১০. ৱিভঙ্গসুত্তং

৮৩২. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা মহপ্ফলা হোন্তি মহানিসংসা’’.

‘‘কথং ভাৱিতা চ, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা কথং বহুলীকতা মহপ্ফলা হোন্তি মহানিসংসা? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি – ‘ইতি মে ছন্দো ন চ অতিলীনো ভৱিস্সতি, ন চ অতিপ্পগ্গহিতো ভৱিস্সতি, ন চ অজ্ঝত্তং সংখিত্তো ভৱিস্সতি, ন চ বহিদ্ধা ৱিক্খিত্তো ভৱিস্সতি’. পচ্ছাপুৰেসঞ্ঞী চ ৱিহৰতি – ‘যথা পুৰে তথা পচ্ছা, যথা পচ্ছা তথা পুৰে; যথা অধো তথা উদ্ধং, যথা উদ্ধং তথা অধো; যথা দিৱা তথা ৰত্তিং যথা ৰত্তিং তথা দিৱা’. ইতি ৱিৱটেন চেতসা অপৰিযোনদ্ধেন সপ্পভাসং চিত্তং ভাৱেতি. ৱীৰিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি…পে… ৱীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি – ‘ইতি মে ৱীমংসা ন চ অতিলীনা ভৱিস্সতি, ন চ অতিপ্পগ্গহিতা ভৱিস্সতি, ন চ অজ্ঝত্তং সংখিত্তা ভৱিস্সতি, ন চ বহিদ্ধা ৱিক্খিত্তা ভৱিস্সতি’. পচ্ছাপুৰেসঞ্ঞী চ ৱিহৰতি – ‘যথা পুৰে তথা পচ্ছা, যথা পচ্ছা তথা পুৰে; যথা অধো তথা উদ্ধং, যথা উদ্ধং তথা অধো; যথা দিৱা তথা ৰত্তিং, যথা ৰত্তিং তথা দিৱা’. ইতি ৱিৱটেন চেতসা অপৰিযোনদ্ধেন সপ্পভাসং চিত্তং ভাৱেতি.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অতিলীনো ছন্দো? যো, ভিক্খৱে, ছন্দো কোসজ্জসহগতো কোসজ্জসম্পযুত্তো – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অতিলীনো ছন্দো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অতিপ্পগ্গহিতো ছন্দো? যো, ভিক্খৱে, ছন্দো উদ্ধচ্চসহগতো উদ্ধচ্চসম্পযুত্তো – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অতিপ্পগ্গহিতো ছন্দো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অজ্ঝত্তং সংখিত্তো ছন্দো? যো, ভিক্খৱে, ছন্দো থিনমিদ্ধসহগতো থিনমিদ্ধসম্পযুত্তো – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অজ্ঝত্তং সংখিত্তো ছন্দো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, বহিদ্ধা ৱিক্খিত্তো ছন্দো? যো, ভিক্খৱে, ছন্দো বহিদ্ধা পঞ্চ কামগুণে আৰব্ভ অনুৱিক্খিত্তো অনুৱিসটো – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, বহিদ্ধা ৱিক্খিত্তো ছন্দো.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পচ্ছাপুৰেসঞ্ঞী চ ৱিহৰতি – যথা পুৰে তথা পচ্ছা, যথা পচ্ছা তথা পুৰে? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো পচ্ছাপুৰেসঞ্ঞা সুগ্গহিতা হোতি সুমনসিকতা সূপধাৰিতা সুপ্পটিৱিদ্ধা পঞ্ঞায. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু পচ্ছাপুৰেসঞ্ঞী চ ৱিহৰতি – যথা পুৰে তথা পচ্ছা, যথা পচ্ছা তথা পুৰে.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু যথা অধো তথা উদ্ধং, যথা উদ্ধং তথা অধো ৱিহৰতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং উদ্ধং পাদতলা অধো কেসমত্থকা তচপৰিযন্তং পূৰং নানপ্পকাৰস্স অসুচিনো পচ্চৱেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা লোমা নখা দন্তা তচো মংসং ন্হাৰু অট্ঠি অট্ঠিমিঞ্জং ৱক্কং হদযং যকনং কিলোমকং পিহকং পপ্ফাসং অন্তং অন্তগুণং উদৰিযং কৰীসং পিত্তং সেম্হং পুব্বো লোহিতং সেদো মেদো অস্সু ৱসা খেড়ো সিঙ্ঘাণিকা লসিকা মুত্ত’ন্তি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু যথা অধো তথা উদ্ধং, যথা উদ্ধং তথা অধো ৱিহৰতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু যথা দিৱা তথা ৰত্তিং, যথা ৰত্তিং তথা দিৱা ৱিহৰতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু যেহি আকাৰেহি যেহি লিঙ্গেহি যেহি নিমিত্তেহি দিৱা ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, সো তেহি আকাৰেহি তেহি লিঙ্গেহি তেহি নিমিত্তেহি ৰত্তিং ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি; যেহি ৱা পন আকাৰেহি যেহি লিঙ্গেহি যেহি নিমিত্তেহি ৰত্তিং ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, সো তেহি আকাৰেহি তেহি লিঙ্গেহি তেহি নিমিত্তেহি দিৱা ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু যথা দিৱা তথা ৰত্তিং, যথা ৰত্তিং তথা দিৱা ৱিহৰতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱটেন চেতসা অপৰিযোনদ্ধেন সপ্পভাসং চিত্তং ভাৱেতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো আলোকসঞ্ঞা সুগ্গহিতা হোতি দিৱাসঞ্ঞা স্ৱাধিট্ঠিতা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱটেন চেতসা অপৰিযোনদ্ধেন সপ্পভাসং চিত্তং ভাৱেতি.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, অতিলীনং ৱীৰিযং? যং, ভিক্খৱে, ৱীৰিযং কোসজ্জসহগতং কোসজ্জসম্পযুত্তং – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অতিলীনং ৱীৰিযং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, অতিপ্পগ্গহিতং ৱীৰিযং? যং, ভিক্খৱে, ৱীৰিযং উদ্ধচ্চসহগতং উদ্ধচ্চসম্পযুত্তং – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অতিপ্পগ্গহিতং ৱীৰিযং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, অজ্ঝত্তং সংখিত্তং ৱীৰিযং? যং, ভিক্খৱে, ৱীৰিযং থিনমিদ্ধসহগতং থিনমিদ্ধসম্পযুত্তং – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অজ্ঝত্তং সংখিত্তং ৱীৰিযং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, বহিদ্ধা ৱিক্খিত্তং ৱীৰিযং? যং, ভিক্খৱে, ৱীৰিযং বহিদ্ধা পঞ্চ কামগুণে আৰব্ভ অনুৱিক্খিত্তং অনুৱিসটং – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, বহিদ্ধা ৱিক্খিত্তং ৱীৰিযং…পে….

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱটেন চেতসা অপৰিযোনদ্ধেন সপ্পভাসং চিত্তং ভাৱেতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো আলোকসঞ্ঞা সুগ্গহিতা হোতি দিৱাসঞ্ঞা স্ৱাধিট্ঠিতা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱটেন চেতসা অপৰিযোনদ্ধেন সপ্পভাসং চিত্তং ভাৱেতি.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, অতিলীনং চিত্তং? যং, ভিক্খৱে, চিত্তং কোসজ্জসহগতং কোসজ্জসম্পযুত্তং – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অতিলীনং চিত্তং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, অতিপ্পগ্গহিতং চিত্তং? যং, ভিক্খৱে, চিত্তং উদ্ধচ্চসহগতং উদ্ধচ্চসম্পযুত্তং – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অতিপ্পগ্গহিতং চিত্তং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, অজ্ঝত্তং সংখিত্তং চিত্তং? যং, ভিক্খৱে, চিত্তং থিনমিদ্ধসহগতং থিনমিদ্ধসম্পযুত্তং – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অজ্ঝত্তং সংখিত্তং চিত্তং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, বহিদ্ধা ৱিক্খিত্তং চিত্তং? যং, ভিক্খৱে, চিত্তং বহিদ্ধা পঞ্চ কামগুণে আৰব্ভ অনুৱিক্খিত্তং অনুৱিসটং – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, বহিদ্ধা ৱিক্খিত্তং চিত্তং…পে… এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱটেন চেতসা অপৰিযোনদ্ধেন সপ্পভাসং চিত্তং ভাৱেতি.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, অতিলীনা ৱীমংসা? যা, ভিক্খৱে, ৱীমংসা কোসজ্জসহগতা কোসজ্জসম্পযুত্তা – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অতিলীনা ৱীমংসা.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, অতিপ্পগ্গহিতা ৱীমংসা? যা, ভিক্খৱে, ৱীমংসা উদ্ধচ্চসহগতা উদ্ধচ্চসম্পযুত্তা – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অতিপ্পগ্গহিতা ৱীমংসা.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, অজ্ঝত্তং সংখিত্তা ৱীমংসা? যা, ভিক্খৱে, ৱীমংসা থিনমিদ্ধসহগতা থিনমিদ্ধসম্পযুত্তা – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অজ্ঝত্তং সংখিত্তা ৱীমংসা.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, বহিদ্ধা ৱিক্খিত্তা ৱীমংসা? যা, ভিক্খৱে, ৱীমংসা বহিদ্ধা পঞ্চ কামগুণে আৰব্ভ অনুৱিক্খিত্তা অনুৱিসটা – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, বহিদ্ধা ৱিক্খিত্তা ৱীমংসা…পে… এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱটেন চেতসা অপৰিযোনদ্ধেন সপ্পভাসং চিত্তং ভাৱেতি. এৱং ভাৱিতা খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা এৱং বহুলীকতা মহপ্ফলা হোন্তি মহানিসংসা.

‘‘এৱং ভাৱিতেসু খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু চতূসু ইদ্ধিপাদেসু এৱং বহুলীকতেসু, অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভোতি – একোপি হুত্ৱা বহুধা হোতি, বহুধাপি হুত্ৱা একো হোতি…পে… যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেতি. এৱং ভাৱিতেসু খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু চতূসু ইদ্ধিপাদেসু এৱং বহুলীকতেসু, আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি. দসমং.

পাসাদকম্পনৱগ্গো দুতিযো.

তস্সুদ্দানং –

পুব্বং মহপ্ফলং ছন্দং, মোগ্গল্লানঞ্চ উণ্ণাভং;

দ্ৱে সমণব্ৰাহ্মণা ভিক্খু, দেসনা ৱিভঙ্গেন চাতি.