৬. অভিসমযৱগ্গো

১. নখসিখসুত্তং

১১২১. অথ খো ভগৱা পৰিত্তং নখসিখাযং পংসুং আৰোপেত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং – যো ৱাযং মযা পৰিত্তো নখসিখাযং পংসু আৰোপিতো, অযং ৱা মহাপথৱী’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং যদিদং – মহাপথৱী; অপ্পমত্তকাযং ভগৱতা পৰিত্তো নখসিখাযং পংসু আৰোপিতো. সঙ্খম্পি ন উপেতি, উপনিধম্পি ন উপেতি, কলভাগম্পি ন উপেতি মহাপথৱিং উপনিধায ভগৱতা পৰিত্তো নখসিখাযং পংসু আৰোপিতো’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স অভিসমেতাৱিনো এতদেৱ বহুতৰং দুক্খং যদিদং পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং; অপ্পমত্তকং অৱসিট্ঠং. সঙ্খম্পি ন উপেতি, উপনিধম্পি ন উপেতি, কলভাগম্পি ন উপেতি পুৰিমং দুক্খক্খন্ধং পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং উপনিধায যদিদং সত্তক্খত্তুপৰমতা; যো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি’’.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. পঠমং.

২. পোক্খৰণীসুত্তং

১১২২. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পোক্খৰণী পঞ্ঞাসযোজনানি আযামেন, পঞ্ঞাসযোজনানি ৱিত্থাৰেন, পঞ্ঞাসযোজনানি উব্বেধেন, পুণ্ণা উদকস্স সমতিত্তিকা কাকপেয্যা. ততো পুৰিসো কুসগ্গেন উদকং উদ্ধৰেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং – যং ৱা কুসগ্গেন উব্ভতং, যং ৱা পোক্খৰণিযা উদক’’ন্তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং, যদিদং – পোক্খৰণিযা উদকং; অপ্পমত্তকং কুসগ্গেন উদকং উব্ভতং. সঙ্খম্পি ন উপেতি, উপনিধম্পি ন উপেতি, কলভাগম্পি ন উপেতি পোক্খৰণিযা উদকং উপনিধায কুসগ্গেন উদকং উব্ভত’’ন্তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স…পে… যোগো কৰণীযো’’তি. দুতিযং.

৩. পঠমসংভেজ্জসুত্তং

১১২৩. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যত্থিমা মহানদিযো সংসন্দন্তি সমেন্তি, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিৰৱতী, সৰভূ, মহী, ততো পুৰিসো দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উদ্ধৰেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে কতমং নু খো বহুতৰং – যানি দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উব্ভতানি, যং ৱা সংভেজ্জউদক’’ন্তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং, যদিদং – সংভেজ্জউদকং; অপ্পমত্তকানি দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উব্ভতানি. সঙ্খম্পি ন উপেন্তি, উপনিধম্পি ন উপেন্তি, কলভাগম্পি ন উপেন্তি সংভেজ্জউদকং উপনিধায দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উব্ভতানী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স…পে… যোগো কৰণীযো’’তি. ততিযং.

৪. দুতিযসংভেজ্জসুত্তং

১১২৪. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যত্থিমা মহানদিযো সংসন্দন্তি সমেন্তি, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিৰৱতী, সৰভূ, মহী, তং উদকং পৰিক্খযং পৰিযাদানং গচ্ছেয্য, ঠপেত্ৱা দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং – যং ৱা সংভেজ্জউদকং পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং, যানি দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি অৱসিট্ঠানী’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং সংভেজ্জউদকং যদিদং পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং; অপ্পমত্তকানি দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি অৱসিট্ঠানি. সঙ্খম্পি ন উপেন্তি, উপনিধম্পি ন উপেন্তি, কলভাগম্পি ন উপেন্তি সংভেজ্জউদকং পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং উপনিধায দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি অৱসিট্ঠানী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স…পে… যোগো কৰণীযো’’তি. চতুত্থং.

৫. পঠমমহাপথৱীসুত্তং

১১২৫. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো মহাপথৱিযা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা উপনিক্খিপেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং – যা ৱা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা উপনিক্খিত্তা, অযং ৱা মহাপথৱী’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং, যদিদং – মহাপথৱী; অপ্পমত্তিকা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা উপনিক্খিত্তা. সঙ্খম্পি ন উপেন্তি, উপনিধম্পি ন উপেন্তি, কলভাগম্পি ন উপেন্তি মহাপথৱিং উপনিধায সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা উপনিক্খিত্তা’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স…পে… যোগো কৰণীযো’’তি. পঞ্চমং.

৬. দুতিযমহাপথৱীসুত্তং

১১২৬. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, মহাপথৱী পৰিক্খযং পৰিযাদানং গচ্ছেয্য ঠপেত্ৱা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং – যং ৱা মহাপথৱিযা পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং, যা ৱা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা অৱসিট্ঠা’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং মহাপথৱিযা যদিদং পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং; অপ্পমত্তিকা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা অৱসিট্ঠা. সঙ্খম্পি ন উপেন্তি, উপনিধম্পি ন উপেন্তি, কলভাগম্পি ন উপেন্তি মহাপথৱিযা পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং উপনিধায সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা অৱসিট্ঠা’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স…পে… যোগো কৰণীযো’’তি. ছট্ঠং.

৭. পঠমমহাসমুদ্দসুত্তং

১১২৭. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো মহাসমুদ্দতো দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উদ্ধৰেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং – যানি দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উব্ভতানি, যং ৱা মহাসমুদ্দে উদক’’ন্তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং, যদিদং – মহাসমুদ্দে উদকং; অপ্পমত্তকানি দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উব্ভতানি. সঙ্খম্পি ন উপেন্তি, উপনিধম্পি ন উপেন্তি, কলভাগম্পি ন উপেন্তি মহাসমুদ্দে উদকং উপনিধায দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উব্ভতানী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স…পে… যোগো কৰণীযো’’তি. সত্তমং.

৮. দুতিযমহাসমুদ্দসুত্তং

১১২৮. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে উদকং পৰিক্খযং [মহাসমুদ্দো পৰিক্খযং (সী. স্যা. কং.) সং. নি. ২.৮১] পৰিযাদানং গচ্ছেয্য ঠপেত্ৱা দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং – যং ৱা মহাসমুদ্দে উদকং পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং, যানি দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি অৱসিট্ঠানী’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং মহাসমুদ্দে উদকং যদিদং পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং; অপ্পমত্তকানি দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি অৱসিট্ঠানি. সঙ্খম্পি ন উপেন্তি, উপনিধম্পি ন উপেন্তি, কলভাগম্পি ন উপেন্তি মহাসমুদ্দে উদকং পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং উপনিধায দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি অৱসিট্ঠানী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স…পে… যোগো কৰণীযো’’তি. অট্ঠমং.

৯. পঠমপব্বতূপমসুত্তং

১১২৯. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো হিমৱতো পব্বতৰাজস্স সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা উপনিক্খিপেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং – যা ৱা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা উপনিক্খিত্তা, অযং ৱা হিমৱা পব্বতৰাজা’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং, যদিদং – হিমৱা পব্বতৰাজা; অপ্পমত্তিকা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা উপনিক্খিত্তা. সঙ্খম্পি ন উপেন্তি, উপনিধম্পি ন উপেন্তি, কলভাগম্পি ন উপেন্তি হিমৱন্তং পব্বতৰাজানং উপনিধায সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা উপনিক্খিত্তা’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স…পে… যোগো কৰণীযো’’তি. নৱমং.

১০. দুতিযপব্বতূপমসুত্তং

১১৩০. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, হিমৱা পব্বতৰাজা পৰিক্খযং পৰিযাদানং গচ্ছেয্য, ঠপেত্ৱা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং – যং ৱা হিমৱতো পব্বতৰাজস্স পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং, যা ৱা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা অৱসিট্ঠা’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং হিমৱতো পব্বতৰাজস্স যদিদং পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং; অপ্পমত্তিকা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা অৱসিট্ঠা. সঙ্খম্পি ন উপেন্তি, উপনিধম্পি ন উপেন্তি, কলভাগম্পি ন উপেন্তি হিমৱতো পব্বতৰাজস্স পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং উপনিধায সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা অৱসিট্ঠা’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স অভিসমেতাৱিনো এতদেৱ বহুতৰং দুক্খং যদিদং পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং; অপ্পমত্তকং অৱসিট্ঠং. সঙ্খম্পি ন উপেতি, উপনিধম্পি ন উপেতি, কলভাগম্পি ন উপেতি পুৰিমং দুক্খক্খন্ধং পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং উপনিধায যদিদং সত্তক্খত্তুপৰমতা; যো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি’’.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. দসমং.

অভিসমযৱগ্গো ছট্ঠো.

তস্সুদ্দানং –

নখসিখা পোক্খৰণী, সংভেজ্জ অপৰে দুৱে;

পথৱী দ্ৱে সমুদ্দা দ্ৱে, দ্ৱেমা চ পব্বতূপমাতি.