৩. ততিযো পৰিচ্ছেদো

চেতসিকৱিভাগনিদ্দেসৱণ্ণনা

৮৯. সব্বে চেতসিকা ৱুত্তা, বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা যে সব্বে চেতসিকা আদিচ্চবন্ধুনা বুদ্ধেন ৱুত্তা, তে সব্বে চেতসিকা নামসামঞ্ঞতো নামসমানভাৱেন দ্ৱেপঞ্ঞাসভৱন্তি তে, অনোত্তপ্পপৰিযোসানা দ্ৱিপঞ্ঞাস ভৱন্তি.

৯০-৯২. চতুপঞ্ঞাসধা কামে, ৰূপে পঞ্চদসেৰিতা কামে কামাৱচৰে চতুপঞ্ঞাস চিত্তানি ঈৰিতা. ৰূপে ৰূপাৱচৰে পঞ্চদস চিত্তানি ঈৰিতা ভৱন্তি. দ্ৱাদসাৰূপে অৰূপাৱচৰে দ্ৱাদস চিত্তানি ভৱন্তি. চত্তালীস মনাসৱা লোকুত্তৰচিত্তানি চত্তালীস ভৱন্তি, একৱীসসতং সব্বে চিত্তুপ্পাদা সমাসতো সঙ্খেপতো একৱীসসতং হোতি. এতেসু তেসমুপ্পত্তিং ইতো পৰং এতেসু মযা ৱুত্তেসু চিত্তেসু তেসং ফস্সাদীনং ধম্মানং উপ্পত্তিং একং একং উদ্ধৰিত্ৱা চিত্তচেতসিকেসু ভিক্খূনং পাটৱত্থায অহং পৱক্খামি দেসিস্সামি.

৯৩. একগ্গতা চিত্তেকগ্গতা মনক্কাৰো মনসিকাৰো জীৱিতং ফস্সপঞ্চকং এতে অট্ঠ চেতসিকা অৱিনিব্ভোগা অঞ্ঞমঞ্ঞতো অৱিগতা একুপ্পাদা সমানুপ্পাদা সহক্খযা সহৱযা.

৯৪. ফস্সো চ ৱেদনা সঞ্ঞা, চেতনা জীৱিতিন্দ্ৰিযং একগ্গতা মনক্কাৰো ইমে চেতসিকা সব্বসাধাৰণা সব্বচিত্তেহি সাধাৰণা, সব্বচিত্তানং সাধাৰণা ৱা.

৯৫. ৱিতক্কো পঞ্চপঞ্ঞাস-চিত্তেসু সমুদীৰিতো. চাৰো ছসট্ঠিচিত্তেসু ৱিতক্কো তাৱ দ্ৱিপঞ্চৱিঞ্ঞাণৱজ্জিতকামাৱচৰেসু চেৱ একাদসসু পঠমজ্ঝানচিত্তেসু চাতি পঞ্চপঞ্ঞাসচিত্তেসু ভগৱতা সমুদীৰিতো. ৱিচাৰো দ্ৱিপঞ্চৱিঞ্ঞাণৱজ্জিতকামাৱচৰচিত্তেসু একাদসসু পঠমজ্ঝানচিত্তেসু চ একাদসসু দুতিযজ্ঝানচিত্তেসু চাতি ছসট্ঠিচিত্তেসু জাযতি. এত্থ এতস্মিং ৱচনে সংসযো নত্থি.

৯৬. একপঞ্ঞাসচিত্তেসু, পীতি তেসট্ঠিযা সুখং পীতিদোমনস্সুপেক্খাসহগতকাযৱিঞ্ঞাণচতুত্থজ্ঝানৱজ্জিতেসু একপঞ্ঞাসচিত্তেসু জাযতি. সুখং দোমনস্সদুক্খুপেক্খাসহগতৱজ্জিতেসু তেসট্ঠিচিত্তেসু জাযতি. উপেক্খা সোমনস্সসুখদুক্খসহগতৱজ্জিতেসু পঞ্চপঞ্ঞাসচিত্তেসু জাযতি. দুক্খং অকুসলৱিপাককাযৱিঞ্ঞাণপটিঘসহগতেসু তীসু চিত্তেসু জাযতি.

৯৭. হোতি দ্ৱাসট্ঠিচিত্তেসু, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং পন দোমনস্সদুক্খসুখুপেক্খাসহগতৱজ্জিতেসু দ্ৱাসট্ঠিচিত্তেসু জাযতি. দুক্খিন্দ্ৰিযং পনেকস্মিং অকুসলৱিপাকে কাযৱিঞ্ঞাণে জাযতি. তথেকম্হি সুখিন্দ্ৰিযং তথা একস্মিং পুঞ্ঞপাকে কাযৱিঞ্ঞাণে হোতি.

৯৮. পঞ্চুত্তৰসতে চিত্তে, ৱীৰিযং আহ নাযকো জিনো পঞ্চদ্ৱাৰাৱজ্জনদ্ৱিপঞ্চৱিঞ্ঞাণসম্পটিচ্ছনসন্তীৰণৱজ্জিতে পঞ্চুত্তৰসতে চিত্তে ৱীৰিযং আহ কথেসি. চতুত্তৰসতে চিত্তে, সমাধিন্দ্ৰিযমব্ৰ্ৱি ৱিচিকিচ্ছাসহগতদ্ৱিপঞ্চৱিঞ্ঞাণসম্পটিচ্ছনসন্তীৰণপঞ্চদ্ৱাৰাৱজ্জনৱজ্জিতে চতুত্তৰসতে চিত্তে সমাধিন্দ্ৰিযং অৱোচ.

৯৯. সব্বাহেতুকচিত্তানি, ঠপেত্ৱা চেকহেতুকে সব্বানি অট্ঠাৰস অহেতুকচিত্তানি একহেতুকচিত্তদ্ৱযঞ্চ ঠপেত্ৱা সেসস্মিং একুত্তৰসতে চিত্তে ছন্দস্স উপ্পত্তিং উদ্দিসে পণ্ডিতো কথেয্য.

১০০. ঠপেত্ৱা দস ৱিঞ্ঞাণে চক্খুৱিঞ্ঞাণাদিকে দস ৱিঞ্ঞাণে চ ৱিচিকিচ্ছাযুতম্পি চিত্তং ঠপেত্ৱা সেসস্মিং দসুত্তৰসতে চিত্তে অধিমোক্খো ভগৱতা উদীৰিতো.

১০১-২. সদ্ধা সতি হিৰী ওত্তপ্পং অলোভো অদোসো তত্ৰমজ্ঝত্তং ছ যুগড়া চ ইতি ইমে একূনৱীসতি ধম্মা নিযতা হুত্ৱা একনৱুতিযা চিত্তে জাযন্তি. একূনৱীসতি ধম্মা অহেতুকেসু অট্ঠাৰসসু অপুঞ্ঞেসু দ্ৱাদসসু অকুসলেসু ন জাযৰে ন জাযন্তি.

১০৩. একূনাসীতিযা চিত্তে, পঞ্ঞা জাযতি সব্বদা পঞ্ঞা দ্ৱাদসঅকুসলঅট্ঠাৰসঅহেতুকমহাকুসলঞাণৱিপ্পযুত্তমহাৱিপাকঞাণৱিপ্পযুত্তমহাকিৰিযাঞাণৱিপ্পযুত্তৱজ্জিতে একূনাসীতিযা চিত্তে জাযতি. অট্ঠৱীসতিযা চিত্তে, কৰুণামুদিতা সিযুং কৰুণামুদিতা অট্ঠসু মহাকুসলেসু, অট্ঠসু মহাকিৰিযাসু, ৰূপাৱচৰপঞ্চমজ্ঝানৱজ্জিতেসু দ্ৱাদসৰূপাৱচৰেসু চাতি অট্ঠৱীসতিযা চিত্তেসু সিযুং ভৱেয্যুং.

১০৪. কামাৱচৰপুঞ্ঞেসু, সব্বলোকুত্তৰেসু চ কামাৱচৰমহাকুসলেসু চিত্তেসু সব্বেসু লোকুত্তৰেসু চাতি সহ অট্ঠকে চত্তালীসৱিধে চিত্তে ৱিৰতিত্তযং হোতি.

১০৫. সদ্ধা সতি হিৰোত্তপ্পং অলোভাদিত্তযম্পি চ যুগড়ানি ছ চ মজ্ঝত্তং কৰুণামুদিতাপি চ.

১০৬. তথা তিস্সো ৱিৰতিযো সব্বে তে পঞ্চৱীসতি ধম্মা মহাকুসলচিত্তসম্পযুত্তঅব্যাকতচিত্তসম্পযুত্তাতি কুসলেন সব্বেসুযেৱ ধম্মেসু ছেকেন ৱিজিতঙ্গণেন পকাসিতা.

১০৭. অহিৰীকং অনোত্তপ্পং, মোহো উদ্ধচ্চমেৱ চাতি ইমে চত্তাৰো ধম্মা নিযতা হুত্ৱা দ্ৱাদসাপুঞ্ঞচিত্তেসুযেৱ দ্ৱাদসঅকুসলচিত্তেসুযেৱ জাযৰে জাযন্তি.

১০৮-৯. লোভো দোসো চ মোহো চ, মানো দিট্ঠি চ সংসযো ৱিচিকিচ্ছা মিদ্ধং উদ্ধচ্চং কুক্কুচ্চং থিনং মচ্ছৰিযম্পি চ অহিৰিকং অনোত্তপ্পং ইস্সা চ দোমনস্সকং এতে ধম্মা অকুসলা অকুসলচিত্তসম্পযুত্তা একন্তেন মহেসিনা ৱিজিতঙ্গণৱিগতমলেন ৱুত্তা.

১১০. লোভো অট্ঠসু লোভমূলেসু চিত্তেসু ভগৱতা নিদ্দিট্ঠো দস্সিতো. দিট্ঠি চতূসু দিট্ঠিসম্পযুত্তেসু চিত্তেসু ৱুত্তা. মানো দিট্ঠিৱিপ্পযুত্তেসু চতূসু গাহূপৱাদপ্পভিন্দনেন ৱুত্তো. দোসো দ্ৱীসু এৱ পটিঘসম্পযুত্তেসু চিত্তেসু মুনিন্দেন ৱুত্তো.

১১১. ইস্সামচ্ছেৰকুক্কুচ্চা দ্ৱীসু দোসমূলেসু চিত্তেসু জাযন্তি, নো সহ সহ নো জাযন্তি, একেকোৱ জাযন্তীতি অত্থো. ৱিচিকিচ্ছা পনেকস্মিং ৱিচিকিচ্ছা পন একস্মিং ৱিচিকিচ্ছাসহগতচিত্তে জাযতি. থিনমিদ্ধং পঞ্চসু সসঙ্খাৰিকঅকুসলচিত্তেসু জাযতি.

১১২-৩. ফস্সো চ ৱেদনা সঞ্ঞা, চেতনা জীৱিতং মনো ৱিতক্কো চ ৱিচাৰো চ পীতি ৱীৰিযং সমাধি চ ছন্দো চেৱাধিমোক্খো চ মনসিকাৰো চ চুদ্দস ধম্মা কুসলা চ কুসলচেতসিকা চ হোন্তি. অকুসলা চেৱ অকুসলচেতসিকা চেৱ অব্যাকতাপি চ অব্যাকতচেতসিকা চ হোন্তি.

১১৪. একূনতিংসচিত্তেসু, ঝানং পঞ্চঙ্গিকং মতং চতূসু সোমনস্সসহগতাকুসলেসু, দ্ৱাদসসু সোমনস্সসহগতমহাকুসলমহাৱিপাকমহাকিৰিযচিত্তেসু, সুখসন্তীৰণহসিতুপ্পাদচিত্তেসু, তীসু ৰূপপঠমজ্ঝানচিত্তেসু, অট্ঠসু লোকুত্তৰপঠমজ্ঝানচিত্তেসু চাতি একূনতিংসচিত্তেসু পঞ্চঙ্গিকং পঞ্চাৱযৱঝানযুত্তং ঝানং সুগতেন মতং. উপেক্খাসহগতানি চত্তাৰি লোভমূলানি চ দ্ৱে দোসমূলানি চ দ্ৱে মোহমূলানি চ মনোধাতুত্তিকঞ্চ উপেক্খাসহগতা তিস্সো অহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতুযো চ দ্ৱাদসুপেক্খাসহগতানি মহাকুসলমহাৱিপাককিৰিযচিত্তানি তীণি ৰূপদুতিযজ্ঝানচিত্তানি অট্ঠ লোকুত্তৰদুতিযজ্ঝানচিত্তানি চাতি সত্ততিংস চিত্তানি চতুঝানঙ্গযুত্তানি চতুঝানাৱযৱযুত্তানি ইতি এৱং নিদ্দিসে কথেয্য.

১১৫. একাদসৱিধং চিত্তং, তিৱঙ্গিকমুদীৰিতং তীণি ৰূপাৱচৰততিযজ্ঝানচিত্তানি, অট্ঠলোকুত্তৰততিযজ্ঝানচিত্তানি চাতি একাদসৱিধং চিত্তং তিৱঙ্গিকং তিঅৱযৱঝানযুত্তং, ছ ৰূপাৱচৰচতুত্থজ্ঝানপঞ্চমজ্ঝানচিত্তানি, দ্ৱাদসাৰূপাৱচৰচিত্তানি, সোড়স লোকুত্তৰচতুত্থজ্ঝানপঞ্চমজ্ঝানচিত্তানি চাতি চতুতিংসৱিধং চিত্তং দুৱঙ্গিকং দ্ৱিঅৱযৱঝানযুত্তং উদীৰিতং জিনেন ঈৰিতং.

১১৬. সভাৱেনাৱিতক্কেসু, ঝানঙ্গানি ন উদ্ধৰে সভাৱেন পকতিযা অৱিতক্কেসু ৱিতক্কৱিৰহিতেসু দ্ৱিপঞ্চৱিঞ্ঞাণেসু ঝানঙ্গানি ঝানাৱযৱানি জিনো ন উদ্ধৰে. অযমেত্থাধিপ্পাযো – অঞ্ঞত্থ ৱিতক্কো ঝানচিত্তেন ৱিপ্পহীনো ভাসিতো, ইমেসু পন নেৱ ঝানচিত্তেন পহীনা, পকতিযা ৱিতক্কৱিৰহিতানি দ্ৱিপঞ্চৱিঞ্ঞাণানি সব্বাহেতুকচিত্তেসু মগ্গঙ্গানি মগ্গাৱযৱানি জিনো ন উদ্ধৰে ন দেসেয্য.

১১৭. বুধো জিনো দ্ৱিপঞ্চৱিঞ্ঞাণেসু মনোধাতুত্তিকে চ তীসু সন্তীৰণেসু চাতি সোড়সচিত্তেসু তীণিন্দ্ৰিযানি ৱদে কথেয্য. একস্মিং পন চত্তাৰি একস্মিং ৱিচিকিচ্ছাসহগতচিত্তে চত্তাৰি ইন্দ্ৰিযানি হোন্তি, একাদসসু অকুসলচিত্তেসু ৱিচিকিচ্ছাযুত্তচিত্তৱজ্জিতেসু হসিতুপ্পাদে চেৱ ৱোট্ঠব্বনচিত্তে চাতি তেৰসসু চিত্তেসু পঞ্চ ইন্দ্ৰিযানি বুধো ভগৱা উদ্ধৰে উদ্ধৰেয্য.

১১৮. সত্ত দ্ৱাদসচিত্তেসু, ইন্দ্ৰিযানি জিনোব্ৰ্ৱি জিনো বুদ্ধো ঞাণৱিপ্পযুত্তমহাকুসলমহাৱিপাকমহাকিৰিযাসঙ্খাতেসু দ্ৱাদসচিত্তেসু সত্ত ইন্দ্ৰিযানি অব্ৰ্ৱি কথেসি, একেনূনেসু অট্ঠেৱ, চত্তালীসমনেসু চ জিনো ঞাণসম্পযুত্তমহাকুসলমহাৱিপাকমহাকিৰিযাসঙ্খাতেসু দ্ৱাদসসু চিত্তেসু, পঞ্চদসসু ৰূপেসু, দ্ৱাদসসু অৰূপেসু চাতি একেনূনেসু চত্তালীসমনেসু অট্ঠেৱ ইন্দ্ৰিযানি অব্ৰ্ৱি.

১১৯. চত্তালীসায লোকুত্তৰচিত্তেসু নৱকং ইন্দ্ৰিযনৱকং নাযকো অব্ৰ্ৱি কথেসি. এৱং ইন্দ্ৰিযযোগোপি, ৱেদিতব্বো ৱিভাৱিনা এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন চিত্তেসু ইন্দ্ৰিযযোগো ৱিভাৱিনা ৱিসেসেন পঞ্ঞং ভাৱেতুং পকাসেতুং সীলমেতস্সাতি ৱিভাৱী, তেন ৱেদিতব্বো.

১২০. অমগ্গঙ্গানি নামেত্থ, অট্ঠাৰস অহেতুকা এত্থ এতেসু চিত্তেসু অট্ঠাৰস অহেতুকা নত্থি মগ্গো এতেসূতি অমগ্গঙ্গানি নাম, ঝানঙ্গানি ন ৱিজ্জন্তি, ৱিঞ্ঞাণেসু দ্ৱিপঞ্চসু দ্ৱিপঞ্চৱিঞ্ঞাণেসু ঝানঙ্গানিপি ন সংৱিজ্জন্তি.

১২১. একং চিত্তং দুমগ্গঙ্গং একং ৱিচিকিচ্ছাসহগতচিত্তং দুমগ্গঙ্গং দুমগ্গাৱযৱং, চতূসু দিট্ঠিৱিপ্পযুত্তাকুসলচিত্তেসু চ দ্ৱীসু পটিঘযুত্তেসু চ উদ্ধচ্চযুত্তেসু চাতি সত্তসু চিত্তেসু চ তিমগ্গঙ্গানি তিমগ্গাৱযৱানি হোন্তি. চত্তালীসাযচিত্তেসু, মগ্গো সো চতুৰঙ্গিকো চতূসু দিট্ঠিসম্পযুত্তাকুসলেসু ঞাণৱিপ্পযুত্তমহাকুসলমহাৱিপাকমহাকিৰিযাসঙ্খাতেসু দ্ৱাদসসু চিত্তেসু চ ৰূপাৱচৰদুতিযততিযচতুত্থপঞ্চমজ্ঝানসঙ্খাতেসু দ্ৱাদসসু ৰূপাৱচৰেসু, দ্ৱাদসসু অৰূপাৱচৰেসু চাতি চত্তালীসায চিত্তেসু চতুৰঙ্গিকো মগ্গো চতুৰাৱযৱো মগ্গো হোতি.

১২২. পঞ্চদ্দসসু চিত্তেসু, মগ্গো পঞ্চঙ্গিকো মতো ঞাণসম্পযুত্তমহাকুসলমহাৱিপাকমহাকিৰিযাসঙ্খাতেসু দ্ৱাদসসু, তীসু ৰূপপঠমজ্ঝানচিত্তেসু চাতি পঞ্চদ্দসসু চিত্তেসু পঞ্চঙ্গিকো পঞ্চাৱযৱো মগ্গো ভগৱতা মতো. দ্ৱত্তিংসচিত্তেসু মগ্গো সত্তঙ্গিকোপি চ লোকুত্তৰদুতিযততিযচতুত্থপঞ্চমজ্ঝানসঙ্খাতেসু দ্ৱত্তিংসচিত্তেসু মগ্গো সত্তঙ্গিকো সত্তাৱযৱো হোতি.

১২৩. মগ্গো অট্ঠসু চিত্তেসু মগ্গফলৱসেন অট্ঠসু লোকুত্তৰচিত্তেসু মগ্গো অট্ঠঙ্গিকো অট্ঠাৱযৱো হোতি. ইতি পৰিসমাপনে. তু পদপূৰণে. এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন সব্বচিত্তেসু মগ্গঙ্গানি মগ্গাৱযৱানি ধীৰো উদ্ধৰেয্য, দেসেয্যাতি অত্থো.

১২৪. বলানি দ্ৱে দ্ৱিচিত্তেসু হসিতুপ্পাদৱোট্ঠব্বনসঙ্খাতেসু দ্ৱীসু চিত্তেসু দ্ৱে বলানি হোন্তি. একস্মিং তীণি দীপযে একস্মিং ৱিচিকিচ্ছাযুত্তে তীণি বলানি ধীৰো দীপযে পকাসেয্য. ৱিচিকিচ্ছাযুত্ততো সেসেসু একাদসসু অকুসলেসু চত্তাৰি বলানি হোন্তি. ছ দ্ৱাদসসু ঞাণৱিপ্পযুত্তমহাকুসলমহাৱিপাকমহাকিৰিযাসঙ্খাতেসু দ্ৱাদসসু চিত্তেসু ছ বলানি হোন্তীতি ধীৰো নিদ্দিসে কথেয্য.

১২৫. একূনাসীতিযা সত্ত ঞাণসম্পযুত্তমহাকুসলমহাৱিপাকমহাকিৰিযাসঙ্খাতেসু দ্ৱাদসসু কামাৱচৰচিত্তেসু, সত্তৱীসতিযা মহগ্গতচিত্তেসু, চত্তালীসলোকুত্তৰচিত্তেসু চাতি একূনাসীতিযা চিত্তেসু সত্ত বলানি হোন্তি. সোড়সেৱাবলানি তু দ্ৱিপঞ্চৱিঞ্ঞাণানি চ তিস্সো মনোধাতুযো চ তীণি সন্তীৰণানি চাতি সোড়স এৱ চিত্তানি অবলানি বলৱিৰহিতানি হোন্তি, এৱং ইমিনা মযা ৱুত্তপ্পকাৰেন চিত্তং সবলং বলেন সহগতং অবলম্পি চ বলৱিৰহিতঞ্চাপি চিত্তং ৱিঞ্ঞেয্যং ধীৰেন ৱিজানিতব্বং.

১২৬. ঝানঙ্গমগ্গঙ্গবলিন্দ্ৰিযানি, চিত্তেসু জাযন্তি হি যেসু যানি যেসু চিত্তেসু যানি ঝানঙ্গমগ্গঙ্গবলইন্দ্ৰিযানি জাযন্তি, মযা সমাসেন সমুদ্ধৰিত্ৱা অসংসট্ঠং উদ্ধৰিত্ৱা তেসু চিত্তেসু সব্বানিপি তানি ঝানঙ্গমগ্গঙ্গবলইন্দ্ৰিযানি সমাসেন সঙ্খেপেন মযা বুদ্ধদত্তাচৰিযেন ৱুত্তানি কথিতানি.

ইতি অভিধম্মাৱতাৰটীকায

চেতসিকৱিভাগনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ততিযো পৰিচ্ছেদো.