৭. এসনাৱগ্গো
১. এসনাসুত্তং
১৬১. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, এসনা. কতমা তিস্সো? কামেসনা, ভৱেসনা, ব্ৰহ্মচৰিযেসনা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো এসনা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং অভিঞ্ঞায অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো. কতমো অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং অভিঞ্ঞায অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি.
‘‘তিস্সো ইমা খো, ভিক্খৱে, এসনা. কতমা তিস্সো? কামেসনা, ভৱেসনা, ব্ৰহ্মচৰিযেসনা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো এসনা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং অভিঞ্ঞায অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো. কতমো অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৱেতি…পে… সম্মাসমাধিং ভাৱেতি ৰাগৱিনযপৰিযোসানং দোসৱিনযপৰিযোসানং মোহৱিনযপৰিযোসানং. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং অভিঞ্ঞায অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি.
‘‘তিস্সো ইমা খো, ভিক্খৱে, এসনা. কতমা তিস্সো? কামেসনা, ভৱেসনা, ব্ৰহ্মচৰিযেসনা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো এসনা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং অভিঞ্ঞায অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো. কতমো অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৱেতি…পে… সম্মাসমাধিং ভাৱেতি অমতোগধং অমতপৰাযনং অমতপৰিযোসানং. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং অভিঞ্ঞায অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি.
‘‘তিস্সো ইমা খো, ভিক্খৱে, এসনা. কতমা তিস্সো? কামেসনা, ভৱেসনা, ব্ৰহ্মচৰিযেসনা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো এসনা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং অভিঞ্ঞায অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো. কতমো অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৱেতি…পে… সম্মাসমাধিং ভাৱেতি নিব্বাননিন্নং নিব্বানপোণং নিব্বানপব্ভাৰং. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং অভিঞ্ঞায অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি.
‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, এসনা. কতমা তিস্সো? কামেসনা, ভৱেসনা, ব্ৰহ্মচৰিযেসনা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো এসনা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং পৰিঞ্ঞায…পে… অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. (যদপি অভিঞ্ঞা, তদপি পৰিঞ্ঞায ৱিত্থাৰেতব্বং.)
‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, এসনা. কতমা তিস্সো? কামেসনা, ভৱেসনা, ব্ৰহ্মচৰিযেসনা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো এসনা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং পৰিক্খযায…পে… অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. (যদপি অভিঞ্ঞা, তদপি পৰিক্খযায ৱিত্থাৰেতব্বং.)
‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, এসনা. কতমা তিস্সো? কামেসনা, ভৱেসনা, ব্ৰহ্মচৰিযেসনা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো এসনা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং পহানায অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো. কতমো অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৱেতি…পে… সম্মাসমাধিং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং…পে… ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং পহানায অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. (যদপি অভিঞ্ঞা, তদপি পহানায ৱিত্থাৰেতব্বং.) পঠমং.
২. ৱিধাসুত্তং
১৬২. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, ৱিধা. কতমা তিস্সো? ‘সেয্যোহমস্মী’তি ৱিধা, ‘সদিসোহমস্মী’তি ৱিধা, ‘হীনোহমস্মী’তি ৱিধা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো ৱিধা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং ৱিধানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো. কতমো অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৱেতি…পে… সম্মাসমাধিং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং…পে… ইমাসং খো, ভিক্খৱে তিস্সন্নং ৱিধানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. (যথা এসনা, এৱং ৱিত্থাৰেতব্বং). দুতিযং.
৩. আসৱসুত্তং
১৬৩. ‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, আসৱা. কতমে তযো? কামাসৱো, ভৱাসৱো, অৱিজ্জাসৱো – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো আসৱা. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, তিণ্ণন্নং আসৱানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায…পে… অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. ততিযং.
৪. ভৱসুত্তং
১৬৪. ‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ভৱা. কতমে তযো? কামভৱো, ৰূপভৱো, অৰূপভৱো – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ভৱা. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, তিণ্ণন্নং ভৱানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায…পে… অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. চতুত্থং.
৫. দুক্খতাসুত্তং
১৬৫. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, দুক্খতা. কতমা তিস্সো? দুক্খদুক্খতা, সঙ্খাৰদুক্খতা, ৱিপৰিণামদুক্খতা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো দুক্খতা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং দুক্খতানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায…পে… অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. পঞ্চমং.
৬. খিলসুত্তং
১৬৬. ‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, খিলা. কতমে তযো? ৰাগো খিলো, দোসো খিলো, মোহো খিলো – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো খিলা. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, তিণ্ণন্নং খিলানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায…পে… অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. ছট্ঠং.
৭. মলসুত্তং
১৬৭. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, মলানি. কতমানি তীণি? ৰাগো মলং, দোসো মলং, মোহো মলং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি মলানি. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, তিণ্ণন্নং মলানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায…পে… অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. সত্তমং.
৮. নীঘসুত্তং
১৬৮. ‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, নীঘা. কতমে তযো? ৰাগো নীঘো, দোসো নীঘো, মোহো নীঘো – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো নীঘা. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, তিণ্ণন্নং নীঘানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায…পে… অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. অট্ঠমং.
৯. ৱেদনাসুত্তং
১৬৯. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, ৱেদনা. কতমা তিস্সো? সুখা ৱেদনা, দুক্খা ৱেদনা, অদুক্খমসুখা ৱেদনা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো ৱেদনা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং ৱেদনানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায…পে… অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. নৱমং.
১০. তণ্হাসুত্তং
১৭০. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, তণ্হা. কতমা তিস্সো? কামতণ্হা, ভৱতণ্হা, ৱিভৱতণ্হা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো তণ্হা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং তণ্হানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায…পে… অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো. কতমো অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং তণ্হানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায…পে… অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. দসমং.
১১. তসিনাসুত্তং
১৭১. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, তসিনা. কতমা তিস্সো? কামতসিনা, ভৱতসিনা, ৱিভৱতসিনা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং তসিনানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায…পে… ৰাগৱিনযপৰিযোসানং দোসৱিনযপৰিযোসানং মোহৱিনযপৰিযোসানং…পে… অমতোগধং অমতপৰাযনং অমতপৰিযোসানং…পে… নিব্বাননিন্নং নিব্বানপোণং নিব্বানপব্ভাৰং. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং তসিনানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায…পে… অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি. একাদসমং.
এসনাৱগ্গো সত্তমো.
তস্সুদ্দানং –
এসনা ৱিধা আসৱো, ভৱো চ দুক্খতা খিলা;
মলং নীঘো চ ৱেদনা, দ্ৱে তণ্হা তসিনায চাতি.