৯. কুতূহলসালাসুত্তং
৪১৮. অথ খো ৱচ্ছগোত্তো পৰিব্বাজকো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৱচ্ছগোত্তো পৰিব্বাজকো ভগৱন্তং এতদৱোচ –
‘‘পুৰিমানি, ভো গোতম, দিৱসানি পুৰিমতৰানি সম্বহুলানং নানাতিত্থিযানং সমণব্ৰাহ্মণানং পৰিব্বাজকানং কুতূহলসালাযং সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযমন্তৰাকথা উদপাদি – ‘অযং খো পূৰণো কস্সপো সঙ্ঘী চেৱ গণী চ গণাচৰিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকৰো সাধুসম্মতো বহুজনস্স. সোপি সাৱকং অব্ভতীতং কালঙ্কতং উপপত্তীসু ব্যাকৰোতি – ‘অসু অমুত্ৰ উপপন্নো, অসু অমুত্ৰ উপপন্নো’তি. যোপিস্স সাৱকো উত্তমপুৰিসো পৰমপুৰিসো পৰমপত্তিপত্তো তম্পি সাৱকং অব্ভতীতং কালঙ্কতং উপপত্তীসু ব্যাকৰোতি – ‘অসু অমুত্ৰ উপপন্নো, অসু অমুত্ৰ উপপন্নো’’’তি.
‘‘অযম্পি খো মক্খলি গোসালো…পে… অযম্পি খো নিগণ্ঠো নাটপুত্তো…পে… অযম্পি খো সঞ্চযো [সঞ্জযো (সী. স্যা. কং. পী.)] বেলট্ঠপুত্তো…পে… অযম্পি খো পকুধো [পকুদ্ধো (পী.)] কচ্চানো…পে… অযম্পি খো অজিতো কেসকম্বলো সঙ্ঘী চেৱ গণী চ গণাচৰিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকৰো সাধুসম্মতো বহুজনস্স. সোপি সাৱকং অব্ভতীতং কালঙ্কতং উপপত্তীসু ব্যাকৰোতি – ‘অসু অমুত্ৰ উপপন্নো, অসু অমুত্ৰ উপপন্নো’তি. যোপিস্স সাৱকো উত্তমপুৰিসো পৰমপুৰিসো পৰমপত্তিপত্তো তম্পি সাৱকং অব্ভতীতং কালঙ্কতং উপপত্তীসু ব্যাকৰোতি – ‘অসু অমুত্ৰ উপপন্নো, অসু অমুত্ৰ উপপন্নো’’’তি.
‘‘অযম্পি খো সমণো গোতমো সঙ্ঘী চেৱ গণী চ গণাচৰিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকৰো সাধুসম্মতো বহুজনস্স. সোপি সাৱকং অব্ভতীতং কালঙ্কতং উপপত্তীসু ব্যাকৰোতি – ‘অসু অমুত্ৰ উপপন্নো, অসু অমুত্ৰ উপপন্নো’তি. যোপিস্স [যো চ খ্ৱস্স (পী.)] সাৱকো উত্তমপুৰিসো পৰমপুৰিসো পৰমপত্তিপত্তো তঞ্চ সাৱকং অব্ভতীতং কালঙ্কতং উপপত্তীসু ন ব্যাকৰোতি – ‘অসু অমুত্ৰ উপপন্নো, অসু অমুত্ৰ উপপন্নো’তি. অপি চ খো নং এৱং ব্যাকৰোতি – ‘অচ্ছেচ্ছি তণ্হং, ৱিৱত্তযি সংযোজনং, সম্মা মানাভিসমযা অন্তমকাসি দুক্খস্সা’তি. তস্স ময্হং, ভো গোতম, অহু দেৱ কঙ্খা, অহু ৱিচিকিচ্ছা – ‘কথং নাম [কথঞ্হি নাম (স্যা. কং. পী. ক.) কথং কথং নাম (ছক্কঙ্গুত্তৰে পঞ্চমৱগ্গে দুতিযসুত্তে)] সমণস্স গোতমস্স ধম্মো অভিঞ্ঞেয্যো’’’তি [ধম্মাভিঞ্ঞেয্যাতি (পী. ক.) ধম্মো… অঞ্ঞেয্যো (ছক্কঙ্গুত্তৰে)]?
‘‘অলঞ্হি তে, ৱচ্ছ, কঙ্খিতুং, অলং ৱিচিকিচ্ছিতুং. কঙ্খনীযে চ পন তে ঠানে ৱিচিকিচ্ছা উপ্পন্না. সউপাদানস্স খ্ৱাহং, ৱচ্ছ, উপপত্তিং পঞ্ঞাপেমি নো অনুপাদানস্স. সেয্যথাপি, ৱচ্ছ, অগ্গি সউপাদানো জলতি, নো অনুপাদানো; এৱমেৱ খ্ৱাহং, ৱচ্ছ, সউপাদানস্স উপপত্তিং পঞ্ঞাপেমি, নো অনুপাদানস্সা’’তি.
‘‘যস্মিং, ভো গোতম, সমযে অচ্চি ৱাতেন খিত্তা দূৰম্পি গচ্ছতি, ইমস্স পন ভৱং গোতমো কিং উপাদানস্মিং পঞ্ঞাপেতী’’তি? ‘‘যস্মিং খো, ৱচ্ছ, সমযে অচ্চি ৱাতেন খিত্তা দূৰম্পি গচ্ছতি, তমহং ৱাতূপাদানং পঞ্ঞাপেমি. ৱাতো হিস্স, ৱচ্ছ, তস্মিং সমযে উপাদানং হোতী’’তি. ‘‘যস্মিঞ্চ পন, ভো গোতম, সমযে ইমঞ্চ কাযং নিক্খিপতি, সত্তো চ অঞ্ঞতৰং কাযং অনুপপন্নো হোতি, ইমস্স পন ভৱং গোতমো কিং উপাদানস্মিং পঞ্ঞাপেতী’’তি? ‘‘যস্মিং খো, ৱচ্ছ, সমযে ইমঞ্চ কাযং নিক্খিপতি, সত্তো চ অঞ্ঞতৰং কাযং অনুপপন্নো হোতি, তমহং তণ্হূপাদানং ৱদামি. তণ্হা হিস্স, ৱচ্ছ, তস্মিং সমযে উপাদানং হোতী’’তি [হোতীতি…পে… (ক.)]. নৱমং.