ৱিপস্সনাকম্মট্ঠানং

ৱিসুদ্ধিভেদো

৪৩. ৱিপস্সনাকম্মট্ঠানে পন সীলৱিসুদ্ধি চিত্তৱিসুদ্ধি দিট্ঠিৱিসুদ্ধি কঙ্খাৱিতৰণৱিসুদ্ধি মগ্গামগ্গঞাণদস্সনৱিসুদ্ধি পটিপদাঞাণদস্সনৱিসুদ্ধি ঞাণদস্সনৱিসুদ্ধি চেতি সত্তৱিধেন ৱিসুদ্ধিসঙ্গহো.

৪৪. অনিচ্চলক্খণং দুক্খলক্খণং অনত্তলক্খণঞ্চেতি তীণি লক্খণানি.

৪৫. অনিচ্চানুপস্সনা দুক্খানুপস্সনা অনত্তানুপস্সনা চেতি তিস্সো অনুপস্সনা.

৪৬. সম্মসনঞাণং উদযব্বযঞাণং ভঙ্গঞাণং ভযঞাণং আদীনৱঞাণং নিব্বিদাঞাণং মুচ্চিতুকম্যতাঞাণং পটিসঙ্খাঞাণং সঙ্খাৰুপেক্খাঞাণং অনুলোমঞাণঞ্চেতি দস ৱিপস্সনাঞাণানি.

৪৭. সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো, অনিমিত্তো ৱিমোক্খো, অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো চেতি তযো ৱিমোক্খা.

৪৮. সুঞ্ঞতানুপস্সনা অনিমিত্তানুপস্সনা অপ্পণিহিতানুপস্সানা চেতি তীণি ৱিমোক্খমুখানি চ ৱেদিতব্বানি.

৪৯. কথং? পাতিমোক্খসংৱৰসীলং ইন্দ্ৰিযসংৱৰসীলং আজীৱপাৰিসুদ্ধিসীলং পচ্চযসন্নিস্সিতসীলঞ্চেতি চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং সীলৱিসুদ্ধি নাম.

৫০. উপচাৰসমাধি অপ্পনাসমাধি চেতি দুৱিধোপি সমাধি চিত্তৱিসুদ্ধি নাম.

৫১. লক্খণৰসপচ্চুপট্ঠানপদট্ঠানৱসেন নামৰূপ পৰিগ্গহো দিট্ঠিৱিসুদ্ধি নাম.

৫২. তেসমেৱ চ নামৰূপানং পচ্চযপৰিগ্গহো কঙ্খাৱিতৰণৱিসুদ্ধি নাম.

৫৩. ততো পৰং পন তথাপৰিগ্গহিতেসু সপ্পচ্চযেসু তেভূমকসঙ্খাৰেসু অতীতাদিভেদভিন্নেসু খন্ধাদিনযমাৰব্ভ কলাপৱসেন সঙ্খিপিত্ৱা ‘‘অনিচ্চং খযট্ঠেন, দুক্খং ভযট্ঠেন, অনত্তা অসাৰকট্ঠেনা’’তি অদ্ধানৱসেন সন্ততিৱসেন খণৱসেন ৱা সম্মসনঞাণেন লক্খণত্তযং সম্মসন্তস্স তেস্ৱেৱ পচ্চযৱসেন খণৱসেন চ উদযব্বযঞাণেন উদযব্বযং সমনুপস্সন্তস্স চ –

‘‘ওভাসো পীতি পস্সদ্ধি, অধিমোক্খো চ পগ্গহো;

সুখং ঞাণমুপট্ঠানমুপেক্খা চ নিকন্তি চে’’তি. –

ওভাসাদিৱিপস্সনুপক্কিলেসপৰিপন্থপৰিগ্গহৱসেন মগ্গামগ্গলক্খণৱৱত্থানং মগ্গামগ্গঞাণদস্সনৱিসুদ্ধি নাম.

৫৪. তথা পৰিপন্থৱিমুত্তস্স পন তস্স উদযব্বযঞাণতো পট্ঠায যা ৱানুলোমা তিলক্খণং ৱিপস্সনাপৰম্পৰায পটিপজ্জন্তস্স নৱ ৱিপস্সনাঞাণানি পটিপদাঞাণদস্সনৱিসুদ্ধি নাম.

৫৫. তস্সেৱং পটিপজ্জন্তস্স পন ৱিপস্সনাপৰিপাকমাগম্ম ‘‘ইদানি অপ্পনা উপ্পজ্জিস্সতী’’তি ভৱঙ্গং ৱোচ্ছিজ্জিত্ৱা উপ্পন্নমনোদ্ৱাৰাৱজ্জনানন্তৰং দ্ৱে তীণি ৱিপস্সনাচিত্তানি যং কিঞ্চি অনিচ্চাদিলক্খণমাৰব্ভ পৰিকম্মোপচাৰানুলোমনামেন পৱত্তন্তি.

৫৬. যা সিখাপ্পত্তা, সা সানুলোমা সঙ্খাৰুপেক্খা ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনাতি চ পৱুচ্চতি.

৫৭. ততো পৰং গোত্ৰভুচিত্তং নিব্বানমালম্বিত্ৱা পুথুজ্জনগোত্তমভিভৱন্তং, অৰিযগোত্তমভিসম্ভোন্তঞ্চ পৱত্ততি.

৫৮. তস্সানন্তৰমেৱ মগ্গো দুক্খসচ্চং পৰিজানন্তো সমুদযসচ্চং পজহন্তো, নিৰোধসচ্চং সচ্ছিকৰোন্তো, মগ্গসচ্চং ভাৱনাৱসেন অপ্পনাৱীথিমোতৰতি.

৫৯. ততো পৰং দ্ৱে তীণি ফলচিত্তানি পৱত্তিত্ৱা ভৱঙ্গপাতোৱ হোতি, পুন ভৱঙ্গং ৱোচ্ছিন্দিত্ৱা পচ্চৱেক্খণঞাণানি পৱত্তন্তি.

৬০. মগ্গং ফলঞ্চ নিব্বানং, পচ্চৱেক্খতি পণ্ডিতো.

হীনে কিলেসে সেসে চ, পচ্চৱেক্খতি ৱান ৱা.

ছব্বিসুদ্ধিকমেনেৱং, ভাৱেতব্বো চতুব্বিধো;

ঞাণদস্সনৱিসুদ্ধি, নাম মগ্গো পৱুচ্চতি.

অযমেত্থ ৱিসুদ্ধিভেদো.

ৱিমোক্খভেদো

৬১. তত্থ অনত্তানুপস্সনা অত্তাভিনিৱেসং মুঞ্চন্তী সুঞ্ঞতানুপস্সনা নাম ৱিমোক্খমুখং হোতি.

৬২. অনিচ্চানুপস্সনা ৱিপল্লাসনিমিত্তং মুঞ্চন্তী অনিমিত্তানুপস্সনা নাম.

৬৩. দুক্খানুপস্সনা তণ্হাপণিধিং মুঞ্চন্তী অপ্পণিহিতানুপস্সনা নাম.

৬৪. তস্মা যদি ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনা অনত্ততো ৱিপস্সতি, সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো নাম হোতি মগ্গো.

৬৫. যদি অনিচ্চতো ৱিপস্সতি, অনিমিত্তো ৱিমোক্খো নাম.

৬৬. যদি দুক্খতো ৱিপস্সতি, অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো নামাতি চ মগ্গো ৱিপস্সনাগমনৱসেন তীণি নামানি লভতি, তথা ফলঞ্চ মগ্গাগমনৱসেন মগ্গৱীথিযং.

৬৭. ফলসমাপত্তিৱীথিযং পন যথাৱুত্তনযেন ৱিপস্সন্তানং যথাসকফলমুপ্পজ্জমানম্পি ৱিপস্সনাগমনৱসেনেৱ সুঞ্ঞতাদিৱিমোক্খোতি চ পৱুচ্চতি, আৰম্মণৱসেন পন সৰসৱসেন চ নামত্তযং সব্বত্থ সব্বেসম্পি সমমেৱ চ.

অযমেত্থ ৱিমোক্খভেদো.

পুগ্গলভেদো

৬৮. এত্থ পন সোতাপত্তিমগ্গং ভাৱেত্ৱা দিট্ঠিৱিচিকিচ্ছাপহানেন পহীনাপাযগমনো সত্তক্খত্তুপৰমো সোতাপন্নো নাম হোতি.

৬৯. সকদাগামিমগ্গং ভাৱেত্ৱা ৰাগদোসমোহানং তনুকৰত্তা সকদাগামী নাম হোতি সকিদেৱ ইমং লোকং আগন্ত্ৱা.

৭০. অনাগামিমগ্গং ভাৱেত্ৱা কামৰাগব্যাপাদানমনৱসেসপ্পহানেন অনাগামী নাম হোতি অনাগন্ত্ৱা ইত্থত্তং.

৭১. অৰহত্তমগ্গং ভাৱেত্ৱা অনৱসেসকিলেসপ্পহানেন অৰহা নাম হোতি খীণাসৱো লোকে অগ্গদক্খিণেয্যোতি.

অযমেত্থ পুগ্গলভেদো.

সমাপত্তিভেদো

৭২. ফলসমাপত্তিৱীথিযং পনেত্থ সব্বেসম্পি যথাসকফলৱসেন সাধাৰণাৱ.

৭৩. নিৰোধসমাপত্তিসমাপজ্জনং পন অনাগামীনঞ্চেৱ অৰহন্তানঞ্চ লব্ভতি, তত্থ যথাক্কমং পঠমজ্ঝানাদিমহগ্গতসমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠায তত্থ গতে সঙ্খাৰধম্মে তত্থ তত্থেৱ ৱিপস্সন্তো যাৱ আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং গন্ত্ৱা ততো পৰং অধিট্ঠেয্যাদিকং পুব্বকিচ্চং কত্ৱা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জতি, তস্স দ্ৱিন্নং অপ্পনাজৱনানং পৰতো ৱোচ্ছিজ্জতি চিত্তসন্ততি, ততো নিৰোধসমাপন্নো নাম হোতি.

৭৪. ৱুট্ঠানকালে পন অনাগামিনো অনাগামিফলচিত্তং, অৰহতো অৰহত্তফলচিত্তং একৱাৰমেৱ পৱত্তিত্ৱা ভৱঙ্গপাতো হোতি, ততো পৰং পচ্চৱেক্খণঞাণং পৱত্ততি.

অযমেত্থ সমাপত্তিভেদো.

নিট্ঠিতো চ ৱিপস্সনাকম্মট্ঠাননযো.

উয্যোজনং

৭৫. ভাৱেতব্বং পনিচ্চেৱং, ভাৱনাদ্ৱযমুত্তমং.

পটিপত্তিৰসস্সাদং, পত্থযন্তেন সাসনেতি.

ইতি অভিধম্মত্থসঙ্গহে কম্মট্ঠানসঙ্গহৱিভাগো নাম

নৱমো পৰিচ্ছেদো.

নিগমনং

(ক) চাৰিত্তসোভিতৱিসালকুলোদযেন,

সদ্ধাভিৱুড্ঢপৰিসুদ্ধগুণোদযেন;

নম্পৱ্হযেন পণিধায পৰানুকম্পং,

যং পত্থিতং পকৰণং পৰিনিট্ঠিতং তং.

(খ) পুঞ্ঞেন তেন ৱিপুলেন তু মূলসোমং;

ধঞ্ঞাধিৱাসমুদিতোদিতমাযুকন্তং;

পঞ্ঞাৱদাতগুণসোভিতলজ্জিভিক্খূ,

মঞ্ঞন্তু পুঞ্ঞৱিভৱোদযমঙ্গলায.

ইতি অনুৰুদ্ধাচৰিযেন ৰচিতং

অভিধম্মত্থসঙ্গহং নাম পকৰণং.

নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স.