৬. সূকৰখতৱগ্গো

১. সালসুত্তং

৫২১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা কোসলেসু ৱিহৰতি সালায ব্ৰাহ্মণগামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যে কেচি তিৰচ্ছানগতা পাণা, সীহো মিগৰাজা তেসং অগ্গমক্খাযতি, যদিদং – থামেন জৱেন সূৰেন [সূৰিযেন (সী. স্যা. কং.)]; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যে কেচি বোধিপক্খিযা ধম্মা, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং তেসং অগ্গমক্খাযতি, যদিদং – বোধায’’.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, বোধিপক্খিযা ধম্মা? সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ভিক্খৱে, বোধিপক্খিযো ধম্মো, তং বোধায সংৱত্ততি; ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং বোধিপক্খিযো ধম্মো, তং বোধায সংৱত্ততি; সতিন্দ্ৰিযং বোধিপক্খিযো ধম্মো, তং বোধায সংৱত্ততি; সমাধিন্দ্ৰিযং বোধিপক্খিযো ধম্মো, তং বোধায সংৱত্ততি; পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং বোধিপক্খিযো ধম্মো, তং বোধায সংৱত্ততি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যে কেচি তিৰচ্ছানগতা পাণা, সীহো মিগৰাজা তেসং অগ্গমক্খাযতি, যদিদং – থামেন জৱেন সূৰেন; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যে কেচি বোধিপক্খিযা ধম্মা, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং তেসং অগ্গমক্খাযতি, যদিদং – বোধাযা’’তি. পঠমং.

২. মল্লিকসুত্তং

৫২২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা মল্লেসু [মল্লকেসু (সী. স্যা. কং.), মল্লিকেসু (ক.)] ৱিহৰতি উৰুৱেলকপ্পং নাম মল্লানং নিগমো. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স অৰিযঞাণং ন উপ্পন্নং হোতি নেৱ তাৱ চতুন্নং ইন্দ্ৰিযানং সণ্ঠিতি হোতি, নেৱ তাৱ চতুন্নং ইন্দ্ৰিযানং অৱট্ঠিতি হোতি. যতো চ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স অৰিযঞাণং উপ্পন্নং হোতি, অথ চতুন্নং ইন্দ্ৰিযানং সণ্ঠিতি হোতি, অথ চতুন্নং ইন্দ্ৰিযানং অৱট্ঠিতি হোতি’’.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যাৱকীৱঞ্চ কূটাগাৰস্স কূটং ন উস্সিতং হোতি, নেৱ তাৱ গোপানসীনং সণ্ঠিতি হোতি, নেৱ তাৱ গোপানসীনং অৱট্ঠিতি হোতি. যতো চ খো, ভিক্খৱে, কূটাগাৰস্স কূটং উস্সিতং হোতি, অথ গোপানসীনং সণ্ঠিতি হোতি, অথ গোপানসীনং অৱট্ঠিতি হোতি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যাৱকীৱঞ্চ অৰিযসাৱকস্স অৰিযঞাণং ন উপ্পন্নং হোতি, নেৱ তাৱ চতুন্নং ইন্দ্ৰিযানং সণ্ঠিতি হোতি, নেৱ তাৱ চতুন্নং ইন্দ্ৰিযানং অৱট্ঠিতি হোতি. যতো চ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স অৰিযঞাণং উপ্পন্নং হোতি, অথ চতুন্নং ইন্দ্ৰিযানং…পে… অৱট্ঠিতি হোতি.

‘‘কতমেসং চতুন্নং? সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স, সতিন্দ্ৰিযস্স, সমাধিন্দ্ৰিযস্স. পঞ্ঞৱতো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স তদন্ৱযা সদ্ধা সণ্ঠাতি, তদন্ৱযং ৱীৰিযং সণ্ঠাতি, তদন্ৱযা সতি সণ্ঠাতি, তদন্ৱযো সমাধি সণ্ঠাতী’’তি. দুতিযং.

৩. সেখসুত্তং

৫২৩. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অত্থি নু খো, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম সেখো ভিক্খু সেখভূমিযং ঠিতো ‘সেখোস্মী’তি পজানেয্য, অসেখো ভিক্খু অসেখভূমিযং ঠিতো ‘অসেখোস্মী’তি পজানেয্যা’’তি?

ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম সেখো ভিক্খু সেখভূমিযং ঠিতো ‘সেখোস্মী’তি পজানেয্য, অসেখো ভিক্খু অসেখভূমিযং ঠিতো ‘অসেখোস্মী’তি পজানেয্য’’.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম সেখো ভিক্খু সেখভূমিযং ঠিতো ‘সেখোস্মী’তি পজানাতি? ইধ, ভিক্খৱে, সেখো ভিক্খু ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি – অযম্পি খো, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম সেখো ভিক্খু সেখভূমিযং ঠিতো ‘সেখোস্মী’তি পজানাতি’’.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, সেখো ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অত্থি নু খো ইতো বহিদ্ধা অঞ্ঞো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা যো এৱং ভূতং তচ্ছং তথং ধম্মং দেসেতি যথা ভগৱা’তি? সো এৱং পজানাতি – ‘নত্থি খো ইতো বহিদ্ধা অঞ্ঞো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা যো এৱং ভূতং তচ্ছং তথং ধম্মং দেসেতি যথা ভগৱা’তি. অযম্পি খো, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম সেখো ভিক্খু সেখভূমিযং ঠিতো ‘সেখোস্মী’তি পজানাতি’’.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, সেখো ভিক্খু পঞ্চিন্দ্ৰিযানি পজানাতি – সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং – যংগতিকানি যংপৰমানি যংফলানি যংপৰিযোসানানি. ন হেৱ খো কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি; পঞ্ঞায চ অতিৱিজ্ঝ পস্সতি. অযম্পি খো, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম সেখো ভিক্খু সেখভূমিযং ঠিতো ‘সেখোস্মী’তি পজানাতি’’.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম অসেখো ভিক্খু অসেখভূমিযং ঠিতো ‘অসেখোস্মী’তি পজানাতি? ইধ, ভিক্খৱে, অসেখো ভিক্খু পঞ্চিন্দ্ৰিযানি পজানাতি – সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং – যংগতিকানি যংপৰমানি যংফলানি যংপৰিযোসানানি. কাযেন চ ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি; পঞ্ঞায চ অতিৱিজ্ঝ পস্সতি. অযম্পি খো, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম অসেখো ভিক্খু অসেখভূমিযং ঠিতো ‘অসেখোস্মী’তি পজানাতি’’.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অসেখো ভিক্খু ছ ইন্দ্ৰিযানি পজানাতি. ‘চক্খুন্দ্ৰিযং, সোতিন্দ্ৰিযং, ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং – ইমানি খো ছ ইন্দ্ৰিযানি সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝিস্সন্তি, অঞ্ঞানি চ ছ ইন্দ্ৰিযানি ন কুহিঞ্চি কিস্মিঞ্চি উপ্পজ্জিস্সন্তী’তি পজানাতি. অযম্পি খো, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম অসেখো ভিক্খু অসেখভূমিযং ঠিতো ‘অসেখোস্মী’তি পজানাতী’’তি. ততিযং.

৪. পদসুত্তং

৫২৪. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যানি কানিচি জঙ্গলানং [জঙ্গমানং (সী. পী.)] পাণানং পদজাতানি সব্বানি তানি হত্থিপদে সমোধানং গচ্ছন্তি, হত্থিপদং তেসং অগ্গমক্খাযতি, যদিদং – মহন্তত্তেন; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যানি কানিচি পদানি বোধায সংৱত্তন্তি, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পদং তেসং অগ্গমক্খাযতি, যদিদং – বোধায. কতমানি চ, ভিক্খৱে, পদানি বোধায সংৱত্তন্তি? সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ভিক্খৱে, পদং, তং বোধায সংৱত্ততি; ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং পদং, তং বোধায সংৱত্ততি; সতিন্দ্ৰিযং পদং, তং বোধায সংৱত্ততি; সমাধিন্দ্ৰিযং পদং, তং বোধায সংৱত্ততি; পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পদং, তং বোধায সংৱত্ততি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যানি কানিচি জঙ্গলানং পাণানং পদজাতানি সব্বানি তানি হত্থিপদে সমোধানং গচ্ছন্তি, হত্থিপদং তেসং অগ্গমক্খাযতি, যদিদং – মহন্তত্তেন; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যানি কানিচি পদানি বোধায সংৱত্তন্তি, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পদং তেসং অগ্গমক্খাযতি, যদিদং – বোধাযা’’তি. চতুত্থং.

৫. সাৰসুত্তং

৫২৫. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যে কেচি সাৰগন্ধা, লোহিতচন্দনং তেসং অগ্গমক্খাযতি; এৱমেৱ খো ভিক্খৱে, যে কেচি বোধিপক্খিযা ধম্মা, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং তেসং অগ্গমক্খাযতি, যদিদং – বোধায. কতমে চ, ভিক্খৱে, বোধিপক্খিযা ধম্মা? সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ভিক্খৱে, বোধিপক্খিযো ধম্মো, তং বোধায সংৱত্ততি. ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং…পে… সতিন্দ্ৰিযং …পে… সমাধিন্দ্ৰিযং…পে… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং বোধিপক্খিযো ধম্মো, তং বোধায সংৱত্ততি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যে কেচি সাৰগন্ধা, লোহিতচন্দনং তেসং অগ্গমক্খাযতি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যে কেচি বোধিপক্খিযা ধম্মা, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং তেসং অগ্গমক্খাযতি, যদিদং – বোধাযা’’তি. পঞ্চমং.

৬. পতিট্ঠিতসুত্তং

৫২৬. ‘‘একধম্মে পতিট্ঠিতস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি হোন্তি সুভাৱিতানি. কতমস্মিং একধম্মে? অপ্পমাদে. কতমো চ ভিক্খৱে, অপ্পমাদো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু চিত্তং ৰক্খতি আসৱেসু চ সাসৱেসু চ ধম্মেসু. তস্স চিত্তং ৰক্খতো আসৱেসু চ সাসৱেসু চ ধম্মেসু সদ্ধিন্দ্ৰিযম্পি ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতি. ৱীৰিযিন্দ্ৰিযম্পি ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতি. সতিন্দ্ৰিযম্পি ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতি. সমাধিন্দ্ৰিযম্পি ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতি. পঞ্ঞিন্দ্ৰিযম্পি ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতি. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, একধম্মে পতিট্ঠিতস্স ভিক্খুনো পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি হোন্তি সুভাৱিতানী’’তি. ছট্ঠং.

৭. সহম্পতিব্ৰহ্মসুত্তং

৫২৭. একং সমযং ভগৱা উৰুৱেলাযং ৱিহৰতি নজ্জা নেৰঞ্জৰায তীৰে অজপালনিগ্ৰোধে পঠমাভিসম্বুদ্ধো. অথ খো ভগৱতো ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘‘পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি বহুলীকতানি অমতোগধানি হোন্তি অমতপৰাযণানি অমতপৰিযোসানানি. কতমানি পঞ্চ? সদ্ধিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসানং. ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং…পে… সতিন্দ্ৰিযং…পে… সমাধিন্দ্ৰিযং…পে… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসানং. ইমানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি বহুলীকতানি অমতোগধানি হোন্তি অমতপৰাযণানি অমতপৰিযোসানানী’’তি.

অথ খো ব্ৰহ্মা সহম্পতি ভগৱতো চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সমিঞ্জিতং ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য; এৱমেৱ ব্ৰহ্মলোকে অন্তৰহিতো ভগৱতো পুৰতো পাতুৰহোসি. অথ খো ব্ৰহ্মা সহম্পতি একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা যেন ভগৱা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘এৱমেতং, ভগৱা, এৱমেতং সুগত! পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি বহুলীকতানি অমতোগধানি হোন্তি অমতপৰাযণানি অমতপৰিযোসানানি. কতমানি পঞ্চ? সদ্ধিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসানং…পে… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসানং. ইমানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি বহুলীকতানি অমতোগধানি হোন্তি অমতপৰাযণানি অমতপৰিযোসানানি’’.

‘‘ভূতপুব্বাহং, ভন্তে, কস্সপে সম্মাসম্বুদ্ধে ব্ৰহ্মচৰিযং অচৰিং. তত্ৰপি মং এৱং জানন্তি – ‘সহকো ভিক্খু, সহকো ভিক্খূ’তি. সো খ্ৱাহং, ভন্তে, ইমেসংযেৱ পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা কামেসু কামচ্ছন্দং ৱিৰাজেত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং ব্ৰহ্মলোকং উপপন্নো. তত্ৰপি মং এৱং জানন্তি – ‘ব্ৰহ্মা সহম্পতি, ব্ৰহ্মা সহম্পতী’’’তি. ‘‘এৱমেতং, ভগৱা, এৱমেতং সুগত! অহমেতং জানামি, অহমেতং পস্সামি যথা ইমানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি বহুলীকতানি অমতোগধানি হোন্তি অমতপৰাযণানি অমতপৰিযোসানানী’’তি. সত্তমং.

৮. সূকৰখতসুত্তং

৫২৮. একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে সূকৰখতাযং. তত্ৰ খো ভগৱা আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং আমন্তেসি – ‘‘কিং নু খো, সাৰিপুত্ত, অত্থৱসং সম্পস্সমানো খীণাসৱো ভিক্খু তথাগতে ৱা তথাগতসাসনে ৱা পৰমনিপচ্চকাৰং পৱত্তমানো পৱত্ততী’’তি [পৱত্তেতীতি (সী.)]? ‘‘অনুত্তৰঞ্হি, ভন্তে, যোগক্খেমং সম্পস্সমানো খীণাসৱো ভিক্খু তথাগতে ৱা তথাগতসাসনে ৱা পৰমনিপচ্চকাৰং পৱত্তমানো পৱত্ততী’’তি. ‘‘সাধু সাধু, সাৰিপুত্ত! অনুত্তৰঞ্হি, সাৰিপুত্ত, যোগক্খেমং সম্পস্সমানো খীণাসৱো ভিক্খু তথাগতে ৱা তথাগতসাসনে ৱা পৰমনিপচ্চকাৰং পৱত্তমানো পৱত্ততী’’তি.

‘‘কতমো চ, সাৰিপুত্ত, অনুত্তৰো যোগক্খেমো যং সম্পস্সমানো খীণাসৱো ভিক্খু তথাগতে ৱা তথাগতসাসনে ৱা পৰমনিপচ্চকাৰং পৱত্তমানো পৱত্ততী’’তি? ‘‘ইধ, ভন্তে, খীণাসৱো ভিক্খু সদ্ধিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি উপসমগামিং সম্বোধগামিং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি…পে… সতিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি…পে… সমাধিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি…পে… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি উপসমগামিং সম্বোধগামিং. অযং খো, ভন্তে, অনুত্তৰো যোগক্খেমো যং সম্পস্সমানো খীণাসৱো ভিক্খু তথাগতে ৱা তথাগতসাসনে ৱা পৰমনিপচ্চকাৰং পৱত্তমানো পৱত্ততী’’তি. ‘‘সাধু সাধু, সাৰিপুত্ত! এসো হি, সাৰিপুত্ত, অনুত্তৰো যোগক্খেমো যং সম্পস্সমানো খীণাসৱো ভিক্খু তথাগতে ৱা তথাগতসাসনে ৱা পৰমনিপচ্চকাৰং পৱত্তমানো পৱত্ততী’’তি.

‘‘কতমো চ, সাৰিপুত্ত, পৰমনিপচ্চকাৰো যং খীণাসৱো ভিক্খু তথাগতে ৱা তথাগতসাসনে ৱা পৰমনিপচ্চকাৰং পৱত্তমানো পৱত্ততী’’তি? ‘‘ইধ, ভন্তে, খীণাসৱো ভিক্খু সত্থৰি সগাৰৱো ৱিহৰতি সপ্পতিস্সো [সপ্পটিস্সো (স্যা. কং. ক.)], ধম্মে সগাৰৱো ৱিহৰতি সপ্পতিস্সো, সঙ্ঘে সগাৰৱো ৱিহৰতি সপ্পতিস্সো, সিক্খায সগাৰৱো ৱিহৰতি সপ্পতিস্সো, সমাধিস্মিং সগাৰৱো ৱিহৰতি সপ্পতিস্সো. অযং খো, ভন্তে, পৰমনিপচ্চকাৰো যং খীণাসৱো ভিক্খু তথাগতে ৱা তথাগতসাসনে ৱা পৰমনিপচ্চকাৰং পৱত্তমানো পৱত্ততী’’তি. ‘‘সাধু সাধু, সাৰিপুত্ত! এসো হি, সাৰিপুত্ত, পৰমনিপচ্চকাৰো যং খীণাসৱো ভিক্খু তথাগতে ৱা তথাগতসাসনে ৱা পৰমনিপচ্চকাৰং পৱত্তমানো পৱত্ততী’’তি. অট্ঠমং.

৯. পঠমউপ্পাদসুত্তং

৫২৯. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি বহুলীকতানি অনুপ্পন্নানি উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্ৰ তথাগতস্স পাতুভাৱা অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. কতমানি পঞ্চ? সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি বহুলীকতানি অনুপ্পন্নানি উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্ৰ তথাগতস্স পাতুভাৱা অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি. নৱমং.

১০. দুতিযউপ্পাদসুত্তং

৫৩০. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি বহুলীকতানি অনুপ্পন্নানি উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্ৰ সুগতৱিনযা. কতমানি পঞ্চ? সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি বহুলীকতানি অনুপ্পন্নানি উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্ৰ সুগতৱিনযা’’তি. দসমং.

সূকৰখতৱগ্গো ছট্ঠো.

তস্সুদ্দানং –

সালং মল্লিকং সেখো চ, পদং সাৰং পতিট্ঠিতং;

ব্ৰহ্মসূকৰখতাযো, উপ্পাদা অপৰে দুৱেতি.