৪. সীসপাৱনৱগ্গো
১. সীসপাৱনসুত্তং
১১০১. একং সমযং ভগৱা কোসম্বিযং ৱিহৰতি সীসপাৱনে [সিংসপাৱনে (সী. পী.)]. অথ খো ভগৱা পৰিত্তানি সীসপাপণ্ণানি পাণিনা গহেত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং – যানি ৱা মযা পৰিত্তানি সীসপাপণ্ণানি পাণিনা গহিতানি যদিদং উপৰি সীসপাৱনে’’তি? ‘‘অপ্পমত্তকানি, ভন্তে, ভগৱতা পৰিত্তানি সীসপাপণ্ণানি পাণিনা গহিতানি; অথ খো এতানেৱ বহুতৰানি যদিদং উপৰি সীসপাৱনে’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, এতদেৱ বহুতৰং যং ৱো মযা অভিঞ্ঞায অনক্খাতং. কস্মা চেতং, ভিক্খৱে, মযা অনক্খাতং? ন হেতং, ভিক্খৱে, অত্থসংহিতং নাদিব্ৰহ্মচৰিযকং ন নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততি; তস্মা তং মযা অনক্খাতং’’.
‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, মযা অক্খাতং? ‘ইদং দুক্খ’ন্তি, ভিক্খৱে, মযা অক্খাতং, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি মযা অক্খাতং, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি মযা অক্খাতং, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি মযা অক্খাতং’’.
‘‘কস্মা চেতং, ভিক্খৱে, মযা অক্খাতং? এতঞ্হি, ভিক্খৱে, অত্থসংহিতং এতং আদিব্ৰহ্মচৰিযকং এতং নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি; তস্মা তং মযা অক্খাতং.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. পঠমং.
২. খদিৰপত্তসুত্তং
১১০২. ‘‘যো, ভিক্খৱে, এৱং ৱদেয্য – ‘অহং দুক্খং অৰিযসচ্চং যথাভূতং অনভিসমেচ্চ, দুক্খসমুদযং অৰিযসচ্চং যথাভূতং অনভিসমেচ্চ, দুক্খনিৰোধং অৰিযসচ্চং যথাভূতং অনভিসমেচ্চ, দুক্খনিৰোধগামিনিং পটিপদং অৰিযসচ্চং যথাভূতং অনভিসমেচ্চ সম্মা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সামী’তি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যো এৱং ৱদেয্য – ‘অহং খদিৰপত্তানং ৱা সৰলপত্তানং [পলাসপত্তানং (সী. স্যা. কং. পী.)] ৱা আমলকপত্তানং ৱা পুটং কৰিত্ৱা উদকং ৱা তালপত্তং ৱা আহৰিস্সামী’তি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যো এৱং ৱদেয্য – ‘অহং দুক্খং অৰিযসচ্চং যথাভূতং অনভিসমেচ্চ…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিং পটিপদং অৰিযসচ্চং যথাভূতং অনভিসমেচ্চ সম্মা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সামী’তি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.
‘‘যো চ খো, ভিক্খৱে, এৱং ৱদেয্য – ‘অহং দুক্খং অৰিযসচ্চং যথাভূতং অভিসমেচ্চ, দুক্খসমুদযং অৰিযসচ্চং যথাভূতং অভিসমেচ্চ, দুক্খনিৰোধং অৰিযসচ্চং যথাভূতং অভিসমেচ্চ, দুক্খনিৰোধগামিনিং পটিপদং অৰিযসচ্চং যথাভূতং অভিসমেচ্চ সম্মা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সামী’তি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যো এৱং ৱদেয্য – ‘অহং পদুমপত্তানং ৱা পলাসপত্তানং ৱা মালুৱপত্তানং ৱা পুটং কৰিত্ৱা উদকং ৱা তালপত্তং ৱা আহৰিস্সামী’তি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যো এৱং ৱদেয্য – ‘অহং দুক্খং অৰিযসচ্চং যথাভূতং অভিসমেচ্চ …পে… দুক্খনিৰোধগামিনিং পটিপদং অৰিযসচ্চং যথাভূতং অভিসমেচ্চ সম্মা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সামী’তি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. দুতিযং.
৩. দণ্ডসুত্তং
১১০৩. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, দণ্ডো উপৰিৱেহাসং খিত্তো সকিম্পি মূলেন নিপততি, সকিম্পি অগ্গেন নিপততি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৱিজ্জানীৱৰণা সত্তা তণ্হাসংযোজনা সন্ধাৱন্তা সংসৰন্তা [তণ্হাসংযোজনবন্ধা সন্ধাৱতা (ক.)] সকিম্পি অস্মা লোকা পৰং লোকং গচ্ছন্তি, সকিম্পি পৰস্মা লোকা ইমং লোকং আগচ্ছন্তি. তং কিস্স হেতু? অদিট্ঠত্তা, ভিক্খৱে, চতুন্নং অৰিযসচ্চানং. কতমেসং চতুন্নং? দুক্খস্স অৰিযসচ্চস্স…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অৰিযসচ্চস্স.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. ততিযং.
৪. চেলসুত্তং
১১০৪. ‘‘আদিত্তে, ভিক্খৱে, চেলে ৱা সীসে ৱা কিমস্স কৰণীয’’ন্তি? ‘‘আদিত্তে, ভন্তে, চেলে ৱা সীসে ৱা, তস্সেৱ চেলস্স ৱা সীসস্স ৱা নিব্বাপনায অধিমত্তো ছন্দো চ ৱাযামো চ উস্সাহো চ উস্সোড়্হী চ অপ্পটিৱানী চ সতি চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ কৰণীয’’ন্তি.
‘‘আদিত্তং, ভিক্খৱে, চেলং ৱা সীসং ৱা অজ্ঝুপেক্খিত্ৱা অমনসিকৰিত্ৱা অনভিসমেতানং চতুন্নং অৰিযসচ্চানং যথাভূতং অভিসমযায অধিমত্তো ছন্দো চ ৱাযামো চ উস্সাহো চ উস্সোড়্হী চ অপ্পটিৱানী চ সতি চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ কৰণীযং. কতমেসং চতুন্নং? দুক্খস্স অৰিযসচ্চস্স…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অৰিযসচ্চস্স.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. চতুত্থং.
৫. সত্তিসতসুত্তং
১১০৫. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো ৱস্সসতাযুকো ৱস্সসতজীৱী. তমেনং এৱং ৱদেয্য – ‘এহম্ভো পুৰিস, পুব্বণ্হসমযং তং সত্তিসতেন হনিস্সন্তি, মজ্ঝন্হিকসমযং সত্তিসতেন হনিস্সন্তি, সাযন্হসমযং সত্তিসতেন হনিস্সন্তি. সো খো ত্ৱং, অম্ভো পুৰিস, দিৱসে দিৱসে তীহি তীহি সত্তিসতেহি হঞ্ঞমানো ৱস্সসতাযুকো ৱস্সসতজীৱী ৱস্সসতস্স অচ্চযেন অনভিসমেতানি চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি অভিসমেস্সসী’’’তি.
‘‘অত্থৱসিকেন, ভিক্খৱে, কুলপুত্তেন অলং উপগন্তুং. তং কিস্স হেতু? অনমতগ্গোযং, ভিক্খৱে, সংসাৰো; পুব্বা কোটি নপ্পঞ্ঞাযতি সত্তিপ্পহাৰানং অসিপ্পহাৰানং উসুপ্পহাৰানং ফৰসুপ্পহাৰানং [অসিপ্পহাৰানং ফৰসুপ্পহাৰানং (ক.)]. এৱঞ্চেতং, ভিক্খৱে, অস্স. ন খো পনাহং, ভিক্খৱে, সহ দুক্খেন, সহ দোমনস্সেন চতুন্নং অৰিযসচ্চানং অভিসমযং ৱদামি; অপি চাহং, ভিক্খৱে, সহাৱ সুখেন, সহাৱ সোমনস্সেন চতুন্নং অৰিযসচ্চানং অভিসমযং ৱদামি. কতমেসং চতুন্নং? দুক্খস্স অৰিযসচ্চস্স…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অৰিযসচ্চস্স.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. পঞ্চমং.
৬. পাণসুত্তং
১১০৬. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো যং ইমস্মিং জম্বুদীপে তিণকট্ঠসাখাপলাসং তচ্ছেত্ৱা একজ্ঝং সংহৰেয্য; একজ্ঝং সংহৰিত্ৱা সূলং কৰেয্য. সূলং কৰিত্ৱা যে মহাসমুদ্দে মহন্তকা পাণা তে মহন্তকেসু সূলেসু আৱুনেয্য, যে মহাসমুদ্দে মজ্ঝিমকা পাণা তে মজ্ঝিমকেসু সূলেসু আৱুনেয্য, যে মহাসমুদ্দে সুখুমকা পাণা তে সুখুমকেসু সূলেসু আৱুনেয্য. অপৰিযাদিন্না চ, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে ওড়াৰিকা পাণা অস্সু.
‘‘অথ ইমস্মিং জম্বুদীপে তিণকট্ঠসাখাপলাসং পৰিক্খযং পৰিযাদানং গচ্ছেয্য. ইতো বহুতৰা খো, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে সুখুমকা পাণা, যে ন সুকৰা সূলেসু আৱুনিতুং. তং কিস্স হেতু? সুখুমত্তা, ভিক্খৱে, অত্তভাৱস্স. এৱং মহা খো, ভিক্খৱে, অপাযো. এৱং মহন্তস্মা খো, ভিক্খৱে, অপাযস্মা পৰিমুত্তো দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. ছট্ঠং.
৭. পঠমসূৰিযসুত্তং
১১০৭. ‘‘সূৰিযস্স [সুৰিযস্স (সী. স্যা. কং. পী.)], ভিক্খৱে, উদযতো এতং পুব্বঙ্গমং এতং পুব্বনিমিত্তং, যদিদং – অৰুণুগ্গং. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো চতুন্নং অৰিযসচ্চানং যথাভূতং অভিসমযায এতং পুব্বঙ্গমং এতং পুব্বনিমিত্তং, যদিদং – সম্মাদিট্ঠি. তস্সেতং ভিক্খৱে, ভিক্খুনো পাটিকঙ্খং – ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানিস্সতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানিস্সতি.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. সত্তমং.
৮. দুতিযসূৰিযসুত্তং
১১০৮. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, চন্দিমসূৰিযা লোকে নুপ্পজ্জন্তি, নেৱ তাৱ মহতো আলোকস্স পাতুভাৱো হোতি মহতো ওভাসস্স. অন্ধতমং তদা হোতি অন্ধকাৰতিমিসা. নেৱ তাৱ ৰত্তিন্দিৱা [ৰত্তিদিৱা (ক.)] পঞ্ঞাযন্তি, ন মাসদ্ধমাসা পঞ্ঞাযন্তি, ন উতুসংৱচ্ছৰা পঞ্ঞাযন্তি.
‘‘যতো চ খো, ভিক্খৱে, চন্দিমসূৰিযা লোকে উপ্পজ্জন্তি, অথ মহতো আলোকস্স পাতুভাৱো হোতি মহতো ওভাসস্স. নেৱ অন্ধকাৰতমং তদা হোতি ন অন্ধকাৰতিমিসা. অথ ৰত্তিন্দিৱা পঞ্ঞাযন্তি, মাসদ্ধমাসা পঞ্ঞাযন্তি, উতুসংৱচ্ছৰা পঞ্ঞাযন্তি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যাৱকীৱঞ্চ তথাগতো লোকে নুপ্পজ্জতি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো, নেৱ তাৱ মহতো আলোকস্স পাতুভাৱো হোতি মহতো ওভাসস্স. অন্ধতমং তদা হোতি অন্ধকাৰতিমিসা. নেৱ তাৱ চতুন্নং অৰিযসচ্চানং আচিক্খণা হোতি দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্মং.
‘‘যতো চ খো, ভিক্খৱে, তথাগতো লোকে উপ্পজ্জতি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো, অথ মহতো আলোকস্স পাতুভাৱো হোতি মহতো ওভাসস্স. নেৱ অন্ধতমং তদা হোতি ন অন্ধকাৰতিমিসা. অথ খো চতুন্নং অৰিযসচ্চানং আচিক্খণা হোতি দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্মং. কতমেসং চতুন্নং? দুক্খস্স অৰিযসচ্চস্স…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অৰিযসচ্চস্স.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. অট্ঠমং.
৯. ইন্দখীলসুত্তং
১১০৯. ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানন্তি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, তে অঞ্ঞস্স সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা মুখং উল্লোকেন্তি [ওলোকেন্তি (সী. স্যা.)] – ‘অযং নূন ভৱং জানং জানাতি, পস্সং পস্সতী’’’তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, তূলপিচু ৱা কপ্পাসপিচু ৱা লহুকো ৱাতূপাদানো সমে ভূমিভাগে নিক্খিত্তো. তমেনং পুৰত্থিমো ৱাতো পচ্ছিমেন সংহৰেয্য, পচ্ছিমো ৱাতো পুৰত্থিমেন সংহৰেয্য, উত্তৰো ৱাতো দক্খিণেন সংহৰেয্য, দক্খিণো ৱাতো উত্তৰেন সংহৰেয্য. তং কিস্স হেতু? লহুকত্তা, ভিক্খৱে, কপ্পাসপিচুনো. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যে হি কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানন্তি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, তে অঞ্ঞস্স সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা মুখং উল্লোকেন্তি – ‘অযং নূন ভৱং জানং জানাতি, পস্সং পস্সতী’তি. তং কিস্স হেতু? অদিট্ঠত্তা, ভিক্খৱে, চতুন্নং অৰিযসচ্চানং.
‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানন্তি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানন্তি, তে ন অঞ্ঞস্স সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা মুখং উল্লোকেন্তি – ‘অযং নূন ভৱং জানং জানাতি, পস্সং পস্সতী’’’তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, অযোখীলো ৱা ইন্দখীলো ৱা গম্ভীৰনেমো সুনিখাতো অচলো অসম্পকম্পী. পুৰত্থিমায চেপি দিসায আগচ্ছেয্য ভুসা ৱাতৱুট্ঠি, নেৱ সঙ্কম্পেয্য [নেৱ নং সঙ্কম্পেয্য (সী. পী.)] ন সম্পকম্পেয্য ন সম্পচালেয্য; পচ্ছিমায চেপি দিসায…পে… উত্তৰায চেপি দিসায…পে… দক্খিণায চেপি দিসায আগচ্ছেয্য ভুসা ৱাতৱুট্ঠি, নেৱ সঙ্কম্পেয্য ন সম্পকম্পেয্য ন সম্পচালেয্য. তং কিস্স হেতু? গম্ভীৰত্তা, ভিক্খৱে, নেমস্স সুনিখাতত্তা ইন্দখীলস্স. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যে চ খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানন্তি…পে… অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানন্তি, তে ন অঞ্ঞস্স সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা মুখং উল্লোকেন্তি – ‘অযং নূন ভৱং জানং জানাতি, পস্সং পস্সতী’তি. তং কিস্স হেতু? সুদিট্ঠত্তা, ভিক্খৱে, চতুন্নং অৰিযসচ্চানং. কতমেসং চতুন্নং? দুক্খস্স অৰিযসচ্চস্স…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অৰিযসচ্চস্স.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. নৱমং.
১০. ৱাদত্থিকসুত্তং
১১১০. ‘‘যো হি কোচি, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি, পুৰত্থিমায চেপি দিসায আগচ্ছেয্য সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ৱাদত্থিকো ৱাদগৱেসী – ‘ৱাদমস্স আৰোপেস্সামী’তি, তং ৱত সহধম্মেন সঙ্কম্পেস্সতি ৱা সম্পকম্পেস্সতি ৱা সম্পচালেস্সতি ৱাতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. পচ্ছিমায চেপি দিসায…পে… উত্তৰায চেপি দিসায…পে… দক্খিণায চেপি দিসায আগচ্ছেয্য সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ৱাদত্থিকো ৱাদগৱেসী – ‘ৱাদমস্স আৰোপেস্সামী’তি, তং ৱত সহধম্মেন সঙ্কম্পেস্সতি ৱা সম্পকম্পেস্সতি ৱা সম্পচালেস্সতি ৱাতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সিলাযূপো সোড়স কুক্কুকো. তস্সস্সু অট্ঠ কুক্কু হেট্ঠা নেমঙ্গমা, অট্ঠ কুক্কু উপৰিনেমস্স. পুৰত্থিমায চেপি দিসায আগচ্ছেয্য ভুসা ৱাতৱুট্ঠি, নেৱ সঙ্কম্পেয্য ন সম্পকম্পেয্য ন সম্পচালেয্য; পচ্ছিমায চেপি দিসায…পে… উত্তৰায চেপি দিসায…পে… দক্খিণায চেপি দিসায আগচ্ছেয্য ভুসা ৱাতৱুট্ঠি, নেৱ সঙ্কম্পেয্য ন সম্পকম্পেয্য ন সম্পচালেয্য. তং কিস্স হেতু? গম্ভীৰত্তা, ভিক্খৱে, নেমস্স সুনিখাতত্তা সিলাযূপস্স. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যো হি কোচি ভিক্খু ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি; পুৰত্থিমায চেপি দিসায আগচ্ছেয্য সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ৱাদত্থিকো ৱাদগৱেসী ‘ৱাদমস্স আৰোপেস্সামী’তি, তং ৱত সহধম্মেন সঙ্কম্পেস্সতি ৱা সম্পকম্পেস্সতি ৱা সম্পচালেস্সতি ৱাতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. পচ্ছিমায চেপি দিসায…পে… উত্তৰায চেপি দিসায…পে… দক্খিণায চেপি দিসায আগচ্ছেয্য সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ৱাদত্থিকো ৱাদগৱেসী – ‘ৱাদমস্স আৰোপেস্সামী’তি, তং ৱত সহধম্মেন সঙ্কম্পেস্সতি ৱা সম্পকম্পেস্সতি ৱা সম্পচালেস্সতি ৱাতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? সুদিট্ঠত্তা, ভিক্খৱে, চতুন্নং অৰিযসচ্চানং. কতমেসং চতুন্নং? দুক্খস্স অৰিযসচ্চস্স…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অৰিযসচ্চস্স.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. দসমং.
সীসপাৱনৱগ্গো চতুত্থো.
তস্সুদ্দানং –
সীসপা খদিৰো দণ্ডো, চেলা সত্তিসতেন চ;
পাণা সুৰিযূপমা দ্ৱেধা, ইন্দখীলো চ ৱাদিনোতি.