৪. মোগ্গল্লানসুত্তং
৮২৬. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি পুব্বাৰামে মিগাৰমাতুপাসাদে. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ হেট্ঠামিগাৰমাতুপাসাদে ৱিহৰন্তি উদ্ধতা উন্নড়া চপলা মুখৰা ৱিকিণ্ণৱাচা মুট্ঠস্সতিনো অসম্পজানা অসমাহিতা ভন্তচিত্তা [ৱিব্ভন্তচিত্তা (সী. স্যা. কং.)] পাকতিন্দ্ৰিযা.
অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং আমন্তেসি – ‘‘এতে খো, মোগ্গল্লান, সব্ৰহ্মচাৰিনো হেট্ঠামিগাৰমাতুপাসাদে ৱিহৰন্তি উদ্ধতা উন্নড়া চপলা মুখৰা ৱিকিণ্ণৱাচা মুট্ঠস্সতিনো অসম্পজানা অসমাহিতা ভন্তচিত্তা পাকতিন্দ্ৰিযা. গচ্ছ, মোগ্গল্লান, তে ভিক্খূ সংৱেজেহী’’তি.
‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা তথাৰূপং ইদ্ধাভিসঙ্খাৰং অভিসঙ্খাৰেসি [অভিসঙ্খৰেসি (স্যা. পী. ক.)] যথা পাদঙ্গুট্ঠকেন মিগাৰমাতুপাসাদং সঙ্কম্পেসি সম্পকম্পেসি সম্পচালেসি. অথ খো তে ভিক্খূ সংৱিগ্গা লোমহট্ঠজাতা একমন্তং অট্ঠংসু – ‘‘অচ্ছৰিযং ৱত, ভো, অব্ভুতং ৱত, ভো! নিৱাতঞ্চ ৱত অযঞ্চ মিগাৰমাতুপাসাদো গম্ভীৰনেমো সুনিখাতো অচলো অসম্পকম্পী, অথ চ পন সঙ্কম্পিতো সম্পকম্পিতো সম্পচালিতো’’তি!
অথ খো ভগৱা যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে ভিক্খূ ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘কিং নু তুম্হে, ভিক্খৱে, সংৱিগ্গা লোমহট্ঠজাতা একমন্তং ঠিতা’’তি? ‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং ভন্তে! নিৱাতঞ্চ ৱত অযঞ্চ মিগাৰমাতুপাসাদো গম্ভীৰনেমো সুনিখাতো অচলো অসম্পকম্পী, অথ চ পন সঙ্কম্পিতো সম্পকম্পিতো সম্পচালিতো’’তি! ‘‘তুম্হেৱ খো, ভিক্খৱে, সংৱেজেতুকামেন মোগ্গল্লানেন ভিক্খুনা পাদঙ্গুট্ঠকেন মিগাৰমাতুপাসাদো, সঙ্কম্পিতো সম্পকম্পিতো সম্পচালিতো. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমেসং ধম্মানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা মোগ্গল্লানো ভিক্খু এৱংমহিদ্ধিকো এৱংমহানুভাৱো’’তি? ‘‘ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা, ভগৱংনেত্তিকা ভগৱংপটিসৰণা. সাধু ৱত, ভন্তে, ভগৱন্তংযেৱ পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো. ভগৱতো সুত্ৱা ভিক্খূ ধাৰেস্সন্তী’’তি.
‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, সুণাথ. চতুন্নং খো, ভিক্খৱে, ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা মোগ্গল্লানো ভিক্খু এৱংমহিদ্ধিকো এৱংমহানুভাৱো. কতমেসং চতুন্নং? ইধ, ভিক্খৱে, মোগ্গল্লানো ভিক্খু ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি…পে… ৱীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি – ‘ইতি মে ৱীমংসা ন চ অতিলীনা ভৱিস্সতি, ন চ অতিপ্পগ্গহিতা ভৱিস্সতি; ন চ অজ্ঝত্তং সংখিত্তা ভৱিস্সতি, ন চ বহিদ্ধা ৱিক্খিত্তা ভৱিস্সতি’. পচ্ছাপুৰেসঞ্ঞী চ ৱিহৰতি – যথা পুৰে তথা পচ্ছা, যথা পচ্ছা তথা পুৰে; যথা অধো তথা উদ্ধং যথা উদ্ধং তথা অধো; যথা দিৱা তথা ৰত্তিং, যথা ৰত্তিং তথা দিৱা. ইতি ৱিৱটেন চেতসা অপৰিযোনদ্ধেন সপ্পভাসং চিত্তং ভাৱেতি. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা মোগ্গল্লানো ভিক্খু এৱংমহিদ্ধিকো এৱংমহানুভাৱো. ইমেসঞ্চ পন, ভিক্খৱে, চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা মোগ্গল্লানো ভিক্খু অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভোতি…পে… যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেতি…পে… ইমেসঞ্চ পন, ভিক্খৱে, চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা মোগ্গল্লানো ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি. চতুত্থং.