১. সমাধিৱগ্গো

১. সমাধিসুত্তং

১০৭১. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘সমাধিং, ভিক্খৱে, ভাৱেথ. সমাহিতো, ভিক্খৱে, ভিক্খু যথাভূতং পজানাতি. কিঞ্চ যথাভূতং পজানাতি? ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. সমাধিং, ভিক্খৱে, ভাৱেথ. সমাহিতো, ভিক্খৱে, ভিক্খু যথাভূতং পজানাতি’’.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যোগো কৰণীযো, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যোগো কৰণীযো, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. পঠমং.

২. পটিসল্লানসুত্তং

১০৭২. ‘‘পটিসল্লানে, ভিক্খৱে, যোগমাপজ্জথ. পটিসল্লীনো, ভিক্খৱে, ভিক্খু যথাভূতং পজানাতি. কিঞ্চ যথাভূতং পজানাতি? ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. পটিসল্লানে, ভিক্খৱে, যোগমাপজ্জথ. পটিসল্লীনো, ভিক্খৱে, ভিক্খু যথাভূতং পজানাতি.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যোগো কৰণীযো, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যোগো কৰণীযো, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. দুতিযং.

৩. পঠমকুলপুত্তসুত্তং

১০৭৩. ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং কুলপুত্তা সম্মা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিংসু, সব্বে তে চতুন্নং অৰিযসচ্চানং যথাভূতং অভিসমযায. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অনাগতমদ্ধানং কুলপুত্তা সম্মা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সন্তি, সব্বে তে চতুন্নং অৰিযসচ্চানং যথাভূতং অভিসমযায. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, এতৰহি কুলপুত্তা সম্মা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি, সব্বে তে চতুন্নং অৰিযসচ্চানং যথাভূতং অভিসমযায.

‘‘কতমেসং চতুন্নং? দুক্খস্স অৰিযসচ্চস্স দুক্খসমুদযস্স অৰিযসচ্চস্স দুক্খনিৰোধস্স অৰিযসচ্চস্স দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অৰিযসচ্চস্স. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং কুলপুত্তা সম্মা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিংসু…পে… পব্বজিস্সন্তি…পে… পব্বজন্তি, সব্বে তে ইমেসংযেৱ চতুন্নং অৰিযসচ্চানং যথাভূতং অভিসমযায.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যোগো কৰণীযো, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যোগো কৰণীযো, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. ততিযং.

৪. দুতিযকুলপুত্তসুত্তং

১০৭৪. ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং কুলপুত্তা সম্মা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতা যথাভূতং অভিসমেসুং, সব্বে তে চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি যথাভূতং অভিসমেসুং. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অনাগতমদ্ধানং কুলপুত্তা সম্মা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতা যথাভূতং অভিসমেস্সন্তি, সব্বে তে চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি যথাভূতং অভিসমেস্সন্তি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, এতৰহি কুলপুত্তা সম্মা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতা যথাভূতং অভিসমেন্তি, সব্বে তে চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি যথাভূতং অভিসমেন্তি.

‘‘কতমানি চত্তাৰি? দুক্খং অৰিযসচ্চং, দুক্খসমুদযং অৰিযসচ্চং, দুক্খনিৰোধং অৰিযসচ্চং, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং কুলপুত্তা সম্মা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতা যথাভূতং অভিসমেসুং …পে… অভিসমেস্সন্তি…পে… অভিসমেন্তি, সব্বে তে ইমানি চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি যথাভূতং অভিসমেন্তি.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. চতুত্থং.

৫. পঠমসমণব্ৰাহ্মণসুত্তং

১০৭৫. ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা যথাভূতং অভিসম্বোজ্ঝিংসু, সব্বে তে চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি যথাভূতং অভিসম্বোজ্ঝিংসু. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অনাগতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা যথাভূতং অভিসম্বোজ্ঝিস্সন্তি, সব্বে তে চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি যথাভূতং অভিসম্বোজ্ঝিস্সন্তি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, এতৰহি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা যথাভূতং অভিসম্বোজ্ঝন্তি, সব্বে তে চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি যথাভূতং অভিসম্বোজ্ঝন্তি.

‘‘কতমানি চত্তাৰি? দুক্খং অৰিযসচ্চং…পে… দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা যথাভূতং অভিসম্বোজ্ঝিংসু…পে… অভিসম্বোজ্ঝিস্সন্তি…পে… অভিসম্বোজ্ঝন্তি, সব্বে তে ইমানি চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি যথাভূতং অভিসম্বোজ্ঝন্তি.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. পঞ্চমং.

৬. দুতিযসমণব্ৰাহ্মণসুত্তং

১০৭৬. ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা যথাভূতং অভিসম্বুদ্ধং পকাসেসুং, সব্বে তে চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি যথাভূতং অভিসম্বুদ্ধং পকাসেসুং. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অনাগতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা যথাভূতং অভিসম্বুদ্ধং পকাসেস্সন্তি, সব্বে তে চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি যথাভূতং অভিসম্বুদ্ধং পকাসেস্সন্তি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, এতৰহি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা যথাভূতং অভিসম্বুদ্ধং পকাসেন্তি, সব্বে তে চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি যথাভূতং অভিসম্বুদ্ধং পকাসেন্তি.

‘‘কতমানি চত্তাৰি? দুক্খং অৰিযসচ্চং…পে… দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা যথাভূতং অভিসম্বুদ্ধং পকাসেসুং…পে… পকাসেস্সন্তি…পে… পকাসেন্তি, সব্বে তে ইমানি চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি যথাভূতং অভিসম্বুদ্ধং পকাসেন্তি.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. ছট্ঠং.

৭. ৱিতক্কসুত্তং

১০৭৭. ‘‘মা, ভিক্খৱে, পাপকে অকুসলে ৱিতক্কে ৱিতক্কেয্যাথ [ৱিতক্কেথ (সী. স্যা. কং.)], সেয্যথিদং – কামৱিতক্কং, ব্যাপাদৱিতক্কং, ৱিহিংসাৱিতক্কং. তং কিস্স হেতু? নেতে, ভিক্খৱে, ৱিতক্কা অত্থসংহিতা নাদিব্ৰহ্মচৰিযকা ন নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্তন্তি.

‘‘ৱিতক্কেন্তা চ খো তুম্হে, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি ৱিতক্কেয্যাথ, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি ৱিতক্কেয্যাথ, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি ৱিতক্কেয্যাথ, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি ৱিতক্কেয্যাথ. তং কিস্স হেতু? এতে, ভিক্খৱে, ৱিতক্কা অত্থসংহিতা এতে আদিব্ৰহ্মচৰিযকা এতে নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্তন্তি.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. সত্তমং.

৮. চিন্তসুত্তং

১০৭৮. ‘‘মা, ভিক্খৱে, পাপকং অকুসলং চিত্তং চিন্তেয্যাথ [চিন্তেথ (সী. স্যা. কং.)] – ‘সস্সতো লোকো’তি ৱা ‘অসস্সতো লোকো’তি ৱা, ‘অন্তৱা লোকো’তি ৱা ‘অনন্তৱা লোকো’তি ৱা, ‘তং জীৱং তং সৰীৰ’ন্তি ৱা ‘অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰ’ন্তি ৱা, ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি ৱা ‘ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি ৱা, ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি ৱা, ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি ৱা. তং কিস্স হেতু? নেসা, ভিক্খৱে, চিন্তা অত্থসংহিতা নাদিব্ৰহ্মচৰিযকা ন নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততি.

‘‘চিন্তেন্তা চ খো তুম্হে, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি চিন্তেয্যাথ, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি চিন্তেয্যাথ, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি চিন্তেয্যাথ, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি চিন্তেয্যাথ. তং কিস্স হেতু? এসা, ভিক্খৱে, চিন্তা অত্থসংহিতা, এসা আদিব্ৰহ্মচৰিযকা, এসা নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. অট্ঠমং.

৯. ৱিগ্গাহিককথাসুত্তং

১০৭৯. ‘‘মা, ভিক্খৱে, ৱিগ্গাহিককথং কথেয্যাথ [কথেথ (সী. স্যা. কং.)] – ‘ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসি, অহং ইমং ধম্মৱিনযং আজানামি. কিং ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানিস্সসি! মিচ্ছাপটিপন্নো ত্ৱমসি, অহমস্মি সম্মাপটিপন্নো. সহিতং মে, অসহিতং তে. পুৰেৱচনীযং পচ্ছা অৱচ, পচ্ছাৱচনীযং পুৰে অৱচ. অধিচিণ্ণং [অচিণ্ণং (স্যা. কং. পী.)] তে ৱিপৰাৱত্তং. আৰোপিতো তে ৱাদো, চৰ ৱাদপ্পমোক্খায. নিগ্গহিতোসি, নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসী’তি. তং কিস্স হেতু? নেসা, ভিক্খৱে, কথা অত্থসংহিতা নাদিব্ৰহ্মচৰিযকা ন নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততি.

‘‘কথেন্তা চ খো তুম্হে, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি কথেয্যাথ, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি কথেয্যাথ, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি কথেয্যাথ, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি কথেয্যাথ…পে… যোগো কৰণীযো’’তি. নৱমং.

১০. তিৰচ্ছানকথাসুত্তং

১০৮০. ‘‘মা, ভিক্খৱে, অনেকৱিহিতং তিৰচ্ছানকথং কথেয্যাথ, সেয্যথিদং – ৰাজকথং চোৰকথং মহামত্তকথং সেনাকথং, ভযকথং যুদ্ধকথং, অন্নকথং পানকথং ৱত্থকথং সযনকথং মালাকথং গন্ধকথং, ঞাতিকথং যানকথং গামকথং নিগমকথং নগৰকথং জনপদকথং ইত্থিকথং [ইত্থিকথং পুৰিসকথং (স্যা. কং. পী. ক.)] সূৰকথং ৱিসিখাকথং কুম্ভট্ঠানকথং, পুব্বপেতকথং নানত্তকথং, লোকক্খাযিকং সমুদ্দক্খাযিকং ইতিভৱাভৱকথং ইতি ৱা. তং কিস্স হেতু? নেসা, ভিক্খৱে, কথা অত্থসংহিতা নাদিব্ৰহ্মচৰিযকা ন নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততি.

‘‘কথেন্তা চ খো তুম্হে, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি কথেয্যাথ, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি কথেয্যাথ, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি কথেয্যাথ, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি কথেয্যাথ. তং কিস্স হেতু? এসা, ভিক্খৱে, কথা অত্থসংহিতা, এসা আদিব্ৰহ্মচৰিযকা, এসা নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো কৰণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো কৰণীযো’’তি. দসমং.

সমাধিৱগ্গো পঠমো.

তস্সুদ্দানং –

সমাধি পটিসল্লানা, কুলপুত্তা অপৰে দুৱে;

সমণব্ৰাহ্মণা ৱিতক্কং, চিন্তা ৱিগ্গাহিকা কথাতি.