১. অৱিজ্জাৱগ্গো

১. অৱিজ্জাসুত্তং

১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘অৱিজ্জা, ভিক্খৱে, পুব্বঙ্গমা অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা, অন্ৱদেৱ [অনুদেৱ (সী. পী. ক.)] অহিৰিকং অনোত্তপ্পং. অৱিজ্জাগতস্স, ভিক্খৱে, অৱিদ্দসুনো মিচ্ছাদিট্ঠি পহোতি; মিচ্ছাদিট্ঠিস্স মিচ্ছাসঙ্কপ্পো পহোতি; মিচ্ছাসঙ্কপ্পস্স মিচ্ছাৱাচা পহোতি; মিচ্ছাৱাচস্স মিচ্ছাকম্মন্তো পহোতি; মিচ্ছাকম্মন্তস্স মিচ্ছাআজীৱো পহোতি; মিচ্ছাআজীৱস্স মিচ্ছাৱাযামো পহোতি; মিচ্ছাৱাযামস্স মিচ্ছাসতি পহোতি; মিচ্ছাসতিস্স মিচ্ছাসমাধি পহোতি.

‘‘ৱিজ্জা চ খো, ভিক্খৱে, পুব্বঙ্গমা কুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা, অন্ৱদেৱ হিৰোত্তপ্পং. ৱিজ্জাগতস্স, ভিক্খৱে, ৱিদ্দসুনো সম্মাদিট্ঠি পহোতি; সম্মাদিট্ঠিস্স সম্মাসঙ্কপ্পো পহোতি; সম্মাসঙ্কপ্পস্স সম্মাৱাচা পহোতি; সম্মাৱাচস্স সম্মাকম্মন্তো পহোতি; সম্মাকম্মন্তস্স সম্মাআজীৱো পহোতি; সম্মাআজীৱস্স সম্মাৱাযামো পহোতি; সম্মাৱাযামস্স সম্মাসতি পহোতি; সম্মাসতিস্স সম্মাসমাধি পহোতী’’তি. পঠমং.

২. উপড্ঢসুত্তং

২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সক্যেসু ৱিহৰতি নগৰকং নাম [নাগৰকং নাম (সী.), সক্কৰং নাম (স্যা. ক.)] সক্যানং নিগমো. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘উপড্ঢমিদং, ভন্তে, ব্ৰহ্মচৰিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৱঙ্কতা’’তি.

‘‘মা হেৱং, আনন্দ, মা হেৱং, আনন্দ! সকলমেৱিদং, আনন্দ, ব্ৰহ্মচৰিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৱঙ্কতা. কল্যাণমিত্তস্সেতং, আনন্দ, ভিক্খুনো পাটিকঙ্খং কল্যাণসহাযস্স কল্যাণসম্পৱঙ্কস্স – অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেস্সতি, অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকৰিস্সতি.

‘‘কথঞ্চানন্দ, ভিক্খু কল্যাণমিত্তো কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৱঙ্কো অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেতি, অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকৰোতি? ইধানন্দ, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং; সম্মাসঙ্কপ্পং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং …পে… সম্মাৱাচং ভাৱেতি …পে… সম্মাকম্মন্তং ভাৱেতি…পে… সম্মাআজীৱং ভাৱেতি…পে… সম্মাৱাযামং ভাৱেতি…পে… সম্মাসতিং ভাৱেতি…পে… সম্মাসমাধিং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং. এৱং খো, আনন্দ, ভিক্খু কল্যাণমিত্তো কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৱঙ্কো অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেতি, অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকৰোতি.

‘‘তদমিনাপেতং, আনন্দ, পৰিযাযেন ৱেদিতব্বং যথা সকলমেৱিদং ব্ৰহ্মচৰিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৱঙ্কতা. মমঞ্হি, আনন্দ, কল্যাণমিত্তং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পৰিমুচ্চন্তি; জৰাধম্মা সত্তা জৰায পৰিমুচ্চন্তি; মৰণধম্মা সত্তা মৰণেন পৰিমুচ্চন্তি; সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা সত্তা সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি পৰিমুচ্চন্তি. ইমিনা খো এতং, আনন্দ, পৰিযাযেন ৱেদিতব্বং যথা সকলমেৱিদং ব্ৰহ্মচৰিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৱঙ্কতা’’তি. দুতিযং.

৩. সাৰিপুত্তসুত্তং

৩. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সাৰিপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সকলমিদং, ভন্তে, ব্ৰহ্মচৰিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৱঙ্কতা’’তি.

‘‘সাধু সাধু, সাৰিপুত্ত! সকলমিদং, সাৰিপুত্ত, ব্ৰহ্মচৰিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৱঙ্কতা. কল্যাণমিত্তস্সেতং, সাৰিপুত্ত, ভিক্খুনো পাটিকঙ্খং কল্যাণসহাযস্স কল্যাণসম্পৱঙ্কস্স – অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেস্সতি, অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকৰিস্সতি. কথঞ্চ, সাৰিপুত্ত, ভিক্খু কল্যাণমিত্তো কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৱঙ্কো অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেতি, অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকৰোতি?

‘‘ইধ, সাৰিপুত্ত, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং. এৱং খো, সাৰিপুত্ত, ভিক্খু কল্যাণমিত্তো কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৱঙ্কো অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেতি, অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকৰোতি.

‘‘তদমিনাপেতং, সাৰিপুত্ত, পৰিযাযেন ৱেদিতব্বং যথা সকলমিদং ব্ৰহ্মচৰিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৱঙ্কতা. মমঞ্হি, সাৰিপুত্ত, কল্যাণমিত্তং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পৰিমুচ্চন্তি; জৰাধম্মা সত্তা জৰায পৰিমুচ্চন্তি; মৰণধম্মা সত্তা মৰণেন পৰিমুচ্চন্তি; সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা সত্তা সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি পৰিমুচ্চন্তি. ইমিনা খো এতং, সাৰিপুত্ত, পৰিযাযেন ৱেদিতব্বং যথা সকলমিদং ব্ৰহ্মচৰিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৱঙ্কতা’’তি. ততিযং.

৪. জাণুস্সোণিব্ৰাহ্মণসুত্তং

৪. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা আনন্দো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পাৱিসি. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো জাণুস্সোণিং ব্ৰাহ্মণং সব্বসেতেন ৱড়ৱাভিৰথেন [ৱড়ভীৰথেন (সী.)] সাৱত্থিযা নিয্যাযন্তং. সেতা সুদং অস্সা যুত্তা হোন্তি সেতালঙ্কাৰা, সেতো ৰথো, সেতপৰিৱাৰো, সেতা ৰস্মিযো, সেতা পতোদলট্ঠি, সেতং ছত্তং, সেতং উণ্হীসং, সেতানি ৱত্থানি, সেতা উপাহনা, সেতায সুদং ৱালবীজনিযা বীজীযতি. তমেনং জনো দিস্ৱা এৱমাহ – ‘‘ব্ৰহ্মং ৱত, ভো, যানং! ব্ৰহ্মযানৰূপং ৱত, ভো’’তি!!

অথ খো আযস্মা আনন্দো সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘ইধাহং, ভন্তে, পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পাৱিসিং. অদ্দসং খ্ৱাহং, ভন্তে, জাণুস্সোণিং ব্ৰাহ্মণং সব্বসেতেন ৱড়ৱাভিৰথেন সাৱত্থিযা নিয্যাযন্তং. সেতা সুদং অস্সা যুত্তা হোন্তি সেতালঙ্কাৰা, সেতো ৰথো, সেতপৰিৱাৰো, সেতা ৰস্মিযো, সেতা পতোদলট্ঠি, সেতং ছত্তং, সেতং উণ্হীসং, সেতানি ৱত্থানি, সেতা উপাহনা, সেতায সুদং ৱালবীজনিযা বীজীযতি. তমেনং জনো দিস্ৱা এৱমাহ – ‘ব্ৰহ্মং ৱত, ভো, যানং! ব্ৰহ্মযানৰূপং ৱত, ভো’তি!! সক্কা নু খো, ভন্তে, ইমস্মিং ধম্মৱিনযে ব্ৰহ্মযানং পঞ্ঞাপেতু’’ন্তি?

‘‘সক্কা, আনন্দা’’তি ভগৱা অৱোচ – ‘‘ইমস্সেৱ খো এতং, আনন্দ, অৰিযস্স অট্ঠঙ্গিকস্স মগ্গস্স অধিৱচনং – ‘ব্ৰহ্মযানং’ ইতিপি, ‘ধম্মযানং’ ইতিপি, ‘অনুত্তৰো সঙ্গামৱিজযো’ ইতিপী’’তি.

‘‘সম্মাদিট্ঠি, আনন্দ, ভাৱিতা বহুলীকতা ৰাগৱিনযপৰিযোসানা হোতি, দোসৱিনযপৰিযোসানা হোতি, মোহৱিনযপৰিযোসানা হোতি. সম্মাসঙ্কপ্পো, আনন্দ, ভাৱিতো বহুলীকতো ৰাগৱিনযপৰিযোসানো হোতি, দোসৱিনযপৰিযোসানো হোতি, মোহৱিনযপৰিযোসানো হোতি. সম্মাৱাচা, আনন্দ, ভাৱিতা বহুলীকতা ৰাগৱিনযপৰিযোসানা হোতি, দোস…পে… মোহৱিনযপৰিযোসানা হোতি. সম্মাকম্মন্তো, আনন্দ, ভাৱিতো বহুলীকতো ৰাগৱিনযপৰিযোসানো হোতি, দোস… মোহৱিনযপৰিযোসানো হোতি. সম্মাআজীৱো, আনন্দ, ভাৱিতো বহুলীকতো ৰাগৱিনযপৰিযোসানো হোতি, দোস… মোহৱিনযপৰিযোসানো হোতি. সম্মাৱাযামো, আনন্দ, ভাৱিতো বহুলীকতো ৰাগৱিনযপৰিযোসানো হোতি, দোস… মোহৱিনযপৰিযোসানো হোতি. সম্মাসতি, আনন্দ, ভাৱিতা বহুলীকতা ৰাগৱিনযপৰিযোসানা হোতি, দোস… মোহৱিনযপৰিযোসানা হোতি. সম্মাসমাধি, আনন্দ, ভাৱিতো বহুলীকতো ৰাগৱিনযপৰিযোসানো হোতি, দোস… মোহৱিনযপৰিযোসানো হোতি.

‘‘ইমিনা খো এতং, আনন্দ, পৰিযাযেন ৱেদিতব্বং যথা ইমস্সেৱেতং অৰিযস্স অট্ঠঙ্গিকস্স মগ্গস্স অধিৱচনং – ‘ব্ৰহ্মযানং’ ইতিপি, ‘ধম্মযানং’ ইতিপি, ‘অনুত্তৰো সঙ্গামৱিজযো’ ইতিপী’’তি. ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –

‘‘যস্স সদ্ধা চ পঞ্ঞা চ, ধম্মা যুত্তা সদা ধুৰং;

হিৰী ঈসা মনো যোত্তং, সতি আৰক্খসাৰথি.

‘‘ৰথো সীলপৰিক্খাৰো, ঝানক্খো চক্কৱীৰিযো;

উপেক্খা ধুৰসমাধি, অনিচ্ছা পৰিৱাৰণং.

‘‘অব্যাপাদো অৱিহিংসা, ৱিৱেকো যস্স আৱুধং;

তিতিক্খা চম্মসন্নাহো [ৱম্মসন্নাহো (সী.)], যোগক্খেমায ৱত্ততি.

‘‘এতদত্তনি সম্ভূতং, ব্ৰহ্মযানং অনুত্তৰং;

নিয্যন্তি ধীৰা লোকম্হা, অঞ্ঞদত্থু জযং জয’’ন্তি. চতুত্থং;

৫. কিমত্থিযসুত্তং

৫. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু…পে… একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং –

‘‘ইধ নো, ভন্তে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা অম্হে এৱং পুচ্ছন্তি – ‘কিমত্থিযং, আৱুসো, সমণে গোতমে ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’তি? এৱং পুট্ঠা মযং, ভন্তে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং এৱং ব্যাকৰোম – ‘দুক্খস্স খো, আৱুসো, পৰিঞ্ঞত্থং ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’তি. কচ্চি মযং, ভন্তে, এৱং পুট্ঠা এৱং ব্যাকৰমানা ৱুত্তৱাদিনো চেৱ ভগৱতো হোম, ন চ ভগৱন্তং অভূতেন অব্ভাচিক্খাম, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰোম, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুৱাদো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছতী’’তি?

‘‘তগ্ঘ তুম্হে, ভিক্খৱে, এৱং পুট্ঠা এৱং ব্যাকৰমানা ৱুত্তৱাদিনো চেৱ মে হোথ, ন চ মং অভূতেন অব্ভাচিক্খথ, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰোথ, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুৱাদো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছতি. দুক্খস্স হি পৰিঞ্ঞত্থং মযি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি. সচে ৱো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং পুচ্ছেয্যুং – ‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো, অত্থি পটিপদা এতস্স দুক্খস্স পৰিঞ্ঞাযা’তি, এৱং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৱে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং এৱং ব্যাকৰেয্যাথ – ‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো, অত্থি পটিপদা এতস্স দুক্খস্স পৰিঞ্ঞাযা’’’তি.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, মগ্গো, কতমা পটিপদা এতস্স দুক্খস্স পৰিঞ্ঞাযাতি? অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. অযং, ভিক্খৱে, মগ্গো, অযং পটিপদা এতস্স দুক্খস্স পৰিঞ্ঞাযাতি. এৱং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৱে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং এৱং ব্যাকৰেয্যাথা’’তি. পঞ্চমং.

৬. পঠমঅঞ্ঞতৰভিক্খুসুত্তং

৬. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘ব্ৰহ্মচৰিযং, ব্ৰহ্মচৰিয’ন্তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কতমং নু খো, ভন্তে, ব্ৰহ্মচৰিযং, কতমং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসান’’ন্তি?

‘‘অযমেৱ খো, ভিক্খু, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ব্ৰহ্মচৰিযং, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. যো খো, ভিক্খু, ৰাগক্খযো দোসক্খযো মোহক্খযো – ইদং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসান’’ন্তি. ছট্ঠং.

৭. দুতিযঅঞ্ঞতৰভিক্খুসুত্তং

৭. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘‘ৰাগৱিনযো দোসৱিনযো মোহৱিনযো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিস্স নু খো এতং, ভন্তে, অধিৱচনং – ‘ৰাগৱিনযো দোসৱিনযো মোহৱিনযো’’’তি? ‘‘নিব্বানধাতুযা খো এতং, ভিক্খু, অধিৱচনং – ‘ৰাগৱিনযো দোসৱিনযো মোহৱিনযো’তি. আসৱানং খযো তেন ৱুচ্চতী’’তি.

এৱং ৱুত্তে সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘অমতং, অমত’ন্তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কতমং নু খো, ভন্তে, অমতং, কতমো অমতগামিমগ্গো’’তি? ‘‘যো খো, ভিক্খু, ৰাগক্খযো দোসক্খযো মোহক্খযো – ইদং ৱুচ্চতি অমতং. অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো অমতগামিমগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধী’’তি. সত্তমং.

৮. ৱিভঙ্গসুত্তং

৮. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘অৰিযং ৱো, ভিক্খৱে, অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং দেসেস্সামি ৱিভজিস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সম্মাদিট্ঠি? যং খো, ভিক্খৱে, দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিৰোধে ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাদিট্ঠি.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সম্মাসঙ্কপ্পো? যো খো, ভিক্খৱে, নেক্খম্মসঙ্কপ্পো, অব্যাপাদসঙ্কপ্পো, অৱিহিংসাসঙ্কপ্পো – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাসঙ্কপ্পো.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সম্মাৱাচা? যা খো, ভিক্খৱে, মুসাৱাদা ৱেৰমণী, পিসুণায ৱাচায ৱেৰমণী, ফৰুসায ৱাচায ৱেৰমণী, সম্ফপ্পলাপা ৱেৰমণী – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাৱাচা.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সম্মাকম্মন্তো? যা খো, ভিক্খৱে, পাণাতিপাতা ৱেৰমণী, অদিন্নাদানা ৱেৰমণী, অব্ৰহ্মচৰিযা ৱেৰমণী – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাকম্মন্তো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সম্মাআজীৱো? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো মিচ্ছাআজীৱং পহায সম্মাআজীৱেন জীৱিতং কপ্পেতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাআজীৱো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সম্মাৱাযামো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি…পে… অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি…পে… উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাৱাযামো.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সম্মাসতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাসতি.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সম্মাসমাধি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহৰতি সতো চ সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেতি, যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাসমাধী’’তি. অট্ঠমং.

৯. সূকসুত্তং

৯. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সালিসূকং ৱা যৱসূকং ৱা মিচ্ছাপণিহিতং হত্থেন ৱা পাদেন ৱা অক্কন্তং হত্থং ৱা পাদং ৱা ভিন্দিস্সতি [ভেচ্ছতি (ক.)], লোহিতং ৱা উপ্পাদেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? মিচ্ছাপণিহিতত্তা, ভিক্খৱে, সূকস্স. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, সো ৱত ভিক্খু মিচ্ছাপণিহিতায দিট্ঠিযা মিচ্ছাপণিহিতায মগ্গভাৱনায অৱিজ্জং ভিন্দিস্সতি, ৱিজ্জং উপ্পাদেস্সতি, নিব্বানং সচ্ছিকৰিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? মিচ্ছাপণিহিতত্তা, ভিক্খৱে, দিট্ঠিযা.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সালিসূকং ৱা যৱসূকং ৱা সম্মাপণিহিতং হত্থেন ৱা পাদেন ৱা অক্কন্তং হত্থং ৱা পাদং ৱা ভিন্দিস্সতি, লোহিতং ৱা উপ্পাদেস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? সম্মাপণিহিতত্তা, ভিক্খৱে, সূকস্স. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, সো ৱত ভিক্খু সম্মাপণিহিতায দিট্ঠিযা সম্মাপণিহিতায মগ্গভাৱনায অৱিজ্জং ভিন্দিস্সতি, ৱিজ্জং উপ্পাদেস্সতি, নিব্বানং সচ্ছিকৰিস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? সম্মাপণিহিতত্তা, ভিক্খৱে, দিট্ঠিযা.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মাপণিহিতায দিট্ঠিযা সম্মাপণিহিতায মগ্গভাৱনায অৱিজ্জং ভিন্দতি, ৱিজ্জং উপ্পাদেতি, নিব্বানং সচ্ছিকৰোতীতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মাপণিহিতায দিট্ঠিযা সম্মাপণিহিতায মগ্গভাৱনায অৱিজ্জং ভিন্দতি, ৱিজ্জং উপ্পাদেতি, নিব্বানং সচ্ছিকৰোতী’’তি. নৱমং.

১০. নন্দিযসুত্তং

১০. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো নন্দিযো পৰিব্বাজকো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো নন্দিযো পৰিব্বাজকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কতি নু খো, ভো গোতম, ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা নিব্বানঙ্গমা হোন্তি নিব্বানপৰাযনা নিব্বানপৰিযোসানা’’তি?

‘‘অট্ঠিমে খো, নন্দিয, ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা নিব্বানঙ্গমা হোন্তি নিব্বানপৰাযনা নিব্বানপৰিযোসানা. কতমে অট্ঠ? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমে খো, নন্দিয, অট্ঠ ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা নিব্বানঙ্গমা হোন্তি নিব্বানপৰাযনা নিব্বানপৰিযোসানা’’তি. এৱং ৱুত্তে নন্দিযো পৰিব্বাজকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম …পে… উপাসকং মং ভৱং গোতমো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি. দসমং.

অৱিজ্জাৱগ্গো পঠমো.

তস্সুদ্দানং –

অৱিজ্জঞ্চ উপড্ঢঞ্চ, সাৰিপুত্তো চ ব্ৰাহ্মণো;

কিমত্থিযো চ দ্ৱে ভিক্খূ, ৱিভঙ্গো সূকনন্দিযাতি.