৩. চুন্দসুত্তং

৩৭৯. একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা সাৰিপুত্তো মগধেসু ৱিহৰতি নালকগামকে আবাধিকো দুক্খিতো বাড়্হগিলানো. চুন্দো চ সমণুদ্দেসো আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স উপট্ঠাকো হোতি.

অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো তেনেৱ আবাধেন পৰিনিব্বাযি. অথ খো চুন্দো সমণুদ্দেসো আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পত্তচীৱৰমাদায যেন সাৱত্থি জেতৱনং অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামো যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো চুন্দো সমণুদ্দেসো আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘আযস্মা, ভন্তে, সাৰিপুত্তো পৰিনিব্বুতো. ইদমস্স পত্তচীৱৰ’’ন্তি.

‘‘অত্থি খো ইদং, আৱুসো চুন্দ, কথাপাভতং ভগৱন্তং দস্সনায. আযামাৱুসো চুন্দ, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিস্সাম; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেস্সামা’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো চুন্দো সমণুদ্দেসো আযস্মতো আনন্দস্স পচ্চস্সোসি.

অথ খো আযস্মা চ আনন্দো চুন্দো চ সমণুদ্দেসো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অযং, ভন্তে, চুন্দো সমণুদ্দেসো এৱমাহ – ‘আযস্মা, ভন্তে, সাৰিপুত্তো পৰিনিব্বুতো; ইদমস্স পত্তচীৱৰ’ন্তি. অপি চ মে, ভন্তে, মধুৰকজাতো ৱিয কাযো, দিসাপি মে ন পক্খাযন্তি, ধম্মাপি মং নপ্পটিভন্তি ‘আযস্মা সাৰিপুত্তো পৰিনিব্বুতো’তি সুত্ৱা’’.

‘‘কিং নু খো তে, আনন্দ, সাৰিপুত্তো সীলক্খন্ধং ৱা আদায পৰিনিব্বুতো, সমাধিক্খন্ধং ৱা আদায পৰিনিব্বুতো, পঞ্ঞাক্খন্ধং ৱা আদায পৰিনিব্বুতো, ৱিমুত্তিক্খন্ধং ৱা আদায পৰিনিব্বুতো, ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধং ৱা আদায পৰিনিব্বুতো’’তি? ‘‘ন চ খো মে, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো সীলক্খন্ধং ৱা আদায পৰিনিব্বুতো, সমাধিক্খন্ধং ৱা…পে… পঞ্ঞাক্খন্ধং ৱা… ৱিমুত্তিক্খন্ধং ৱা… ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধং ৱা আদায পৰিনিব্বুতো. অপি চ মে, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো ওৱাদকো অহোসি ওতিণ্ণো ৱিঞ্ঞাপকো সন্দস্সকো সমাদপকো সমুত্তেজকো সম্পহংসকো, অকিলাসু ধম্মদেসনায, অনুগ্গাহকো সব্ৰহ্মচাৰীনং. তং মযং আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ধম্মোজং ধম্মভোগং ধম্মানুগ্গহং অনুস্সৰামা’’তি.

‘‘ননু তং, আনন্দ, মযা পটিকচ্চেৱ [পটিগচ্চেৱ (সী. পী.)] অক্খাতং – ‘সব্বেহি পিযেহি মনাপেহি নানাভাৱো ৱিনাভাৱো অঞ্ঞথাভাৱো. তং কুতেত্থ, আনন্দ, লব্ভা! যং তং জাতং ভূতং সঙ্খতং পলোকধম্মং, তং ৱত মা পলুজ্জীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. সেয্যথাপি, আনন্দ, মহতো ৰুক্খস্স তিট্ঠতো সাৰৱতো যো মহন্ততৰো খন্ধো সো পলুজ্জেয্য; এৱমেৱ খো আনন্দ, মহতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স তিট্ঠতো সাৰৱতো সাৰিপুত্তো পৰিনিব্বুতো. তং কুতেত্থ, আনন্দ, লব্ভা! যং তং জাতং ভূতং সঙ্খতং পলোকধম্মং, তং ৱত মা পলুজ্জী’তি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. তস্মাতিহানন্দ, অত্তদীপা ৱিহৰথ অত্তসৰণা অনঞ্ঞসৰণা, ধম্মদীপা ধম্মসৰণা অনঞ্ঞসৰণা.

‘‘কথঞ্চানন্দ, ভিক্খু অত্তদীপো ৱিহৰতি অত্তসৰণো অনঞ্ঞসৰণো, ধম্মদীপো ধম্মসৰণো অনঞ্ঞসৰণো? ইধানন্দ, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. এৱং খো, আনন্দ, ভিক্খু অত্তদীপো ৱিহৰতি অত্তসৰণো অনঞ্ঞসৰণো, ধম্মদীপো ধম্মসৰণো অনঞ্ঞসৰণো. যে হি কেচি, আনন্দ, এতৰহি ৱা মমচ্চযে ৱা অত্তদীপা ৱিহৰিস্সন্তি অত্তসৰণা অনঞ্ঞসৰণা, ধম্মদীপা ধম্মসৰণা অনঞ্ঞসৰণা; তমতগ্গে মেতে, আনন্দ, ভিক্খূ ভৱিস্সন্তি যে কেচি সিক্খাকামা’’তি. ততিযং.