৫. জৰাৱগ্গো

১. জৰাধম্মসুত্তং

৫১১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি পুব্বাৰামে মিগাৰমাতুপাসাদে. তেন খো পন সমযেন ভগৱা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো পচ্ছাতপে নিসিন্নো হোতি পিট্ঠিং ওতাপযমানো.

অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা ভগৱতো গত্তানি পাণিনা অনোমজ্জন্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! ন চেৱং দানি, ভন্তে, ভগৱতো তাৱ পৰিসুদ্ধো ছৱিৱণ্ণো পৰিযোদাতো, সিথিলানি চ গত্তানি সব্বানি ৱলিযজাতানি, পুৰতো পব্ভাৰো চ কাযো, দিস্সতি চ ইন্দ্ৰিযানং অঞ্ঞথত্তং – চক্খুন্দ্ৰিযস্স সোতিন্দ্ৰিযস্স ঘানিন্দ্ৰিযস্স জিৱ্হিন্দ্ৰিযস্স কাযিন্দ্ৰিযস্সা’’তি.

‘‘এৱঞ্হেতং, আনন্দ, হোতি – জৰাধম্মো যোব্বঞ্ঞে, ব্যাধিধম্মো আৰোগ্যে, মৰণধম্মো জীৱিতে. ন চেৱ তাৱ পৰিসুদ্ধো হোতি ছৱিৱণ্ণো পৰিযোদাতো, সিথিলানি চ হোন্তি গত্তানি সব্বানি ৱলিযজাতানি, পুৰতো পব্ভাৰো চ কাযো, দিস্সতি চ ইন্দ্ৰিযানং অঞ্ঞথত্তং – চক্খুন্দ্ৰিযস্স সোতিন্দ্ৰিযস্স ঘানিন্দ্ৰিযস্স জিৱ্হিন্দ্ৰিযস্স কাযিন্দ্ৰিযস্সা’’তি.

‘‘ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱা চ সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –

‘‘ধী তং জম্মি জৰে অত্থু, দুব্বণ্ণকৰণী জৰে;

তাৱ মনোৰমং বিম্বং, জৰায অভিমদ্দিতং.

‘‘যোপি ৱস্সসতং জীৱে, সোপি মচ্চুপৰাযণো [সব্বে মচ্চুপৰাযনা (স্যা. কং. ক.)];

ন কিঞ্চি পৰিৱজ্জেতি, সব্বমেৱাভিমদ্দতী’’তি. পঠমং;

২. উণ্ণাভব্ৰাহ্মণসুত্তং

৫১২. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো উণ্ণাভো ব্ৰাহ্মণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো উণ্ণাভো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘পঞ্চিমানি, ভো গোতম, ইন্দ্ৰিযানি নানাৱিসযানি নানাগোচৰানি, ন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স গোচৰৱিসযং পচ্চনুভোন্তি. কতমানি পঞ্চ? চক্খুন্দ্ৰিযং, সোতিন্দ্ৰিযং, ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং. ইমেসং নু খো, ভো গোতম, পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং নানাৱিসযানং নানাগোচৰানং ন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স গোচৰৱিসযং পচ্চনুভোন্তানং কিং পটিসৰণং, কো চ নেসং গোচৰৱিসযং পচ্চনুভোতী’’তি?

‘‘পঞ্চিমানি, ব্ৰাহ্মণ, ইন্দ্ৰিযানি নানাৱিসযানি নানাগোচৰানি ন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স গোচৰৱিসযং পচ্চনুভোন্তি. কতমানি পঞ্চ? চক্খুন্দ্ৰিযং, সোতিন্দ্ৰিযং, ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং. ইমেসং খো, ব্ৰাহ্মণ, পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং নানাৱিসযানং নানাগোচৰানং ন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স গোচৰৱিসযং পচ্চনুভোন্তানং মনো পটিসৰণং, মনোৱ নেসং গোচৰৱিসযং পচ্চনুভোতী’’তি.

‘‘মনস্স পন, ভো গোতম, কিং পটিসৰণ’’ন্তি? ‘‘মনস্স খো, ব্ৰাহ্মণ, সতি পটিসৰণ’’ন্তি. ‘‘সতিযা পন, ভো গোতম, কিং পটিসৰণ’’ন্তি? ‘‘সতিযা খো, ব্ৰাহ্মণ, ৱিমুত্তি পটিসৰণ’’ন্তি. ‘‘ৱিমুত্তিযা পন, ভো গোতম, কিং পটিসৰণ’’ন্তি? ‘‘ৱিমুত্তিযা খো, ব্ৰাহ্মণ, নিব্বানং পটিসৰণ’’ন্তি. ‘‘নিব্বানস্স পন, ভো গোতম, কিং পটিসৰণ’’ন্তি? ‘‘অচ্চযাসি [অচ্চসৰা (সী. স্যা. কং.), অজ্ঝপৰং (পী. ক.)], ব্ৰাহ্মণ, পঞ্হং, নাসক্খি পঞ্হস্স পৰিযন্তং গহেতুং. নিব্বানোগধঞ্হি, ব্ৰাহ্মণ, ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি নিব্বানপৰাযণং নিব্বানপৰিযোসান’’ন্তি.

অথ খো উণ্ণাভো ব্ৰাহ্মণো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি.

অথ খো ভগৱা অচিৰপক্কন্তে উণ্ণাভে ব্ৰাহ্মণে ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, কূটাগাৰে ৱা কূটাগাৰসালাযং ৱা [ৰস্মিযো (স্যা. ক.)] পাচীনৱাতপানা সূৰিযে উগ্গচ্ছন্তে ৱাতপানেন ৰস্মি [কূটাগাৰং ৱা কূটাগাৰসালং ৱা উত্তৰায (ক. সী.)] পৱিসিত্ৱা ক্ৱাস্স [কায (স্যা. ক.)] পতিট্ঠিতা’’তি? ‘‘পচ্ছিমাযং, ভন্তে, ভিত্তিয’’ন্তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, উণ্ণাভস্স ব্ৰাহ্মণস্স তথাগতে সদ্ধা নিৱিট্ঠা মূলজাতা পতিট্ঠিতা দড়্হা অসংহাৰিযা সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা দেৱেন ৱা মাৰেন ৱা ব্ৰহ্মুনা ৱা কেনচি ৱা লোকস্মিং. ইমম্হি চে, ভিক্খৱে, সমযে উণ্ণাভো ব্ৰাহ্মণো কালঙ্কৰেয্য, নত্থি সংযোজনং যেন সংযোজনেন সংযুত্তো উণ্ণাভো ব্ৰাহ্মণো পুন ইমং লোকং আগচ্ছেয্যা’’তি. দুতিযং.

৩. সাকেতসুত্তং

৫১৩. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাকেতে ৱিহৰতি অঞ্জনৱনে মিগদাযে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অত্থি নু খো, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম যানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি তানি পঞ্চ বলানি হোন্তি, যানি পঞ্চ বলানি তানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি হোন্তী’’তি?

‘‘ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা ভগৱংনেত্তিকা ভগৱংপটিসৰণা. সাধু ৱত, ভন্তে, ভগৱন্তংযেৱ পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো. ভগৱতো সুত্ৱা ভিক্খূ ধাৰেস্সন্তী’’তি. ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম যানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি তানি পঞ্চ বলানি হোন্তি, যানি পঞ্চ বলানি তানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি হোন্তি’’.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম যানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি তানি পঞ্চ বলানি হোন্তি, যানি পঞ্চ বলানি তানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি হোন্তি? যং, ভিক্খৱে, সদ্ধিন্দ্ৰিযং তং সদ্ধাবলং, যং সদ্ধাবলং তং সদ্ধিন্দ্ৰিযং; যং ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং তং ৱীৰিযবলং, যং ৱীৰিযবলং তং ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং; যং সতিন্দ্ৰিযং তং সতিবলং, যং সতিবলং তং সতিন্দ্ৰিযং; যং সমাধিন্দ্ৰিযং তং সমাধিবলং, যং সমাধিবলং তং সমাধিন্দ্ৰিযং; যং পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং তং পঞ্ঞাবলং, যং পঞ্ঞাবলং তং পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভাৰা, তস্স মজ্ঝে দীপো. অত্থি, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম তস্সা নদিযা একো সোতো ত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি [সঙ্খং (সী. স্যা. কং.)]. অত্থি পন, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম তস্সা নদিযা দ্ৱে সোতানি ত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছন্তি.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম তস্সা নদিযা একো সোতো ত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি? যঞ্চ, ভিক্খৱে, তস্স দীপস্স পুৰিমন্তে [পুৰত্থিমন্তে (সী. স্যা. কং. পী.)] উদকং, যঞ্চ পচ্ছিমন্তে উদকং – অযং খো, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম তস্সা নদিযা একো সোতো ত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম তস্সা নদিযা দ্ৱে সোতানি ত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছন্তি? যঞ্চ, ভিক্খৱে, তস্স দীপস্স উত্তৰন্তে উদকং, যঞ্চ দক্খিণন্তে উদকং – অযং খো, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম তস্সা নদিযা দ্ৱে সোতানি ত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছন্তি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যং সদ্ধিন্দ্ৰিযং তং সদ্ধাবলং, যং সদ্ধাবলং তং সদ্ধিন্দ্ৰিযং; যং ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং তং ৱীৰিযবলং, যং ৱীৰিযবলং তং ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং; যং সতিন্দ্ৰিযং তং সতিবলং, যং সতিবলং তং সতিন্দ্ৰিযং; যং সমাধিন্দ্ৰিযং তং সমাধিবলং, যং সমাধিবলং তং সমাধিন্দ্ৰিযং; যং পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং তং পঞ্ঞাবলং, যং পঞ্ঞাবলং তং পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. পঞ্চন্নং, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি. ততিযং.

৪. পুব্বকোট্ঠকসুত্তং

৫১৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি পুব্বকোট্ঠকে. তত্ৰ খো ভগৱা আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং আমন্তেসি – ‘‘সদ্দহসি [সদ্দহাসি (সী. পী.)] ত্ৱং, সাৰিপুত্ত – সদ্ধিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসানং…পে… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসান’’ন্তি?

‘‘ন খ্ৱাহং এত্থ, ভন্তে, ভগৱতো সদ্ধায গচ্ছামি – সদ্ধিন্দ্ৰিযং…পে… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসানং. যেসঞ্হেতং, ভন্তে, অঞ্ঞাতং অস্স অদিট্ঠং অৱিদিতং অসচ্ছিকতং অফস্সিতং [অপস্সিতং (সী. স্যা. কং. ক.), অফুসিতং (পী.)] পঞ্ঞায, তে তত্থ পৰেসং সদ্ধায গচ্ছেয্যুং – সদ্ধিন্দ্ৰিযং…পে… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসানং. যেসঞ্চ খো এতং, ভন্তে, ঞাতং দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞায, নিক্কঙ্খা তে তত্থ নিব্বিচিকিচ্ছা – সদ্ধিন্দ্ৰিযং…পে… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসানং. ময্হঞ্চ খো এতং, ভন্তে, ঞাতং দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞায. নিক্কঙ্খৱাহং তত্থ নিব্বিচিকিচ্ছো সদ্ধিন্দ্ৰিযং…পে… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসান’’ন্তি.

‘‘সাধু সাধু, সাৰিপুত্ত! যেসঞ্হেতং, সাৰিপুত্ত, অঞ্ঞাতং অস্স অদিট্ঠং অৱিদিতং অসচ্ছিকতং অফস্সিতং পঞ্ঞায, তে তত্থ পৰেসং সদ্ধায গচ্ছেয্যুং – সদ্ধিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসানং…পে… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসানং. যেসঞ্চ খো এতং, সাৰিপুত্ত, ঞাতং দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞায, নিক্কঙ্খা তে তত্থ নিব্বিচিকিচ্ছা – সদ্ধিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসানং…পে… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ভাৱিতং বহুলীকতং অমতোগধং হোতি অমতপৰাযণং অমতপৰিযোসান’’ন্তি. চতুত্থং.

৫. পঠমপুব্বাৰামসুত্তং

৫১৫. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি পুব্বাৰামে মিগাৰমাতুপাসাদে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কতিনং নু খো, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা খীণাসৱো ভিক্খু অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি?

ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘একস্স খো, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযস্স ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা খীণাসৱো ভিক্খু অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামীতি. কতমস্স একস্স পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স পঞ্ঞৱতো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স তদন্ৱযা সদ্ধা সণ্ঠাতি, তদন্ৱযং ৱীৰিযং সণ্ঠাতি, তদন্ৱযা সতি সণ্ঠাতি, তদন্ৱযো সমাধি সণ্ঠাতি. ইমস্স খো, ভিক্খৱে, একস্স ইন্দ্ৰিযস্স ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা খীণাসৱো ভিক্খু অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি. পঞ্চমং.

৬. দুতিযপুব্বাৰামসুত্তং

৫১৬. তংযেৱ নিদানং. ‘‘কতিনং নু খো, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা খীণাসৱো ভিক্খু অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘দ্ৱিন্নং খো, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা খীণাসৱো ভিক্খু অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামীতি. কতমেসং দ্ৱিন্নং? অৰিযায চ পঞ্ঞায, অৰিযায চ ৱিমুত্তিযা. যা হিস্স, ভিক্খৱে, অৰিযা পঞ্ঞা তদস্স পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. যা হিস্স, ভিক্খৱে, অৰিযা ৱিমুত্তি তদস্স সমাধিন্দ্ৰিযং. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, দ্ৱিন্নং ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা খীণাসৱো ভিক্খু অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি. ছট্ঠং.

৭. ততিযপুব্বাৰামসুত্তং

৫১৭. তংযেৱ নিদানং. ‘‘কতিনং নু খো, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা খীণাসৱো ভিক্খু অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘চতুন্নং খো, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা খীণাসৱো ভিক্খু অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামীতি. কতমেসং চতুন্নং? ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স, সতিন্দ্ৰিযস্স, সমাধিন্দ্ৰিযস্স, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স – ইমেসং খো, ভিক্খৱে, চতুন্নং ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা খীণাসৱো ভিক্খু অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি. সত্তমং.

৮. চতুত্থপুব্বাৰামসুত্তং

৫১৮. তংযেৱ নিদানং. ‘‘কতিনং নু খো, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা খীণাসৱো ভিক্খু অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘পঞ্চন্নং খো, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা খীণাসৱো ভিক্খু অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামীতি. কতমেসং পঞ্চন্নং? সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স, সতিন্দ্ৰিযস্স, সমাধিন্দ্ৰিযস্স, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স – ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা খীণাসৱো ভিক্খু অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি. অট্ঠমং.

৯. পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজসুত্তং

৫১৯. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মতা পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজেন অঞ্ঞা ব্যাকতা হোতি – ‘‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানামী’’তি. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং –

‘‘আযস্মতা, ভন্তে, পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজেন অঞ্ঞা ব্যাকতা – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামীতি. কিং নু খো, ভন্তে, অত্থৱসং সম্পস্সমানেন আযস্মতা পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজেন অঞ্ঞা ব্যাকতা – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি?

‘‘তিণ্ণন্নং খো, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজেন ভিক্খুনা অঞ্ঞা ব্যাকতা – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামীতি. কতমেসং তিণ্ণন্নং? সতিন্দ্ৰিযস্স, সমাধিন্দ্ৰিযস্স, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স – ইমেসং খো, ভিক্খৱে, তিণ্ণন্নং ইন্দ্ৰিযানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজেন ভিক্খুনা অঞ্ঞা ব্যাকতা – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামীতি. ইমানি চ, ভিক্খৱে, তীণিন্দ্ৰিযানি কিমন্তানি? খযন্তানি. কিস্স খযন্তানি? জাতিজৰামৰণস্স. ‘জাতিজৰামৰণং খয’ন্তি খো, ভিক্খৱে, সম্পস্সমানেন পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজেন ভিক্খুনা অঞ্ঞা ব্যাকতা – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি. নৱমং.

১০. আপণসুত্তং

৫২০. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা অঙ্গেসু ৱিহৰতি আপণং নাম অঙ্গানং নিগমো. তত্ৰ খো ভগৱা আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং আমন্তেসি – ‘‘যো সো, সাৰিপুত্ত, অৰিযসাৱকো তথাগতে একন্তগতো [একন্তিগতো (সী.)] অভিপ্পসন্নো, ন সো তথাগতে ৱা তথাগতসাসনে ৱা কঙ্খেয্য ৱা ৱিচিকিচ্ছেয্য ৱা’’তি?

‘‘যো সো, ভন্তে, অৰিযসাৱকো তথাগতে একন্তগতো অভিপ্পসন্নো, ন সো তথাগতে ৱা তথাগতসাসনে ৱা কঙ্খেয্য ৱা ৱিচিকিচ্ছেয্য ৱা. সদ্ধস্স হি, ভন্তে, অৰিযসাৱকস্স এৱং পাটিকঙ্খং যং আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰিস্সতি – অকুসলানং ধম্মানং পহানায, কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায, থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু. যং হিস্স, ভন্তে, ৱীৰিযং তদস্স ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং.

‘‘সদ্ধস্স হি, ভন্তে, অৰিযসাৱকস্স আৰদ্ধৱীৰিযস্স এতং পাটিকঙ্খং যং সতিমা ভৱিস্সতি, পৰমেন সতিনেপক্কেন সমন্নাগতো, চিৰকতম্পি চিৰভাসিতম্পি সৰিতা অনুস্সৰিতা. যা হিস্স, ভন্তে, সতি তদস্স সতিন্দ্ৰিযং.

‘‘সদ্ধস্স হি, ভন্তে, অৰিযসাৱকস্স আৰদ্ধৱীৰিযস্স উপট্ঠিতস্সতিনো এতং পাটিকঙ্খং যং ৱোস্সগ্গাৰম্মণং কৰিত্ৱা লভিস্সতি সমাধিং, লভিস্সতি চিত্তস্স একগ্গতং. যো হিস্স, ভন্তে, সমাধি তদস্স সমাধিন্দ্ৰিযং.

‘‘সদ্ধস্স হি, ভন্তে, অৰিযসাৱকস্স আৰদ্ধৱীৰিযস্স উপট্ঠিতস্সতিনো সমাহিতচিত্তস্স এতং পাটিকঙ্খং যং এৱং পজানিস্সতি – অনমতগ্গো খো সংসাৰো. পুব্বা কোটি ন পঞ্ঞাযতি অৱিজ্জানীৱৰণানং সত্তানং তণ্হাসংযোজনানং সন্ধাৱতং সংসৰতং. অৱিজ্জায ত্ৱেৱ তমোকাযস্স অসেসৱিৰাগনিৰোধো সন্তমেতং পদং পণীতমেতং পদং, যদিদং – সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হাক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বানং [নিব্বানন্তি (?)]. যা হিস্স, ভন্তে, পঞ্ঞা তদস্স পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং.

‘‘সদ্ধো সো [স খো সো (সী. স্যা. কং.)], ভন্তে, অৰিযসাৱকো এৱং পদহিত্ৱা পদহিত্ৱা এৱং সৰিত্ৱা সৰিত্ৱা এৱং সমাদহিত্ৱা সমাদহিত্ৱা এৱং পজানিত্ৱা পজানিত্ৱা এৱং অভিসদ্দহতি – ‘ইমে খো তে ধম্মা যে মে পুব্বে সুতৱা অহেসুং. তেনাহং এতৰহি কাযেন চ ফুসিত্ৱা ৱিহৰামি, পঞ্ঞায চ অতিৱিজ্ঝ [পটিৱিজ্ঝ (সী. ক.) তদট্ঠকথাসু পন অতিৱিজ্ঝিত্ৱাতি ৱণ্ণিতং] পস্সামী’তি. যা হিস্স, ভন্তে, সদ্ধা তদস্স সদ্ধিন্দ্ৰিয’’ন্তি.

‘‘সাধু সাধু, সাৰিপুত্ত! যো সো, সাৰিপুত্ত, অৰিযসাৱকো তথাগতে একন্তগতো অভিপ্পসন্নো, ন সো তথাগতে ৱা তথাগতসাসনে ৱা কঙ্খেয্য ৱা ৱিচিকিচ্ছেয্য ৱা. সদ্ধস্স হি, সাৰিপুত্ত, অৰিযসাৱকস্স এতং পাটিকঙ্খং যং আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰিস্সতি – অকুসলানং ধম্মানং পহানায, কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায, থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু. যং হিস্স, সাৰিপুত্ত, ৱীৰিযং তদস্স ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং.

‘‘সদ্ধস্স হি, সাৰিপুত্ত, অৰিযসাৱকস্স আৰদ্ধৱীৰিযস্স এতং পাটিকঙ্খং যং সতিমা ভৱিস্সতি, পৰমেন সতিনেপক্কেন সমন্নাগতো, চিৰকতম্পি চিৰভাসিতম্পি সৰিতা অনুস্সৰিতা. যা হিস্স, সাৰিপুত্ত, সতি তদস্স সতিন্দ্ৰিযং.

‘‘সদ্ধস্স হি, সাৰিপুত্ত, অৰিযসাৱকস্স আৰদ্ধৱীৰিযস্স উপট্ঠিতস্সতিনো এতং পাটিকঙ্খং যং ৱোস্সগ্গাৰম্মণং কৰিত্ৱা লভিস্সতি সমাধিং, লভিস্সতি চিত্তস্স একগ্গতং. যো হিস্স, সাৰিপুত্ত, সমাধি তদস্স সমাধিন্দ্ৰিযং.

‘‘সদ্ধস্স হি, সাৰিপুত্ত, অৰিযসাৱকস্স আৰদ্ধৱীৰিযস্স উপট্ঠিতস্সতিনো সমাহিতচিত্তস্স এতং পাটিকঙ্খং যং এৱং পজানিস্সতি – অনমতগ্গো খো সংসাৰো. পুব্বা কোটি ন পঞ্ঞাযতি অৱিজ্জানীৱৰণানং সত্তানং তণ্হাসংযোজনানং সন্ধাৱতং সংসৰতং. অৱিজ্জায ত্ৱেৱ তমোকাযস্স অসেসৱিৰাগনিৰোধো সন্তমেতং পদং পণীতমেতং পদং, যদিদং – সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হাক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বানং. যা হিস্স, সাৰিপুত্ত, পঞ্ঞা তদস্স পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং.

‘‘সদ্ধো সো [স খো সো (সী. স্যা. কং. পী.)], সাৰিপুত্ত, অৰিযসাৱকো এৱং পদহিত্ৱা পদহিত্ৱা এৱং সৰিত্ৱা সৰিত্ৱা এৱং সমাদহিত্ৱা সমাদহিত্ৱা এৱং পজানিত্ৱা পজানিত্ৱা এৱং অভিসদ্দহতি – ‘ইমে খো তে ধম্মা যে মে পুব্বে সুতৱা অহেসুং. তেনাহং এতৰহি কাযেন চ ফুসিত্ৱা ৱিহৰামি, পঞ্ঞায চ অতিৱিজ্ঝ [পটিৱিজ্ঝ (ক. সী. ক.)] পস্সামী’তি. যা হিস্স, সাৰিপুত্ত, সদ্ধা তদস্স সদ্ধিন্দ্ৰিয’’ন্তি. দসমং.

জৰাৱগ্গো পঞ্চমো.

তস্সুদ্দানং –

জৰা উণ্ণাভো ব্ৰাহ্মণো, সাকেতো পুব্বকোট্ঠকো;

পুব্বাৰামে চ চত্তাৰি, পিণ্ডোলো আপণেন চাতি [সদ্ধেন তে দসাতি (স্যা. কং. ক.)].