৭. সত্তমো পৰিচ্ছেদো

ৱিপাকচিত্তপ্পৱত্তিনিদ্দেসৱণ্ণনা

৩৭৬. অনন্তঞাণেন নিৰঙ্গণেন,

গুণেসিনা কাৰুণিকেন তেন;

ৱুত্তে ৱিপাকে মতিপাটৱত্থং,

ৱিপাকচিত্তপ্পভৱং সুণাথ.

যেন জিনেন অনন্তঞাণেন নিক্কিলেসেন গুণেসিনা কাৰুণিকেন তেন জিনেন ৱুত্তে ৱিপাকস্মিং মতিপাটৱত্থং মতিছেকভাৱত্থায ৱিপাকচিত্তপ্পভৱং মযা ভণমানং ৱিপাকচিত্তপ্পৱত্তিং তুম্হে সুণাথ.

৩৭৭. একূনতিংস কম্মানি, পাকা দ্ৱত্তিংস ভগৱতা দস্সিতা, কম্মানি তীসু দ্ৱাৰেসু দিস্সৰে, ৱিপাকা ছসু দ্ৱাৰেসু দিস্সন্তি.

৩৭৮-৯. কুসলং কামলোকস্মিং কামলোকম্হি কুসলং পৱত্তে, পটিসন্ধিযঞ্চ তংতংপচ্চযমাগম্ম তংতংপচ্চযং পটিচ্চ. সো সো পচ্চযো তংতংপচ্চযো, ‘‘ততপচ্চযো’’তি ৱত্তব্বে নিগ্গহীতাগমৱসেন ‘‘তংতংপচ্চযো’’তি ৱুত্তং. ৱিচ্ছাকম্মধাৰযসমাসোযং. ৱিৱিধং ফলং দদাতি. একায চেতনায একা পটিসন্ধি ভগৱতা পকাসিতা. নানাকম্মেহি নানা পটিসন্ধিযো চ ভৱন্তি.

৩৮০-১. তিহেতুকং তু যং কম্মং তিহেতুকং যং কম্মং পন কামাৱচৰসঞ্ঞিতং তিহেতুকং ৱিপাকং দুহেতুঞ্চ ৱিপাকং অহেতুঞ্চ ৱিপাকং দেতি. দুহেতুকং তু যং কম্মং দুহেতুকং যং কম্মং পন, তং কম্মং তিহেতুকং ৱিপাকং ন দেতি, অত্তনো ৱিপাকং দুহেতুঞ্চ অহেতুঞ্চ দেতি.

৩৮২-৩. তিহেতুকেন কম্মেন, পটিসন্ধি তিহেতুকা হোতি, দুহেতুকাপি পটিসন্ধি হোতেৱ, অহেতুকা পটিসন্ধি নেৱ হোতি, উক্কট্ঠতিহেতুককম্মেন তিহেতুকা পটিসন্ধি, ওমকতিহেতুককম্মেন দুহেতুকা পটিসন্ধি হোতীতি অধিপ্পাযো. দুহেতুকেন কম্মেন দুহেতুকা পটিসন্ধি, অহেতুকাপি পটিসন্ধি হোতেৱ, তিহেতুকা পটিসন্ধি নেৱ হোতি. উক্কট্ঠদুহেতুককম্মেন দুহেতুকা পটিসন্ধি, ওমকদুহেতুককম্মেন অহেতুকা পটিসন্ধি হোতীতি অধিপ্পাযো.

৩৮৪. অসঙ্খাৰকম্মং অসঙ্খাৰৱিপাকং দেতি, সসঙ্খাৰৱিপাকম্পি দেতি, সসঙ্খাৰকম্মং সসঙ্খাৰফলং, তথা অসঙ্খাৰফলং দেতি.

৩৮৫. একায চেতনাযেত্থ এত্থ এতাসু চেতনাসু একায কুসলায চেতনায সোড়সৱিধা ৱিপাকচিত্তানি ভৱন্তি. ইতি ৱচনং জিনো পকাসযে.

৩৮৬-৯২. ৱেদনাপৰিৱত্তনং আৰম্মণেন হোতেৱ, তদাৰম্মণচিত্তম্পি জৱনেন নিযামিতং, সোমনস্সযুত্তে কুসলে জৱনে জৱিতে তদাৰম্মণম্পি সোমনস্সযুত্তমেৱ হোতীতি অত্থো. উপেক্খাযুত্তকুসলেপি এসেৱ নযো. কামাৱচৰচিত্তেন কুসলেনাদিনা পঠমেন কুসলেন তুল্যেন ৱিপাকচিত্তেন. ততিযাৱিসেসনং. যেন সত্তেন গহিতা পটিসন্ধি চে যদি, ইট্ঠে বলৱাৰম্মণে মনাপে অতিমহন্তাৰম্মণে তস্স সত্তস্স চক্খুস্স চক্খুপসাদস্স আপাথং পাকটভাৱং আগতে সতি মনোধাতুযা তায ভৱঙ্গস্মিং আৱট্টিতে ভৱঙ্গসোতে ছিন্দিতে সতি চক্খুৱিঞ্ঞাণকাদীসু ৱীথিচিত্তেসু জাতেসু পঠমং কুসলং কামমানসং জৱনং হুত্ৱা জাযতে. সত্তক্খত্তুৱাৰানি জৱিত্ৱান পঠমে মহাকুসলে গতে তদেৱ তং এৱ ইট্ঠং আৰম্মণং কত্ৱা তেনেৱ পঠমমহাকুসলেন সদিসং তদাৰম্মণৱিপাকচিত্তং. সন্ধিযা তুল্যতো পটিসন্ধিযা তুল্যভাৱেন মূলভৱঙ্গন্তি মূলভৱঙ্গং নাম ভগৱতা পৱুচ্চতে. তঞ্চ তদাৰম্মণচিত্তং সন্তীৰণং সোমনস্সযুত্তং সন্তীৰণং দস্সনং সম্পটিচ্ছনং এত্থ এতস্মিং ৱীথিচিত্তে গণনূপগচিত্তানি গণনং উপগতানি চিত্তানি চত্তাৰি এৱ ভৱন্তি.

৩৯৩-৪. যদা হি দুতিযং চিত্তং, কুসলং জৱনং যদা যস্মিং কালে তস্সেৱ সোমনস্সতিহেতুনো পুগ্গলস্স দুতিযং কুসলং চিত্তং জৱনং হোতি, তদা তস্মিং কালে তেন জৱনেন তুল্যৱিপাকং তদাৰম্মণং. তস্স সন্ধিযা অসমানত্তা তস্স তদাৰম্মণচিত্তস্স সন্ধিযা অসমানত্তা দ্ৱে নামানি অস্স ৱিপাকচিত্তস্স অনেন ৱিপাকচিত্তেন লব্ভৰে লব্ভন্তি, ‘‘আগন্তুকভৱঙ্গ’’ন্তি নামং ‘‘তদাৰম্মণক’’ন্তি চ নামং ইতি দ্ৱে নামানি লব্ভন্তি.

৩৯৫-৬. যদা তস্সেৱ পুগ্গলস্স ততিযং পুঞ্ঞং জৱনং হোতি, তদা তেন জৱনেন সদিসং ততিযং পাকং তদাৰম্মণিকং সিযা. ইদং ৱিপাকচিত্তং আগন্তুকভৱঙ্গন্তি আগন্তুভৱঙ্গং নাম ভগৱতা ৱুচ্চতে, পুৰিমানি চ পঞ্চ ৱিপাকচিত্তানি ইমিনা পন ততিযৱিপাকেন পন সদ্ধিং ছ চিত্তানি হোন্তি.

৩৯৭-৮. যদা চতুত্থং কুসলং জৱনং হোতি, তদা তেন জৱনেন তুল্যং চতুত্থৱিপাকং তদাৰম্মণভাৱং ৱজে গচ্ছেয্য. চতুত্থৱিপাকং আগন্তুকভৱঙ্গং তদাৰম্মণনামকং হোতি, পুৰিমানি ছ পাকানি ইমিনা সহ চতুত্থপাকেন সত্ত চিত্তানি হোন্তি.

৩৯৯-৪০৩. যদা যস্মিং কালে তস্মিং চক্খুদ্ৱাৰে ইট্ঠমজ্ঝত্তাৰম্মণং পন তথা আপাথং আগচ্ছতি চ, তদা ৱুত্তনযেন আৱজ্জনদস্সনসম্পটিচ্ছনচিত্তেসু জাতেসু ইধ ইমস্মিং মজ্ঝত্তাৰম্মণে আৰম্মণৱসেন ৱেদনা পৰিৱত্ততি, তস্মা উপেক্খাসহগতং সন্তীৰণং মনো হোতি. উপেক্খাসহগতেসু এৱ চতূসুপি জৱনেসু জৱিতেসু তেহি জৱনেহি তুল্যানি চত্তাৰি ৱিপাকচিত্তানি জাযৰে. অচ্চন্তং একন্তেন ৱেদনায উপেক্খাৱেদনায পুৰিমেহি সোমনস্সসহগতেহি চিত্তেহি অসমানত্তা চত্তাৰি চিত্তানি নামতো পিট্ঠিভৱঙ্গানি নাম হোন্তি, পিট্ঠিভৱঙ্গানি সোমনস্সৱিপাকানং পচ্ছাভাগে ভৱঙ্গানীতি অত্থো. ইমানি উপেক্খাসহগতানি পঞ্চ ৱিপাকানি পুৰিমেহি সত্তহি ৱিপাকেহি সদ্ধিং দ্ৱাদস ৱিপাকানি ভৱন্তি. ইতি ৱচনং ধীৰো ৱিনিদ্দিসে.

৪০৪-৬. যথা চক্খুদ্ৱাৰে দ্ৱাদস ৱিপাকানি হোন্তি, তথা এৱং সোতাদীসু দ্ৱাৰেসুপি দ্ৱাদস পাকানি হোন্তি. ইতি ৱচনং ধীৰো নিদ্দিসে, ইমে মযা ৱুত্তা ৱিপাকা সমসট্ঠি ভৱন্তি. এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন একায চেতনায কম্মে আযূহিতে পৱত্তিতে সমসট্ঠি ৱিপাকানি উপ্পজ্জন্তি, ইমস্মিং ৱচনে সংসযো নত্থি. গহিতাগ্গহণেনেত্থ এত্থ এতেসু ৱিপাকেসু গহিতানং ৱিপাকানং অগ্গহণেন চক্খুদ্ৱাৰে দ্ৱাদস পাকা, সোতৱিঞ্ঞাণকাদীনি চত্তাৰি চাতি সোড়স পাকানি হোন্তি.

৪০৭-১১. একেন তিহেতুককুসলেন অসঙ্খাৰিকেন কম্মেন আযূহিতে যথা, এৱমেৱ সসঙ্খাৰতিহেতুককুসলেনাপি অসঙ্খাৰসসঙ্খাৰউপেক্খাসহগতেহিপি কুসলেহি কম্মে আযূহিতে পৱত্তিতে তেসং তিণ্ণং কুসলানং ৱিপাকেহি তীহিপি দিন্নায পটিসন্ধিযা এসেৱ নযো পণ্ডিতেন জানিতব্বো. ইধ ইমস্মিং উপেক্খাসহগতদ্ৱযে ইট্ঠমজ্ঝত্তগোচৰস্স ৱসেন ৱিপাকচিত্তপ্পৱত্তিং পঠমং দস্সেত্ৱা দস্সেতব্বাথ পচ্ছা তু, ইট্ঠস্মিং গোচৰে ইধ অথ পচ্ছা মযা ৱুত্তচিত্তপ্পৱত্তিতো পচ্ছাকালে পন ইধ ইমস্মিং ইট্ঠগোচৰে একেকস্মিং পন দ্ৱাদস দ্ৱাদস পাকা পণ্ডিতেন দস্সেতব্বা. গহিতাগ্গহণেনেত্থ এত্থ এতেসু ৱিপাকেসু গহিতানং ৱিপাকানং অগ্গহণেন সোড়স পাকচিত্তানি হোন্তি. পুব্বে কালে মযা ৱুত্তনযেনেৱ সব্বং ৱচনং অসেসতো অসেসভাৱেন পণ্ডিতেন ঞেয্যং.

৪১২-৪. তিহেতুকেন কম্মেন, পটিসন্ধি তিহেতুকা ভৱতি, ইতি অযং ৱাৰো এত্তাৱতা এত্তকেন ৱচনেন মযা ৱুত্তো. একং কম্মং একস্মিং ভৱে একং পটিসন্ধিং জনেতি, ততো পটিসন্ধিতো অপৰং অঞ্ঞং দুতিযং পটিসন্ধিং ন জনেতি, পৱত্তিযং অনেকানি ৱিপাকানি সঞ্জনেতি. হি সচ্চং ‘‘একং কম্ম’’ন্তিআদিকং ৱচনং. একস্মা বীজা একতো বীজতো একং অঙ্কুৰং জাযতি, অস্স বীজস্স বহূনি ফলানি হেতুপ্পৱত্তিতো সলিলাদিহেতুপ্পত্তিযা হোন্তি.

৪১৫-২১. দুহেতুকেন কম্মেন, পটিসন্ধি দুহেতুকা হোতি, ইতি ৱচনং অযং ৱাৰো অনুপুব্বেন অনুপটিপাটিযা আগতো. ইধ ইমস্মিং অধিকাৰে দুহেতুকেন পুঞ্ঞেন সোমনস্সযুত্তেন অসঙ্খাৰিকেন চিত্তেন কম্মে আযূহিতে পন দুহেতুকেন সোমনস্সযুত্তকুসলেন তুল্যেন পাকেন যেন সত্তেন গহিতা পটিসন্ধি চে, ইট্ঠে আৰম্মণে তস্স সত্তস্স চক্খুদ্ৱাৰে আপাথং আগতে সোমনস্সযুত্তে ঞাণহীনে কুসলমানসে তস্মিং দুহেতুকে সত্তক্খত্তুং জৱিত্ৱান গতে তং এৱ আৰম্মণং কত্ৱা তদনন্তৰং তস্স জৱনস্স অনন্তৰং তংসৰিক্খকং তেন জৱনেন সদিসং একন্তং অসঙ্খাৰিকমানসং জাযতি. তন্তি তং চিত্তং মূলভৱঙ্গন্তি মূলভৱঙ্গং নাম তদাৰম্মণমিচ্চপি তদাৰম্মণং নাম উভযম্পি নামং তস্সেৱ নামং তস্স চিত্তস্স এৱ নামং. ইতি এৱং ইমিনা পকাৰেন ভগৱতা পৰিদীপিতং. দুহেতুকে সসঙ্খাৰে কুসলে জৱনে জৱিতেপি চ তংসমং তেন চিত্তেন সদিসং আগন্তুকসঙ্খাতং তদাৰম্মণমানসং হোতি.

৪২২-৯. তথেৱ চ তথা এৱ চ ইট্ঠমজ্ঝত্তগোচৰে দুহেতূনং দ্ৱিন্নং উপেক্খাযুত্তানং জৱনানং অনন্তৰং তাদিসানি তেহি জৱনেহি সদিসানি দ্ৱে তদাৰম্মণমানসানি জাযন্তে, তেসং তদাৰম্মণমানসানং ‘‘পিট্ঠিভৱঙ্গ’’ন্তি নামং, ‘‘আগন্তুকভৱঙ্গ’’ন্তি চ নামং হোতি. সন্তীৰণদ্ৱযঞ্চেৱ দস্সনং সম্পটিচ্ছনং ইমানি দ্ৱে ভৱঙ্গানি চাতি অট্ঠ ৱিপাকা চক্খুদ্ৱাৰে হোন্তি. এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন পঞ্চসু দ্ৱাৰেসুপি চ অট্ঠ অট্ঠ ৱিপাকে কত্ৱা পৱত্তিযং চত্তালীস ৱিপাকানি ভৱন্তি. গহিতাগ্গহণেনেত্থ, চক্খুদ্ৱাৰে পনট্ঠ চ এত্থ এতেসু ৱিপাকেসু গহিতানং ৱিপাকানং অগ্গহণেন চক্খুদ্ৱাৰে অট্ঠ চ ৱিপাকা সোতঘানাদিনা ৱিপাকেন সদ্ধিং দ্ৱাদস এৱ ৱিপাকানি ভৱন্তি. একায চেতনাযেৱং এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন একায চেতনায কম্মে আযূহিতে পৱত্তিতে পন সতি দ্ৱাদসেৱ ৱিপাকানি ভৱন্তি. ইতি ৱচনং ৱিজিতকুসলযুদ্ধসঙ্গামেন পকাসিতং দেসিতং. দুহেতুকত্তযেনাপি, সেসেন সদিসেন তু মযা ৱুত্ততো দুহেতুতো সেসেন দুহেতুকত্তযেনাপি সদিসেন পাকেন আদিন্নসন্ধিনো গহিতপটিসন্ধিকস্স সত্তস্স এৱং নযো মতো কথিতো নিৰঙ্গণেন. দুহেতুকেন কম্মেন দুহেতুকা পটিসন্ধি হোতি. ইতি অযং ৱাৰো চ এত্তাৱতা এত্তকেন ৱচনেন মযা ৱুত্তো.

৪৩০-৮. দুহেতুকেন কম্মেন অহেতুকা পটিসন্ধি হোতি, ইতি অযং ৱাৰো অনুপুব্বেন পটিপাটিযা আগতো. তেসু চতূসুপি দুহেতুকেসু কুসলেসু চিত্তেসু অঞ্ঞতৰেনেৱ হেতুকেন কম্মে আযূহিতে পৱত্তিতে সতি তস্সেৱ দুহেতুকস্স কুসলজৱনস্স পাকভূতায উপেক্খাসহগতাহেতুকায মনোৱিঞ্ঞাণধাতুযা আদিন্নপটিসন্ধিনো সত্তস্স সা পটিসন্ধি কম্মসদিসা নাম ন ৱত্তব্বা পণ্ডিতেহি. হি সচ্চং ‘‘পটিসন্ধি ন ৱত্তব্বা’’তিআদিকং ৱচনং. কম্মং দুহেতুকং হোতি, পটিসন্ধি অহেতুকা হোতি. তস্স দেহিনো সত্তস্স ৱুড্ঢিমুপেতস্স ৱুড্ঢিং উপগতস্স চক্খুদ্ৱাৰে পন ইট্ঠমজ্ঝত্তগোচৰে আপাথমাগতে সতি দুহেতুকানং চতুন্নং পুঞ্ঞানং যস্স কস্সচি জৱনস্স অৱসানম্হি ইদং অহেতুকং মনো তদাৰম্মণভাৱেন জাযতি. এত্থ এতস্মিং ৱচনে সংসযো সন্দেহো নত্থি, তং অহেতুকচিত্তং মূলভৱঙ্গঞ্চ তদাৰম্মণমেৱ চ হোতি. চক্খুৱিঞ্ঞাণকাদীসুপি ৱীথিচিত্তেসু জাতেসু উপেক্খাসহগতংযেৱ সন্তীৰণম্পি চ হোতি. তেসু একং ঠপেত্ৱান, গহিতাগ্গহণেনিধ তেসু দ্ৱীসু সন্তীৰণতদাৰম্মণকিচ্চেসু ৱিপাকেসু একং সন্তীৰণকিচ্চং তদাৰম্মণকিচ্চং তং চিত্তং ঠপেত্ৱা গহিতানং ৱিপাকানং অগ্গহণেন ইধ ইট্ঠমজ্ঝত্তাৰম্মণে গণনূপগচিত্তানি তীণিযেৱ ভৱন্তি.

৪৩৯-৪১. ইট্ঠে আৰম্মণে চক্খু-দ্ৱাৰে আপাথমাগতে তদা সন্তীৰণঞ্চেৱ সোমনস্সযুত্তংযেৱ হোতি, তদাৰম্মণমানসঞ্চ সোমনস্সযুত্তংযেৱ হোতি, তেসু সন্তীৰণতদাৰম্মণকিচ্চেসু ৱিপাকেসু একেকং সন্তীৰণকিচ্চং, তদাৰম্মণকিচ্চং ৱা চিত্তং গহেত্ৱা পুৰিমানি চ তীণি চত্তাৰি এৱ ৱিপাকানি ভৱন্তি. এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন পঞ্চসু দ্ৱাৰেসুপি চত্তাৰি চত্তাৰি ৱিপাকচিত্তানীতি পৱত্তিযং ৱিপাকানি ৱীসতি চিত্তানি হোন্তি.

৪৪২-৮. চক্খুদ্ৱাৰে তু চত্তাৰি, গহিতাগ্গহণেনিধ গহিতানং ৱিপাকানং অগ্গহণেন চক্খুদ্ৱাৰে পন চত্তাৰি ৱিপাকানি ইধ ইমস্মিং ইট্ঠাৰম্মণে সোতঘানাদিনা ৱিপাকেন সদ্ধিং অহেতুকং অট্ঠকং হোতি এৱ. অহেতুকপটিসন্ধিস্স সত্তস্স দুহেতুকং, তিহেতুকং ৱা তদাৰম্মণং ন ভৱে ন ভৱেয্য, দুহেতুপটিসন্ধিনো সত্তস্স তিহেতুকং তদাৰম্মণং ন ভৱে. জাতা সুগতিযং যেন, পাকেন পটিসন্ধি তু সুগতিযং যেন পাকেন পটিসন্ধি জাতা, তেন ৱিপাকেন তুল্যম্পি, হীনং ৱা তেসং তদাৰম্মণং ভৱেয্য. মনুস্সলোকং সন্ধায, ৱুত্তঞ্চাহেতুকট্ঠকং সুগতিযং অহেতুকট্ঠকঞ্চ মনুস্সলোকঞ্চ সন্ধায পটিচ্চ কাৰণং কত্ৱা মযা ৱুত্তং. চতূসুপি অপাযেসু পন অপেতো অযো পতিট্ঠা এতেহীতি অপাযো, তেসু. পৱত্তে অহেতুকং অট্ঠকং আপাযিকেহি লব্ভতি. থেৰো নেৰযিকানং তু, ধম্মং দেসেতি ৱস্সতি থিৰো থিৰকাৰধম্মো যস্মিং অত্থীতি থেৰো, দুতিযঅগ্গসাৱকভূতো ইদ্ধিমা মোগ্গল্লানত্থেৰো নেৰযিকানং নিৰযে জাতানং সত্তানং ধম্মং দেসেতি ৱস্সতি, ‘‘উচ্ছঙ্গে মং নিসীদিত্ৱা’’তিআদীসু ৱিয দেৱং ৱস্সাপেতীতি অত্থো. গন্ধং ৱাযুঞ্চ মাপেতি যদা, তদা পন তেসং নেৰযিকানং সত্তানং তেহি নেৰযিকসত্তেহি থেৰং দিস্ৱা, ধম্মঞ্চ সুত্ৱা, গন্ধঞ্চ ঘাযিত্ৱা জলং উদকঞ্চ পিৱতং পিৱন্তানং মুদুং ৱাযুঞ্চ তেহি ফুসতং ফুসন্তানং তেসং নেৰযিকসত্তানং চক্খুৱিঞ্ঞাণকাদীনি পঞ্চপি পুঞ্ঞজানি এৱ কুসলৱিপাকানি এৱ সন্তীৰণদ্ৱযং পুঞ্ঞজং এৱ কুসলৱিপাকং এৱ পুঞ্ঞজা এৱ একা মনোধাতু ইতি অট্ঠকং হোতি.

৪৪৯-৫০. অযং তাৱ কথা ‘‘চক্খুৱিঞ্ঞাণকাদীনি পুঞ্ঞজানেৱা’’তিআদিকা অযং কথা ইট্ঠইট্ঠমজ্ঝত্তগোচৰে কামাৱচৰে পুঞ্ঞানং জৱনানং ৱসেন মযা ৱুত্তা. তদাৰম্মণচেতসো তদাৰম্মণচিত্তস্স যং নিযমত্তং ‘‘তদাৰম্মণমানসং জৱনেন নিযামিত’’ন্তিআদিৱচনেন মযা ৱুত্তং, তং নিযমত্তং কুসলং সন্ধায ৱুত্তং. সোমনস্সযুত্তে কামাৱচৰকুসলে জৱিতে তদাৰম্মণম্পি সোমনস্সযুত্তমেৱ হোতি, উপেক্খাযুত্তে কামাৱচৰকুসলে জৱিতে তদাৰম্মণম্পি উপেক্খাযুত্তমেৱ হোতি, নেতং অকুসলে উপেক্খাযুত্তে ৱিচিকিচ্ছাদিকে অকুসলে জৱনে পন জৱিতে সোমনস্সযুত্তম্পি তদাৰম্মণং হোতীতি অধিপ্পাযো. ইতিপি ৱচনং আচৰিযেন দীপিতং.

৪৫১-৭. ইধ ইমস্মিং অধিপ্পাযে অকুসলচিত্তেসু সোমনস্সযুত্তেসু চতূসুপি ইট্ঠে আৰম্মণে তেসু চিত্তেসু জৱিতেসু সোমনস্সযুত্তা অহেতুমনোৱিঞ্ঞাণধাতু তদনন্তৰং তেসং অকুসলজৱনানং অনন্তৰং তদাৰম্মণভাৱেন জাযতি. উপেক্খাযুত্তেসু ছসু অকুসলচিত্তেসু ইট্ঠমজ্ঝত্তে গোচৰে জৱিতেসু পুঞ্ঞজা উপেক্খাসহগতা অহেতুমনোৱিঞ্ঞাণধাতু এৱ তদনন্তৰং ৱা তেসং উপেক্খাসহগতানং ছন্নং অকুসলজৱনানং অনন্তৰং তদাৰম্মণভাৱেন জাযতি. ইট্ঠাৰম্মণযোগস্মিং বুদ্ধৰূপাদিইট্ঠাৰম্মণযোগস্মিং কঙ্খতো ‘‘বুদ্ধো নু খো, নো বুদ্ধো’’তি কঙ্খন্তস্স সত্তস্স উদ্ধতস্স ৱা সত্তস্স তদাৰম্মণমানসং সোমনস্সযুত্তং অহেতুকং ৱিপাকং হোতি পিট্ঠিভৱঙ্গং. সোমনস্সযুতে চিত্তে, জৱনে জৱিতে পন সোমনস্সযুত্তা এৱ পঞ্চ তদাৰম্মণমানসা পণ্ডিতেন গৱেসিতব্বা. উপেক্খাসহগতে চিত্তে জৱনে পন জৱিতে সতি উপেক্খাসহগতা ছ চ তদাৰম্মণমানসা পণ্ডিতেন গৱেসিতব্বা.

৪৫৮-৬৩. তিহেতুসোমনস্সেন, আদিন্নপটিসন্ধিনো সত্তস্স ঝানতো পৰিহীনস্স ৱিপ্পটিসাৰিনো তং ঝানং পচ্চৱেক্খতো পচ্চৱেক্খন্তস্স দোমনস্সযুত্তং চিত্তং হোতি. তস্স দোমনস্সস্স অনন্তৰং কিং মানসং জাযতে, ত্ৱং দোমনস্সযুত্তজৱনস্স অনন্তৰমানসং ব্ৰূহি কথেহি. পট্ঠানে পটিসিদ্ধা হি দোমনস্সস্সানন্তৰং সোমনস্সস্স উপ্পত্তি পট্ঠানে পটিসিদ্ধা পট্ঠানপ্পকৰণে ভগৱতা নিৱাৰিতা, অস্স সোমনস্সস্স ৱা অনন্তৰং দোমনস্সস্স উপ্পত্তি পট্ঠানে পট্ঠানপ্পকৰণে পটিসিদ্ধা ভগৱতা নিৱাৰিতা. মহগ্গতং পনাৰব্ভ মহগ্গতং পটিচ্চ জৱনে জৱিতেপি চ তদাৰম্মণমানসং তত্থেৱ তস্মিং পট্ঠানে এৱ পটিসিদ্ধং ভগৱতা নিৱাৰিতং. তস্মা কাৰণা ভৱঙ্গপাতো ৱা তদাৰম্মণমেৱ ৱা ন হোতি. কিং নু কাতব্বং তেসং ভৱঙ্গতদাৰম্মণানং অভাৱে কাৰণং যং কাতব্বং, অম্হেহি তং কাৰণং কিং নু পুচ্ছাম, তং তদত্থং আভিধম্মিকভাৱেন আভিধম্মিক তং কাৰণং ৱদ ৱদাহি. উপেক্খাসহগতাহেতুমনোৱিঞ্ঞাণধাতু পুঞ্ঞাপুঞ্ঞৱিপাকা তদাৰম্মণিকা সিযা ভৱেয্য.

৪৬৪-৭. ইমস্স তদাৰম্মণস্স আৱজ্জনং কিং নত্থি? তং তদাৰম্মণমানসং কথং কেন পকাৰেন জাযতে? ভৱঙ্গআৱজ্জনানং চিত্তানং কিং আৱজ্জনমত্তং? মগ্গস্স অনন্তৰস্স চ ফলস্সাপি কিং আৱজ্জনং নত্থি? নিৰোধা চ নিৰোধতো ৱুট্ঠহন্তস্স ভিক্খুনো ফলচিত্তস্স ৱাতি মযা সুতং, এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন আৱজ্জনং নত্থি. ৱিনা আৱজ্জনেনাপি, হোতু জাযতু মানসং চিত্তং আৱজ্জনেন ৱিনা আৱজ্জনং ৱজ্জেত্ৱা হোতু জাযতু, কিমস্সাৰম্মণং অস্স তদাৰম্মণমানসস্স কিং আৰম্মণং, পণ্ডিত, ত্ৱং আৰম্মণং যদি জানাসি, তং আৰম্মণং ব্ৰূহি ময্হং কথেহি. ৱিনা আৰম্মণেনেতং এতং মানসং আৰম্মণেন ৱিনা আৰম্মণং ৱজ্জেত্ৱা ন জাযতি. হি সচ্চং ‘‘ৱিনা আৰম্মণেনেত’’ন্তিআদিকং ৱচনং, তদাৰম্মণমানসং যদা দোমনস্সযুত্তং জৱনং মহগ্গতাৰম্মণং জৱতি, তদা তস্মিংযেৱ জৱনচিত্তক্খণে পৰিত্তেসু কামাৱচৰাৰম্মণেসু যং কিঞ্চি পৰিত্তাৰম্মণং আৰব্ভ পটিচ্চ জাযতি.

৪৬৮-৭৩. উতুবীজনিযামো চ উতুনিযামো বীজনিযামো চ কম্মধম্মনিযামতা চ কম্মনিযামতা চ সীলাদিপাৰমীধম্মনিযামতা চ চিত্তস্স নিযামো চাতি পঞ্চ নিযামতা পণ্ডিতেন ঞেয্যা. তত্থ তেসু পঞ্চসু নিযামেসু সব্বেসং পন ৰুক্খানং একপ্পহাৰেন ফলপুপ্ফাদিধাৰণং উতু, অযং উতুনিযামতা. তেসং তেসং তু বীজানং, তংতংতুল্যফলুব্ভৱো তেসং তেসং বীজানং পন তেহি তেহি বীজেহি তুল্যানম্পি সস্সানং ফলানং উপ্পত্তি, অযং বীজনিযামতা. মত্থকে নাড়িকেৰস্স নাড়িকেৰফলস্স মত্থকে ছিদ্দত্তং ছিদ্দভাৱো, অযং বীজজো বীজতো জাতো নিযামো. তিহেতুককম্মং তিহেতুকঞ্চ ৱিপাকং দুহেতুকঞ্চ ৱিপাকং অহেতুকঞ্চ ৱিপাকং যতো যং কম্মং দেতি, অযং কম্মনিযামতা. বোধিসত্তস্স জাতিযং জিনঙ্কুৰস্স জাতিক্খণে মেদনীকম্পনাদিকং অনেকৱিসেসত্তং, অযং সীলাদিপাৰমীধম্মনিযামতা. তেন গোচৰেন পসাদস্মিং ঘট্টিতে সতি ইধ ইমস্মিং চিত্তৱীথিযং আৱজ্জনাদীনং চিত্তানং উপ্পত্তি, অযং চিত্তনিযামতা.

৪৭৪. যো পুগ্গলো ধীৰো ধীৰসম্পন্নো গুণসম্পন্নো ৱিক্খিত্তপাপো মোহন্ধকাৰাপগমং অন্ধকাৰমনিস্সায অৱিজ্জানিস্সৰণং যদিচ্ছে সচে ইচ্ছেয্য, সো ধীৰো ইমং অভিধম্মাৱতাৰপ্পকৰণং অন্ধজ্জনানং অন্ধসদিসবালজনানং হদযন্ধকাৰং ৱিদ্ধংসনং অন্ধকাৰসন্নিস্সিতস্স যস্স হদযস্স ৱিদ্ধংসনকৰং জলন্তং দীপং জলমানং দীপং. পযত্তোতি পকাৰেন যততি ৱীৰিযং কৰোতীতি পযত্তো, সততং সব্বদা সিক্খেথ সজ্ঝাযনধাৰণচিন্তনৱসেন সিক্খেয্য.

ইতি অভিধম্মাৱতাৰটীকায

ৱিপাকচিত্তপ্পৱত্তিনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সত্তমো পৰিচ্ছেদো.