৫. অমতৱগ্গো

১. অমতসুত্তং

৪০৭. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘চতূসু, ভিক্খৱে, সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তা ৱিহৰথ. মা ৱো অমতং পনস্স. কতমেসু চতূসু? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ইমেসু, ভিক্খৱে, চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তা ৱিহৰথ. মা ৱো অমতং পনস্সা’’তি. পঠমং.

২. সমুদযসুত্তং

৪০৮. ‘‘চতুন্নং, ভিক্খৱে, সতিপট্ঠানানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ দেসেস্সামি. তং সুণাথ. কো চ, ভিক্খৱে, কাযস্স সমুদযো? আহাৰসমুদযা কাযস্স সমুদযো; আহাৰনিৰোধা কাযস্স অত্থঙ্গমো. ফস্সসমুদযা ৱেদনানং সমুদযো; ফস্সনিৰোধা ৱেদনানং অত্থঙ্গমো. নামৰূপসমুদযা চিত্তস্স সমুদযো; নামৰূপনিৰোধা চিত্তস্স অত্থঙ্গমো. মনসিকাৰসমুদযা ধম্মানং সমুদযো; মনসিকাৰনিৰোধা ধম্মানং অত্থঙ্গমো’’তি. দুতিযং.

৩. মগ্গসুত্তং

৪০৯. সাৱত্থিনিদানং. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘একমিদাহং, ভিক্খৱে, সমযং উৰুৱেলাযং ৱিহৰামি নজ্জা নেৰঞ্জৰায তীৰে অজপালনিগ্ৰোধে পঠমাভিসম্বুদ্ধো. তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘একাযনো অযং মগ্গো সত্তানং ৱিসুদ্ধিযা সোকপৰিদেৱানং সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিৰিযায, যদিদং – চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’’.

‘‘কতমে চত্তাৰো? কাযে ৱা ভিক্খু কাযানুপস্সী ৱিহৰেয্য আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু ৱা ভিক্খু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰেয্য…পে… চিত্তে ৱা ভিক্খু চিত্তানুপস্সী ৱিহৰেয্য…পে… ধম্মেসু ৱা ভিক্খু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰেয্য আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. একাযনো অযং মগ্গো সত্তানং ৱিসুদ্ধিযা সোকপৰিদেৱানং সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিৰিযায, যদিদং – চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’তি.

‘‘অথ খো, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মা সহম্পতি মম চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সমিঞ্জিতং ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৱমেৱ – ব্ৰহ্মলোকে অন্তৰহিতো মম পুৰতো পাতুৰহোসি. অথ খো, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মা সহম্পতি একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা যেনাহং তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা মং এতদৱোচ – ‘এৱমেতং, ভগৱা, এৱমেতং, সুগত! একাযনো অযং, ভন্তে, মগ্গো সত্তানং ৱিসুদ্ধিযা সোকপৰিদেৱানং সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিৰিযায, যদিদং – চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’’.

‘‘কতমে চত্তাৰো? কাযে ৱা, ভন্তে, ভিক্খু কাযানুপস্সী ৱিহৰেয্য আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু ৱা…পে… চিত্তে ৱা …পে… ধম্মেসু ৱা, ভন্তে, ভিক্খু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰেয্য আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. একাযনো অযং, ভন্তে, মগ্গো সত্তানং ৱিসুদ্ধিযা সোকপৰিদেৱানং সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিৰিযায, যদিদং – চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’তি.

‘‘ইদমৱোচ, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মা সহম্পতি. ইদং ৱত্ৱা অথাপৰং এতদৱোচ –

‘একাযনং জাতিখযন্তদস্সী, মগ্গং পজানাতি হিতানুকম্পী;

এতেন মগ্গেন তৰিংসু পুব্বে, তৰিস্সন্তি যে চ তৰন্তি ওঘ’’’ন্তি. ততিযং;

৪. সতিসুত্তং

৪১০. ‘‘সতো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিহৰেয্য. অযং ৱো অম্হাকং অনুসাসনী. কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সতো হোতি. সতো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিহৰেয্য. অযং ৱো অম্হাকং অনুসাসনী’’তি. চতুত্থং.

৫. কুসলৰাসিসুত্তং

৪১১. ‘‘‘কুসলৰাসী’তি, ভিক্খৱে, ৱদমানো চত্তাৰো সতিপট্ঠানে সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য. কেৱলো হাযং, ভিক্খৱে, কুসলৰাসি, যদিদং – চত্তাৰো সতিপট্ঠানা.

‘‘কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… চিত্তানুপস্সী…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ‘কুসলৰাসী’তি, ভিক্খৱে, ৱদমানো ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানে সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য. কেৱলো হাযং, ভিক্খৱে, কুসলৰাসি, যদিদং – চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’তি. পঞ্চমং.

৬. পাতিমোক্খসংৱৰসুত্তং

৪১২. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘সাধু মে, ভন্তে, ভগৱা সংখিত্তেন ধম্মং দেসেতু, যমহং ভগৱতো ধম্মং সুত্ৱা একো ৱূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰেয্য’’ন্তি. ‘‘তস্মাতিহ ত্ৱং, ভিক্খু, আদিমেৱ ৱিসোধেহি কুসলেসু ধম্মেসু. কো চাদি কুসলানং ধম্মানং? ইধ ত্ৱং, ভিক্খু, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰাহি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খস্সু সিক্খাপদেসু. যতো খো ত্ৱং, ভিক্খু, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰিস্সসি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী সমাদায সিক্খিস্সু সিক্খাপদেসু; ততো ত্ৱং, ভিক্খু, সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায চত্তাৰো সতিপট্ঠানে ভাৱেয্যাসি’’.

‘‘কতমে চত্তাৰো? ইধ ত্ৱং, ভিক্খু, কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰাহি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰাহি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. যতো খো ত্ৱং, ভিক্খু, সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানে এৱং ভাৱেস্সসি, ততো তুয্হং, ভিক্খু, যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগমিস্সতি ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো পৰিহানী’’তি.

অথ খো সো ভিক্খু ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. অথ খো সো ভিক্খু একো ৱূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো নচিৰস্সেৱ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ‘‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’’তি অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতৰো চ পন সো ভিক্খু অৰহতং অহোসীতি. ছট্ঠং.

৭. দুচ্চৰিতসুত্তং

৪১৩. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… ‘‘সাধু মে, ভন্তে, ভগৱা সংখিত্তেন ধম্মং দেসেতু, যমহং ভগৱতো ধম্মং সুত্ৱা একো ৱূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰেয্য’’ন্তি. ‘‘তস্মাতিহ ত্ৱং, ভিক্খু, আদিমেৱ ৱিসোধেহি কুসলেসু ধম্মেসু. কো চাদি কুসলানং ধম্মানং? ইধ ত্ৱং, ভিক্খু, কাযদুচ্চৰিতং পহায কাযসুচৰিতং ভাৱেস্সসি. ৱচীদুচ্চৰিতং পহায ৱচীসুচৰিতং ভাৱেস্সসি. মনোদুচ্চৰিতং পহায মনোসুচৰিতং ভাৱেস্সসি. যতো খো ত্ৱং, ভিক্খু, কাযদুচ্চৰিতং পহায কাযসুচৰিতং ভাৱেস্সসি, ৱচীদুচ্চৰিতং পহায ৱচীসুচৰিতং ভাৱেস্সসি, মনোদুচ্চৰিতং পহায মনোসুচৰিতং ভাৱেস্সসি, ততো ত্ৱং, ভিক্খু, সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায চত্তাৰো সতিপট্ঠানে ভাৱেয্যাসি’’.

‘‘কতমে চত্তাৰো? ইধ ত্ৱং, ভিক্খু, কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰাহি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰাহি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. যতো খো ত্ৱং, ভিক্খু, সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানে এৱং ভাৱেস্সসি, ততো তুয্হং, ভিক্খু, যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগমিস্সতি ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো পৰিহানী’’তি…পে… অঞ্ঞতৰো চ পন সো ভিক্খু অৰহতং অহোসীতি. সত্তমং.

৮. মিত্তসুত্তং

৪১৪. ‘‘যে, ভিক্খৱে, অনুকম্পেয্যাথ, যে চ খো সোতব্বং মঞ্ঞেয্যুং মিত্তা ৱা অমচ্চা ৱা ঞাতী ৱা সালোহিতা ৱা, তে ৱো, ভিক্খৱে, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৱনায সমাদপেতব্বা নিৱেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা.

‘‘কতমেসং, চতুন্নং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. যে, ভিক্খৱে, অনুকম্পেয্যাথ, যে চ সোতব্বং মঞ্ঞেয্যুং মিত্তা ৱা অমচ্চা ৱা ঞাতী ৱা সালোহিতা ৱা, তে ৱো, ভিক্খৱে, ইমেসং চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৱনায সমাদপেতব্বা নিৱেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা’’তি. অট্ঠমং.

৯. ৱেদনাসুত্তং

৪১৫. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, ৱেদনা. কতমা তিস্সো? সুখা ৱেদনা, দুক্খা ৱেদনা, অদুক্খমসুখা ৱেদনা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো ৱেদনা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং ৱেদনানং পৰিঞ্ঞায চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা.

‘‘কতমে চত্তাৰো? ইধ ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং ৱেদনানং পৰিঞ্ঞায ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা’’তি. নৱমং.

১০. আসৱসুত্তং

৪১৬. ‘‘তযোমে, ভিক্খৱে আসৱা. কতমে তযো? কামাসৱো, ভৱাসৱো, অৱিজ্জাসৱো – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো আসৱা. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, তিণ্ণন্নং আসৱানং পহানায চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা.

‘‘কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, তিণ্ণন্নং আসৱানং পহানায ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা’’তি. দসমং.

অমতৱগ্গো পঞ্চমো.

তস্সুদ্দানং –

অমতং সমুদযো মগ্গো, সতি কুসলৰাসি চ;

পাতিমোক্খং দুচ্চৰিতং, মিত্তৱেদনা আসৱেন চাতি.