২. ৱিহাৰৱগ্গো
১. পঠমৱিহাৰসুত্তং
১১. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘ইচ্ছামহং, ভিক্খৱে, অড্ঢমাসং পটিসল্লিযিতুং. নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো, অঞ্ঞত্ৰ একেন পিণ্ডপাতনীহাৰকেনা’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা নাস্সুধ কোচি ভগৱন্তং উপসঙ্কমতি, অঞ্ঞত্ৰ একেন পিণ্ডপাতনীহাৰকেন.
অথ খো ভগৱা তস্স অড্ঢমাসস্স অচ্চযেন পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘যেন স্ৱাহং, ভিক্খৱে, ৱিহাৰেন পঠমাভিসম্বুদ্ধো ৱিহৰামি, তস্স পদেসেন ৱিহাসিং. সো এৱং পজানামি – ‘মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযাপি ৱেদযিতং; সম্মাদিট্ঠিপচ্চযাপি ৱেদযিতং…পে… মিচ্ছাসমাধিপচ্চযাপি ৱেদযিতং; সম্মাসমাধিপচ্চযাপি ৱেদযিতং; ছন্দপচ্চযাপি ৱেদযিতং; ৱিতক্কপচ্চযাপি ৱেদযিতং; সঞ্ঞাপচ্চযাপি ৱেদযিতং; ছন্দো চ অৱূপসন্তো হোতি, ৱিতক্কো চ অৱূপসন্তো হোতি, সঞ্ঞা চ অৱূপসন্তা হোতি, তপ্পচ্চযাপি ৱেদযিতং; ছন্দো চ ৱূপসন্তো হোতি, ৱিতক্কো চ ৱূপসন্তো হোতি, সঞ্ঞা চ ৱূপসন্তা হোতি, তপ্পচ্চযাপি ৱেদযিতং; অপ্পত্তস্স পত্তিযা অত্থি আযামং [ৱাযামং (সী. স্যা.)], তস্মিম্পি ঠানে অনুপ্পত্তে তপ্পচ্চযাপি ৱেদযিত’’’ন্তি. পঠমং.
২. দুতিযৱিহাৰসুত্তং
১২. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘ইচ্ছামহং, ভিক্খৱে, তেমাসং পটিসল্লিযিতুং. নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো, অঞ্ঞত্ৰ একেন পিণ্ডপাতনীহাৰকেনা’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা নাস্সুধ কোচি ভগৱন্তং উপসঙ্কমতি, অঞ্ঞত্ৰ একেন পিণ্ডপাতনীহাৰকেন.
অথ খো ভগৱা তস্স তেমাসস্স অচ্চযেন পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘যেন স্ৱাহং, ভিক্খৱে, ৱিহাৰেন পঠমাভিসম্বুদ্ধো ৱিহৰামি, তস্স পদেসেন ৱিহাসিং. সো এৱং পজানামি – ‘মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযাপি ৱেদযিতং; মিচ্ছাদিট্ঠিৱূপসমপচ্চযাপি ৱেদযিতং; সম্মাদিট্ঠিপচ্চযাপি ৱেদযিতং; সম্মাদিট্ঠিৱূপসমপচ্চযাপি ৱেদযিতং…পে… মিচ্ছাসমাধিপচ্চযাপি ৱেদযিতং; মিচ্ছাসমাধিৱূপসমপচ্চযাপি ৱেদযিতং, সম্মাসমাধিপচ্চযাপি ৱেদযিতং; সম্মাসমাধিৱূপসমপচ্চযাপি ৱেদযিতং; ছন্দপচ্চযাপি ৱেদযিতং; ছন্দৱূপসমপচ্চযাপি ৱেদযিতং; ৱিতক্কপচ্চযাপি ৱেদযিতং; ৱিতক্কৱূপসমপচ্চযাপি ৱেদযিতং; সঞ্ঞাপচ্চযাপি ৱেদযিতং; সঞ্ঞাৱূপসমপচ্চযাপি ৱেদযিতং; ছন্দো চ অৱূপসন্তো হোতি, ৱিতক্কো চ অৱূপসন্তো হোতি, সঞ্ঞা চ অৱূপসন্তা হোতি, তপ্পচ্চযাপি ৱেদযিতং; ছন্দো চ ৱূপসন্তো হোতি, ৱিতক্কো চ ৱূপসন্তো হোতি, সঞ্ঞা চ ৱূপসন্তা হোতি, তপ্পচ্চযাপি ৱেদযিতং; অপ্পত্তস্স পত্তিযা অত্থি আযামং [ৱাযামং (সী. স্যা.)], তস্মিম্পি ঠানে অনুপ্পত্তে তপ্পচ্চযাপি ৱেদযিত’’’ন্তি. দুতিযং.
৩. সেক্খসুত্তং
১৩. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘সেক্খো, সেক্খো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, সেক্খো হোতী’’তি?
‘‘ইধ, ভিক্খু, সেক্খায সম্মাদিট্ঠিযা সমন্নাগতো হোতি…পে… সেক্খেন সম্মাসমাধিনা সমন্নাগতো হোতি. এত্তাৱতা খো, ভিক্খু, সেক্খো হোতী’’তি. ততিযং.
৪. পঠমউপ্পাদসুত্তং
১৪. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘অট্ঠিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্ৰ তথাগতস্স পাতুভাৱা অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. কতমে অট্ঠ? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমে খো, ভিক্খৱে, অট্ঠ ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্ৰ তথাগতস্স পাতুভাৱা অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি. চতুত্থং.
৫. দুতিযউপ্পাদসুত্তং
১৫. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘অট্ঠিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্ৰ সুগতৱিনযা. কতমে অট্ঠ? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমে খো, ভিক্খৱে, অট্ঠ ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্ৰ সুগতৱিনযা’’তি. পঞ্চমং.
৬. পঠমপৰিসুদ্ধসুত্তং
১৬. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘অট্ঠিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা পৰিসুদ্ধা পৰিযোদাতা অনঙ্গণা ৱিগতূপক্কিলেসা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্ৰ তথাগতস্স পাতুভাৱা অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. কতমে অট্ঠ? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমে খো, ভিক্খৱে, অট্ঠ ধম্মা পৰিসুদ্ধা পৰিযোদাতা অনঙ্গণা ৱিগতূপক্কিলেসা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্ৰ তথাগতস্স পাতুভাৱা অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি. ছট্ঠং.
৭. দুতিযপৰিসুদ্ধসুত্তং
১৭. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘অট্ঠিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা পৰিসুদ্ধা পৰিযোদাতা অনঙ্গণা ৱিগতূপক্কিলেসা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্ৰ সুগতৱিনযা. কতমে অট্ঠ? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমে খো, ভিক্খৱে, অট্ঠ ধম্মা পৰিসুদ্ধা পৰিযোদাতা অনঙ্গণা ৱিগতূপক্কিলেসা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্ৰ সুগতৱিনযা’’তি. সত্তমং.
৮. পঠমকুক্কুটাৰামসুত্তং
১৮. এৱং মে সুতং – একং সমযং আযস্মা চ আনন্দো আযস্মা চ ভদ্দো পাটলিপুত্তে ৱিহৰন্তি কুক্কুটাৰামে. অথ খো আযস্মা ভদ্দো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা আনন্দেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা ভদ্দো আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ –
‘‘‘অব্ৰহ্মচৰিযং, অব্ৰহ্মচৰিয’ন্তি, আৱুসো আনন্দ, ৱুচ্চতি. কতমং নু খো, আৱুসো, অব্ৰহ্মচৰিয’’ন্তি? ‘‘সাধু সাধু, আৱুসো ভদ্দ! ভদ্দকো খো তে, আৱুসো ভদ্দ, উম্মঙ্গো, ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী পৰিপুচ্ছা. এৱঞ্হি ত্ৱং, আৱুসো ভদ্দ, পুচ্ছসি – ‘অব্ৰহ্মচৰিযং, অব্ৰহ্মচৰিযন্তি, আৱুসো আনন্দ, ৱুচ্চতি. কতমং নু খো, আৱুসো, অব্ৰহ্মচৰিয’’’ন্তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অট্ঠঙ্গিকো মিচ্ছামগ্গো অব্ৰহ্মচৰিযং, সেয্যথিদং – মিচ্ছাদিট্ঠি…পে… মিচ্ছাসমাধী’’তি. অট্ঠমং.
৯. দুতিযকুক্কুটাৰামসুত্তং
১৯. পাটলিপুত্তনিদানং. ‘‘‘ব্ৰহ্মচৰিযং, ব্ৰহ্মচৰিয’ন্তি, আৱুসো আনন্দ, ৱুচ্চতি. কতমং নু খো, আৱুসো, ব্ৰহ্মচৰিযং, কতমং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসান’’ন্তি? ‘‘সাধু সাধু, আৱুসো ভদ্দ! ভদ্দকো খো তে, আৱুসো ভদ্দ, উম্মঙ্গো, ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী পৰিপুচ্ছা. এৱঞ্হি ত্ৱং, আৱুসো ভদ্দ, পুচ্ছসি – ‘ব্ৰহ্মচৰিযং, ব্ৰহ্মচৰিযন্তি, আৱুসো আনন্দ, ৱুচ্চতি. কতমং নু খো, আৱুসো, ব্ৰহ্মচৰিযং, কতমং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসান’’’ন্তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ব্ৰহ্মচৰিযং, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. যো খো, আৱুসো, ৰাগক্খযো দোসক্খযো মোহক্খযো – ইদং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসান’’ন্তি. নৱমং.
১০. ততিযকুক্কুটাৰামসুত্তং
২০. পাটলিপুত্তনিদানং. ‘‘‘ব্ৰহ্মচৰিযং, ব্ৰহ্মচৰিয’ন্তি, আৱুসো আনন্দ, ৱুচ্চতি. কতমং নু খো, আৱুসো, ব্ৰহ্মচৰিযং, কতমো ব্ৰহ্মচাৰী, কতমং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসান’’ন্তি? ‘‘সাধু সাধু, আৱুসো ভদ্দ! ভদ্দকো খো তে, আৱুসো ভদ্দ, উম্মঙ্গো, ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী পৰিপুচ্ছা. এৱঞ্হি ত্ৱং, আৱুসো ভদ্দ, পুচ্ছসি – ‘ব্ৰহ্মচৰিযং, ব্ৰহ্মচৰিযন্তি, আৱুসো আনন্দ, ৱুচ্চতি. কতমং নু খো, আৱুসো, ব্ৰহ্মচৰিযং, কতমো ব্ৰহ্মচাৰী, কতমং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসান’’’ন্তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ব্ৰহ্মচৰিযং, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. যো খো, আৱুসো, ইমিনা অৰিযেন অট্ঠঙ্গিকেন মগ্গেন সমন্নাগতো – অযং ৱুচ্চতি ব্ৰহ্মচাৰী. যো খো, আৱুসো, ৰাগক্খযো দোসক্খযো মোহক্খযো – ইদং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসান’’ন্তি. দসমং.
তীণি সুত্তন্তানি একনিদানানি.ৱিহাৰৱগ্গো দুতিযো.
তস্সুদ্দানং –
দ্ৱে ৱিহাৰা চ সেক্খো চ, উপ্পাদা অপৰে দুৱে;
পৰিসুদ্ধেন দ্ৱে ৱুত্তা, কুক্কুটাৰামেন তযোতি.