২৩. তেৱীসতিমো পৰিচ্ছেদো
কিলেসপ্পহানকথাৱণ্ণনা
১৩৭৫. ইদানি ইমিস্সাযেৱ চতুত্থঞাণায ঞাণদস্সনৱিসুদ্ধিযা আনুভাৱৱিজাননত্থং যেন যে ধম্মা পহাতব্বা, তেসং পহানঞ্চ অভিসমযকালে পৰিঞ্ঞাদিকিচ্চানি চ দস্সেতুং ‘‘এতেসু যেন যে ধম্মা’’তিআদি আৰদ্ধং. যে ধম্মাতি যে সংকিলেসধম্মা. সংযোজনাদীসু খন্ধেহি খন্ধানং, ফলেন কম্মস্স, দুক্খেন ৱা সত্তানং সংযোজনট্ঠেন বন্ধনট্ঠেন সংযোজনানি. সম্পযুত্তধম্মানং ৱিবাধনট্ঠেন, উপতাপনট্ঠেন, সংকিলিট্ঠতায চ কিলেসা. অভিনিৱেসাদিৱসেন মিচ্ছাৱিপৰীতং পৱত্তনতো মিচ্ছাসভাৱাতি মিচ্ছত্তা. লোকে ধম্মা, লোকপৰিযাপন্না ধম্মা, লোকপ্পৱত্তিযং সতি অনুপৰমধম্মত্তা ৱাতি লোকধম্মা. মচ্ছেৰস্স ভাৱো, কম্মং ৱাতি মচ্ছৰিযং. ৱিপৰীতট্ঠেন ৱিপল্লাসা. নামকাযস্স চ ৰূপকাযস্স চ গন্থনতো গন্থা. অৰিযেহি অগন্তব্বা, অযুত্তা গতীতি ৱা অগতি. আসৱন্তীতি আসৱা, আভৱগ্গতো সব্বমোকাসলোকং, আগোত্ৰভুতো সব্বে ধম্মে ব্যাপেত্ৱা পৱত্তন্তীতি অত্থো, আসৱন্তি সংসাৰদুক্খন্তি ৱা আসৱা, চক্খাদীহি ৱা সংৱৰাসংৱৰদ্ৱাৰেহি সত্তসন্তানে আসৱন্তি ৱণতো যূসানি সন্দন্তি ৱিযাতি আসৱা, আসৱন্তি ৱা এতেহি চিত্তানি ৱিসযেসূতি আসৱা. সংসাৰমহাসাগৰপ্পত্তিহননতো ওঘা ৱিযাতি ওঘা. হেট্ঠা ৱুত্তনযেন যোজনতো যোগা. নিৱাৰেন্তি লোকিযলোকুত্তৰগুণৱিসেসাধিগমন্তি নীৱৰণানি. অনিচ্চাদিধম্মসভাৱং অতিক্কম্ম পৰতো অসভাৱতো আমসন্তীতি পৰামাসা. মণ্ডূকং পন্নগো ৱিয আৰম্মণং ভুসং আদিযন্তীতি উপাদানানি. অপ্পহীনভাৱেন সত্তসন্তানে অনুসেন্তি মূসিকৱিসং ৱিয অনুৰূপকাৰণং লভিত্ৱা উপ্পজ্জন্তীতি অনুসযা. চিত্তস্স মলীনভাৱকৰণট্ঠেন মলা. অকুসলকম্মানি চ তানি দুগ্গতীনং পথা চাতি অকুসলকম্মপথা. ইধ পন কম্মপথভাৱং অপ্পত্তানং তংসভাৱতো গহণং দট্ঠব্বং. চিত্তং উপ্পজ্জতি এত্থাতি চিত্তুপ্পাদো, চেতসিকৰাসি, অকুসলো চ সো চিত্তুপ্পাদো চাতি অকুসলচিত্তুপ্পাদো.
কামভৱতো উপৰিকোট্ঠাসভাৱতো ততিযমগ্গপ্পত্তিযা উদ্ধং ভজিতব্বতো, সেৱিতব্বতো চাতি উদ্ধম্ভাগা, ৰূপাৰূপভৱা, তেসং হিতানি তত্থুপ্পজ্জনখন্ধাদিযোজনতোতি উদ্ধম্ভাগিযানি, তানিযেৱ সংযোজনানীতি উদ্ধম্ভাগিযসংযোজনানি. ৰূপাৰূপভৱতো হেট্ঠিমকোট্ঠাসভাৱতো তত্থুপ্পাদকিলেসানং অপ্পহীনভাৱেন ততিযমগ্গপ্পত্তিযা হেট্ঠা ভজিতব্বতো ৱা অধোভাগা, কামভৱা, তেসং হিতানি সংযোজনানীতি অধোভাগিযসংযোজনানীতি.
ইমেসু পন দসসু ৰূপভৱসংযোজনং, অৰূপভৱসংযোজনং, কামভৱসংযোজনঞ্চ অত্থতো লোভোৱ, সক্কাযদিট্ঠিসীলব্বতপৰামাসাপি দিট্ঠিযেৱ, তস্মা ধম্মতো সত্ত সংযোজনানি.
মিচ্ছাসঙ্কপ্পো মিচ্ছাৱাযামো মিচ্ছাসমাধীতি তথা পৱত্তানং ৱিতক্কৱীৰিযসমাধীনমধিৱচনং. মিচ্ছাৱাচাদযো তযো তথা পৱত্তা চেতনা. মিচ্ছাসতি পন চিত্তুপ্পাদো. মিচ্ছাঞাণং তথা পৱত্তো মোহো. মিচ্ছাৱিমুত্তি লোকথূপিকাদীসু মোক্খোতি পৱত্তমিচ্ছাগাহো.
কাৰণূপচাৰেনাতি লাভহেতুকো লাভো, অলাভহেতুকো অলাভোতিআদিনা কাৰিযস্স কাৰণৱসেন উপচৰণেন. লোকধম্মগ্গহণন্তি লোকধম্মগ্গহণেন গহণং.
আৱাসে মচ্ছৰিযং, আৱাসহেতুকং ৱা মচ্ছৰিযন্তি আৱাসমচ্ছৰিযং. এৱং কুলমচ্ছৰিযাদীনিপি. তত্থ আৱাসোতি ৱিহাৰাদি. কুলন্তি উপট্ঠাককুলং, ঞাতিকুলঞ্চ. লাভোতি পচ্চযলাভোযেৱ. ৱণ্ণোতি সৰীৰৱণ্ণো চ গুণৱণ্ণো চ. ধম্মোতি আগমো, অধিগমো চ.
‘‘তযো’’তি ৱত্থুং অভিন্দিত্ৱা ৱুত্তং, ভিন্দিত্ৱা চ পন ৱুচ্চমানে দ্ৱাদস হোন্তি.
অভিসজ্জনূপনয্হনৱসেন পৱত্তনতো অভিজ্ঝাব্যাপাদানং কাযগন্থতা দট্ঠব্বা. ‘‘ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি এৱং অৱত্থুম্হি পৱত্তো অভিনিৱেসো ইদংসচ্চাভিনিৱেসো. সীলব্বতপৰামাসইদংসচ্চাভিনিৱেসকাযগন্থা চেত্থ অত্থতো দিট্ঠিযেৱ, তস্মা ধম্মতো তযো কাযগন্থা.
‘‘ছন্দদোসমোহভযানী’’তি অগতিকাৰণত্তা ৱুত্তং, ছন্দাদীহি পন অকত্তব্বকৰণং, কত্তব্বাকৰণঞ্চ অগতি নাম.
আসৱেসু কামৰাগভৱৰাগা অত্থতো লোভোতি ধম্মতো তযো আসৱা.
তেসমেৱাতি কামৰাগাদীনমেৱ. তে হি ওঘো ৱিয অত্তনি পতিতে অপাযসমুদ্দং পাপেন্তি, সংসাৰদুক্খতো চ সীসং উক্খিপিতুং ন দেন্তি, খন্ধাদীনি চ খন্ধাদীহি যোজেন্তি.
কামুপাদানাদীনীতি কামুপাদানদিট্ঠুপাদানসীলব্বতুপাদানঅত্তৱাদুপাদানানি. দিট্ঠুপাদানাদীনি চেত্থ তথা পৱত্তা দিট্ঠিযেৱ, কামুপাদানং লোভোতি ধম্মতো দ্ৱে উপাদানানি.
সত্তানুসযাতি এত্থ যদি অপ্পহীনট্ঠেন সত্তসন্তানে অনুসেন্তীতি অনুসযা. কস্মা সত্তেৱ ৱুত্তা, ননু অঞ্ঞেসম্পি কিলেসানং অপ্পহীনভাৱো ৱিজ্জতীতি? ন মযং অপ্পহীনমত্তেন অনুসযং ৱদাম, কিন্তু অপ্পহীনভাৱেন থামগতকিলেসা অনুসযাতি, থামগমনঞ্চ নেসং অঞ্ঞেহি অসাধাৰণো সভাৱো দট্ঠব্বো. তথা হি ধম্মসভাৱৱেদিনা তথাগতেন ইমেযেৱ অনুসযা ৱুত্তা, কামৰাগোযেৱ অনুসযো কামৰাগানুসযো. এৱং সেসেসুপি. অপৰে পন ‘‘কামৰাগস্স অনুসযো’’তিআদিনিব্বচনং ৱত্ৱা কামৰাগাদীনং বীজভূতা অত্তভাৱস্স কিলেসসম্ভূতা কিলেসুপ্পাদনসত্তি অনুসযাতি ৱণ্ণেন্তি, তেসং মতপটিক্খেপো ইধ পপঞ্চাৱহত্তা অনাহটো.
পাণস্স অতিপাতো পাণাতিপাতো, পাণোতি ৱোহাৰতো সত্তো, পৰমত্থতো জীৱিতিন্দ্ৰিযং. তস্মিং পাণে পাণসঞ্ঞিনো জীৱিতিন্দ্ৰিযুপচ্ছেদকপ্পযোগসমুট্ঠাপিকা ৱধকচেতনা পাণাতিপাতো. পৰভণ্ডে তথাসঞ্ঞিনো তদাদাযকপ্পযোগসমুট্ঠাপিকা থেয্যচেতনা অদিন্নাদানং. অসদ্ধম্মকামতায কাযদ্ৱাৰপ্পৱত্তা অগন্তব্বট্ঠানৱীতিক্কমচেতনা কামেসুমিচ্ছাচাৰো. অভূতং ৱত্থুং ভূততো পৰং ৱিঞ্ঞাপেতুকামস্স তথা ৱিঞ্ঞাপনপ্পযোগসমুট্ঠাপিকা চেতনা মুসাৱাদো. সো পন পৰস্স অত্থভেদকৰোৱ কম্মপথো, ইতৰো কম্মমেৱ. সংকিলিট্ঠচিত্তস্স পৰভেদনকামতায, অত্তপিযকম্যতায ৱা পৰভেদকপ্পযোগসমুট্ঠাপিকা চেতনা পিসুণৱাচা. সাপি দ্ৱীসু ভিন্নেসুযেৱ কম্মপথো. পৰমম্মচ্ছেদকপ্পযোগসমুট্ঠাপিকা একন্তফৰুসচেতনা ফৰুসৱাচা. অনত্থৱিঞ্ঞাপনপ্পযোগসমুট্ঠাপিকা সংকিলিট্ঠচেতনা সম্ফপ্পলাপো নাম. সো পন পৰেহি গহিতেযেৱ কম্মপথো হোতি. ‘‘অহো ৱতেদং মম হোতূ’’তি এৱং পৰভণ্ডাভিজ্ঝাযনলক্খণা অভিজ্ঝা. ‘‘অহো ৱতাযং সত্তো ৱিনস্সেয্যা’’তি এৱং মনোপদোসলক্খণো ব্যাপাদো. ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিনা নযেন ৱিপৰীতদস্সনলক্খণা মিচ্ছাদিট্ঠি. এত্থ চ নত্থিকঅহেতুকঅকিৰিযদিট্ঠীহিযেৱ কম্মপথভেদো.
ইমেসু চ পাণাতিপাতাদি তিৱিধং কাযকম্মমেৱ. তং কাযৱচীদ্ৱাৰেসুযেৱ উপ্পজ্জতি, ন মনোদ্ৱাৰে. তথা মুসাৱাদাদি চতুব্বিধং ৱচীকম্মমেৱ. অভিজ্ঝাদিকং পন তিৱিধং মনোকম্মমেৱ. তং তীসুপি দ্ৱাৰেসু পৱত্ততি. দ্ৱাৰন্তৰেসুপি পৱত্তমানস্স সকসকনামাপৰিচ্চাগো ৱুত্তোযেৱ. ধম্মতো চেত্থ আদিতো সত্ত চেতনাসভাৱা, ইতৰে তযো চেতনাসম্পযুত্তাতি দট্ঠব্বা. মহাসাৱজ্জঅপ্পসাৱজ্জপ্পযোগাদিভেদো পন তত্থ তত্থ ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বো.
এতানীতি ইমানি মগ্গঞাণানি. যথাসম্ভৱন্তি তংতংমগ্গানুৰূপং.
অপাযং গচ্ছন্তি এতেহীতি অপাযগমনীযা. সেসাতি ন অপাযগমনীযা. ওড়াৰিকাতি ততিযমগ্গেন পহাতব্বাৱত্থং উপাদায ওড়াৰিকা. তেনাহ ‘‘সুখুমা ততিযমগ্গঞাণৱজ্ঝা’’তি. সুখুমা কামৰাগপটিঘাতি সম্বন্ধো. চতুত্থমগ্গঞাণৱজ্ঝা এৱাতি অৱধাৰণেন পঠমমগ্গাদিৱজ্ঝতং নিৱত্তেতি. ন হি ৰূপৰাগাদীনং অপাযগামিনিযাৱত্থাপি অত্থি, যতো তে পঠমঞাণৱজ্ঝাপি সিযুন্তি.
যত্থ যত্থ পন এৱ-সদ্দেন অৱধাৰণং অকত্ৱা যং যং দুতিযঞাণৱজ্ঝন্তি ৱা ততিযঞাণৱজ্ঝন্তি ৱা চতুত্থঞাণৱজ্ঝন্তি ৱা ৱক্খতি, তত্থ তত্থ সো সো পুৰিমঞাণেহি হতাপাযগমনীযাদিভাৱোৱ হুত্ৱা উপৰিঞাণৱজ্ঝো হোতীতি ৱেদিতব্বো. তেন লোভ…পে… চতুত্থঞাণৱজ্ঝানীতি এত্থ লোভাদযো হেট্ঠিমমগ্গৱজ্ঝাপি হোন্তেৱ.
যসেতি পৰিৱাৰে.
দুক্খে সুখন্তি সঞ্ঞাচিত্তৱিপল্লাসাতি সম্বন্ধো.
অগতিযো পঠমমগ্গঞাণৱজ্ঝাতি কিঞ্চাপি ছন্দাদযো তণ্হাদিসভাৱা উপৰিমগ্গৱজ্ঝা, তথাপি তম্মূলকস্স অকত্তব্বকৰণস্স, কত্তব্বাকৰণস্স চ অপাযগমনীযতায পঠমমগ্গঞাণৱজ্ঝা.
কতাকতকুসলাকুসলৱিসযং যং ৱিপ্পটিসাৰভূতং কুক্কুচ্চং, তং ইধ ততিযঞাণৱজ্ঝং ৱুত্তং. যং পন ‘‘কুক্কুচ্চপকততায আপত্তিং আপজ্জতী’’তি ৱুত্তং কুক্কুচ্চং, তং সন্ধায ‘‘কুক্কুচ্চৱিচিকিচ্ছা সোতাপত্তিমগ্গেন পহীযন্তী’’তি (ধ. স. অট্ঠ. ১১৭৬) ধম্মসঙ্গণীঅট্ঠকথাযং ৱুত্তং, তস্মা দ্ৱিন্নং ৱচনানং অযং অধিপ্পাযো ৱেদিতব্বো. অঞ্ঞেসুপি এদিসেসু ঠানেসু অধিপ্পাযোৱ পৰিযেসিতব্বো, ন ৱিৰোধতো পচ্চেতব্বং. ওড়াৰিকানৱসেসপ্পহানং ৱা সন্ধায কুক্কুচ্চস্স পঠমততিযঞাণৱজ্ঝতা ৱুত্তা. যং পন অৰহতো উপ্পজ্জমানং ‘‘ভগৱতা পটিক্খিত্তং অনুৱসিত্ৱা অনুৱসিত্ৱা আৱসথপিণ্ডং ভুঞ্জিতুন্তি কুক্কুচ্চাযন্তো ন পটিগ্গহেসী’’তি (পাচি. ২০৪) আগতং কুক্কুচ্চং, ন তং নীৱৰণং. ন হি নীৱৰণং অৰহতো উপ্পজ্জতি, নীৱৰণপতিৰূপকং পন কপ্পতীতি ৱীমংসনভূতং ৱিনযকুক্কুচ্চং নাম, তং তথাপৱত্তচিত্তুপ্পাদোৱ.
কামৰাগপটিঘানুসযা অনুসহগতা ততিযঞাণৱজ্ঝা, ওড়াৰিকানং পন দুতিযঞাণৱজ্ঝতা হেট্ঠা ৱুত্তনযাৱ.
অকুসলচিত্তুপ্পাদ-গ্গহণেন চেত্থ মক্খপলাসমাযাসাঠেয্যথম্ভসাৰম্ভাদীনং সঙ্গহো কতোতি দট্ঠব্বং.
১৩৭৬. তেন তেনাতি তেন তেন ঘাতকেন সদ্ধিং. কিং পনেতানি এতে ধম্মে ঘাতেন্তানি অতীতানাগতে ঘাতেন্তি, উদাহু পচ্চুপ্পন্নেতি. কিং পনেত্থ, যদি তাৱ অতীতানাগতে, অফলো ৱাযামো আপজ্জতি. কস্মা? পহাতব্বানং তদা নত্থিতায. অথ পচ্চুপ্পন্নে, তথাপি অফলো ৱাযামেন সদ্ধিং পহাতব্বানং অত্থিতায. অথাপি কথঞ্চি পহানং সিযা, সংকিলেসিকা মগ্গভাৱনা আপজ্জতি পহাতব্বপ্পহাযকানং সহাৱট্ঠানতো? সচ্চমেতং, যে পন মগ্গেন অসমুগ্ঘাটিতত্তা কাৰণলাভে সতি অৱস্সং উপ্পজ্জনাৰহা কিলেসা, তে অত্তনো উপ্পত্তিযা অনুপ্পত্তিধম্মতং আপাদেন্তানি এতানি তে অনাগতে ঘাতেন্তি নাম.
১৩৭৭-৮২. পৰিঞ্ঞাদীনি কিচ্চানীতি পৰিঞ্ঞাপহানসচ্ছিকিৰিযাভাৱনাৱসেন চত্তাৰি কিচ্চানি. ৱুত্তানীতি ‘‘দুক্খং পৰিঞ্ঞেয্য’’ন্তিআদিনা (সং. নি. ৫.১০৯৯), ‘‘যো, ভিক্খৱে, দুক্খং পস্সতী’’তিআদিনা (সং. নি. ৫.১১০০) চ ৱুত্তানি. সচ্চাভিসমযেতি চতুন্নং অৰিযসচ্চানং পটিৱিজ্ঝনক্খণে.
যথাসভাৱতোতি অৱিপৰীতসভাৱেন. ‘‘জানিতব্বানী’’তি ৱত্ৱা কথং পনেতং জানিতব্বং, কথং নাম একেকস্স ঞাণস্স একক্খণে চত্তাৰি কিচ্চানি সম্ভৱন্তি. ন হি তাদিসং কিঞ্চি লোকে দিট্ঠং অত্থি, ন চ ৱচনং লব্ভতীতি চোদনং মনসি নিধায তেসং জাননৱিধিং উপমাৱসেন তাৱ দস্সেতুং ‘‘পদীপো হী’’তিআদি ৱুত্তং. ৱিদংসেতীতি দস্সেতি. পৰিযাদিযতীতি খেপেতি.
১৩৮৩-৪. পৰিঞ্ঞাভিসমযেনাতি অনৱসেসতো পৰিচ্ছিজ্জ জাননসঙ্খাতেন পটিৱিজ্ঝনেন. অভিসমেতীতি অসম্মোহৱসেন পটিৱিজ্ঝতি. পহানাভিসমযেনেৱাতি সমুচ্ছেদপ্পহানসঙ্খাতেন পটিৱিজ্ঝনেন অসম্মোহতোৱ অভিসমেতি. ভাৱনাৱিধিনাতি সহজাতাদিপচ্চযতাৱসেন ভাৱনাভিসমযৱিধিনা. মগ্গঞাণঞ্হি সম্মাসঙ্কপ্পাদিৱসেন মগ্গপুব্বভাগভাৱনাসম্ভূতেন অৰিযমগ্গভাৱনাসঙ্খাতেন পটিৱিজ্ঝনেন অভিসমেতীতি অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং অসম্মোহতো পটিৱিজ্ঝতি. তঞ্হি সম্পযুত্তধম্মেসু সম্মোহং ৱিদ্ধংসেন্তং অত্তনিপি সম্মোহং ৱিদ্ধংসেতিযেৱ. নিৰোধন্তি নিব্বানং. সচ্ছিকৰোতীতি পচ্চক্খকৰণৱসেন পটিৱিজ্ঝতি. ‘‘নিৰোধং সচ্ছিকৰোতী’’তি নিৰোধসচ্চমেকং আৰম্মণপটিৱেধেন চত্তাৰিপি সচ্চানি অসম্মোহপটিৱেধেন মগ্গঞাণং পটিৱিজ্ঝতি.
এৱং যুত্তিৱসেন ৱিভাৱিতং একপটিৱেধং আগমেনপি সাধেতুং ‘‘ৱুত্তম্পি চেত’’ন্তিআদি ৱুত্তং. মগ্গসমঙ্গিস্স ঞাণন্তি হি ‘‘যো নু খো, আৱুসো, দুক্খং পস্সতি, দুক্খসমুদযম্পি সো পস্সতি, দুক্খনিৰোধম্পি, দুক্খনিৰোধগামিনিপটিপদম্পি সো পস্সতী’’তি (সং. নি. ৫.১১০০) একসচ্চদস্সনসমঙ্গিনো অঞ্ঞসচ্চদস্সনসমঙ্গিভাৱৱিচাৰণাযং তমত্থং সাধেতুং আযস্মতা গৱম্পতিত্থেৰেন ৱুত্তং. অঞ্ঞথা কমাভিসমযে সতি পুৰিমদিট্ঠস্স পুন অদস্সনতো সমুদযাদিপস্সতো দুক্খাদিদস্সনং পুন অৱত্তব্বং সিযা. ইদানি পনেত্থ উপমাসংসন্দনং কৰোন্তো আহ ‘‘পদীপো’’তিআদি. নিস্সযাভাৱহেতুতায দুক্খপৰিঞ্ঞায ৱট্টিজ্ঝাপনসদিসতা, পটিপক্খৱিদ্ধংসনতায সমুদযপ্পহানস্স অন্ধকাৰৱিনাসনসদিসতা, ঞাণালোকপৰিব্ৰূহনতায মগ্গভাৱনায আলোকৱিদংসনসদিসতা, তেন তেন মগ্গেন যথা যথা নিৰোধস্স সচ্ছিকিৰিযা, তথা তথা কিলেসস্নেহপৰিযাদানং হোতীতি নিৰোধসচ্ছিকিৰিযায স্নেহপৰিযাদানসদিসতা কাৰণূপচাৰেন ৱুত্তা.
১৩৮৫-৬. অপৰাযপি উপমায তমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘উগ্গচ্ছন্তো’’তিআদি. ওভাসেতীতি পকাসেতি. পটিহঞ্ঞতীতি পটিপ্পস্সম্ভেতি. এত্থাপি যথা সূৰিযো ৰূপগতানি ওভাসেতি, এৱং মগ্গঞাণং দুক্খং পৰিজানাতি. যথা অন্ধকাৰং ৱিনাসেতি, এৱং সমুদযং পজহতি. যথা আলোকং দস্সেতি, এৱং সহজাতাদিপচ্চযতায মগ্গং ভাৱেতি. যথা সীতং পটিপ্পস্সম্ভেতি, এৱং সব্বকিলেসদৰথপৰিড়াহপটিপ্পস্সদ্ধিভূতং নিৰোধং সচ্ছিকৰোতীতি উপমাসংসন্দনং দট্ঠব্বং.
১৩৮৮. অপ্পেতীতি পপ্পোতি. দুক্খপৰিঞ্ঞায সক্কাযতীৰসমতিক্কমভাৱতো ওৰিমতীৰপ্পজহনসদিসতা, মগ্গভাৱনায সত্ততিংসবোধিপক্খিযধম্মৱহনতায ভণ্ডৱহনসদিসতা, এত্তাৱতা পঞ্ঞাভাৱনায নানাকিলেসৱিদ্ধংসনৱসপ্পৱত্তো আনিসংসো দস্সিতো হোতীতি.
অৰিযফলসমাপত্তিনিৰোধসমাপত্তিযোপি পনস্সা আনিসংসাতি দট্ঠব্বং. তা পন সঙ্খেপতো এৱং দট্ঠব্বা – ‘‘অৰিযফলসমাপত্তী’’তি হি চতুন্নম্পি ফলট্ঠানং অত্তনো অত্তনো অৰিযফলস্স দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰত্থং নিৰোধে অপ্পনা. চত্তাৰোপি হি অৰিযপুগ্গলা সকং সকং ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জন্তি. কেচি পন ‘‘অনাগামিঅৰহন্তোৱ সমাপজ্জন্তি সমাধিস্মিং পৰিপূৰকাৰিতাযা’’তি ৱদন্তি, তং অকাৰণং অত্তনা পটিলদ্ধসমাপত্তিসমাপজ্জনে সমাধিস্মিং পৰিপূৰকাৰিতায কাতব্বাভাৱতো. সব্বসো অসমুচ্ছিন্নকিলেসস্স হি পুথুজ্জনস্সাপি অত্তনা পটিলদ্ধলোকিযসমাপত্তিসমাপজ্জনং লব্ভতি, কিমঙ্গং পন সমুচ্ছিন্নেকচ্চকিলেসানং অৰিযানং. উপৰিমা পন হেট্ঠিমং পুব্বে পটিলদ্ধম্পি ন সমাপজ্জন্তি পুগ্গলন্তৰভাৱং উপগতত্তা. সমুগ্ঘাটিতকম্মকিলেসনিৰোধনেন হি পুথুজ্জনেহি ৱিয সোতাপন্নস্স, সোতাপন্নাদীহি সকদাগামিআদীনং পুগ্গলন্তৰভাৱূপগমনং অত্থি, অনন্তৰফলত্তা চ লোকুত্তৰকুসলানং হেট্ঠিমতো উপৰিমো ভৱন্তৰগতো ৱিয হোতীতি তস্স তস্স অৰিযস্স তং তং ফলং ভৱঙ্গসদিসং হোতি, তস্মা পুগ্গলন্তৰভাৱূপগমনেন পটিপ্পস্সদ্ধত্তা নত্থি উপৰিমস্স হেট্ঠিমফলসমাপত্তিযা সমাপজ্জনং, হেট্ঠিমো পন উপৰিমং ন সমাপজ্জতি অনধিগতত্তাতি চত্তাৰোপি পুগ্গলা সকসকফলমেৱ সমাপজ্জন্তি. তং পন সমাপজ্জিতুকামেন অৰিযসাৱকেন ৰহোগতেন পটিসল্লীনেন উদযব্বযাদিৱসেন সঙ্খাৰা ৱিপস্সিতব্বা. তস্স পৱত্তানুপুব্বৱিপস্সনস্স সঙ্খাৰাৰম্মণগোত্ৰভুঞাণানন্তৰং ফলসমাপত্তিৱসেন নিৰোধে চিত্তং অপ্পেতি. ফলসমাপত্তিনিন্নচিত্ততায চেত্থ সেখস্স ফলমেৱ উপ্পজ্জতি, ন মগ্গো. অঞ্ঞো এৱ হি ৱিপস্সনাচাৰো অৰিযমগ্গাৱহো, অঞ্ঞো ফলসমাপত্তিআৱহো.
তথা হি অৰিযমগ্গৱীথিযং অনুলোমঞাণানি অনিব্বিদ্ধপুব্বানং থূলথূললোভক্খন্ধাদীনং সাতিসযং পদালনেন লোকিযঞাণেসু উক্কংসপাৰমিপ্পত্তানি মগ্গানুকূলানি হুত্ৱা উপ্পজ্জন্তি, ফলসমাপত্তিৱীথিযং পন তানি তেন তেন মগ্গেন তেসং তেসং কিলেসানং সমুচ্ছিন্নত্তা কিলেসৱিক্খম্ভনে নিৰুস্সুক্কানি কেৱলং অৰিযানং ফলসমাপত্তিসুখসমঙ্গিভাৱস্স পৰিকম্মপ্পত্তানি হুত্ৱা উপ্পজ্জন্তীতি ন তেসং কুতোচি ৱুট্ঠানসম্ভৱো. যতো নেসং পচ্ছিমো সঙ্খাৰনিমিত্ততো ৱুট্ঠহিত্ৱা মগ্গস্স অনন্তৰপচ্চযো ভৱেয্য, তেনেৱ চ ফলসমাপত্তিযা অনন্তৰপচ্চযভূতং ঞাণং সঙ্খাৰাৰম্মণমেৱ হোতি, ন নিব্বানাৰম্মণন্তি ৱেদিতব্বং. পুব্বাভিসঙ্খাৰৱসেন চস্সা পবন্ধৱসেন পৱত্তিপৰিচ্ছিন্নকালাপগমে ভৱঙ্গৱসেন ততো ৱুট্ঠানঞ্চ ৱেদিতব্বং.
নিৰোধসমাপত্তি পন ততিযচতুত্থফলট্ঠানং অনুপুব্বনিৰোধৱসেন চিত্তচেতসিকানং ধম্মানং অপ্পৱত্তি. অনাগামিঅৰহন্তোযেৱ হি কামচ্ছন্দাদিসমুচ্ছিন্দনেন সমাধিস্মিং পৰিপূৰকাৰিতায সমথফলসমন্নাগতত্তা নিৰোধং সমাপজ্জন্তি. তথা হেতং সমথৱিপস্সনানং যুগনন্ধভাৱপ্পৱত্তনৱসেন দ্ৱীহি বলেহি সমন্নাগতস্সেৱ সম্ভৱতি, তস্মা তং সমাপজ্জিতুকামেন অনাগামিনা, খীণাসৱেন ৱা অট্ঠসমাপত্তিলাভিনা ৰহোগতেন পটিসল্লীনেন পঠমজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠায তত্থ সঙ্খাৰা অনিচ্চতো দুক্খতো অনত্ততো ৱিপস্সিতব্বা, ততো দুতিযং ততিযং চতুত্থং আকাসানঞ্চাযতনং ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠায তথেৱ তত্থ সঙ্খাৰা সম্মসিতব্বা, অথ আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠায নানাবদ্ধাৱিকোপনং সঙ্ঘপটিমাননং সত্থুপক্কোসনং অদ্ধানপৰিচ্ছেদোতি চতুব্বিধং পুব্বকিচ্চং কাতব্বং.
তত্থ সৰীৰতো ৱিসংযুত্তা মঞ্চপীঠাদযো সত্তাহব্ভন্তৰে যথা ন নস্সন্তি, তথা অধিট্ঠানং নানাবদ্ধাৱিকোপনং. সৰীৰসংযুত্তে ৱিসুং অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থি. সঙ্ঘো পন ঞত্তিকম্মাদীসু কিঞ্চিদেৱ কম্মং কত্তুকামো ‘‘যাৱ মং ন পক্কোসতি, তাৱদেৱ ৱুট্ঠহিস্সামী’’তি পুব্বাভোগকৰণং সঙ্ঘপটিমাননং. সত্থা চ ‘‘সিক্খাপদপঞ্ঞাপনাদীসু যাৱ মং ন পক্কোসতি, তাৱদেৱ ৱুট্ঠহিস্সামী’’তি পুব্বাভোগকৰণং সত্থুপক্কোসনং. সত্তাহব্ভন্তৰে অত্তনো আযুসঙ্খাৰস্স পৱত্তনসমত্থতাৱলোকনং অদ্ধানপৰিচ্ছেদো. এৱং কতপুব্বকিচ্চেন নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জিতব্বং. অথেকং ৱা দ্ৱে ৱা চিত্তৱাৰে অতিক্কমিত্ৱা অচিত্তকো হোতি, নিৰোধং ফুসতি, ততো যথাপৰিচ্ছেদং ততিযচতুত্থফলানং অঞ্ঞতৰেন নিৰোধা ৱুট্ঠহিস্সতীতি. এৱমযং দুৱিধা সমাপত্তি লোকুত্তৰপঞ্ঞায আনিসংসো.
১৩৯২-৪. সদেৱকলোকতো উত্তিণ্ণেন, উত্তৰিতৰেন ৱাতি লোকুত্তৰেন সম্মাসম্বুদ্ধেন. পঞ্ঞায ভাৱনন্তি সম্বন্ধো. হিতভাৱনন্তি ইধলোকপৰলোকহিতৱিভাৱনং ইমং পঞ্ঞাভাৱনং. সুখসংহিতন্তি সিনিদ্ধচ্ছাযুদকৱন্ততাদিনা সুখসহিতং. হিতন্তি যোগকম্মস্স হিতং. উত্তমন্তি উগ্গততমং, অচ্চুগ্গতং বলৱন্তম্পীতি অধিপ্পাযো. অৱিগ্গহকম্পদন্তি ৱিগ্গহঞ্চ কম্পঞ্চ ন দেতীতি অৱিগ্গহকম্পদন্তি অত্থো.
ইতি অভিধম্মত্থৱিকাসিনিযা নাম
অভিধম্মাৱতাৰসংৱণ্ণনায
কিলেসপ্পহানকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.