৮. অট্ঠমো পৰিচ্ছেদো

পকিণ্ণকনিদ্দেসৱণ্ণনা

৪৭৫. ইদানি পন সব্বেসং, এতেসং মানসং মযা;

পাটৱত্থায ভিক্খূনং, কথীযতি পকিণ্ণকং.

ইদানি পন কালে এতেসং তিহেতুকদ্ৱিহেতুকঅহেতুকানং সব্বেসং পুগ্গলানং পকিণ্ণকং মানসং ভিক্খূনংপাটৱত্থায ভিক্খূনং ছেকভাৱত্থায মযা কথীযতে উচ্চতে.

৪৭৬-৮৫. পন্থমক্কটকো উণ্ণনাভি পন্থমক্কটকো নাম পঞ্চসু দিসাসু তস্স সুত্তং পসাৰেত্ৱা জালমজ্ঝে নিপজ্জতি. পঠমায দিসাযেত্থ এত্থ এতাসু দিসাসু পঠমায দিসায পসাৰিতে সুত্তে পাণকেন পটঙ্গেন ৱা মক্খিকায ৱা ঘট্টিতে সতি সা উণ্ণনাভি কিঞ্চি চলিত্ৱা ফন্দনং কত্ৱা নিপন্নট্ঠানতো সুত্তানুসাৰেন সুত্তং অনুসাৰেত্ৱা তস্স পাণকস্স যূসং যূসসঙ্খাতং সোণিতং পিৱতি. পুনাগন্ত্ৱা তত্থেৱ তস্মিং জালমজ্ঝেযেৱ যথাসুখং নিপজ্জতি, যথা পঠমায দিসায চলনাদিকং কিৰিযং কৰোতি, এৱমেৱ দুতিযাদীসু চতূসু দিসাসু চলনাদিকং কিৰিযং কৰোতি, এৱং পঞ্চসু দিসাসু সুত্তং ৱিয পঞ্চ পসাদা পণ্ডিতেন দট্ঠব্বা, মজ্ঝে মক্কটকো ৱিয চ চিত্তং পন পণ্ডিতেন দট্ঠব্বং. পাণকাদীহি খুদ্দকতিৰচ্ছানেহি তস্স সঙ্ঘট্টনা ৱিয আৰম্মণে পন পসাদানং সঙ্ঘট্টনা পণ্ডিতেন দট্ঠব্বা. জালমজ্ঝে নিপন্নায উণ্ণনাভিযা তং চলনং ৱিয পসাদে ঘট্টেতীতি পসাদঘট্টনং, কিং তং? আৰম্মণং. তত্থ তিস্সং ৱীথিযং পসাদঘট্টনং আৰম্মণং গহেত্ৱা মনোধাতুকিৰিযাচিত্তং ভৱঙ্গং আৱট্টেতীতি ভৱঙ্গাৱট্টনং মতং ভগৱতা. তস্স পন্থমক্কটকস্স সুত্তানুসাৰংৱ সুত্তং অনুগমনং ৱিয ৱীথিচিত্তপ্পৱত্তনং পণ্ডিতেন দট্ঠব্বং. সীসে পন ৱিজ্ঝিত্ৱা অস্স মক্কটস্স যূসপানং ৱিয জৱনস্স চিত্তস্স আৰম্মণেসু পৱত্তনং পণ্ডিতেন দট্ঠব্বং. পুন আগন্ত্ৱা সুত্তজালমজ্ঝে নিপজ্জনং যথা ৱত্থুংযেৱ হদযৱত্থুং এৱ নিস্সায চিত্তস্স পৰিৱত্তনং পণ্ডিতেন দট্ঠব্বং.

৪৮৬-৯৩. ইদং তু পন ওপম্মং, অত্থং দীপেতি কিং তু হি ইদং ওপম্মং কং অত্থং দীপেতি পকাসেতি? পঠমং পসাদে আৰম্মণেন ঘট্টিতে সতি পসাদৱত্থুতো পসাদো ৱত্থু নিস্সযো এতস্সাতি পসাদৱত্থু, চিত্তং, ততো পসাদৱত্থুতো, পঠমং এৱ ৱত্থুসন্নিস্সিতং ভৱঙ্গসঙ্খাতং মনো জাযতি, ইতিপি অত্থো তেন ওপম্মেন দীপিতো. একেকাৰম্মণং দ্ৱীসু দ্ৱীসু দ্ৱাৰেসু সব্বসো সব্বপ্পকাৰেন পন আপাথং আগচ্ছতি, অযমত্থোপি তেন ওপম্মেন দীপিতো ‘‘দ্ৱীসু দ্ৱীসু দ্ৱাৰেসূ’’তি, একং ৰূপাৰম্মণং একস্মিংযেৱ খণে চক্খুদ্ৱাৰে, মনোদ্ৱাৰে চাতি দ্ৱীসু দ্ৱাৰেসু আপাথং আগচ্ছতীতি অত্থো. সোতদ্ৱাৰাদীসুপি এসেৱ নযো ঞেয্যো. ৰূপং চক্খুপসাদম্হি ঘট্টেত্ৱা তঙ্খণে পন তস্স খণে পন তথা মনোদ্ৱাৰে পন আপাথং আগচ্ছতি, ভৱঙ্গচলনস্স পচ্চযো হোতীতি অত্থো. ন সংসযো এতস্মিং ৱচনে সংসযো নত্থি. যথা খগো যথা সকুণো. হি সচ্চং মযা ৱুত্তং ৱচনং. ৰুক্খগ্গে ৰুক্খকোটিযং নিলীযন্তোৱ সাখিনো সাখং ঘট্টেতি, তস্স ছাযা ভূমিযং পথৱিযং ফৰতি পটিহঞ্ঞতি. ইধাতি নিপাতো. সাখায সকুণেন ঘট্টনং ভূমিযং ছাযাফৰণাপি চ অপুব্বং অচৰিমং একক্খণস্মিংযেৱ জাযৰে জাযন্তি. এৱমেৱ পন ৰূপস্স, পসাদস্স চ ঘট্টনং, তথেৱ অত্থতো অত্থৱসেন ভৱঙ্গচলনস্সাপি পচ্চযত্তেন পচ্চযভাৱেন মনোদ্ৱাৰে আপাথং আগমনং অপুব্বং অচৰিমং একক্খণেযেৱ হোতি.

৪৯৪-৭. ততো পৰং ভৱঙ্গসোতং ছিন্দিত্ৱা চক্খুদ্ৱাৰে চক্খুপসাদে যথাক্কমং আৱজ্জনে সমুপ্পন্নে, দস্সনে সমুপ্পন্নে, সম্পটিচ্ছনে সমুপ্পন্নে, সন্তীৰণে সমুপ্পন্নে, তথা ৱোট্ঠব্বনে চ সমুপ্পন্নে কুসলং জৱনচিত্তং জৱতি, তথা অকুসলমেৱ চিত্তং জৱতি. সোতদ্ৱাৰাদীসুপি সদ্দাদীনং আৰম্মণানং ঘট্টনে এসেৱ নযো অৱিসেসেন ৱিঞ্ঞুনা ৱিঞ্ঞেয্যো. এতস্স অত্থস্স দীপনে দোৱাৰিকোপমাদীনি ৱচনানি উদ্ধৰিত্ৱা ততো পকৰণতো নীহৰিত্ৱা এত্থ এতস্মিং ৱীথিযাধিকাৰে ৱিঞ্ঞুনা দস্সেতব্বানি.

৪৯৮-৯. অসম্ভেদেন চক্খুস্সাতি তস্সাপি চক্খু অসম্ভিন্নং হোতি. জীৱিতা নিৰুদ্ধম্পি পিত্তেন ৱা সেম্হেন ৱা ৰুহিৰেন ৱা পলিবুদ্ধং চক্খুৱিঞ্ঞাণস্স পচ্চযো ভৱিতুং অসক্কোন্তং সম্ভিন্নং নাম, সক্কোন্তং অসম্ভিন্নং নাম হোতি. তেন চক্খুপসাদস্স অসম্ভিন্নেন ৰূপাপাথগমনেন আলোকসন্নিস্সযেনাপি. তেন তিৱিধেন পচ্চযেন সমনক্কাৰহেতুনা পঞ্চদ্ৱাৰাৱজ্জনপচ্চযেন সহ পৱত্তনেন. এতেহি পন চতূহি পচ্চযেহি সং একতো ইন্তি পৱত্তন্তীতি সমেতা, সমেতেহি সহগতেহি সমাগমং একীভাৱং আগতেহি, তং চক্খুৱিঞ্ঞাণং চক্খুপসাদনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং সম্পযুত্তেহি চেতসিকেহি সহ জাযতে.

৫০০-১. অসম্ভেদেন সোতস্স সোতপসাদস্স অসম্ভিন্নেন সদ্দাপাথগমেন চ সদ্দস্স আপাথগমনেন চ. আকাসনিস্সযেনাপি পিহিতকণ্ণচ্ছিদ্দস্স সোতৱিঞ্ঞাণং নুপ্পজ্জতি. তেন তিৱিধেন পচ্চযেন. সমনক্কাৰহেতুনা পঞ্চদ্ৱাৰাৱজ্জনপচ্চযেন সহ পৱত্তেন. এতেহি পন চতূহি পচ্চযেহি সমেতেহি সহগতেহি সমাগমং একীভাৱং আগতেহি তং সোতৱিঞ্ঞাণং সম্পযুত্তেহি সহ জাযতি.

৫০২-৩. অসম্ভেদেন ঘানস্স ঘানপসাদস্স অসম্ভিন্নেন গন্ধাপাথগমেন চ গন্ধস্স আপাথগমনেন চ. ৱাযোসন্নিস্সযেনাপীতি ঘানবিলম্হি পৱিসন্তেন ৱাযুনাতি অত্থো. তেন তিৱিধেন পচ্চযেন. সমনক্কাৰহেতুনা পঞ্চদ্ৱাৰাৱজ্জনপচ্চযেন সহ পৱত্তেন. এতেহি পন চতূহি পচ্চযেহি সমেতেহি সহগতেহি সমাগমং একীভাৱং আগতেহি তং ঘানৱিঞ্ঞাণং সম্পযুত্তেহি সহ জাযতি.

৫০৪-৫. অসম্ভেদেন জিৱ্হায জিৱ্হায অসম্ভিন্নেন ৰসাপাথগমেন চ ৰসস্স আপাথগমনেন চ. আপোসন্নিস্সযেনাপীতি জিৱ্হাতেমনং আপং লদ্ধা চ উপ্পজ্জতি, তেন ৱিনা সুক্খখাদনীযে জিৱ্হায সাযিতেপি জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং নুপ্পজ্জতীতি অত্থো. তেন তিৱিধেন পচ্চযেন. সমনক্কাৰহেতুনা পঞ্চদ্ৱাৰাৱজ্জনপচ্চযেন সহ পৱত্তেন. এতেহি পন চতূহি পচ্চযেহি সমেতেহি সহগতেহি সমাগমং একীভাৱং আগতেহি তং জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং সম্পযুত্তেহি সহ জাযতি.

৫০৬-৭. কাযপসাদস্স অসম্ভেদেন ফোট্ঠব্বস্স আপাথগমনেন চ. পথৱীনিস্সযেনাপীতি তেন ৱিনা কাযদ্ৱাৰম্পীতি বহিদ্ধা মহাভূতাৰম্মণং অজ্ঝত্তিকং কাযপসাদং ঘট্টেত্ৱা পসাদপচ্চযেসু মহাভূতেসু পটিহঞ্ঞতি. তেন তিৱিধেন পচ্চযেন. সমনক্কাৰহেতুনা পঞ্চদ্ৱাৰাৱজ্জনপচ্চযেন সহ পৱত্তেন. এতেহি পন চতূহি পচ্চযেহি সমেতেহি সহগতেহি সমাগমং একীভাৱং আগতেহি তং কাযৱিঞ্ঞাণং সম্পযুত্তেহি সহ জাযতি.

৫০৮-৯. অসম্ভেদা মনস্সাপীতি মনন্তি ভৱঙ্গচিত্তং. তং নিৰুদ্ধম্পি আৱজ্জনচিত্তস্স পচ্চযো ভৱিতুং অসমত্থং মন্দতমগতমেৱ ৱত্তমানম্পি সম্ভিন্নং নাম হোতি. আৱজ্জনস্স পচ্চযো ভৱিতুং সমত্থং অসম্ভিন্নং নাম. মনস্স অসম্ভেদেন ধম্মস্স আপাথগমনেন চ ৱত্থুসন্নিস্সযেন হদযৱত্থুসন্নিস্সযেন. তেন তিৱিধেন পচ্চযেন. সমনক্কাৰহেতুনা মনোদ্ৱাৰাৱজ্জনেন সহ পৱত্তেন. এতেহি পন চতূহি পচ্চযেহি সমেতেহি সহগতেহি সমাগমং একীভাৱং আগতেহি তং মনোৱিঞ্ঞাণং তং মনোৱিঞ্ঞাণসঙ্খাতং জৱনচিত্তং সম্পযুত্তেহি সহ জাযতে.

৫১০-১১. মনো ভৱঙ্গচিত্তং নাম ৱিভাৱিনা ৱেদিতব্বং. আৱজ্জনক্ৰিযাচিত্তং আৱজ্জনকিৰিযাচিত্তদ্ৱযং সমনক্কাৰো নাম ৱিভাৱিনা সঞ্ঞিতং. ৱত্থুসন্নিস্সযেন ইতি অযং পাঠো সব্বত্থ সব্বেসু ভৱেসু ন গচ্ছতি. পঞ্চহি খন্ধেহি ৱোকাৰো ৱোকিণ্ণোতি পঞ্চৱোকাৰো, পঞ্চৱোকাৰভৱং সন্ধায কাৰণং কত্ৱা ‘‘ৱত্থুসন্নিস্সযেনা’’তি অযং পাঠো পন কথিতো মযা, পঞ্চৱোকাৰভৱো নাম কামৰূপভৱো, অৰূপভৱো চতুৱোকাৰভৱো নাম, অসঞ্ঞীভৱো একৱোকাৰভৱো নাম. অযং পাঠো চতুৱোকাৰঅৰূপভৱং সন্ধায ন কথিতোতি অত্থো. ৱত্থুস্স ৰূপত্তা অৰূপভৱে কথং ৱত্থুসন্নিস্সযো ভৱেয্যাতি অত্থো.

৫১২-৪. পটিসন্ধাদিচিত্তানি, সব্বানেকূনৱীসতি হোন্তি, কামাৱচৰেসু দস, ৰূপেসু পঞ্চ, অৰূপীসু চত্তাৰি, সব্বানি পটিসন্ধিচিত্তানি একূনৱীসতি হোন্তি. কম্মং নাম কুসলাকুসলচেতনা. কম্মনিমিত্তং নাম ৰূপানি পঞ্চাৰম্মণানি পঞ্ঞত্তি চ মহগ্গতচিত্তঞ্চ. তথা গতিনিমিত্তকং নাম কপ্পৰুক্খাদযো, অকুসলপক্খে ৰূপাদিআৰম্মণভূতা লোহকুম্ভাদযো চ. ইতি এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন তেসং পটিসন্ধাদিচিত্তানং আৰম্মণং তিৱিধং ভগৱতা উদীৰিতং. কামাৱচৰসন্ধীনং পৰিত্তাৰম্মণং কামাৱচৰাৰম্মণং ভগৱতা মতং. পচ্চুপ্পন্নং ৰূপাদিপঞ্চাৰম্মণং, গতিনিমিত্তং পঞ্চাৰম্মণঞ্চ পচ্চুপ্পন্নঞ্চ হোতি. অতীতং ৱা কম্মং কুসলাকুসলচেতনা অতীতাযেৱ, ন পচ্চুপ্পন্না. অনাগতং আৰম্মণং নত্থি.

৫১৫-২৬. অট্ঠেৱ চ মহাৱিপাকা, তীণি সন্তীৰণানি চাতি একাদসৱিধং চিত্তং তদাৰম্মণসঞ্ঞিতং. একাদসৱিধে চিত্তে তদাৰম্মণসঞ্ঞিতে পুঞ্ঞৱিপাকানি কুসলৱিপাকা দস হোন্তি, অপুঞ্ঞজং অকুসলৱিপাকং পন একং হোতি. মহাৱিপাকা ৰূপাৰূপভৱদ্ৱযে ন জাযন্তি, কামৰূপভৱে সন্তীৰণত্তযং হোতি. যানি তদাৰম্মণচিত্তানি সত্থুনা জিনেন ৱুত্তানি, তেসু তদাৰম্মণচিত্তেসু একম্পি তদাৰম্মণচিত্তং ৰূপাৰূপভৱদ্ৱযে তদাৰম্মণং হুত্ৱা কদাচিপি নপ্পৱত্ততি. কস্মা কাৰণা? তত্থ তস্মিং ৰূপাৰূপভৱদ্ৱযে ‘‘তদাৰম্মণং ন হোতী’’তি ৱচনং চোদকো ভৱেয্য, বীজস্সাভাৱতো পন ন হোতীতি পৰিহাৰো. অকামাৱচৰাৰম্মণে অকামাৱচৰধম্মে ইদং তদাৰম্মণমানসং নেৱ অনুবন্ধতি. হি কস্মা কাৰণা? পৰিত্তাৰম্মণত্তা চ একন্তেন অৱস্সং তদাৰম্মণমানসস্স কামাৱচৰাৰম্মণত্তা চ তথা অপৰিচিতত্তা চ সব্বদা নানুবন্ধতি. তঞ্হি যথা পিতৰং ৱা পিতুসদিসং ৱা ঞাতিং অনুবন্ধন্তোপি তৰুণদাৰকো ঘৰদ্ৱাৰন্তৰৱীথিচতুক্কাদিম্হি পৰিচিতেযেৱ দেসে অনুবন্ধতি, ন অৰঞ্ঞং ৱা যুদ্ধভূমিং ৱা গচ্ছতি, এৱং কামাৱচৰে ধম্মে অনুবন্ধন্তম্পি মহগ্গতলোকুত্তৰধম্মমাৰব্ভ পৱত্তমানে ধম্মে নানুবন্ধতি. যস্মা চস্স সব্বো কামাৱচৰপাকো চ কিৰিযামনোধাতু কিৰিযাঅহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতু সোমনস্সসহগতা ইমে ধম্মা পৰিত্তাৰম্মণাতি এৱং অচ্চন্তং পৰিত্তমেৱ আৰম্মণং ৱুত্তং, তস্মা চেতং মহগ্গতলোকুত্তৰাৰম্মণে কামাৱচৰধম্মেপি নানুবন্ধতীতি ৱেদিতব্বং.

৫২৭-৩২. কিং তেন যুত্তিৱাদেন, ৱুত্তং অট্ঠকথাসু হি ‘‘জনকং তেন তুল্য’’ন্তিআদিকেন তেন, যুত্তিযা ৱাদো যুত্তিৱাদো, ‘‘জনকং তেন তুল্য’’ন্তিআদিকায যুত্তিকথায কিং পযোজনং ৱুত্তং? অট্ঠকথাসু হি সচ্চং ‘‘কিং তেন যুত্তিৱাদেনা’’তি ৱচনং, ‘‘অত্থকথাসূ’’তি ৱত্তব্বে সমাসে হি ত্থ-স্স ট্ঠ-কাৰং কত্ৱা ‘‘অট্ঠকথাসূ’’তি ৱুত্তং. কামাৱচৰে ধম্মে পটিচ্চ তদাৰম্মণভাৱদীপকং ৱচনং আচৰিযেন ৱুত্তং. তদাৰম্মণচিত্তানি, একাদসপি সব্বসো সব্বপ্পকাৰেনপি তদাৰম্মণচিত্তানি নামগোত্তং পনাৰব্ভ তিস্সাদিকং নামপঞ্ঞত্তিং পটিচ্চ কচ্চাযনগোত্তকস্সপগোত্তাদিকং গোত্তপঞ্ঞত্তিং পটিচ্চ জৱনে জৱিতেপি চ তদাৰম্মণং ন গণ্হন্তি, ৰূপাৰূপভৱেসু ৱা তদাৰম্মণং ন গণ্হন্তি. যদা পঞ্ঞত্তিমাৰব্ভ, জৱনে জৱিতেপি ৱা যদা মযা ৱুত্তায পঞ্ঞত্তিযা সেসপঞ্ঞত্তিং পটিচ্চ জৱনে জৱিতেপি ৱা তদাৰম্মণং ন লব্ভতে আচৰিযেন, তথা দুক্খঅনিচ্চঅনত্তলক্খণাৰম্মণিকায ৱিপস্সনায তদাৰম্মণং ন লব্ভতে আচৰিযেন. তদাৰম্মণা ন লব্ভন্তি, মিচ্ছত্তনিযতেসুপি মিচ্ছত্তে মিচ্ছাসভাৱে ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্ত্যাদিৱসেন নিযতানি চত্তাৰি দিট্ঠিযুত্তজৱনানি মিচ্ছত্তনিযতানি, মিচ্ছত্তনিযতেসুপি তদাৰম্মণং ন লব্ভতে আচৰিযেন, লোকুত্তৰধম্মে আৰব্ভ জৱনে গতেপি তদাৰম্মণং ন লব্ভতে আচৰিযেন. তথা মহগ্গতে ধম্মে আৰব্ভ জৱনে জৱিতেপি তদাৰম্মণং ন লব্ভতে আচৰিযেন, পটিসম্ভিদাঞাণং আৰব্ভ জৱনে জৱিতেপি তদাৰম্মণং ন লব্ভতে আচৰিযেন. মনোদ্ৱাৰেপি সব্বেসং জৱনানং অনন্তৰং অনুপুব্বতো তদাৰম্মণচিত্তানি ভৱন্তি.

৫৩৩-৪. মনোদ্ৱাৰে আৰম্মণঘট্টনা ন ৱিজ্জতি. ভৱঙ্গতো চেতসো ৱীথিচিত্তস্স ৱুট্ঠানং কথং কেন পকাৰেন হোতি? মনোদ্ৱাৰেপি ঘট্টনায ৱিনা ঘট্টনং ৱজ্জেত্ৱা আপাথং আগচ্ছন্তেৱ যস্মা কাৰণা, তস্মা ৱীথিচিত্তানং সম্ভৱো হোতি.

৫৩৫-৬. দ্ৱাদসাপুঞ্ঞচিত্তানং দ্ৱাদসঅকুসলচিত্তানং ৱিপাকা সত্তসত্ততি পাপপাকা দ্ৱাদসপাপচিত্তানং ৱিপাকা চতুৰাসীতি পৱত্তিযং হোন্তি. একস্স সোমনস্সযুত্তদিট্ঠিসম্পযুত্তাকুসলস্স চক্খুসোতঘানজিৱ্হাকাযৱিঞ্ঞাণানি, সম্পটিচ্ছনং, উপেক্খাযুত্তসন্তীৰণানি চাতি সত্ত অকুসলপাকা হোন্তি. তথা সেসানং একাদসন্নং অকুসলানম্পি সত্ত ৱিপাকা হোন্তি. একাদসৱিধানং তু, হিত্ৱা উদ্ধচ্চমানসং উদ্ধচ্চমানসং হিত্ৱা একাদসৱিধানং পটিসন্ধিযো একাদসৱিধা চেৱ ভৱন্তি.

৫৩৭-৮. ক্ৰিযচিত্তেসু সব্বেসু যং আৱজ্জনদ্ৱযং জৱনং ন চ হোতি, তং আৱজ্জনদ্ৱযং কৰণমত্তত্তা কিৰিযামত্তত্তা ৱাতপুপ্ফসমং ৱাতপুপ্ফেন সদিসং মতং ভগৱতা. অযমেত্থাধিপ্পাযো – খীণাসৱে উপ্পন্নকালে ৱা তং আৱজ্জনদ্ৱযং কিৰিযচিত্তং ভৱিতুং যুত্তং. সব্বেসু পুথুজ্জনেসু উপ্পন্নকালে কথং কিৰিযা হোতীতি চে? কৰণমত্তত্তা অফলদাযকং ৱাতপুপ্ফং ৱিয অফলদাযকং কিৰিযচিত্তং ভৱিতুং যুত্তিহাৰো কিৰিযা পন হোতি. যং সব্বং কিৰিযচিত্তং কিচ্চসাধনতো জৱনকিচ্চসাধনৱসেন জৱনত্তং জৱনভাৱং পত্তং ছিন্নমূলস্স ৰুক্খস্স পুপ্ফং অফলং হোতি যথা, এৱং ছিন্নাৱিজ্জাতণ্হামূলস্স ৱীতৰাগস্স তং সব্বং কিৰিযচিত্তং অফলং ৱিপাকৱিৰহিতং সিযা ভৱেয্য.

৫৩৯-৪০. পটিচ্চ পন এতস্মা, ফলমেতীতি পচ্চযো একং ধম্মং পটিচ্চ এতস্মা ধম্মতো ফলং এতি পৱত্ততি তস্মা পচ্চযো, যো ধম্মো যস্স ধম্মস্স ঠিতিযা উপ্পত্তিযাপি উপকাৰো নাম হোতি, সো ধম্মো তস্স ধম্মস্স পচ্চযোতি পচ্চযো নাম পণ্ডিতেন পৱুচ্চতে. সম্ভৱো পভৱো হেতু কাৰণং পচ্চযো মতো ভগৱতা. ইদং ৱচনং অঞ্ঞত্থ দীপনৱচনং.

৫৪১. লোভাদি পন যো ধম্মো, মূলট্ঠেনুপকাৰকো যো লোভাদি পন ধম্মো মূলভাৱেন ফলধম্মস্স উপকাৰকো, সো লোভাদিধম্মো ফলধম্মস্স হেতূতি হেতু নাম ৱিভাৱিনা ৱিঞ্ঞাতব্বো.

৫৪২. লোভো দোসো চ মোহো চ তথা অলোভাদযো তযো হেতূ, তে ছ এৱ হেতুযো হোন্তি, জাতিতো জাতিৱসেন কুসলজাতিঅকুসলজাতিঅব্যাকতজাতিৱসেন নৱধা নৱহি কোট্ঠাসেহি সিযুং.

৫৪৩-৪. ধম্মানং কুসলাদীনং, কুসলাদিত্তসাধকো যো ধম্মো কুসলাদীনং ধম্মানং কুসলাদিত্তসাধকো কুসলাদিভাৱসাধকো, সো ধম্মো মূলট্ঠো নাম. এৱং ৱচনং একে একচ্চে আচৰিযা ৱদন্তি. এৱং সন্তে কুসলাকুসলাদীনং ধম্মানং কুসলাদিত্তসাধকৱসেন মূলট্ঠে সন্তে তংসমুট্ঠানৰূপীসু তেহি চিত্তেহি সমুট্ঠানৰূপেসু তেহি চিত্তেহি সমুট্ঠিতেসু চিত্তজৰূপেসু হেতূনং লোভাদিহেতূনং হেতুপচ্চযতা কদাচিপি নেৱ সম্পজ্জতি. অযমেত্থাধিপ্পাযো – যদি চিত্তেসু ৰূপানি সমুট্ঠাপেন্তেসু তে লোভাদযোপি চিত্তানং সম্পযুত্তচিত্তানং একুপ্পাদত্তা চ ৰূপানি সমুট্ঠাপেন্তিযেৱ. তদা তেসং মতে তেসং চিত্তজৰূপানং কুসলাদিত্তং সিযা. ন চ কদাচি ৰূপানি কুসলাদিনামকানি দিস্সন্তি যস্মা, তস্মা চিত্তজৰূপানং কুসলাদিভাৱঞাপনত্থং তেসং চিত্তজৰূপানং তে লোভাদযো হেতুপচ্চযা ন হোন্তি, ইতি ৱচনং ৱত্তব্বং সিযা. এৱঞ্চ সতি চিত্তজৰূপানি নাম কদাচিপি ৱিযুত্তানি চৰন্তি, তস্মা কুসলাদিত্তসাধকো মূলট্ঠো ন হোতি.

৫৪৫-৬. হি সচ্চং ‘‘এৱং সন্তে তু হেতূন’’ন্তিআদিকং ৱচনং. তে লোভাদযো হেতূ তেসং ৰূপানং কুসলাদিতং কুসলাদিভাৱং ন সাধেন্তি ন নিপ্ফাদেন্তি. তে হেতূ তেসং পন ৰূপানং পচ্চযা ন চ ন হোন্তিযেৱ, তস্মা কাৰণা কুসলাদীনং ধম্মানং কুসলাদিত্তসাধকো যো ধম্মো, সো ধম্মো মূলট্ঠোতি মূলসভাৱো নাম সমযঞ্ঞুনা সমযৱিজাননসীলেন ৱিঞ্ঞুনা গন্তব্বো জানিতব্বো.

৫৪৭. সুপ্পতিট্ঠিতভাৱস্স, সাধনেনুপকাৰকো সুপ্পতিট্ঠিতভাৱং সাধনেন উপকাৰকো যো অত্থো, সো অত্থো হেতূনং লোভাদীনং মূলট্ঠো মূলসভাৱো ইতি চ গহণং ৱিভাৱিনা ৱিঞ্ঞাতব্বং.

৫৪৮-৯. কুসলাকুসলা হেতূ কুসলা হেতূ, অকুসলা হেতূ, ক্ৰিযাহেতূ সব্বসো সব্বপ্পকাৰেন সব্বে কিৰিযাহেতুযো চ সম্পযুত্তানং পঞ্চৱোকাৰভূমিযং সম্পযুত্তানং ধম্মানং অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযভাৱেন হেতুপচ্চযতং যাতা গতা. তংসমুট্ঠানানং চিত্তজৰূপানঞ্চ হেতুপচ্চযতং যাতা গতা, এতে হেতূ চতুৱোকাৰভূমিযং সম্পযুত্তানং এৱ ধম্মানং হেতুপচ্চযতং যাতা গতা.

৫৫০-১. কামে ৱিপাকহেতূপি অত্তনা সম্পযুত্তানং হেতুপচ্চযতং যাতা, পটিসন্ধিক্খণেপি কটত্তাৰূপজাতানং কম্মজৰূপানং হেতুপচ্চযতং যাতা, তস্মা পটিসন্ধিচিত্তুপ্পাদক্খণেযেৱ কম্মজৰূপানং উপ্পাদো হোতি, যস্মা কাৰণা পৱত্তিযং চিত্তজানঞ্চ ৰূপানং হেতুপচ্চযতং গতা.

৫৫২-৫. ৰূপে ৱিপাকহেতূ কামাৱচৰভূমিযং হেতুযো ৱিয হেতুপচ্চযা হোন্তি, পঞ্চৱোকাৰে লোকুত্তৰৱিপাকহেতৱো চিত্তজানং ৰূপানঞ্চ সম্পযুত্তানঞ্চ পঞ্চৱোকাৰভূমিযং হেতুপচ্চযা হোন্তি. চতুৱোকাৰে লোকুত্তৰৱিপাকজা হেতৱো সম্পযুত্তানং এৱ চতুৱোকাৰভূমিযং হেতুপচ্চযা ভৱন্তি. ইতৰে চতুৱোকাৰে অৰূপভৱে ৱিপাকজা হেতৱো সম্পযুত্তানং এৱ সভূমিযং অত্তনো ভূমিযং অৰূপভূমিযং হেতুপচ্চযা হোন্তি. হেতুত্থো হেতূনং অত্থো হেতুযো চেৱ হেতুপচ্চযো চেৱ হেতুপচ্চযসম্ভৱো হেতুপচ্চযুপ্পত্তি, এৱমেৱ এৱং ইমিনা পকাৰেন. সঞ্জাতো সুখহেতু যস্সাতি সঞ্জাতসুখহেতু, তেন ৱিঞ্ঞেয্যো.

৫৫৬-৮. ছন্দো চিত্তঞ্চ ৱীৰিযং ৱীমংসা চাতি চতুধাধিপতী লোকাধিপতিনা সত্থুনা ৱুত্তা. ছন্দং জেট্ঠকং কত্ৱা চিত্তস্স উপ্পত্তিকালস্মিং যো ছন্দো, সো ছন্দাধিপতি নাম, ছন্দং ধুৰং কত্ৱা সমাধিকৰণচিত্তস্স এসেৱ নযো সেসেসুপি চ তীসু মযা ৱুত্ততো ছন্দাধিপতিতো সেসেসুপি চ অধিপতীসু. যো ধম্মো জেট্ঠট্ঠেন উপকাৰকো, সো ধম্মো অধিপতীতি অধিপতি নাম ভগৱতা নিদ্দিট্ঠো.

৫৫৯. সুমতিমতিৱিবোধনং ৱিচিত্তং,

কুমতিমতিন্ধনপাৱকং পধানং;

ইমমতিমধুৰং অৱেদি যো যো,

জিনৱচনং সকলং অৱেদি সো সো.

যো যো জনো ইমং অভিধম্মাৱতাৰং সুমতিমতিৱিবোধনং সুমতীনং সুন্দৰমতীনং পণ্ডিতানং মতিযা ৱিবোধনকৰং ৱিচিত্তং কুমতীনং কুচ্ছিতমতীনং বালানং মতিইন্ধনে পধানং পাৱকং অতিমধুৰকৰং অৱেদি জানি, সো সো জনো সকলং জিনৱচনং অৱেদি জানি.

ইতি অভিধম্মাৱতাৰটীকায

পকিণ্ণকনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অট্ঠমো পৰিচ্ছেদো.