২. পপাতসুত্তং
১১১২. একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে. অথ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আযাম, ভিক্খৱে, যেন পটিভানকূটো তেনুপসঙ্কমিস্সাম দিৱাৱিহাৰাযা’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. অথ খো ভগৱা সম্বহুলেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং যেন পটিভানকূটো তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু পটিভানকূটে মহন্তং পপাতং. দিস্ৱান ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘মহা ৱতাযং, ভন্তে, পপাতো সুভযানকো, ভন্তে, পপাতো. অত্থি নু খো, ভন্তে, ইমম্হা পপাতা অঞ্ঞো পপাতো মহন্ততৰো চ ভযানকতৰো চা’’তি? ‘‘অত্থি খো, ভিক্খু, ইমম্হা পপাতা অঞ্ঞো পপাতো মহন্ততৰো চ ভযানকতৰো চা’’তি.
‘‘কতমো পন, ভন্তে, ইমম্হা পপাতা অঞ্ঞো পপাতো মহন্ততৰো চ ভযানকতৰো চা’’তি? ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, তে জাতিসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু অভিৰমন্তি, জৰাসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু অভিৰমন্তি, মৰণসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু অভিৰমন্তি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু অভিৰমন্তি. তে জাতিসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু অভিৰতা জৰাসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু অভিৰতা মৰণসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু অভিৰতা সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু অভিৰতা জাতিসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে অভিসঙ্খৰোন্তি, জৰাসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে অভিসঙ্খৰোন্তি, মৰণসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে অভিসঙ্খৰোন্তি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে অভিসঙ্খৰোন্তি. তে জাতিসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে অভিসঙ্খৰিত্ৱা জৰাসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে অভিসঙ্খৰিত্ৱা মৰণসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে অভিসঙ্খৰিত্ৱা সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে অভিসঙ্খৰিত্ৱা জাতিপপাতম্পি পপতন্তি, জৰাপপাতম্পি পপতন্তি, মৰণপপাতম্পি পপতন্তি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসপপাতম্পি পপতন্তি. তে ন পৰিমুচ্চন্তি জাতিযা জৰায মৰণেন সোকেহি পৰিদেৱেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি. ‘ন পৰিমুচ্চন্তি দুক্খস্মা’তি ৱদামি’’.
‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানন্তি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানন্তি, তে জাতিসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু নাভিৰমন্তি, জৰাসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু নাভিৰমন্তি, মৰণসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু নাভিৰমন্তি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু নাভিৰমন্তি. তে জাতিসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু অনভিৰতা, জৰাসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু অনভিৰতা, মৰণসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু অনভিৰতা, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসসংৱত্তনিকেসু সঙ্খাৰেসু অনভিৰতা, জাতিসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে নাভিসঙ্খৰোন্তি, জৰাসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে নাভিসঙ্খৰোন্তি, মৰণসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে নাভিসঙ্খৰোন্তি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে নাভিসঙ্খৰোন্তি. তে জাতিসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে অনভিসঙ্খৰিত্ৱা, জৰাসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে অনভিসঙ্খৰিত্ৱা, মৰণসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে অনভিসঙ্খৰিত্ৱা, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসসংৱত্তনিকেপি সঙ্খাৰে অনভিসঙ্খৰিত্ৱা, জাতিপপাতম্পি নপ্পপতন্তি, জৰাপপাতম্পি নপ্পপতন্তি, মৰণপপাতম্পি নপ্পপতন্তি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসপপাতম্পি নপ্পপতন্তি. তে পৰিমুচ্চন্তি জাতিযা জৰায মৰণেন সোকেহি পৰিদেৱেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি. ‘পৰিমুচ্চন্তি দুক্খস্মা’তি ৱদামি’’.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. দুতিযং.