২. দুতিযকোটিগামসুত্তং

১০৯২. ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ন মে তে, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা সমণেসু ৱা সমণসম্মতা ব্ৰাহ্মণেসু ৱা ব্ৰাহ্মণসম্মতা, ন চ পনেতে আযস্মন্তো সামঞ্ঞত্থং ৱা ব্ৰহ্মঞ্ঞত্থং ৱা দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰন্তি.

‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানন্তি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং পজানন্তি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানন্তি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানন্তি, তে খো মে, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা সমণেসু চেৱ সমণসম্মতা ব্ৰাহ্মণেসু চ ব্ৰাহ্মণসম্মতা, তে চ পনাযস্মন্তো সামঞ্ঞত্থঞ্চ ব্ৰহ্মঞ্ঞত্থঞ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰন্তী’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –

‘‘যে দুক্খং নপ্পজানন্তি, অথো দুক্খস্স সম্ভৱং;

যত্থ চ সব্বসো দুক্খং, অসেসং উপৰুজ্ঝতি.

‘‘তঞ্চ মগ্গং ন জানন্তি, দুক্খূপসমগামিনং;

চেতোৱিমুত্তিহীনা তে, অথো পঞ্ঞাৱিমুত্তিযা;

অভব্বা তে অন্তকিৰিযায, তে ৱে জাতিজৰূপগা.

‘‘যে চ দুক্খং পজানন্তি, অথো দুক্খস্স সম্ভৱং;

যত্থ চ সব্বসো দুক্খং, অসেসং উপৰুজ্ঝতি.

‘‘তঞ্চ মগ্গং পজানন্তি, দুক্খূপসমগামিনং;

চেতোৱিমুত্তিসম্পন্না, অথো পঞ্ঞাৱিমুত্তিযা;

সব্বা তে অন্তকিৰিযায, ন তে জাতিজৰূপগা’’তি. দুতিযং;