৫. সগাথকপুঞ্ঞাভিসন্দৱগ্গো
১. পঠমঅভিসন্দসুত্তং
১০৩৭. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুঞ্ঞাভিসন্দা, কুসলাভিসন্দা, সুখস্সাহাৰা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. অযং পঠমো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহাৰো.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে….
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. অযং চতুত্থো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহাৰো. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুঞ্ঞাভিসন্দা, কুসলাভিসন্দা, সুখস্সাহাৰা.
‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অৰিযসাৱকস্স ন সুকৰং পুঞ্ঞস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহাৰো’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধো ত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে ন সুকৰং উদকস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকানি উদকাড়্হকানী’তি ৱা ‘এত্তকানি উদকাড়্হকসতানী’তি ৱা ‘এত্তকানি উদকাড়্হকসহস্সানী’তি ৱা ‘এত্তকানি উদকাড়্হকসতসহস্সানী’তি ৱাতি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাউদকক্খন্ধো ত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ইমেহি চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অৰিযসাৱকস্স ন সুকৰং পুঞ্ঞস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহাৰো’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধো ত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতী’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –
‘‘মহোদধিং অপৰিমিতং মহাসৰং,
বহুভেৰৱং ৰতনগণানমালযং;
নজ্জো যথা নৰগণসঙ্ঘসেৱিতা,
পুথূ সৱন্তী উপযন্তি সাগৰং.
‘‘এৱং নৰং অন্নপানৱত্থদদং,
সেয্যানি পচ্চত্থৰণস্স [সজ্জত্থৰণস্স (সী. স্যা. কং. পী.)] দাযকং;
পুঞ্ঞস্স ধাৰা উপযন্তি পণ্ডিতং,
নজ্জো যথা ৱাৰিৱহাৱ সাগৰ’’ন্তি. পঠমং;
২. দুতিযঅভিসন্দসুত্তং
১০৩৮. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুঞ্ঞাভিসন্দা, কুসলাভিসন্দা, সুখস্সাহাৰা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. অযং পঠমো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে….
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি মুত্তচাগো পযতপাণি ৱোস্সগ্গৰতো যাচযোগো দানসংৱিভাগৰতো. অযং চতুত্থো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুঞ্ঞাভিসন্দা, কুসলাভিসন্দা, সুখস্সাহাৰা.
‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অৰিযসাৱকস্স ন সুকৰং পুঞ্ঞস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহাৰো’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধো ত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যত্থিমা মহানদিযো সংসন্দন্তি সমেন্তি, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিৰৱতী, সৰভূ, মহী, তত্থ ন সুকৰং উদকস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকানি উদকাড়্হকানী’তি ৱা ‘এত্তকানি উদকাড়্হকসতানী’তি ৱা ‘এত্তকানি উদকাড়্হকসহস্সানী’তি ৱা ‘এত্তকানি উদকাড়্হকসতসহস্সানী’তি ৱাতি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাউদকক্খন্ধো ত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ইমেহি চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অৰিযসাৱকস্স ন সুকৰং পুঞ্ঞস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহাৰো’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধো ত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতী’’তি. ইদমৱোচ ভগৱা…পে… সত্থা –
‘‘মহোদধিং অপৰিমিতং মহাসৰং,
বহুভেৰৱং ৰতনগণানমালযং;
নজ্জো যথা নৰগণসঙ্ঘসেৱিতা,
পুথূ সৱন্তী উপযন্তি সাগৰং.
‘‘এৱং নৰং অন্নপানৱত্থদদং,
সেয্যানি পচ্চত্থৰণস্স দাযকং;
পুঞ্ঞস্স ধাৰা উপযন্তি পণ্ডিতং,
নজ্জো যথা ৱাৰিৱহাৱ সাগৰ’’ন্তি. দুতিযং;
৩. ততিযঅভিসন্দসুত্তং
১০৩৯. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুঞ্ঞাভিসন্দা, কুসলাভিসন্দা, সুখস্সাহাৰা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. অযং পঠমো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহাৰো.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে….
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো পঞ্ঞৱা হোতি উদযত্থগামিনিযা পঞ্ঞায সমন্নাগতো অৰিযায নিব্বেধিকায সম্মা দুক্খক্খযগামিনিযা. অযং চতুত্থো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহাৰা.
‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অৰিযসাৱকস্স ন সুকৰং পুঞ্ঞস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহাৰো’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধো ত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতী’’তি. ইদমৱোচ ভগৱা…পে… সত্থা –
‘‘যো পুঞ্ঞকামো কুসলে পতিট্ঠিতো,
ভাৱেতি মগ্গং অমতস্স পত্তিযা;
সো ধম্মসাৰাধিগমো খযে ৰতো,
ন ৱেধতি মচ্চুৰাজাগমনস্মি’’ন্তি [মচ্চুৰাজাগমিস্সতীতি (সী. পী.), মচ্চুজৰাকম্পিস্মিন্তি (ক.)]. ততিযং;
৪. পঠমমহদ্ধনসুত্তং
১০৪০. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো ‘অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো’তি [মহাভোগো মহাযসোতি (স্যা. পী. ক.)] ৱুচ্চতি.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি; ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো ‘অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো’তি ৱুচ্চতী’’তি. চতুত্থং.
৫. দুতিযমহদ্ধনসুত্তং
১০৪১. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো ‘অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো মহাযসো’তি ৱুচ্চতি.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো ‘অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো মহাযসো’তি ৱুচ্চতী’’তি. পঞ্চমং.
৬. সুদ্ধকসুত্তং
১০৪২. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি …পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’তি. ছট্ঠং.
৭. নন্দিযসুত্তং
১০৪৩. কপিলৱত্থুনিদানং. একমন্তং নিসিন্নং খো নন্দিযং সক্কং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘চতূহি খো, নন্দিয, ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, নন্দিয, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. ইমেহি খো, নন্দিয, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’তি. সত্তমং.
৮. ভদ্দিযসুত্তং
১০৪৪. কপিলৱত্থুনিদানং. একমন্তং নিসিন্নং খো ভদ্দিযং সক্কং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘চতূহি খো, ভদ্দিয, ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, ভদ্দিয, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে…পে… ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. ইমেহি খো, ভদ্দিয, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’তি. অট্ঠমং.
৯. মহানামসুত্তং
১০৪৫. কপিলৱত্থুনিদানং. একমন্তং নিসিন্নং খো মহানামং সক্কং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘চতূহি খো, মহানাম, ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি…পে… সম্বোধিপৰাযণো’’.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, মহানাম, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে…পে… ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. ইমেহি খো, মহানাম, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’তি. নৱমং.
১০. অঙ্গসুত্তং
১০৪৬. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, সোতাপত্তিযঙ্গানি. কতমানি চত্তাৰি? সপ্পুৰিসসংসেৱো, সদ্ধম্মস্সৱনং, যোনিসোমনসিকাৰো, ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তি – ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি সোতাপত্তিযঙ্গানী’’তি. দসমং.
সগাথকপুঞ্ঞাভিসন্দৱগ্গো পঞ্চমো.
তস্সুদ্দানং –
অভিসন্দা তযো ৱুত্তা, দুৱে মহদ্ধনেন চ;
সুদ্ধং নন্দিযং ভদ্দিযং, মহানামঙ্গেন তে দসাতি.