৩. মিচ্ছত্তৱগ্গো

১. মিচ্ছত্তসুত্তং

২১. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘মিচ্ছত্তঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, সম্মত্তঞ্চ. তং সুণাথ. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, মিচ্ছত্তং? সেয্যথিদং – মিচ্ছাদিট্ঠি…পে… মিচ্ছাসমাধি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, মিচ্ছত্তং. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, সম্মত্তং? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মত্ত’’ন্তি. পঠমং.

২. অকুসলধম্মসুত্তং

২২. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘অকুসলে চ খো, ভিক্খৱে, ধম্মে দেসেস্সামি, কুসলে চ ধম্মে. তং সুণাথ. কতমে চ, ভিক্খৱে, অকুসলা ধম্মা? সেয্যথিদং – মিচ্ছাদিট্ঠি…পে… মিচ্ছাসমাধি. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, অকুসলা ধম্মা. কতমে চ, ভিক্খৱে, কুসলা ধম্মা? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, কুসলা ধম্মা’’তি. দুতিযং.

৩. পঠমপটিপদাসুত্তং

২৩. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘মিচ্ছাপটিপদঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, সম্মাপটিপদঞ্চ. তং সুণাথ. কতমা চ, ভিক্খৱে, মিচ্ছাপটিপদা? সেয্যথিদং – মিচ্ছাদিট্ঠি…পে… মিচ্ছাসমাধি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, মিচ্ছাপটিপদা. কতমা চ, ভিক্খৱে, সম্মাপটিপদা? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাপটিপদা’’তি. ততিযং.

৪. দুতিযপটিপদাসুত্তং

২৪. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘গিহিনো ৱাহং, ভিক্খৱে, পব্বজিতস্স ৱা মিচ্ছাপটিপদং ন ৱণ্ণেমি. গিহি ৱা, ভিক্খৱে, পব্বজিতো ৱা মিচ্ছাপটিপন্নো মিচ্ছাপটিপত্তাধিকৰণহেতু নাৰাধকো হোতি ঞাযং ধম্মং কুসলং’’.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, মিচ্ছাপটিপদা? সেয্যথিদং – মিচ্ছাদিট্ঠি…পে… মিচ্ছাসমাধি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, মিচ্ছাপটিপদা. গিহিনো ৱাহং, ভিক্খৱে, পব্বজিতস্স ৱা মিচ্ছাপটিপদং ন ৱণ্ণেমি. গিহি ৱা, ভিক্খৱে, পব্বজিতো ৱা মিচ্ছাপটিপন্নো মিচ্ছাপটিপত্তাধিকৰণহেতু নাৰাধকো হোতি ঞাযং ধম্মং কুসলং.

‘‘গিহিনো ৱাহং, ভিক্খৱে, পব্বজিতস্স ৱা সম্মাপটিপদং ৱণ্ণেমি. গিহি ৱা, ভিক্খৱে, পব্বজিতো ৱা সম্মাপটিপন্নো সম্মাপটিপত্তাধিকৰণহেতু আৰাধকো হোতি ঞাযং ধম্মং কুসলং. কতমা চ, ভিক্খৱে, সম্মাপটিপদা? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাপটিপদা. গিহিনো ৱাহং, ভিক্খৱে, পব্বজিতস্স ৱা সম্মাপটিপদং ৱণ্ণেমি. গিহি ৱা, ভিক্খৱে, পব্বজিতো ৱা সম্মাপটিপন্নো সম্মাপটিপত্তাধিকৰণহেতু আৰাধকো হোতি ঞাযং ধম্মং কুসল’’ন্তি. চতুত্থং.

৫. পঠমঅসপ্পুৰিসসুত্তং

২৫. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘অসপ্পুৰিসঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, সপ্পুৰিসঞ্চ. তং সুণাথ. কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, মিচ্ছাসঙ্কপ্পো, মিচ্ছাৱাচো, মিচ্ছাকম্মন্তো, মিচ্ছাআজীৱো, মিচ্ছাৱাযামো, মিচ্ছাসতি, মিচ্ছাসমাধি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো’’.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৱাচো, সম্মাকম্মন্তো, সম্মাআজীৱো, সম্মাৱাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো’’তি. পঞ্চমং.

৬. দুতিযঅসপ্পুৰিসসুত্তং

২৬. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘অসপ্পুৰিসঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰঞ্চ. সপ্পুৰিসঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰঞ্চ. তং সুণাথ. কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি…পে… মিচ্ছাসমাধি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো’’.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি…পে… মিচ্ছাসমাধি, মিচ্ছাঞাণী, মিচ্ছাৱিমুত্তি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সম্মাদিট্ঠিকো হোতি…পে… সম্মাসমাধি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সম্মাদিট্ঠিকো হোতি…পে… সম্মাসমাধি, সম্মাঞাণী, সম্মাৱিমুত্তি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো’’তি. ছট্ঠং.

৭. কুম্ভসুত্তং

২৭. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, কুম্ভো অনাধাৰো সুপ্পৱত্তিযো হোতি, সাধাৰো দুপ্পৱত্তিযো হোতি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, চিত্তং অনাধাৰং সুপ্পৱত্তিযং হোতি, সাধাৰং দুপ্পৱত্তিযং হোতি. কো চ, ভিক্খৱে, চিত্তস্স আধাৰো? অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. অযং চিত্তস্স আধাৰো. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, কুম্ভো অনাধাৰো সুপ্পৱত্তিযো হোতি, সাধাৰো দুপ্পৱত্তিযো হোতি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, চিত্তং অনাধাৰং সুপ্পৱত্তিযং হোতি, সাধাৰং দুপ্পৱত্তিযং হোতী’’তি. সত্তমং.

৮. সমাধিসুত্তং

২৮. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘অৰিযং ৱো, ভিক্খৱে, সম্মাসমাধিং দেসেস্সামি সউপনিসং সপৰিক্খাৰং. তং সুণাথ. কতমো চ, ভিক্খৱে, অৰিযো সম্মাসমাধি সউপনিসো সপৰিক্খাৰো? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসতি [সম্মাসমাধি (সী. স্যা. কং. ক.)]. যা খো, ভিক্খৱে, ইমেহি সত্তহঙ্গেহি চিত্তস্স একগ্গতা সপৰিক্খাৰতা [সপৰিক্খতা (সী. পী.)] – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযো সম্মাসমাধি সউপনিসো ইতিপি সপৰিক্খাৰো ইতিপী’’তি. অট্ঠমং.

৯. ৱেদনাসুত্তং

২৯. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, ৱেদনা. কতমা তিস্সো? সুখা ৱেদনা, দুক্খা ৱেদনা, অদুক্খমসুখা ৱেদনা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো ৱেদনা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং ৱেদনানং পৰিঞ্ঞায অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো. কতমো অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং ৱেদনানং পৰিঞ্ঞায অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. নৱমং.

১০. উত্তিযসুত্তং

৩০. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা উত্তিযো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা উত্তিযো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইধ ময্হং, ভন্তে, ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘পঞ্চ কামগুণা ৱুত্তা ভগৱতা. কতমে নু খো পঞ্চ কামগুণা ৱুত্তা ভগৱতা’’’তি? ‘‘সাধু সাধু, উত্তিয! পঞ্চিমে খো, উত্তিয, কামগুণা ৱুত্তা মযা. কতমে পঞ্চ? চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা, সোতৱিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘানৱিঞ্ঞেয্যা গন্ধা… জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা… কাযৱিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা – ইমে খো, উত্তিয, পঞ্চ কামগুণা ৱুত্তা মযা. ইমেসং খো, উত্তিয, পঞ্চন্নং কামগুণানং পহানায অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো. কতমো অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমেসং খো, উত্তিয, পঞ্চন্নং কামগুণানং পহানায অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. দসমং.

মিচ্ছত্তৱগ্গো ততিযো.

তস্সুদ্দানং –

মিচ্ছত্তং অকুসলং ধম্মং, দুৱে পটিপদাপি চ;

অসপ্পুৰিসেন দ্ৱে কুম্ভো, সমাধি ৱেদনুত্তিযেনাতি.