৪. নীৱৰণৱগ্গো

১. পঠমকুসলসুত্তং

২১২. ‘‘যে কেচি, ভিক্খৱে, ধম্মা কুসলা কুসলভাগিযা কুসলপক্খিকা, সব্বে তে অপ্পমাদমূলকা অপ্পমাদসমোসৰণা; অপ্পমাদো তেসং ধম্মানং অগ্গমক্খাযতি. অপ্পমত্তস্সেতং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো পাটিকঙ্খং – সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৱেস্সতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে বহুলীকৰিস্সতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অপ্পমত্তো সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৱেতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে বহুলীকৰোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অপ্পমত্তো সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৱেতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে বহুলীকৰোতী’’তি. পঠমং.

২. দুতিযকুসলসুত্তং

২১৩. ‘‘যে কেচি, ভিক্খৱে, ধম্মা কুসলা কুসলভাগিযা কুসলপক্খিকা, সব্বে তে যোনিসোমনসিকাৰমূলকা যোনিসোমনসিকাৰসমোসৰণা; যোনিসোমনসিকাৰো তেসং ধম্মানং অগ্গমক্খাযতি. যোনিসোমনসিকাৰসম্পন্নস্সেতং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো পাটিকঙ্খং – সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৱেস্সতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে বহুলীকৰিস্সতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু যোনিসোমনসিকাৰসম্পন্নো সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৱেতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে বহুলীকৰোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু যোনিসোমনসিকাৰসম্পন্নো সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৱেতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে বহুলীকৰোতী’’তি. দুতিযং.

৩. উপক্কিলেসসুত্তং

২১৪. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, জাতৰূপস্স উপক্কিলেসা, যেহি উপক্কিলেসেহি উপক্কিলিট্ঠং জাতৰূপং ন চেৱ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সৰং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা উপেতি কম্মায. কতমে পঞ্চ? অযো, ভিক্খৱে, জাতৰূপস্স উপক্কিলেসো, যেন উপক্কিলেসেন উপক্কিলিট্ঠং জাতৰূপং ন চেৱ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সৰং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা উপেতি কম্মায. লোহং, ভিক্খৱে, জাতৰূপস্স উপক্কিলেসো, যেন উপক্কিলেসেন উপক্কিলিট্ঠং জাতৰূপং…পে… তিপু, ভিক্খৱে, জাতৰূপস্স উপক্কিলেসো…পে… সীসং, ভিক্খৱে, জাতৰূপস্স উপক্কিলেসো…পে… সজ্ঝু, ভিক্খৱে, জাতৰূপস্স উপক্কিলেসো, যেন উপক্কিলেসেন উপক্কিলিট্ঠং জাতৰূপং ন চেৱ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সৰং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা উপেতি কম্মায. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ জাতৰূপস্স উপক্কিলেসা, যেহি উপক্কিলেসেহি উপক্কিলিট্ঠং জাতৰূপং ন চেৱ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সৰং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা উপেতি কম্মায.

‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, পঞ্চিমে চিত্তস্স উপক্কিলেসা, যেহি উপক্কিলেসেহি উপক্কিলিট্ঠং চিত্তং ন চেৱ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সৰং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা সমাধিযতি আসৱানং খযায. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দো, ভিক্খৱে, চিত্তস্স উপক্কিলেসো, যেন উপক্কিলেসেন উপক্কিলিট্ঠং চিত্তং ন চেৱ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সৰং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা সমাধিযতি আসৱানং খযায…পে… ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ চিত্তস্স উপেক্কিলেসা, যেহি উপক্কিলেসেহি উপক্কিলিট্ঠং চিত্তং ন চেৱ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সৰং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা সমাধিযতি আসৱানং খযাযা’’তি. ততিযং.

৪. অনুপক্কিলেসসুত্তং

২১৫. ‘‘সত্তিমে, ভিক্খৱে, বোজ্ঝঙ্গা অনাৱৰণা অনীৱৰণা চেতসো অনুপক্কিলেসা ভাৱিতা বহুলীকতা ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্তন্তি. কতমে সত্ত? সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৱে, অনাৱৰণো অনীৱৰণো চেতসো অনুপক্কিলেসো ভাৱিতো বহুলীকতো ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৱে, অনাৱৰণো অনীৱৰণো চেতসো অনুপক্কিলেসো ভাৱিতো বহুলীকতো ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৱে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা অনাৱৰণা অনীৱৰণা চেতসো অনুপক্কিলেসা ভাৱিতা বহুলীকতা ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্তন্তী’’তি. চতুত্থং.

৫. অযোনিসোমনসিকাৰসুত্তং

২১৬. ‘‘অযোনিসো, ভিক্খৱে, মনসিকৰোতো অনুপ্পন্নো চেৱ কামচ্ছন্দো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ কামচ্ছন্দো ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততি; অনুপ্পন্নো চেৱ ব্যাপাদো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ ব্যাপাদো ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততি; অনুপ্পন্নঞ্চেৱ থিনমিদ্ধং উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নঞ্চ থিনমিদ্ধং ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততি; অনুপ্পন্নঞ্চেৱ উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নঞ্চ উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততি; অনুপ্পন্না চেৱ ৱিচিকিচ্ছা উপ্পজ্জতি, উপ্পন্না চ ৱিচিকিচ্ছা ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততী’’তি. পঞ্চমং.

৬. যোনিসোমনসিকাৰসুত্তং

২১৭. ‘‘যোনিসো চ খো, ভিক্খৱে, মনসিকৰোতো অনুপ্পন্নো চেৱ সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতি…পে… অনুপ্পন্নো চেৱ উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতী’’তি. ছট্ঠং.

৭. বুদ্ধিসুত্তং

২১৮. ‘‘সত্তিমে, ভিক্খৱে, বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা বহুলীকতা বুদ্ধিযা অপৰিহানায সংৱত্তন্তি. কতমে সত্ত? সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো. ইমে খো, ভিক্খৱে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা বহুলীকতা বুদ্ধিযা অপৰিহানায সংৱত্তন্তী’’তি. সত্তমং.

৮. আৱৰণনীৱৰণসুত্তং

২১৯. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আৱৰণা নীৱৰণা চেতসো উপক্কিলেসা পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণা. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দো, ভিক্খৱে, আৱৰণো নীৱৰণো চেতসো উপক্কিলেসো পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণো. ব্যাপাদো, ভিক্খৱে, আৱৰণো নীৱৰণো চেতসো উপক্কিলেসো পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণো. থিনমিদ্ধং, ভিক্খৱে, আৱৰণং নীৱৰণং চেতসো উপক্কিলেসং পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণং. উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং, ভিক্খৱে, আৱৰণং নীৱৰণং চেতসো উপক্কিলেসং পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণং. ৱিচিকিচ্ছা, ভিক্খৱে, আৱৰণা নীৱৰণা চেতসো উপক্কিলেসা পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণা. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আৱৰণা নীৱৰণা চেতসো উপক্কিলেসা পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণা.

‘‘সত্তিমে, ভিক্খৱে, বোজ্ঝঙ্গা অনাৱৰণা অনীৱৰণা চেতসো অনুপক্কিলেসা ভাৱিতা বহুলীকতা ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্তন্তি. কতমে সত্ত? সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৱে, অনাৱৰণো অনীৱৰণো চেতসো অনুপক্কিলেসো ভাৱিতো বহুলীকতো ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৱে, অনাৱৰণো অনীৱৰণো চেতসো অনুপক্কিলেসো ভাৱিতো বহুলীকতো ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৱে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা অনাৱৰণা অনীৱৰণা চেতসো অনুপক্কিলেসা ভাৱিতা বহুলীকতা ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্তন্তীতি.

‘‘যস্মিং, ভিক্খৱে, সমযে অৰিযসাৱকো অট্ঠিং কত্ৱা মনসি কত্ৱা সব্বং চেতসো সমন্নাহৰিত্ৱা ওহিতসোতো ধম্মং সুণাতি, ইমস্স পঞ্চ নীৱৰণা তস্মিং সমযে ন হোন্তি. সত্ত বোজ্ঝঙ্গা তস্মিং সমযে ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘কতমে পঞ্চ নীৱৰণা তস্মিং সমযে ন হোন্তি? কামচ্ছন্দনীৱৰণং তস্মিং সমযে ন হোতি, ব্যাপাদনীৱৰণং তস্মিং সমযে ন হোতি, থিনমিদ্ধনীৱৰণং তস্মিং সমযে ন হোতি, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৱৰণং তস্মিং সমযে ন হোতি, ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং তস্মিং সমযে ন হোতি. ইমস্স পঞ্চ নীৱৰণা তস্মিং সমযে ন হোন্তি.

‘‘কতমে সত্ত বোজ্ঝঙ্গা তস্মিং সমযে ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি? সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতি…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতি. ইমে সত্ত বোজ্ঝঙ্গা তস্মিং সমযে ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি. যস্মিং, ভিক্খৱে, সমযে অৰিযসাৱকো অট্ঠিং কত্ৱা মনসি কত্ৱা সব্বং চেতসো সমন্নাহৰিত্ৱা ওহিতসোতো ধম্মং সুণাতি, ইমস্স পঞ্চ নীৱৰণা তস্মিং সমযে ন হোন্তি. ইমে সত্ত বোজ্ঝঙ্গা তস্মিং সমযে ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তী’’তি. অট্ঠমং.

৯. ৰুক্খসুত্তং

২২০. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, মহাৰুক্খা অণুবীজা মহাকাযা ৰুক্খানং অজ্ঝাৰুহা, যেহি ৰুক্খা অজ্ঝাৰূড়্হা ওভগ্গৱিভগ্গা ৱিপতিতা সেন্তি. কতমে চ তে, ভিক্খৱে, মহাৰুক্খা অণুবীজা মহাকাযা ৰুক্খানং অজ্ঝাৰুহা, যেহি ৰুক্খা অজ্ঝাৰূড়্হা ওভগ্গৱিভগ্গা ৱিপতিতা সেন্তি [সেন্তি. সেয্যথিদং (কত্থচি)]? অস্সত্থো, নিগ্ৰোধো, পিলক্খো, উদুম্বৰো, কচ্ছকো, কপিত্থনো – ইমে খো তে, ভিক্খৱে, মহাৰুক্খা অণুবীজা মহাকাযা ৰুক্খানং অজ্ঝাৰুহা, যেহি ৰুক্খা অজ্ঝাৰূড়্হা ওভগ্গৱিভগ্গা ৱিপতিতা সেন্তি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো কুলপুত্তো যাদিসকে কামে ওহায অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো হোতি, সো তাদিসকেহি কামেহি ততো ৱা পাপিট্ঠতৰেহি ওভগ্গৱিভগ্গো ৱিপতিতো সেতি.

‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আৱৰণা নীৱৰণা চেতসো অজ্ঝাৰুহা পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণা. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দো, ভিক্খৱে, আৱৰণো নীৱৰণো চেতসো অজ্ঝাৰুহো পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণো. ব্যাপাদো, ভিক্খৱে, আৱৰণো নীৱৰণো চেতসো অজ্ঝাৰুহো পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণো. থিনমিদ্ধং, ভিক্খৱে, আৱৰণং নীৱৰণং চেতসো অজ্ঝাৰুহং পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণং. উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং, ভিক্খৱে, আৱৰণং নীৱৰণং চেতসো অজ্ঝাৰুহং পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণং. ৱিচিকিচ্ছা, ভিক্খৱে, আৱৰণা নীৱৰণা চেতসো অজ্ঝাৰুহা পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণা. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আৱৰণা নীৱৰণা চেতসো অজ্ঝাৰুহা পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণা.

‘‘সত্তিমে, ভিক্খৱে, বোজ্ঝঙ্গা অনাৱৰণা অনীৱৰণা চেতসো অনজ্ঝাৰুহা ভাৱিতা বহুলীকতা ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্তন্তি. কতমে সত্ত? সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৱে, অনাৱৰণো অনীৱৰণো চেতসো অনজ্ঝাৰুহো ভাৱিতো বহুলীকতো ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৱে, অনাৱৰণো অনীৱৰণো চেতসো অনজ্ঝাৰুহো ভাৱিতো বহুলীকতো ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৱে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা অনাৱৰণা অনীৱৰণা চেতসো অনজ্ঝাৰুহা ভাৱিতা বহুলীকতা ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্তন্তী’’তি. নৱমং.

১০. নীৱৰণসুত্তং

২২১. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, নীৱৰণা অন্ধকৰণা অচক্খুকৰণা অঞ্ঞাণকৰণা পঞ্ঞানিৰোধিকা ৱিঘাতপক্খিযা অনিব্বানসংৱত্তনিকা. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দনীৱৰণং, ভিক্খৱে, অন্ধকৰণং অচক্খুকৰণং অঞ্ঞাণকৰণং পঞ্ঞানিৰোধিকং ৱিঘাতপক্খিযং অনিব্বানসংৱত্তনিকং. ব্যাপাদনীৱৰণং, ভিক্খৱে…পে… থিনমিদ্ধনীৱৰণং, ভিক্খৱে… উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৱৰণং, ভিক্খৱে… ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং, ভিক্খৱে, অন্ধকৰণং অচক্খুকৰণং অঞ্ঞাণকৰণং পঞ্ঞানিৰোধিকং ৱিঘাতপক্খিযং অনিব্বানসংৱত্তনিকং. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ নীৱৰণা অন্ধকৰণা অচক্খুকৰণা অঞ্ঞাণকৰণা পঞ্ঞানিৰোধিকা ৱিঘাতপক্খিযা অনিব্বানসংৱত্তনিকা.

‘‘সত্তিমে, ভিক্খৱে, বোজ্ঝঙ্গা চক্খুকৰণা ঞাণকৰণা পঞ্ঞাবুদ্ধিযা অৱিঘাতপক্খিযা নিব্বানসংৱত্তনিকা. কতমে সত্ত? সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৱে, চক্খুকৰণো ঞাণকৰণো পঞ্ঞাবুদ্ধিযো অৱিঘাতপক্খিযো নিব্বানসংৱত্তনিকো…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৱে, চক্খুকৰণো ঞাণকৰণো পঞ্ঞাবুদ্ধিযো অৱিঘাতপক্খিযো নিব্বানসংৱত্তনিকো. ইমে খো, ভিক্খৱে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা চক্খুকৰণা ঞাণকৰণা পঞ্ঞাবুদ্ধিযা অৱিঘাতপক্খিযা নিব্বানসংৱত্তনিকা’’তি. দসমং.

নীৱৰণৱগ্গো চতুত্থো.

তস্সুদ্দানং –

দ্ৱে কুসলা কিলেসা চ, দ্ৱে যোনিসো চ বুদ্ধি চ;

আৱৰণা নীৱৰণা ৰুক্খং, নীৱৰণঞ্চ তে দসাতি.