৬. অভযসুত্তং

২৩৭. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে. অথ খো অভযো ৰাজকুমাৰো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো অভযো ৰাজকুমাৰো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘পূৰণো, ভন্তে, কস্সপো এৱমাহ – ‘নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো অঞ্ঞাণায অদস্সনায. অহেতু, অপ্পচ্চযো [অপ্পচ্চযা (সী.), অপ্পচ্চযং (?)] অঞ্ঞাণং অদস্সনং হোতি. নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো ঞাণায দস্সনায. অহেতু, অপ্পচ্চযো ঞাণং দস্সনং হোতী’তি. ইধ ভগৱা কিমাহা’’তি? ‘‘অত্থি, ৰাজকুমাৰ, হেতু, অত্থি পচ্চযো অঞ্ঞাণায অদস্সনায. সহেতু, সপ্পচ্চযো [সপ্পচ্চযা (সী.), সপ্পচ্চযং (?)] অঞ্ঞাণং অদস্সনং হোতি. অত্থি, ৰাজকুমাৰ, হেতু, অত্থি পচ্চযো ঞাণায দস্সনায. সহেতু, সপ্পচ্চযো ঞাণং দস্সনং হোতী’’তি.

‘‘কতমো পন, ভন্তে, হেতু, কতমো পচ্চযো অঞ্ঞাণায অদস্সনায? কথং সহেতু, সপ্পচ্চযো অঞ্ঞাণং অদস্সনং হোতী’’তি? ‘‘যস্মিং খো, ৰাজকুমাৰ, সমযে কামৰাগপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি কামৰাগপৰেতেন, উপ্পন্নস্স চ কামৰাগস্স নিস্সৰণং যথাভূতং ন জানাতি ন পস্সতি – অযম্পি খো, ৰাজকুমাৰ, হেতু, অযং পচ্চযো অঞ্ঞাণায অদস্সনায. এৱম্পি সহেতু সপ্পচ্চযো অঞ্ঞাণং অদস্সনং হোতি.

‘‘পুন চপৰং, ৰাজকুমাৰ, যস্মিং সমযে ব্যাপাদপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি ব্যাপাদপৰেতেন…পে… থিনমিদ্ধপৰিযুট্ঠিতেন… উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চপৰিযুট্ঠিতেন… ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি ৱিচিকিচ্ছাপৰেতেন, উপ্পন্নায চ ৱিচিকিচ্ছায নিস্সৰণং যথাভূতং ন জানাতি ন পস্সতি – অযম্পি খো, ৰাজকুমাৰ, হেতু, অযং পচ্চযো অঞ্ঞাণায অদস্সনায. এৱম্পি সহেতু সপ্পচ্চযো অঞ্ঞাণং অদস্সনং হোতী’’তি.

‘‘কো নামাযং, ভন্তে, ধম্মপৰিযাযো’’তি? ‘‘নীৱৰণা নামেতে, ৰাজকুমাৰা’’তি. ‘‘তগ্ঘ, ভগৱা, নীৱৰণা; তগ্ঘ, সুগত, নীৱৰণা! একমেকেনপি খো, ভন্তে, নীৱৰণেন অভিভূতো যথাভূতং ন জানেয্য ন পস্সেয্য, কো পন ৱাদো পঞ্চহি নীৱৰণেহি?

‘‘কতমো পন, ভন্তে, হেতু, কতমো পচ্চযো ঞাণায দস্সনায? কথং সহেতু, সপ্পচ্চযো ঞাণং দস্সনং হোতী’’তি? ‘‘ইধ, ৰাজকুমাৰ, ভিক্খু সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং. সো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱিতেন চিত্তেন যথাভূতং জানাতি পস্সতি – অযম্পি খো, ৰাজকুমাৰ, হেতু, অযং পচ্চযো ঞাণায দস্সনায. এৱম্পি সহেতু, সপ্পচ্চযো ঞাণং দস্সনং হোতি.

‘‘পুন চপৰং, ৰাজকুমাৰ, ভিক্খু…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং. সো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱিতেন চিত্তেন যথাভূতং জানাতি পস্সতি – অযম্পি খো, ৰাজকুমাৰ, হেতু, অযং পচ্চযো ঞাণায দস্সনায. এৱং সহেতু, সপ্পচ্চযো ঞাণং দস্সনং হোতী’’তি.

‘‘কো নামাযং, ভন্তে, ধম্মপৰিযাযো’’তি? ‘‘বোজ্ঝঙ্গা নামেতে, ৰাজকুমাৰা’’তি. ‘‘তগ্ঘ, ভগৱা, বোজ্ঝঙ্গা; তগ্ঘ, সুগত, বোজ্ঝঙ্গা! একমেকেনপি খো, ভন্তে, বোজ্ঝঙ্গেন সমন্নাগতো যথাভূতং জানেয্য পস্সেয্য, কো পন ৱাদো সত্তহি বোজ্ঝঙ্গেহি? যোপি মে, ভন্তে, গিজ্ঝকূটং পব্বতং আৰোহন্তস্স কাযকিলমথো চিত্তকিলমথো, সোপি মে পটিপ্পস্সদ্ধো, ধম্মো চ মে অভিসমিতো’’তি. ছট্ঠং.

সাকচ্ছৱগ্গো ছট্ঠো.

তস্সুদ্দানং –

আহাৰা পৰিযাযমগ্গি, মেত্তং সঙ্গাৰৱেন চ;

অভযো পুচ্ছিতো পঞ্হং, গিজ্ঝকূটম্হি পব্বতেতি.