে হদযৱত্থুমত্তস্মিং ঠিতে কাযপ্পসাদিকে ৱিঞ্ঞাণে তস্মিং খণে ৱত্থুসন্নিস্সিতং হদযৱত্থুনিস্সিতং. ‘‘চিত্ত’’ন্তি ৱচনং ভৱঙ্গমনোদ্ৱাৰাৱজ্জনজৱনং সন্ধায ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. পুব্বানুসেৱিতন্তি ইতো কালা পুব্বকালে তেন পন অনুসেৱিতং অনুচিণ্ণং পুঞ্ঞং কম্মং ৱা অপুঞ্ঞং এৱ ৱা কম্মং কম্মনিমিত্তং গতিনিমিত্তং ৱা কম্মফলেন দ্ৱাৰেসু পচ্চুপট্ঠিতং আলম্বিত্ৱা মনোদ্ৱাৰাৱজ্জনজৱনৱসেন সেৱিতচিত্তং পৱত্ততি. এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন পৱত্তমানং তং ৱিঞ্ঞাণং তং জৱনচিত্তং লদ্ধপচ্চযং লদ্ধাৰম্মণপচ্চযং. অৱিজ্জায পটিচ্ছন্নাদীনৱে ৱিসযেতি অকুসলজৱনে জৱিতে তস্স জৱনস্স অৱিজ্জায অপ্পটিচ্ছন্নদোসে তস্মিং কম্মাদিকে আৰম্মণে কুসলজৱনে জৱিতে ততো চিত্তৱীথিতো পুব্বভাগে পৱত্তায অৱিজ্জায পটিচ্ছন্নদোসে তস্মিং কম্মাদিকে আৰম্মণে. তণ্হাতি অকুসলজৱনেন সহজো লোভো, অকুসলজৱনে ৱা জৱিতে ততো ৱীথিচিত্ততো পুব্বভাগে পৱত্তো লোভো তণ্হা. নমেতীতি অঞ্ঞং আৰম্মণং অগ্গাহাপেত্ৱা দড়্হগ্গাহৱসেন তং এৱ কম্মনিমিত্তগতিনিমিত্তসঙ্খাতং আৰম্মণং গণ্হাপেতীতি অত্থো. সহজা সঙ্খাৰা পন তস্স চিত্তস্স সহজা একতো জাতা চেতনা পন তস্মিং যেৱাৰম্মণে খিপন্তি পৱত্তন্তি. ইমস্মিং পচ্চুপ্পন্নভৱে একসন্ততিৱসা পৱত্তায তণ্হায নমীযমানং তং ৱিঞ্ঞাণং ওৰিমা তীৰম্হা ৰজ্জুকং আলম্বিত্ৱা মাতিকাতিক্কমো পুৰিসো ৱিয এতং পুৰিমং নিস্সযভূতং হদযৱত্থুং জহতি ছড্ডেতি, চুতিচিত্তং উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝতীতি অত্থো. অপৰং কম্মসম্ভূতং নিস্সযং অপৰং অঞ্ঞকম্মতো সম্ভূতং নিস্সযভূতং হদযৱত্থুং লভিত্ৱা ৱা অলভিত্ৱাপি ৱা আৰম্মণাদীহি পচ্চযেহি তং পটিসন্ধিসঙ্খাতং মানসং পৱত্ততি. ‘‘লভিত্ৱা’’তি ৱচনং কামৰূপভৱং সন্ধায ৱুত্তং. ‘‘অলভিত্ৱা’’তি ৱচনং অৰূপভৱং সন্ধায ৱুত্তং. এত্থ এতেসু চিত্তেসু পুৰিমং ‘‘জহতী’’তি ৱচনেন ৱুত্তঞ্চেৱ চিত্তং, চুতিচিত্তং পচ্ছিমং ‘‘আৰম্মণাদীহি পচ্চযেহি পৱত্ততী’’তি ৱচনেন ৱুত্তঞ্চেৱ চিত্তং পটিসন্ধিচিত্তং পণ্ডিতেন ৱেদিতব্বং.
৬০০-৬. তদেতং তং এতং পটিসন্ধিচিত্তং পুৰিমা ভৱতো ইধ ইমস্মিং পচ্ছিমভৱে নাপি আগতং, কম্মাদিঞ্চ হেতুং ৱিনা ৱজ্জেত্ৱা পটিসন্ধিচিত্তং পাতুভূতং ন চেৱ তং এত্থ এতস্মিং ৱচনে এতস্স পটিসন্ধিচিত্তস্স পুৰিমা ভৱতো ইধ ইমস্মিং পচ্চুপ্পন্নভৱে অনাগমনে অতীতভৱহেতূহি অতীতভৱে কম্মাদিপচ্চযেহি এতস্স পটিসন্ধিচিত্তস্স সম্ভৱে. পটিঘোসদীপমুদ্দাদী, ভৱন্তেত্থ নিদস্সনা এত্থ এতস্মিং তস্স পটিসন্ধিচিত্তস্স অতীতভৱতো অনাগমনে অতীতভৱে হেতূহি সম্ভৱে পটিঘোসদীপমুদ্দাদিঅত্থনিদস্সনা উপমা ভৱন্তি. অঞ্ঞত্ৰ অঞ্ঞস্মিং পটিঘোসাদীনং অত্থানং পৱত্তিট্ঠানে আগন্ত্ৱা সদ্দাদিহেতুকা সদ্দাদযো পচ্চযা হোন্তি যথা. ইদং ৱুত্তং হোতি – ইমস্মিং ঠানে জনেহি পৱত্তাপিতা সদ্দদীপমুদ্দাদযো অত্থা পব্বতন্তৰাদীসু অঞ্ঞেসু ঠানেসু পৱত্তানং পটিঘোসদীপমুদ্দাদীনং অত্থানং হেতুকা হোন্তি. তেসু সদ্দাদীসু পচ্চযেসু সন্তেসু যে তে পটিঘোসাদযো হোন্তি, অসন্তেসু ন হোন্তি যথা, এৱমেৱ চ ৱিঞ্ঞাণং অতীতভৱতো পচ্চুপ্পন্নভৱৱিঞ্ঞাণৱসেন পৱত্তং ৱিঞ্ঞাণং ৱিভাৱিনা ৱেদিতব্বং. সন্তানবন্ধতো সন্তানবন্ধৱসেন একতা অতীতভৱপচ্চুপ্পন্নভৱৱিঞ্ঞাণৱসেন পৱত্তস্স ৱিঞ্ঞাণস্স একীভাৱো নত্থি, নানতাপি তস্স ৱিঞ্ঞাণস্স নানাভাৱোপি পচ্চেকভাৱো অপি. সতি সন্তানবন্ধে তু, একন্তেনেকতা সিযা সন্তানবন্ধে সতি একন্তেন তস্স ৱিঞ্ঞাণস্স একতা একীভাৱো সিযা ভৱেয্য, খীৰসভাৱতো পগ্ঘৰণসভাৱতো খীৰতো সম্ভূতং ঘনসভাৱং কদাচিপি কিস্মিঞ্চিপি কালে ন ভৱেয্য, সব্বদা পগ্ঘৰণসভাৱখীৰমেৱ ভৱেয্যাতি অত্থো. অথাপি অপৰো নযোপি সা একন্তনানতা তস্স ৱিঞ্ঞাণস্স সো একন্তনানাভাৱো যদি ভৱেয্য, খীৰসামিকো সো পুগ্গলো দধিসামি ন ভৱেয্য. খীৰকালে খীৰস্স ইস্সৰভূতো সামিকো পগ্ঘৰণসভাৱং জহিত্ৱা দধিস্স উপ্পজ্জমানকালে তস্স দধিস্স ইস্সৰো ন ভৱেয্য, ততো খীৰসামিকো অঞ্ঞো পুগ্গলো তস্স দধিস্স অনিস্সৰো অসামিকো ভৱেয্যাতি অত্থো. যস্মা কাৰণা এত্থ এতস্মিং পটিসন্ধিক্কমৱিনিচ্ছযে একন্তএকতাপি ৱা একন্তনানতাপি ৱা সমযঞ্ঞুনা ৱিঞ্ঞুনা ন চেৱ উপগন্তব্বা.
৬০৭-১০. এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন অসঙ্কন্তিপাতুভাৱে সঙ্কন্তিপাতুভাৱৰহিতে ভৱে সতি ইমস্মিং মনুস্সত্তভাৱে খন্ধাদিসমতা অভিসম্ভূতা যে খন্ধা হোন্তি, এতেসং ইধ ইমস্মিং মনুস্সত্তভাৱে নিৰুদ্ধত্তা ইধ ইমস্মিং মনুস্সত্তভাৱে জনেহি কতস্স তস্স কম্মস্স ফলহেতুনো ফলস্স পচ্চযভূতস্স পৰত্থ পৰস্মিং লোকে আগমতো চেৱ এৱং অঞ্ঞস্স সত্তস্স অঞ্ঞতো কম্মতো হি ততো সত্ততো অঞ্ঞেন সত্তেন কততো অঞ্ঞতো চেৱ কম্মতো তং ফলং সিযা ভৱেয্য, ‘‘অঞ্ঞস্স সত্তস্সা’’তি ৱচনেন তিত্থিযসত্তস্সপি কম্মং অঞ্ঞস্স চ ফলং দদেয্যাতি অত্থো, তস্মা কাৰণা এতং সব্বং এৱ চ তুম্হেহি ৱুত্তৱিধানং ন সুন্দৰং. এত্থাহাতি এতস্মিং ঠানে ঠত্ৱা চোদকো আহ – ননু এৱং ‘‘অসঙ্কন্তিপাতুভাৱে ভৱে সতী’’তিআদিকং ৱচনং নিযতীতি? ৱুচ্চতে – সন্তানে যং ফলং এতং একস্মিং সন্তানে পৱত্তমানং যং এতং ফলং অঞ্ঞস্স সত্তস্স ন হোতি, অঞ্ঞতো কম্মতো ন চ হোতি, বীজানং অভিসঙ্খাৰো এতস্সত্থস্স ‘‘একস্মিং সন্তানে’’তিআদিকস্স এতস্স অত্থস্স সাধকো নিপ্ফাদকো হোতি.
৬১১-৫. একস্মিং পন সন্তানে, ৱত্তমানং ফলং পন অঞ্ঞস্স সত্তস্সাপি ৱা ন হোতি, তং ফলং অঞ্ঞতো কম্মতো ন হোতি. বীজানং অভিসঙ্খাৰো এতস্সত্থস্স ‘‘একস্মিং পন সন্তানে’’তিআদিকস্স এতস্স অত্থস্স সাধকো নিপ্ফাদকো হোতি, বীজানং অভিসঙ্খাৰে মধুআদিনা ৱত্থুনা জনেহি কতে তস্স বীজস্স সন্তানে পঠমং লদ্ধপচ্চযো পঠমং লদ্ধমধুআদিপচ্চযো তস্স বীজস্স ফলং কালন্তৰে মধুআদিনা বীজাভিসঙ্খৰণতো অঞ্ঞস্মিং কালে মধুৰো হোতি. হি সচ্চং ‘‘বীজানং অভিসঙ্খাৰে’’তিআদিকং ৱচনং. তানি হি তানি এৱ পঠমং মধুআদিনা জনেহি ৰোপিতানি বীজানি অভিসঙ্খৰণতো কালন্তৰে মধুৰভাৱং ফলম্পি ৱা ফলট্ঠং ৱা ন পাপুণন্তি. এৱং ইমিনা পকাৰেন ইদং মযা ৱুত্তং ‘‘একস্মিং পন সন্তানে’’তিআদিকং ৱচনং পণ্ডিতেন ঞেয্যং. অপি চ অপৰো নযো. বালকালে তৰুণকালে তেন তৰুণেন পযুত্তেন ৱিজ্জাসিপ্পোসধাদিনা কম্মেনাপি তস্স ৱুদ্ধকালস্মিং ফলদানসীলেন অযং ‘‘একস্মিং পন সন্তানে’’তিআদিকো অত্থো পণ্ডিতেন দীপেতব্বো.
৬১৬-২০. চোদকো পুনাহ – এৱং সন্তেপি তং কম্মং এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন কম্মে সন্তেপি সংৱিজ্জমানেপি তং কম্মং এতস্মিংযেৱ খণে ৱিজ্জমানম্পি ৱা ফলস্স পচ্চযো হোতি. অথ ৱাৱিজ্জমানকং পচ্চযো ন ভৱেয্য. এতস্মিংযেৱ খণে অৱিজ্জমানকং কম্মং ৱা ফলস্স পচ্চযো হোতি. সচে যদি ৱিজ্জমানং ফলস্স পচ্চযো হোতি, তপ্পৱত্তিক্খণেপন তস্স কম্মস্স পৱত্তিক্খণে তস্স কম্মস্স ৱিজ্জমানকালে পন হেতুনা কম্মেনেৱ সদ্ধিং পাকেন ভৱিতব্বং. অথ ৱা অপৰো নযো. ৱিজ্জমানং নিৰুদ্ধং কম্মং ৱিপাকস্স পচ্চযো যদি ভৱেয্য, পৱত্তিক্খণতো তস্স কম্মস্স পৱত্তিক্খণতো পুব্বে ৱা কালে, তস্স কম্মস্স পৱত্তিক্খণতো পচ্ছা ৱা অৱিজ্জমানকালেতি অত্থো. নিচ্চফলং সিযাতি সব্বদা কম্মপচ্চযৱিৰহিতং ফলং সিযাতি অত্থো. আচৰিযেন ৱুচ্চতে – ‘‘লোভং, ভিক্খৱে, পজহথ, সোতাপত্তিপটিলাভায অহমেৱ পাটিভোগো’’তিআদীসু পাঠেসু পাটিভোগো ৱিয কম্মং দট্ঠব্বং. সোতাপত্তিফলং ৱিয কম্মতো সম্ভূতং ফলং দট্ঠব্বং. কটত্তাযেৱ জনেহি কটত্তাযেৱ তং কম্মং ফলস্স পচ্চযো হোতি, অস্স ৱিজ্জমানত্তং ন চ হোতি, তস্স অৱিজ্জমানস্স কম্মস্স ৱিজ্জমানতা ৱা ন চ নেৱ হোতি.
৬২১. অভিধম্মাৱতাৰোযং অভিধম্মাৱতাৰো অযং পৰমত্থপ্পকাসনো ভূতত্থদীপনো সোতূনং পুগ্গলানং পীতিবুদ্ধিৱিৱড্ঢনো পণ্ডিতেহি ৱিৱিধেসু আৰম্মণেসু চিত্তং অনামেত্ৱা সক্কচ্চেন মনসিকাৰেন সোতব্বো.
ইতি অভিধম্মাৱতাৰটীকায
পুঞ্ঞৱিপাকপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নৱমো পৰিচ্ছেদো.